Отандық және шетелдік басылымдардағы Қазақстан Республикасының имиджі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.6
Бірінші тарау
Шетелдік және отандық басылымдардағы
Қазақстанның имиджі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 7.19
Екінші тарау
Қазақстан имиджін қалыптастырудағы
қолданылатын PR.технологиялар ... ... ... ... ... ... 20.35
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 36.40
Сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 40.42
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43
Қосымша А ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 44
Қосымша Ә ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 45
Тақырыптың өзектілігі. Бүгінгі күні Қазақстан күрделі өңірлік геосаяси жағдайда, тұрақтылық пен қауіпсіздік сындарының шиеленісуі тұсында халықаралық аренадағы өзінің имиджін қалыптастыру ісінде жүйеленген, ғылыми түрде зерттелген тұжырымдаманы қажет етеді. Халықаралық қатынастарда орын алып отырған күрделі де маңызды процестерге орнықты баға беру үшін мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатындағы стратегиялық бағыттарға әсер ететін көптеген факторлар мен құбылыстарға сараптама жасау маңызды. Сондай факторлардың бірі – мемлекеттің халықаралық аренадағы имиджі.
Қазіргі таңда мемлекет пен қоғамның бөлінбес бөлшегі ретінде ақпараттың, ақпараттық ресурстар мен технологиялардың рөлі күшейген заманда мемлекеттердің халықаралық ортада ұлттық мүдделерін қорғау ісі ақпараттық ортада жүзеге асып келеді. Ақпараттық-имидждік стратегия мәдени кеңістіктің құрамдас бөлшегі ретінде күн тәртібіндегі өзекті мәселелердің бірі болып табылады.
Қазақстан өзін жаһан елдерінің алдында неғұрлым жағымды жағынан көрсете білсе, оның тек саяси ғана емес, экономикалық, әлеуметтік беделі де өсе түсетіні дәлелденген.
Жаһан қазір Қазақстанды танып-білуге құштарлық танытып отыр. Біз әлем елдері үшін ең жас, қуатты елдердің біріміз. Еуразия кеңістігінің кіндігінде орналасқан Қазақстан үшін әлемдік және аймақтық шараларға белсенді араласу арқылы бейнесін қалыптастыру мемлекетіміздің егемендігін сақтап қалу үшін басты шарт болып есептелінеді. Бұл стратегиялық мақсат жолында қоғамның барлық саласының бастамашылығы мен іскерлігіне айырықша маңыз берілген. Демек, өз ұстанымымызды өзгеге тасымалдаудың жолын, ұлттық мәдениетімізді ғаламға таратудың ең пайдалы тұстарын жеткізу – еліміздің шетелдегі имиджін қалыптастыру болып табылады [1].
Мемлекеттің имиджін қалыптастыру – қауіпсіздікті қамтамасыз ету құралы, лмемлекеттің мүддесін қорғауға және оны дамытуға елеулі үлес қосатын сыртқы саясаттағы ауқымды бағыт.
«Имидж» сөзі ағылшын тілінен аударғанда «бейне» деген мағынаны білдіреді. Оның нақты анықтамасы қолданылу аясына байланысты анықталады [2]. Ұсынылып отырған жұмыста «имидж» сөзі шетелдік аудиторияның пікіріндегі Қазақстан образын анықтайтын бірнеше факторлар топтамасы болып табылады.
Бүгінгі таңда Қазақстанның алдындағы келелі мәселе – бәсекеге қабілетті елу елдің қатарына қосылу. Мұндай межеге жету тек экономикалық көрсеткіштерге ғана байланысты емес. Біздің еліміз кез келген салада бәсекеге қабілетті болуы тиіс, соның ішінде имидж саласында да. Өйткені, экономикалық инвестициялар мемлекеттің қалыптасқан имиджіне, оның халықаралық ресми рейтингісіне сүйенеді.
Қазақстан Республикасы өз алдына бөлек отау тіккелі шетелдегі имиджін, жағымды образын қалыптастыруда атқарып жатқан іс-шараларын жоққа шығару - әділетсіздік болар еді. Бірақ, қыруар қаржы шығындалған бұл шаралар өз жемісін бермеуі не себепті? Атқарылған жұмыстар тиімді болса, неге Қазақстанның бірегейленген, анықталған образы әлі күнге дейін жоқ? Бұған берілер жауап біреу-ақ: белгілі бір мақсатты көздейтін, бір жүйеге бағындырылып, ойластырылған ақпараттық стартегияның болмауынан. Ал ақпараттық стратегия не үшін қажет?
1. ҚР «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» Заңы. –Алматы: Жеті жарғы.-1999.
2. «Казахстанская политологическая энциклопедия» Алматы-1998.
3. Б.Жақып «Қазақ публицистикасының қалыптасу, даму жолдары», Білім-2004.
4. «Журналистика Казахстана» Энциклопедия,
С.К.Козыбаев, Л.П.Нода, А.В.Рожков, Алматы
Экономика- 2006.
5. «Внешняя политика Казахстана» Сборник статей, Алматы-Москва-1995.
6. И.В.Панарин «Информационная война и дипломатия» Москва-1999.
7. Г.Почепцов, «Имидж-мейкер», Рекламное агентство Губерникова, Киев-1995.
8. Г.Почепцов, «Коммуникационные технологии XX века», «Рефл-бук», «Ваклер» 1999.
9. С.Блэк, «Введение в паблик рилейшнз», «Ростов на Дону», Феникс-1988.
10. Сборник материалов по итогам международной конференции «Внешняя политика Республики Казахстан в зеркале отечественных и зарубежных СМИ», Алматы 2001
11. Сюй Хоэй-фан «Выборочное мнение общественности о внешней политике Казахстана» Казахстан-СПЕКТР – 1(3),
12. «ҚазҰУ хабаршысы» ғылыми журналының тігінділері.
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Журналистика факультетi
БАҚ менеджменті және ... ... ... ... және ... ... ... Республикасының имиджі
Жоғары оқу орнын бітіру үшін қорғалатын
бакалавриаттық
Бітіру ... - ... ...... ғ. к., ... ... сарапшы – ҚР СІМ ... ... ... ... Қ.Арқабаев
БАҚ менеджменті және жарнама кафедрасының
2008 жылғы ...... маусымда ...................... ... ... ... ... ... ғ. д., ... Ш.Ы. ... емтихан комиссиясының сарапталуына қабылданды.
Диплом қорғау күні: 2008 жылғы ....... маусым
Комиссия хатшысы:.............. филол.ғ.к., доцент Г.Сұлтанбаева
. ... 2008 ... ... тарау
Шетелдік және отандық басылымдардағы
Қазақстанның имиджі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... бір ... тәнті етуде
екінші мүмкіндігіңіз болмақ емес»
Ден Аспроменте
Тақырыптың өзектілігі. ... күні ... ... ... ... ... пен қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ісінде жүйеленген, ғылыми
түрде зерттелген тұжырымдаманы қажет етеді. Халықаралық қатынастарда орын
алып отырған ... де ... ... орнықты баға беру үшін
мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатындағы стратегиялық ... ... ... ... мен құбылыстарға сараптама жасау маңызды. Сондай
факторлардың бірі – мемлекеттің халықаралық аренадағы имиджі.
Қазіргі таңда ... пен ... ... ... ... ақпараттық ресурстар мен технологиялардың рөлі күшейген заманда
мемлекеттердің халықаралық ортада ұлттық мүдделерін қорғау ісі ... ... асып ... ... ... мәдени кеңістіктің
құрамдас бөлшегі ретінде күн тәртібіндегі өзекті мәселелердің бірі ... өзін ... ... ... ... ... ... білсе, оның тек саяси ғана емес, экономикалық, әлеуметтік беделі де
өсе түсетіні дәлелденген.
Жаһан қазір Қазақстанды танып-білуге ... ... ... Біз ... үшін ең жас, ... елдердің біріміз. Еуразия кеңістігінің
кіндігінде орналасқан Қазақстан үшін әлемдік және ... ... ... ... ... ... ... егемендігін
сақтап қалу үшін басты шарт болып есептелінеді. Бұл стратегиялық мақсат
жолында ... ... ... ... мен ... ... берілген. Демек, өз ұстанымымызды өзгеге тасымалдаудың жолын, ұлттық
мәдениетімізді ... ... ең ... ... ... – еліміздің
шетелдегі имиджін қалыптастыру болып табылады [1].
Мемлекеттің имиджін қалыптастыру – ... ... ету ... ... ... және оны ... ... үлес қосатын сыртқы
саясаттағы ауқымды бағыт.
«Имидж» сөзі ағылшын тілінен аударғанда «бейне» ... ... Оның ... ... қолданылу аясына байланысты анықталады
[2]. Ұсынылып отырған ... ... сөзі ... ... ... образын анықтайтын бірнеше факторлар топтамасы болып
табылады.
Бүгінгі таңда Қазақстанның алдындағы келелі ...... елу ... ... қосылу. Мұндай межеге жету тек экономикалық
көрсеткіштерге ғана байланысты емес. Біздің еліміз кез ... ... ... болуы тиіс, соның ішінде имидж саласында да. Өйткені,
экономикалық инвестициялар мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... өз алдына бөлек отау тіккелі шетелдегі имиджін,
жағымды образын қалыптастыруда атқарып жатқан іс-шараларын ... ... ... ... еді. ... ... ... шығындалған бұл шаралар өз
жемісін бермеуі не себепті? Атқарылған жұмыстар тиімді ... ... ... анықталған образы әлі күнге дейін жоқ? ... ... ... ... бір мақсатты көздейтін, бір жүйеге
бағындырылып, ойластырылған ақпараттық ... ... ... стратегия не үшін қажет?
Қай заманда болмасын, қоғамдық сананы ... көп ... ... бір шешім қабылдап, пікірін қалыптастыруда БАҚ-тың рөлі
айырықша екені дау тудырмайды. Ел ... ... ... ... жататын
құбылыстардың айнасы – ақпарат ... ... ... саясаты,
сонымен қатар, әлемдік саясат үнемі ақпарат құралдарының назарында болып
келеді. Әлемдегі барлық ... ... ... ... стратегияны
мынадай мақсаттарды жүзеге асыру үшін пайдаланады:
• Ұлттық мүддені ... оны ... ... ... ... қауіпсіздікті сақтау.
Ақпараттық стратегия елдің ерекшелігі мен ағымдағы мәселені шеше алу
мүмкіндігіне ... ... ... немесе жүйесіз, мақсаты
айқындалмаған болуы ... Бұл ... ... ... ... ... ... кірігуі кезеңіндегі ақпараттық стратегияның маңызы
айырықша екенін дәлелдей түседі. Ақпараттық ... ел ... ... ... ... ... ... да, яғни шетелде де сондай дәрежеде
халық назарына ұсынылмақ» [3].
Сыртқы саясаттағы ақпараттық-насихаттық қызметті шетел ... ... ... ортаға мемлекет туралы, оның мәдениеті, ... ... ... туралы нанымды әрі мемлекеттің ұлттық мүддесін
қай уақытта да бірінші кезекке қоятын ұтымды ... ... ... деп ... ... Бұл өз ... елдің жағымды бет-
бейнесін қалыптастыратын мақсатты ... қуыс ... ... ... ... ... жіті ... қарамай, өз үнін қосып отыруын БАҚ-тағы саяси беталыс ... ... Бұл ... ... Республикасының Президенті
Н.Ә.Назарбаев 2000 жылы Сыртқы істер министрлігінің кеңейтілген ... ... ... ... дипломатиясының әр күндік жұмысы
шетелдің ресми ... ... ... ... ... ... ... байланысты болуы керек. Бұл істі
біз елімізде аккредитацияланған халықаралық ұйымдармен ... ... ... ... ... күні ... ақпарат құралдары кездейсоқ
ақпарат көздерінен ... ... ... ... жол ... ... Сәйкесінше, мұндай ақпарат шетелдік
аудиторияға таралып кетеді. ... ... ... ... ... міндеті –халықаралық ұйымдардың кез келген жобалары мен
бағдарламалары елімізге барынша пайдалы болуын қамтамасыз ету» [4]. Демек,
біз қарастырып ... ... ... ... ... ... ... күттірмейтін мәселелердің бірі болып отыр. «Мемлекеттің имиджін
қалыптастыру – оның басқа институттарға тәуелділігімен ... ма?» ... PR ... ... ... ... деп жауап береді: «Имидж –
салыстырмалы категория. Мәселен, Коммунистік ... ... ... ... жиі бұзылатын Қытай Халық Республикасы батыс елдерінде
тоталитарлы ... ... ... ... ... қарамастан,
дамушы елдер арасында Қытай Тікелей ... ... ... ... алғашқы орындардың бірінде.
Имидж экономикалық әл ауқатқа тәуелді ... ... ... ... сондай-ақ, Еуразиялық Одақтың пікірінде АҚШ-тың, ағылшындардың
образы ... ... ... ... бермейді.
Маркетингтік тәжірибеде мемлекет имиджін қалыптастыруды мақсатты түрде
дамытдың көрнекті мысалдары бар: ... ... Рико ... ... БАЭ ... ... ... - әлемнің ірі державаларындағы жағдай. ... ... жаңа ... жас ... ... еш ... емес.
Қазақстанның салыстыратындай бәсекеге қабілетті секторы жоқ. Сол ... ең ... ел ... қалыптастыруға күш салуымыз қажет.
Бітіру жұмысының мақсаты
Қазақстан мемлекетінің халықаралық имиджін шетелдік және ... ... ... ... анықтау. Мемлекет ... ... ... ... ... ... ... асырылу жолдарына теориялық әрі практикалық тұрғыда
талдау жүргізе отырып, тиімді ұсыныстар ... Бұл ... ... асыру
үшін келесі міндеттемелер алға қойылды:
• Ақпараттық-имидждік саясаттың құрамдас бөлшектері – ... және ... ... ... мен ... ... ... ақпарат құралдарындағы Қазақстанның бейнесін анықтау;
• Мемлекеттің имиджін қалыптастырудағы шетелдік ... ... ... ... ... PR- технологиялардың тиімділігін
сараптау;
• Ұлттық бренд мәселесінің имиджді қалыптастырудағы ролін айқындау.
Жұмыстың зерттеу нысаны
2005-2008 жылдар аралығындағы шетел бұқаралық ... ... ... ... ... ... ... анықтайтын
материалдар. Сондай-ақ, 2007-2008 жылдар аралығындағы республикалық
қоғамдық-саяси «Айқын» ... ... ... ... көздері
Бітіру жұмысының негізгі дерек көздері: Б.Жақып, Ф.Котлер, С.Блэк,
Н.Почепцов, И.Панарин еңбектері, «ҚазҰУ ... ... ... отандық «Егемен Қазақстан», «Айқын» газеттері, Ұлыбританиялық
«The Times», «Sunday Times», ... Times», ... ... ... ... Post», «Daily Mail», «Sun» ... 2005-2008 жылдар аралығындағы сандары.
Зерттеу әдісі
«Отандық және шетелдік басылымдардағы Қазақстанның ... ... ашу ... талдау, саралау, салыстыру әдістері қолданылды.
Ақпараттық-эмпирикалық, әдістемелік зерттеу, дәстүрлі салыстыру тәсілдерін
пайдаланумен қатар, ... ... ... ... ... үшін ... ... толықтырылды. Сауалнаманың қорытындылары
диаграмма түрінде қосымшада көрсетілген.
Жұмыстың ғылыми жаңалығы
Біріншіден, қазіргі кезде ақпараттың ролі ... ... ... «ұлттық бренд» ұғымдарының өзекті болып тұрғанына қарамастан,
жекелеген басылым ... ... ... ... ... ... зерттеліп, тұжырымдалған зерттеу еңбектері ғылыми
айналымға енгізілмей келеді. ... ... ... ... имиджі
тұрғысында жарияланған шетелдік баспасөз материалдары жүйеленіп, бір ... ... ... ашу ... ... ... талдау мен
сараптамалар жасалып, жаңа ғылыми ... ... ... жасалады.
Бітіру жұмысында тың ... мен ... ... ... ... бұл ... ... түрен салынбаған.
Жұмыстың құрылымы
Бітіру жұмысы кіріспеден, ... ... ... ... ... ... жұмыстың мақсаты мен міндеті, зерттеу
нысаны мен негізгі ... ... ... ... ашылады. Сондай-ақ,
«имидж» терминіне анықтама беріліп, оның қазіргі жаһандық ... ... ... ... бөлім екі тараудан тұрады. Бірінші
тарауда отандық және ... ... ... ... ... ... таңда барша әлем көз тігіп отырған Қазақстанның
ішкі, сыртқы жағдайы, халқының әлеуметтік тұрмысы, мәдени ... ... ... зерттелінеді. Екінші тарауда мемлекеттің имиджін
қалыптастырудағы PR-технологиялардың ... ... ... ... ... ... бен ұлттық брендті қалыптастырудағы
әдістемелер Қазақстан жағдайында қарастырылады. Сондай-ақ, ұлттық ... ... ... ұсыныстар айтуға талпынады.
Қорытындыда зерттелінген нысандарға ... ... ... тұжырымдар көрсетіледі.
Бірінші тарау
Отандық және шетелдік басылымдардағы Қазақстанның имиджі
«Сізге қарсы бағытталған төрт жүз
мылтықтан гөрі төрт баспасөздің қарсы
тұрғаны әлдеқайда қауіпті»
Н.Бонапарт
Жағымды образ ... ... ... имиджін қалыптастыру
мәселесі бүгінгі таңда бұрынғы идеологиялық мақсаттан саяси ... ... ... ... сөзіміз түсінікті болу үшін, әңгімені әріден бастағанымыз жөн
болар. Ұлы Отан соғысы басталған үшінші күнінен бастап, ... ... ... ... «Совет ақпараттық бюросынан» деген ... легі ... ... ... ... САБ тек қана ... құралы болып қана қойған жоқ, сонымен ... ... ... Сол ... КСРО-да шетел баспасөзінен «Британский союзник» деген
беделді басылымдар шығып тұрса, Ұлыбританияда Кеңес ... ... ... ... ... Уорлд Ньюс Уикли» атты басылым орыс және ағылшын
тілдерінде жарық көріп тұрды. ... ... ... ... атау ... ... САБ өкілі Эрнст Генри Семен ... ... ... ... ... айналған «Гитлер КСРО-ға қарсы» және
«Гитлер Европаға қарсы» ... ... ... ... ... ... тұратын совет басылымындағы ... ... ... ... ... сай ... ... аяқталғаннан кейін, САБ қызметі сыртқы саясаттағы үгіт-насихат
құралы ретінде жұмыс істеді. Ал суық соғыс ... ... ... ... ... туралы таралатын баспасөз онімдерінің негізгі ақпарат көзі
болды. Суық соғыстың өршіген тұсы 1953 жылы ... ... ... та ... САБ қа қарсы ЮСИА ақпарат агенттігі құрылды. ... ... ЮСИА ... ... дейін қызметін жойған жоқ. Оның
ЮСИС посттары ... ... ... ... мен ... ... істеуде. 1960-жылдары халықаралық ... ... ... ... жаңа түрлерін тудыруға ықпал
етті. САБ-тың ақпараттың базасы негізінде ... ... ... ... ... (АПН) құрылады. Осы уақыттан бастан сыртқы саясаттағы
насихат немесе PR қызметі мемлекеттің маңызды ... ... ... ... САБ-тың өнімді жұмысын назарға алған Үкімет оны дамытуға,
жанынан ... ... ... шығаруды мақсат тұтқан
болатын.
Кеңес Үкіметі құлаған соң, САБ-тың да қызметі ... ... ... ... ... болуға ұмсынған елдер үшін сыртқы
саясаттағы мемлекеттің образын ... ... ... күн ... ... ... ... жерден зәулім сарай тұрғызуды мақсат тұтқан
Қазақстан өз елінің ... ... ... ... ... ... қойған
жоқ. Ал бұл уақытта шетел баспасөзінде барлық кеңестік елдерді бөліп
жармай, ортақ ... ... ... ... берілді. Мәселен, бұл
елдер шетел баспасөзінде демократиялық құқық пен азаматтардың құқықтарының
шектелуі мен сөз ... ... ... парақорлық, оппозицияны
репрессиялау сияқты белгілермен сипатталды. Олай ... ше, ... ... отаны» деп таныса, одан бөлініп шыққан жас, сыртқы
саясатта тәжірибесі аз мемлекеттерге де осы ... таңу қиын ... ... ... ... жаңа мемлекет Қазақстанды өркениетті ... ... ... ... ... ... ... бөлініп
шыққан мемлекеттерге таңылған «авторитарлы басшы ... ... ... образынан шығу қиынға соқты.
Геосаяси мүдделер үстемдік етіп отырған XXI ... ... ... ... ... ... ... тигізді. Сондықтан, азаттық
алғаннан кейінгі уақытта ... ... ... ... болған
коллегияда: «тағы бір назарға алып, жіті қадағалауымызға тиіс, ... ... ... ... ... ... сыртқы саясатымыздағы үгіт
насихаттың төмен екендігі. Ендігі кезекте сол ... ... ... қарастыру Сыртқы істер Министрлігі қызметкерлерінің міндеті» деп
мақсатты айқындап берген болатын [6].
Мемлекет ... ... ... өзгеше саяси пайымдаудың
нәтижесінде сыртқы саясаттағы насихат, PR ... ... ісі ... тыс қалды. Бүкіл әлемдік санада Кеңес Одағы құлағаннан соң, ... ... ... ... басы ... адамзаттық
құндылықтарды дәріптеуге бағыи алады деген пікірден соң, сыртқы саясаттағы
кез келген PR-дың формалары коммунистік ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік жағдайының нашарлығы, экономиканың
тұрақсыздығы, биліктегі сан алуан ... ел ... ... ... құралдарындағы өзекті мәселелер болатын. Ал шетелдік
ақпарат құралдары негізгі ақпарат ... ... ... ... да дәл осы ... арқылы Қазақстанның бейнесін ашуға тырысты.
Сонымен, Кеңес Одағынан бөлініп шыққан жас әрі қойын-қонышы байлыққа
толы ... бірі ... ... әлем көз тіккен сәтте шетелдік
санада оның ... ... елі, ... ... ... ... сақталған, заманнан кенже қалған ел» ретінде
қалыптасты. Алайда, бұл кезең сын айтатын ... емес еді. ... зор ... ... ... мен қуанышы қатар келген үлкен
асулар ... ... ... ... ... тік ... жаңа өмірге
бейімдеу оңай болмады. Сол себепті, мемлекеттің ішкі проблемаларын жолға
қою ісі сыртқы ... да ... еді. ... ... ... толы шақта да өзінің мемлекеттік ұстанымын әлем жұртшылығы
алдында оңды ... ... ... әлемдік аренада жағымды образын
қалыптастырудағы сәтті ... бірі - ... ... бас ... ... ... Одағы ыдырағаннан кейін пайда болған мемлекеттерді жіті қадағалап
отырған барша әлем ... ... зор ... ... ... алғашқы жолдауларындағы халықаралық ынтымақтастыққа қатысты
міндеттемелері шетелдік аудиторияның санасына белгілі мөлшерде ... ... ... ... экономикасының атасы, соғыстан кейінгі реформалардың
жетекшісі, ... ... ... үлес ... экономист әрі
саясаткер Людвиг Эрхард өзінің бір сөзінде: «Үкіметті ... ... ... Алайда, жүргізіліп жатқан реформаның қарқынын ешкім
тоқтата алмақ емес. Біз, мейлі ол ... ... ... ... ... да ... ... сатысынан өтуіміз қажет. Сонда ғана
толыққанды мемлекет болуға негіз қаланады» деген болатын [7].
Менің ... ... ... ... ...... тазарту ісі.
Қазақстан бұл сатыдан абыроймен өте алды. Өз тізгінін өз қолына алғаннан
кейін, Семей ядролық ... ... ... ... бас тартты, барша
әлем елдерінен қауіпсіздікті сақтау мен территориялық тұтастыққа нұқсан
келтірмеу ... алу ... жаңа ... ... ... Қоғамдағы мұндай
тазарту үрдісі өз нәтижесін берді. Яғни, жоғарыда аталған мемлекетіміздің
сыртқы саясатындағы батыл үш ... ел ... ... ... ... деп ... лайық.
Сыртқы саясаттағы жоспарларын кезең кезеңімен жүзеге асыра бастаған
Қазақстанның Үкіметі бірқатар беделді мемлекеттермен диполматиялық ... БҰҰ, ОБСЕ ... ... ... ШЫҰ, ... мемлекетаралық
ұйымдарының белсенді мүшесі болды. Мұның барлығы да Қазақстанның сыртқы
саясаттағы салиқалы ұстанымының ... еді. Оны ... ... ... дәрежеде мемлекеттің әлем жұртшылығы алдында беделін өсірді.
Соңғы ... ... ... ... ... ... ... көрініс бере қойған жоқ. Бұл сөзімізге осы елдің
баспасөзінде ... келе ... ... ... ... ... бола ... Әрине, Қазақстан туралы Ресей
сияқты көп ақпарат берілмейді, дегенмен, ағылшындықтар Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтік құбылыстардың
Ұлыбритания баспасөзіндегі көрінісін анықтау маңызды аспектілердің бірі
болып ... ... ел ... Қазақстан Республикасы имиджін
қалыптастырудағы негізгі беталыстарды анықтау үшін ... ... ... ... сандары зерттеу нысаны болып табылды: «The
Times», «Sunday Times», ... Times», ... «Daily ... ... Post», ... Standart», «Daily Mail», «Privat
Eye», «Sun». Ал отандық басылымдардағы еліміздің имиджін анықтау үшін 2007-
2008 жылдар ... ... ... республикалық басылымы мен
«Айқын» республикалық қоғамдық-саяси газеті алынды.
Еліміздегі кез келген саяси өзгерістер ... ... өз ... жатады. Баспасөз арқылы қоғамда белгілі бір саяси пікір қалыптасып,
жаңа саяси стереотиптер дүниеге келеді.
Қазақстанның ... тек ... ... ғана ... ... де ... тақырыбы. Саясат мәселесі ағылшындықтар тарапынан
жиі сынға ұшырап, ... ... баға ... ... ... бірі
(1- кесте).
1-кесте
|Жарияла |Жариялан | ... ... ... |ған мате | ... ... | ... |дар | ... |дың ... |
| ... | |
| | |«TT» |
| | ... ... |Бейтарап |
|Ішкі |16 |10 |2 |4 ... |15 |8 |- |7 ... |31 |18 |2 |11 ... ... ... көтерілетін мәселелердің дені Қазақстанның саяси
жүйесін демократизациялау, нақтылай түссек, 2005 жылы желтоқсан ... ... ... ... ... ... саяси жүйе бағыт
алған демократиядан гөрі әлі ... ... ... ... ... ... және азаматтық институттарды дамыту мемлекеттің
өзіндік стратегиялық таңдауы екенін атап өту ... ... ... ... толыққанды парламенттік демократия мен нарықтық
экономикаға көшу ... ... ... ғана ... тіпті, ғасырлар бойы
жалғасқан. Демократияға еліктеу мүмкін емес, оны байыппен, өткен-кеткенді
сараптай ... ... ... Бұл жүйеге бірден көшу оңай емес.
Шетел баспасөзінде Қазақстан ... ... ... ... алуы жиі ... ... Аталған мәселе мынадай
жарияланымдарда көрініс тапқан: «Назарбаевтың қайта сайланатынына ешкім шек
келтірмейді» («The Times», №1147, 2005), ... ... ... ... ... №256, 2005), ... ... жеңістің алдында»
(«Daily Express», №139, 2005), «Қазақстандық хан» («Sunday Times», ... ... ... маман» («Guardian», №114, 2005), «Назарбаевқа қарсы
оппозиция қалыптасып келеді» ... Eye», №450, ... ... жарияланған Қазақстандағы сайлау қорытындысы
туралы кезекті материалда ... ... әділ өтті ме?» ... ... ... ... Орталық Азиядағы жетекші мемлекеттердің бірі
Қазақстандағы сайлаудың ... ... ... ... 91
пайызбен тағына қайта оралған елбасының жетістігі әділ әрі ... ... мол. ... ... ... сайлаушылардың барлығы дерлік
Үкімет тарапынан түскен қысымнан қорыққандарынан Назарбаевқа дауыс берді.
Бұл демократияға ... бір ... ... ... деп ... береді [8].
Қарастырылған материалдардың дені осындай пікір тұрғысынан жазылған.
«Тәуелсіздік алғаннан кейін ... ... ... ... жолықты. Қытай мен Ресей сияқты алыптардың ортасында қалған
ұлан ... жері бар, ... ... аз жаңа ... ... саясаттағы
басымдықтарын анықтап, өзге елдермен дипломатиялық ... ... ... басын ашып алуы керек болды. Дегенмен, шешілуі тиіс
бұл проблемалар әлі күнге ... ... ... күн ... ... ... ... туралы сараптамалық жарияланымның бірінде [9].
Мақалада ... ... ... ... жаңа заманда Ресей,
Қытай, АҚШ, ТМД елдері, мұсылман ... ... ... ... ... ... ... баспасөзінде Қазақстанның сыртқы саясаты оның мұнайды,
газды шетелдерге тасымалдау, ... ... ... ... құқықтық
мәртебесі турасында жазылады. «Мұнайлы өлке Қазақстанның ... ... ... балға үйірілген арадай кейіпке енгізді. Негізгі табыс
көзіне айналған құнарлы елдің ... ... ... ... ... ... де жаңа ... көтермек» делінген «The Times» газетінде [10].
Соңғы уақытта Орта Азия ... діни ... ... ... ... ... бір мәселелер ретінде жазылып жүр. Ұлыбритания
баспасөзі ... ... ... әр ... осы ... өз ... ... «The Times» басылымында Қазақстандағы ОБСЕ қызметінің өкілі
Шонингпен болған сұхбат жарияланған. ... ... ... ... ... осы ... діни қауіпті ортаға айналдыруы мүмкін. [11]
Жоғарыдағы аталған мәселелер мынадай тақырыптармен жарық көрген:
«Сыртқы саясат пен ... ... №54, 2006), ... ... ... («The Times», №488, 2006), ... Азия және стратегтер»
(«Daily Express», №221, 2006), «Назарбаев екінші Кувейт туралы армандайды»
(«Privat Eye», №45, 2007), ... ... ... ... Times», ... ... ... («The Times», 98, 2007).
Ендігі бір келелі мәселе – ... ... ... ... осы ... Үкіметтің жеткен жетістіктері мен сан
соққан тұстары, мұнай мен ... өзге ... ... ... көрініс береді. Мәселен, 2006 жылы жарық көрген ... ... атты ... Қазақстандағы экономикалық реформалардың оң нәтиже
беріп жатқандығы, макроэкономикалық көрсеткіштердің ... ... ... ... ... көрсетілген [12]. Ал келесі «Өкінішті
сәтсіздік» деп ... ... ... ... тоқырау туралы,
ұлттық валютаның девольвациялануы туралы сөз болған [13].
Шетелдік инвестициялар мен бірлескен ... ... ... ... мен Ұлыбританияның экономикалық қарым қатынастары мынадай
материалдарда көрініс тапқан: «Қырдағы жаңа биржа» ((«Daily Express», №54,
2006), «Ұлыбританиялық компания үшін жаңа ... ... Times», ... ... мұнай саласындағы жаңа жоба»(«The Times», №57, ... жаңа ... ... ... №59, 2006), ... Үкімет жаңа реформалар жолында» («Sunday Times», №64, 2006).
Ал отандық басылымдарға ... ... ... ... 2007 ... ... «Ұлттық экономика өлшемдері» деген тақырыппен ... ... ... ... ... ... келетін
экономика құрудың біздегі ең қарапайым алғышарттарын қараңызшы. Біреулер
біз мұхиттан, әлемдік нарықтан ... ... ... Қазақстанның ашық
теңізден қашықтығы, кеңестік социализмнің күйреген мұраларын ... ... ... қай елде жоқ ... ... кейінгі
Германияның, Хиросима мен Нагасакиіне бомба ... ... ... маңдайымыздың бағы бар. Еліміздің жер байлығының өзі неге тұрады?
Қазақстанның жер ... ... ... қоры ... ... ... ... – талай мемлекеттің қызығып та, қызғанып та
қарайтын дүниесі. Мұндай ресурс – көп елдерде табыла бермейтін баға ... ... ... бұл ... иесі – ... ... ел
билігінен бақуатты тұрмысты талап етуге толық қақысы ... Ал ... ... ... иесі ... ... баспасөзі қандай пікірде? Назар аударып
көрейік: ... ... ... ... мен ... ортаазиялық аймақтағы теңізге шығатын төте жолы жоқ ... ... ... ... ... ... не ... болмаса,
телекөрермен босқа ысырап болып жатқан табиғи ресурстар, орасан зор шығынға
ұшыраған табиғи орта мен кеңестік дәуірден қалған ... жүйе ... ... деп ... «Sunday Times» басылымы [14]. ... біз ... ... ... басу ... жарқын болашаққа үміт артқанымызбен, ащы
шындық шетел баспасөзінде көрініс ... ... ... ... ... ... үй ... де Ұлыбритания
баспасөзінде көрініс тапқан. 2007 ж. «Sun» газеті өзінің кезекті ... ... ... қоры 2006 ... ... ... ... қарызы ұлғайып бара жатқанын хабарлаған. Сол себепті қаржыландыру
азая түседі» дейді ... ... ... үй ... ... алданып
қалған тұтынушылар мен құрылыс компаниялары арасында туындап ... ... сөз ... ... ... салаларының бірі банк пен ... жаз ... ... соң ... ... дүние жүзі инвесторларының ыстық ілтипатына ие ... ... ... ... Times» ... ... жасаған зерттеулеріне қарағанда,
дәл қазір сегіз елге инвестиция құю арқылы бизнес жасаудың ... ... Ол ... ... ... ... ... Мысыр, Біріккен
Араб Әмірлігі, Нигерия, Камбоджия және Зимбабве жатқызылған [15].
«Орталық Азиядағы ең үлкен «стан» Борат қалжыңының ... ... ... ... тұрақтылығы (демократияға қарағанда басымдау)
есебінен экономикалық қуаты мықты ... бірі ... тұр» дей ... ... ... Frontier’s» тобының деректеріне сәйкес, 2005 жылғы
қысқа мерзімді қаржы дағдарысы кезінде банк секторында әлсіздік ... тек ... бір ... ғана топтасуы халық тұрмысының қиындай
түсуіне әкеліп соқты дегенді меңзейді ... ... ... ... ғана бар. Ал ... ... тау кен ... компаниялар,
шетелдік қор биржаларында тіркелген дейді [16].
Ал «Айқын» газетінің 2008 жылғы ... ... ... ... ... мен күдіктер» атты сараптамалық мақалада ... ... ... ... ... ... ... қаржылық-
экономикалық ахуалға тікелей әсер етіп, жаһандық ... ... ... ... да тұрғын үй құрылысы мен оның рыногінің апатты
дағдарысы бар. Мыңдаған үлескерлер алданып, оқиғаның ... ... ... айналатын ыңғайы байқалып қалған тұста ... ... ... ... экономикалық дағдарыстардың елдегі саяси-әлеуметтік
ахуалға тікелей әсер ететіні де анық ... ... ... әлемдік
дағдарыстың Қазақстандағы көрінісін сипаттаған шетел баспасөзі еліміздегі
дағдарысқа қарамастан, саяси ... ... ... баса ... ... пен ... саласы, халқының әлеуметтік ... ... әр ... ... ... беріп тұрады. Көктемнің
шуақты мейрамы Наурыздың шетел басылымдары назарынан тыс ... ... ... қазақтарды бір ұлыстың ортақ мәдениетіне
жатқызып, сол арқылы қабылдауға ұмтылса керек. Дәл ... ... ... ... ... ... басылымы сараптамалық
көлемді мақала жариялаған [17].
Күн мен түн теңелген күні «Reuters» агенттігіне сілтеме жасаған ... ... ... ... ... ауылдағы халықтың мереке күнгі
көңіл күйі мен жалпы, бүгінгі саяси экономикалық жағдайға деген ... ... ... өз ... ... ... ... және су жүйесі
дұрыс жұмыс істемейтін ауыл бүгінгі Қазақстанның микроорганизмі. Қала өмірі
күн санап өзгеріп ... да, ... ... ... бойы ... еш ... жерден байшыкештер өмірінің ізі де байқалмайды» деп жазады. Мақаланың
өн бойы ауылдағы ағайынның билікке деген өкпе назына ... ... ... ауыл ... ... «Халық тұрмысының жақсы болуы билікке емес,
халықтың өзіне байланысты» ... ... ... ... ... ... ... отырып, шетелдік тілші Кеңестік құрсаудан арылғанына
он жеті ... асса да, ... ... ... ... еш ... ... жеткізген [18]. Еліміздегі ауылдық мекендердің жағдайы
барша басылымдарда ... ... ... ... ... шешілмеген мәселені
халық болып, жұрт болып бұқаралық ақпарат құралдары ... ... ... ба деген үміт те жоқ емес. Мұны шетелдік тілшілер де
байқаған.
Қазақстан – ... ... Оның кең ... ... ... ұлт өкілдері тіршілік етеді. Соның ішінде орыс халқының үлес
салмағы өзге ... ... ... басым екендігі дәлелдеуді қажет
етпейді. Ұлыбритания баспасөзінің пікірінше, орыс тілді тұрғындар мен ... ... ... дау бар. ... ... Ресей баспасөзіне
сілтеме жасай отырып осындай пікірге келген. ... ... ... ... мен ... ... ... атаумен шыққан мақалада сөз болған. Бұл мәселе тұрғысында Қазақстанда
тұратын өзге ұлт өкілдеріне қазақтар тарапынан ... ... ... ... ... пікір айтылған [19]. Осы мәселені ел ... ... ... ... Қазақстан» республикалық басылымы
2008 жылғы 31-мамырдағы бір топ журналистердің елбасынан алған сұхбатында
Н.Ә.Назарбаев: «Тарихымыз бізді көп ... ел ... ... ... кемшілігіміз емес, керісінше, бізді ұлттық томаға-тұйықтықтан сақтап
тұратын фактор. ... ... біз ... ... ... ұғымның төңірегінде топтасуымыз керек. ... ... ... халқы Ассамблеясы» деп өзгерткенімізді
қоғам түсіністікпен қабылдап отыр ғой. Бізде халық ...... ... ... біз осы ... ... қазақтың ұлт ретінде одан
әрі нығаюына, этностық ... ... жай ғана ... ... ділі мен дүниетанымының қазақстандық рухта қалыптасуына барынша ықпал
ету жағын басты нысана етіп алуымыз қажет. Бұл жолда қазақ ... ... ... ... ... ... сіңіре отырып, тұтастай елдікті
қалыптастыруға қатысты тарихи рөл жүктелмек» деп, ... ... ... ашып ... ... алдына ұлы міндет қояды [20].
Қазақстанның көп ұлтты мемлекет екеніне қарамастан, ел ... ... ... ... 2007 жылғы 138-санында жарияланған «Тұлға –
тірек, төңірегі - керек» атты мақалада айтылған.
Қазақ ... ... ... ... ... БАҚ-тың да
назарынан тыс қалмапты. «Sunday Times» газетінің тілшісі Дэвид Кэрн ... ... ... ... ... ... арқау ете отырып,
Қазақстандағы ұлттық тұтастықтың бүгінгі келбетін, оған ... ... ... суреттеуге тырысыпты: «Көптеген қазақтар үшін ... ... ... тек ... ... ... Бұл оқиға Кеңес Одағы тұсында қой шаруашылығы, ғарыш ... ... ... жері ретінде танымал болған Орталық Азиядағы аз ғана ... ... ... қуатты елге айналып келе жатқанын айғақтайды», -
деп жазады автор [21].
Фильм Үкіметтің қазақ тілі мен ... ... ... ... алайда қазақшылықты дәріптеу өзге диаспора өкілдеріне қарсы
бағытта жүргізілуде деп санайтын журналистің мақаласын шетелде ... ... ... ... ... ... ... мемлекет
құру мүмкін емес» деген пікірімен түйіндеуі – ... ... ... ... емес пе ... ойға жетелейді.
Осы аттас көзқарасты «The Times» атты басылымның 2007 жылғы 79-санында
жарияланған журналист Наталья ... ... өз ... ... ... ... «Қазақтар көпшілік сөйлемейтін
қазақ тілін дамытуға күш салуда» деп жаңалық ашқан шетелдік әріптесіміз өз
мақаласында орыс ... ... ... ... заңгер Евгений
Жовтистің мына пікіріне назар аударсақ: «Тәуелсіздік алғалы бері жасалып
жатқан зерттеулер мына бір ... анық ... ... ... ... ... процесіне қатысып отырмыз деп есептемейді. Олар осы елде өмір
сүріп, ... ... ... ... ... сезінеді және болашақтарын
бұл елмен байланыстырмайды». Журналист ... ... ... ... ... ... өз болмысын тапқанымен, жартысы адасып қалады»
деген ... ... ... байқағанымыздай, батыс баспасөзі қазақ
қоғамының ішінде ... ... ... ... ... деп ... ... сол
ұлттану үдерісінде біздің ұпайдың түгел еместігін аңғартуда.
Соңғы екі жыл ... ... ... Қазақстан еліне деген
қызығушылығын оятқан атышулы ... ... ... санасында қазақ елі
туралы жағымсыз пікір қалыптастырды. Комедия жанрында түсірілген фильмнің
басты ... ... ... сомдаған ағылшын актері Саша Барон Коуэн
бүкіл әлемнің алдында Қазақстанның ... ... ... ... «Кез ... ... ... ол жағымсыз болсын, қоғамдық
санаға түрткі болады» деген ... сөзі бар. ... ... ... ... (26 ... АҚШ ... фильмнен соң, шетел
баспасөзінде Қазақстан туралы, ондағы халықтың өте нашар тұрмысы (фильмде
солай көрсетілген ... ... ... бейтаныс елдің тыныс-тіршілігі
жайында материалдар көптеп жариялана бастады. ... ... ... ... ... көз жеткізу үшін өз журналистерін
Қазақстанға іссапарларға ... ... ... ... ... ... «Sun» ... шыққан
«Саша Барон Коуэн: «Қазақстан туралы фильмге қатысты шындықтар» ... Саша ... ... ... Актер журналистің сауалына: «Басты
кейіпкердің отаны ... ... елі ... Себебі, бұл ел әлемге
бейтаныс еді. Ал фильмде көрсетілген ... ... ... келсе, сол елге барып көз жеткізіңіздер» деп ... ... Ал ... ... ... мынадай пікір айтады: «Комедиялық
жанрда түсірілген «Борат» фильмі ... ... ... ... ... ... Фильмдегі басты рөл ... ... ... Саша ... Коуэннің бұдан басқа екі
персонажы бар: ... Али Джи және ... ... Бруно. Алайда, кино
өндірісіндегі Сашаның сәтті туындысы Борат персонажы екенін фильмнен түскен
табысқа ... айта ... Ал ... ... ... ... ... басым бөлігі үшін сондай жиіркенішті қалыпта»
[23].
3 – ... | ... ... |
|ар ... | ... ... |мате | ... ... | ... ... | ... |дың жалпы| |
| ... | |
| |TT |ST |FT |DE |G |ES |MP |DM | ... |30 |3 |11 |3 |2 |1 |- |3 |7 | ... |9 |3 |2 |- |- |1 |2 |- |1 ... |21 |6 |5 |- |- |2 |4 |- |4 | ... |60 |12 |18 |3 |2 |4 |6 ... | | ... саласындағы жағымды жаңалықтардың бірі – қазақ
жерінде жыл ... ... ... ... халықаралық «Евразия»
кинофестивалі.
Кестеде берілген бағалардың ... ... ... ... ... (3 ... ... баспасөзі Қазақстанның
авторитарлық жүйеден әлі де шыға алмай келе ... ... ... ... ішкі ... ... мәселесі де ушығып тұрған
мәселелердің бірі.
Халықаралық тәжірибе көрсеткеніндей, ... ... ... ... ... тарту ісі мемлекет экономикасын дамытуға
зор үлес қосатын пайдалы шаралар. Экономиканың кез келген ... ... ... шаралары тұрғысынан Қазақстан мол ... ... ... ... ... тұрақтылығы, мемлекеттің
геосаяси орналасуының ұтымдылығы, минералды ресурстарға бай Қазақстанның
қазіргі ... ... ... ... ... ... Бұл
мемлекеттегі ескі кәсіпорындарды жандандыруға, қосымша жұмыс ... ... ... ... ... ... ... сондай ақ,
халықтың әл ауқатының артуына негіз болатын алғышарттардың бірі [24].
Бүгінгі таңда сауда қатынасына, ... ... ... ... ... ... келтіретін бірден бір кедергі –
мемлекетіміздегі ... ... ... инвесторлары сауда
қатынастарының табысты болуы үшін ... ... ... ... өз ... ... ... бұзып, инвестицияның бағасын
қымбаттатқанымен қоймай, нарыққа ... ... ... ... ... жоғалтады, сәйкесінше, өз мүдделерін ойлаған
басшылар мемлекетке түсетін қаржы жолдарына тосқауыл ... Times» ... ... мына бір ... ... ... «Картада таяуда пайда болған Қазақстан мемлекеті бүгінде ... ... ... ... ... ... ... «жең
ұшынан жалғасқан» (қазақстандық әріптесім айтпақшы) жемқорлық оның көз
тартар ... ... ... ... ... ... қай
қайсысында болмасын, істі тек жемқорлық жолымен шешетін елдің адал ... кезі ... ... Олай ... ... бұл ел ... ... [25]. Ал отандық «Айқын» газетінің 2008 жылғы 9-
нөмірінде жарияланған ... ... ма?» атты ... ... ... ... қылмысы 15 пайыздан аспайды. Сондықтан соларды үлгі
етуге ... Бұл ... ... ... дамыған, БАҚ, заң органдары
тәуелсіз, еркін, бәрі де заң ... ... ... ... Жаңа ... ... ... алғаннан бастап, сыбайлас жемқорлыққа жол
бермеу шараларын мықтап қарастырған. Бұл елдердің тәжірибесі бізге үлгі. Ал
біздің шенеуніктеріміздің ... 40-50 мың ... ... ... өмір ... ... кім ... Мынадай қымбатшылық заманда бұл қаржы жыртығыңды
жамауға да жетпейді, мінеки, жемқорлық ... осы» ... Бұл – ... ... мысалдардың тек біреуі ғана. Отандық БАҚ-тағы жемқорлық
мәселесінің осы сарындағы көріністері шетел баспасөзінде де ... ... ... бүкіләлемдік сипат алған мұндай келеңсіз құбылысты бір елде
ғана түп-тамырымен жою мүмкін емес ... ... да ... ... ... ... ... ала отырып пәрменді күрес жүргізілсе,
қылмыстың жолын кесуге әбден болады.
Дей ... ... ... өзге ... ... Қазақстанда адам құқығының өрескел түрде бұзылуы, жеке басқа
табыну ... аз ... ... ... ... экология
проблемалары, өзге ұлттардың диаспоралары жөніндегі даулы мәселелер ... ... ... ... жазылған [26].
Қазақстанға қатысты материалдардың ішінде бейтарап көзқарас тұрғысынан
жазылған тақырыптар легі көбіне көп ... мен газ ... ісі, ... ... ... ... айлағы турасында Қазақстан мен Ресей
арасындағы шешімі бітпес даулар төңірегінде болып келеді. Бұл мәселелер
Ұлыбританияның «The Times» ... ... жиі ... ... ... ғана 2010 жылы ... ... етуге жолдама алған еліміз
экономикалық дамуы, тұрғындардың әлеуметтік жағдайының ... ... ... пен ... ... сыртқы саясаттағы байыпты да
сындарлы ұстаным өз ... ... 17 жыл ғана ... жас
мемлекетіміздің әлемдік аренада толығымен мойындалғанын білдіреді. Осы
мәселеге байланысты шыққан жарияланымдарға ... ... ... ... №25 санында: «Қазақстан басшылығының риторикасы Еуропа тарихының
мысалдарынан жыртылып айырылады. Ұлттық ... ... ... ... Ал ... төрағалық ету бүкіл дүниежүзіне Еуропа қоғамдастығының
тең ... ... ... ... ... көрсетуі керек»
делінген [28]. Ал «The Times» ... деп ... ... ... ... көшбасшысы ретінде танылған. ЕҚЫҰ-да төрағалық ету
Еуропа Одағының мойындағаны ... ... [29]. ... үшін ... ... 2010 жылы ... ... және Ынтымақтастық ұйымына төрағалық ету
– белгілі бір дәрежеде ... ... ... ... ... ... ... – жүктелген істі жауапкершілікпен атқара
білу.
Қазақстан туралы ақпарат аталған ... ... ... ... брошюраларда да кездеседі. Мұндай ақпараттар көбінесе
Қазақстанның ... осы елге ат ... ... ... ... ... ақпарат беру үшін жазылады. Мәселен, 2006 жылы
Н.Ә.Назарбаев осы елге ... ... ... ... туралы, оның
саяси, экономикалық, мәдени-гуманитарлық мүмкіндіктері, ... ... ... ... ... ... ... сериясы берілген
болатын [30]. Ал еліміздегі жағдай кереғар. ... ... ... ... ... ... ... ақпарат түрінде беріп
келеді. Мұндай ресми ақпаратты көпшілік ... ... ... ... ... жаңа формаларын тауып, оны аудиторияға қызықты етіп ұсына
білу - өз журналистеріміздің ... ... ... ... сөз болып отырған ... ең ... өз ... яғни, отандық басылымдарда жүргізілуі
керек. Бірақ, түптеп келгенде, елдің ... ... ... ... ... ... ... шарт. Себебі, шетелдік ақпарат құралдарының ... көзі ... ... екен деп, ішкі ... ... жасырып қалуға құқымыз жоқ. Олай болса, еліміздің имиджі оның
шынайы әл-ауқатынан алшақ кетпейтіні ... ... ... ... аудиторияның алдында біртұтас келбеті ... ... ... қалыптастырып, беделін көтеру шаралары әлі де
болса тиянақтауды қажет етеді.
Қазақстанның ішіндегі ... ... мен ... ... бейнесінің өзіндік ерекшелігін айыра білу қажет. Осы екеуінің
арасындағы тұрақтылықты ... білу – ... ... ... сәтті
жүзеге асуының кепілі.
Біз қай салада да барымызды, ... ... ... ... жоғарыда аталған жетістіктері мақтануға тұрарлық. Ал өзіміздің
кей басылымдар бір сәт емес, жүйелі ... ... ... ... ... ... оның басшылығы беделден айырылды, сырттан бізге енді
инвестиция түспейді дегенді айтудан жалықпайды. Олар бүкіл Орталық Азияға
бағытталған ... ... 80 ... ... елге ... ... да, солай жазады. Біз дер кезінде сыртқы саясатқа байланысты
осындай шындықты халыққа жеткізер ... ... оған өз ... ... ... ақпараттық тұрғыдан қолдау көрсету қай ел үшін де
маңызды. Мұны біз өз еліміздің жүріп ... ... ... Қазақстан
әлемдік қауымдастықтан өзінің лайықты орнын алды. Бұл ең алдымен, белсенді
сыртқы ... ... Оны ... ... ... құралдары барынша
шынайы түрде көрсетіп, сол саладағы ... ... ... ... жағымды имиджін қалыптастыруы – еліміздің гүлденуін
қалайтын кез келген басылымның борышы.
Екінші ... ... ... ... ... ... ... жетсе, соны тұт, өлсең айырылма.
Өзің құрметтемеген нәрсеге өзгеден
қайтіп құрмет күтесің?»
Абай
Адамзат баласының даму және қалыптасу ... ... ... ... ... ... ... түрлері арқылы жүзеге асырылып
отырды. Мәселен, антикалық риторика, шешендік өнер, сот ісі ... ... ... сөз, ... ... ... ... келісім- шарт теориясы, лоббизм, паблик рилейшнз т.б. сөз ... ... ... ... ... ... иемденетін – паблик
рилейшнз.
Бұл қызметтің дүниеге келуі турасында әрқилы нұсқалар ұсынылады.
Зерттеуші ... ... PR ең ... АҚШ- та ... ... уақыт өте
келе Еуропаға таралған.
Қоғамдық пікірге ықпал етуші құрылымдардың бірі ретінде PR- қызметінің
дүниеге келуі мен даму ... ... ... ... ... БАҚ – тек қоғамды ақпаратпен қамсыздандыратын жүйе ... ... ... ... да ... орын ... ... құрал
бола білді. Бұған айқын дәлелдеме ретінде аңызға айналған ... ... ... ... ... ... ... мысалға келтіруге
болады. Саяси ойынның ортасында қалған тілшілеріне Херст: ... ... ... мен ... ... ... ... соғыс
ашу» деген болатын. Шынында да, біршама уақыттан кейін соғыс басталып та
кетті. Бұл ... ... ... ... ... ... де жоққа
шығармайды. Сол уақыттың өзінде-ақ қалың бұқара мен ел ... жиі ... ... ... ... ажыратып бере
алатын тек баспасөз құралдары еді. Уақыт өте келе, баспасөз ... ... ... ... ... ... ... Енді осы
салада қызмет ететін мамандардың эмоция мен қызыл сөзге толы ақпараттарының
орнын ... мен ... ... сараптама жасалған, мәселенің түп-
тамырына үңілетін байыпты ... ... Бұл ... баспасөздің
қоғамдық пікір қалыптастырудағы ролін айқындай түсті.
АҚШ-тағы Гарвард университеті паблисити бюросы ... ... ... ... ... PR саласы бойынша: «Кристализуя общественное
мнение» атты көзге бірден ... ... ... дәріс оқыды. Бұл – 1923
жыл болатын.
Өзге де тарихи деректерге жүгінсек. 1919 жылы еліне ... ... ... ... фирма ашқан. Бұл фирманың мақсаты – ұйымдар ... ... ... ... бизнестегі маңызды, орнықты
ұйымдар ретінде қалыптастыру ісін ... алу еді. Ең ... бұл ... басқару» деп аталды. Яғни негізгі ... ... ... үшін ... пайдалы кеңестер беру болатын. Алайда,
бұл қызмет түрін барлық фирмалар ... деп айту ... ... Джон
Рокфеллер кеңесшілері кәсіпкерлер мен баспасөз арасында орнықты әрі тиімді
байланыс орнатуды өздерінің ... деп ... ... ... ... PR ... өз ... жеке отау
құрды. «AT&T», «General Motors» ... ірі ... PR ... ... ... ... мәселелердің көпшілігі Үкіметтің қызметіне қатысты
болды. Сондықтан да, Үкіметтің алдына қойған ... мен ... ... ... БАҚ ... ... ... етіп тұру жүйесі әлі
күнге дейін өз ... ... ... БАҚ қоғамға Үкіметте жүзеге
асырылып жатқан істер туралы ақпарат үздіксіз жеткізіліп тұрды, яғни ... ... ... байланыс біртіндеп жолға қойыла бастады [31].
Келмеске кеткен Кеңес Одағында да PR қызметі болды, алайда оның ... заты да ... ... оның ... ... қарамастан, пәрменділігі
әлдеқайда зор болатын.
Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін бөлініп ... ... жаңа ... ... ... ... барлығында дерлік салалық
өзгерістер орын алды. Жоғарыда айтқанымыздай, ... елі ... ... ... ... ... ... қалыптастыру ісін бірден қолға ала
қойған жоқ. Ал ... ... ... ... тыңғылықты түрде
айналысты. Мәселен, АҚШ-та имиджді қалыптастыру мәселесімен ЮСИА ақпарат
агенттігі айналысады. ... ... ... оның жылдық бюджеті
1миллиард АҚШ долларын құрайды. 1990 жылдан ... ЮСИА АҚШ ... ... ... ... әлемнің 142 елінде ... ... ... ... ... ... астам
журналистер жұмыс істейді. Сондай-ақ, ЮСИА қызметкерлері түрлі мәдени
ағарту шараларын ... ... ... ... тілі мен ... ... ... 3
құрылымдық жүйе бар. Соның бірі – әлемнің 138 ... ... ... бар, 1883 жылы құрылған «Француз альянсы». Екіншісі – 1910 ... ... ... ... ... ... институттары»
өзге елдердегі Франция елшіліктері жанындағы мәдени ақпараттық ... ... ... Ал үшіншісі – ... ... ... ... ... Халықаралық француз радиосы.
Ұлыбритания елінің имиджін қалыптастыруда бірнеше ұйымдар ... ... бірі ... Кеңес». Үкімет қаржыландыратын ұйымның
негізгі міндеті шетелдік мемлекеттермен мәдени ... ... ... 230 ... ашылған «Британ Кеңесі» британдық кітапханалар
желісін, лингвистикалық және ... ... ... ... ... көрмелерді қаржыландырады. Атақты ұлыбританиялық
«Би-Би-Си» телерадиокорпорациясының халықаралық қызметі әлемнің ... ... ... және жұмыс барысын Сыртқы ... ... ... ... ... имиджін қалыптастыру Жапонияның Сыртқы ... ... ... ... ... Қордың өкілдіктері
әлемнің 17 елінде қызмет етуде. ... ... ... ... ... ... [32].
Өз ұлтын ерекше құрмет тұтып, оны әлемге таныту мақсатында ештеңеден
аянып қалмайтын елдер де бар. ... ... ... әлдеқайда табиғи
ресурстардан кедей ел. Бірақ оны бүкіл әлем ... ... ... ортақ
қазынадан қаржы бөлінетін Кеңес кезеңінің ... ... шет ... ... ... ... ... Одақ тараған қиын-
қыстау кезде де Грузияға ... әлем ... ... ... де сондықтан.
Ресей Федерациясы да өзінің сыртқы саясатын ... ... ... ... Бұл ... «РИА новости» агенттігі ... ... ... ... ... Ресей жаңа мемлекеттік мереке
«Орыс ... ... ... ... Заң ... ... ... 2006
жылдан бастап «Russia Today» телеарнасы ағылшын тілінде тәулік бойы хабар
жүргізуді бір жүйеге келтірді. Ол ... ... ... ... ... ТМД ... Еуропаға, АҚШ-қа және Азияның бірқатар
елдеріне хабар таратып отыр. Құрылымы жөнінен жетілдірілген арна ... ... ... ... орыс ... шынайы көзқарасын
қалыптастыруды мақсат етіп келеді.
2007 жылы Қазақстанның халықаралық ... ... ... ... ... ... ... алына бастады. 2007 жылдың ... ... ... Сыртқы Істер Министрлігі Халықаралық ақпарат
Комитеті ашылды. Оның негізгі міндеті – ... ... ... болып бекітілді. Комитеттің құрылуына түрткі болған 2006 жылы
экранға шыққан «Борат» фильмі еді. Осы уақыттан бастап ... ... ... ісі ... ... алына бастады.
Комитет сол жылдың мамыр айында екі ірі PR ... ... ... ... бірі Ресейдегі «Қоғамдық байланысты дамыту Корпорациясы»
(КРОС). Корпорация тамыз айындағы Қазақстан Парламенті Мәжілісінің сайлауын
шетел ақпарат ... ... ... шұғылданды. Мемлекеттің жағымды
образын қалыптастырудағы корпорацияның алғашқы қадамдары өз жемісін ... ... ... сайлауы шетел аудиториясында сынға ұшырап, елде
демократияның жоқ екенін басылымдар жарыса ... 2007 жылы ... ... ... ... шетелдік БАҚ елімізде демократиялық ілгерілеушілік
бар екенін, бұл сайлау Ресей мен Қырғызстан үшін үлгі ... ... атап ... ... ... ... ... соң, шетел ақпарат құралдарына жауап
ретіне шетелдік «Washington Post», «Weekly Times» ... ... ... ... ... ... ... Комитеті
тапсырыспен PR-материалдар жаздырады. «Қазақстан – бірлікті ту етіп ұстаған
демократиялы ел», «Қазақстан ұлттық ... ... ... ... ел» ... ... ... материалдарға шетел
оқырмандары қызығушылық танытпайды. Олар ... десе де ... ... ... тартымсыз материалдар өз үдесінен шығып отырған жоқ»
[34]. Ал бұл шараға Үкімет 10 млн. АҚШ долларын ... Тағы да ... ... ұшып отыр. Осы тұрғыда «Жас Алаш» газетінің 2007 ж. 16-мамырда
шыққан «Қазақстанның беделін Борат түсірді ме?» деген ... ... ... жағдайды реттеп алмай жатып, сырттағы имиджімізді ... оған ... ... ... ... жоқ. Ел ішінде көп ... ... ... ... жат жұрттың алдында атақ-даңқымызды шығару үшін қаржы
шығындау – ... ... ... ... шығатын мақалалардың
Қазақстанның ішкі-сыртқы жағдайынан толық хабар беретініне де ... ... ... ... ... ... мақтау, соны ... ... ... ... ... ... білдірді [34].
Имидж құрылымын қалыптастыратын 3 құрамдас бөлшек бар.
Біріншісі – мемлекет туралы негізгі ақпараттардан тұратын имидждің
өзегі. Оған ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері, ғылым, мәдениет, әдебиет саласындағы
өзіне ғана тән ... ... ... – өзектегі негізгі имиджді мақсатты аудиторияға (ол мемлекеттің
өз ... де, ... ... ... болуы мүмкін)
сәйкестендіріп, бағыттап имиджге реңк беру. ... ... ... ... концепциясын жасау, рухани, мәдени құндылықтарды
жетілдіруге күш салу, тарихи мұралары мен құнды ... сол ... ... айқындауда барынша қолдану, ғылым, мәдениет саласындағы
жетістіктерін барша жұрт ... ... ... туғызу, ең
бастысы, сол елдің ұлттық ерекшеліктерін өз мүддесіне сай қорғай білу.
Үшінші – ... ... ... ... ... және ... шығару, тиісті жоспарланған ақпараттық-насихаттық
жұмыс жүргізу. Нақтылай түссек, бұқаралық ... ... ... ... ... сатысын аяқтау [36].
Ел имиджін қалыптастыруда жеткен жетістіктерімізден гөрі, сан ... ... ... ... ... бірден дөп басып тани
қоятын имиджі жоқ екені айтылды. Енді оны ... ... ... үлкен 4 саласы бар. Олар:
• Қазақстан тарихының имиджі
• Мемлекет имиджі
• Ұлттық имидж
• Қазақтанның образы.
Қазақстан тарихының имиджі өзге ... ... ... ... ... жиі ... ... концепциясы анықталған, образы қалыптасқан
имидж емес. Дегенмен, Есік қорғанынан табылған «Алтын ... ... ... ... жүр. Сондай-ақ, Ахмет Яссауи, Кенесары Хан,
Абылай Хан, Абай секілді ... ... да ... ... белгісі
іспеттес.
Имидж жетістікпен тікелей байланысты. Жекелеген адамдардың жетістігі,
мемлекеттің жетістігі, тарихи ... ... ... ... дегенде, кез келген ескерткішімізді алға тартсақ, бүкіл әлемді
аузымызға қаратады екенбіз ... ой ... ... ... ... мыңдап саналады. Ескерткішпен оларды ... ... ... үшін бренд болуы керек. Бүкіл әлемде Отырар сияқты тарихы ... қала жоқ. ... ... ... ... ... ... қалпына келтіруге жұмсасақ, Қазақстанды шетелге танытудың бірден-
бір ... сол ... еді. ... ... әлем ... қарай ағылады.
«Шыңғыс хан ала алмаған Отырар қандай қала екен?» деушілерде есеп ... ... ... ... ... проблема: қазақ тарихының
бүгіні мен кешегісінің арасында сабақтастықтың болмауы. Яғни, біз шетел
аудиториясына ... ... ... айқындап жеткізе алмадық. Ал
тәуелсіз Қазақстанның там-тұм тарихы ... ... ... ... алмайды.
Мемлекет имиджі
Мемлекет имиджі елдің тарихи имиджімен ... ... ... ... саяси институттың бастауы тарихта жататыны мәлім. Шетел халқының
санасындағы Қазақстанның ... ... оның ... ... ... ... ... қазақстандық саяси жүйені
қалыптастыруға негіз болған біздің тарихымыздағы ... ... ... ... ... ... қаған саясаттары, олардың басшыларға қойған
талаптары, рубасылары, билер ... ... ... ... өз
баспасөзімізде жүйелі түрде насихатталмайды. Оның ... ... ... ... дау ... келе ... халқының дәстүрлі саясатын зерттеу ісі Қазақстанның саяси жүйесі
мен ... ... ... ... ... ... орын алар еді. ... мұндай зерттеу ісі құзіретті органдардың
назарынан тыс қалып келеді.
Ұлттық имидж
«Қазақстан» сөзінің семантикасына ... ... ... ... ... ... қарастырылады. Көңілге ешбір ... ... аз ... ... ... ұлттық ерекшелігін айқындай алмайды. Біз сыртқы
саясатта «көпұлтты, азаматтары теңқұқылы мемлекетпіз» дегенді жиі ... Бұл дәл ... ... ... өте пәрменді құрал болғанымен,
қазақ халқының ұлт ретінде ерекшелігін айқындай алмайды.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев Қазақстан тауарлары мен ... ... ... ... ... басты мақсат етіп қойып отыр.
Себебі, елімізде соңғы жылдары ... де ... ... ... ... ... келбетімізді анықтап, дамыған елдердің ортасынан өз
орнымызды алуға енді бағыт ... ... ... ... ... алмасқан тұста ұлт туралы көзқарас та өзгеруде, жаңа теориялар пайда
болуда. Ұлт дегеніміз бүгін тілдік, мәдени, діни қауымдастық қана ... ... ... оның ... сай ... тауары. Ұлттың беделі, жақсы
аты оның өндіретін тауарларымен өлшентіні белгілі [37].
.
Демек, имиджді ... ... ... ... ... ... ... алатыны белгілі болды. Олай болса, ең алдымен, ел
тарихын шетелге таныстыру имиджді қалыптастырудағы маңызды қадам болмақ.
Қазіргі ... ... өзге ... көшпенділіктің қалдықтары
сақталған, көшелерінде түйе, қой, жылқы сияқты төрт ... ... ... ... ... ... ... деп таниды. Ал сонымен қатар, ел
экспорттайтын тағамдарға да үлкен ... ... ... ... ... деп, ... ... азық-түлікке жатқызады. Тіпті, қазақ елі
«стандар» қатарындағы Ауғанстан, Өзбекстан т.б. ... ... ... ... ... аренада қалыптастыру үшін, ең
алдымен, өз халқымыздың ... ... ... ... Қазақстандықтар өз мемлекетінің имиджін қалай
бағалайтынын білу ... ... ... ... ... ... ... ретінде 16 мен 56 жас аралығындағы
Алматы қаласынан 100 ... ... ... ... ... ... ... үшін еліміздің
қандай ерекшеліктерін атаған болар едіңіз?» ... ... ... 48,5 ... ... елі ... адамгершілік
қасиеттері: қонақжайлылығы, меймандостығы, кеңпейілділігін атады. Ал ... ... ... мен мол ... ... алға ... ... жауап
бергендердің 16,9 пайызы экономикасы қарқынды дамып келе ... ... 2,1 ... ... ... жағдайы жоқ» деп жауап берді.
«Қазақстанның беделіне ... ... не ... ... ... ... 39,7 пайызы «еліміз әлемдік нарыққа дайын өнім
емес, тек шикізат ұсынады» десе, 31,6 ... ... кең етек ... пен ... ... ... ... 20,8 пайызы
«Шенеуніктердің, оппозиция өкілдерінің ... ... ... саяси жағдайы туралы берген мәлімдемелері» десе, 5,7 ... ... Арал мен ... ... ... ... 2,2
пайызы «Борат» фильмінің жарыққа шығуы ел имиджіне теріс әсер етуін атайды.
«Қазақстанда ұлттық бренд бар ма, болмаса, қай ... ... ... ... ... ... ... бренд сөзсіз елбасы
Н.Ә.Назарбаев» деп респонденттердің 47,2 пайызы жауап ... 26,8 ... уран ... ... ТМД елдеріне жол тартқан «Тұран Әлем Банкін»
ұлттық брендке жатқызатындардың үлес салмағы - 6,4 пайыз, «емдік ... ... ... ұсынуға болады» деушілерді респонденттердің 15,9
пайызы ... ... ... бола алады» деп сұраққа жауап
бергендердің 3,7 пайызы пікірлерін ... ... ... ... ... соң Үкімет тарапынан бөлінген
10 миллион АҚШ долларын қалай пайдаланған дұрыс ... ... ... ... берушілердің 56,7 пайызы елдің ішкі жағдайын жақсартуға жұмсауды
айтса, 21,3 пайызы ... бір ... ... ... ... керек
екендігін алға тартты, 10,9 пайызы қаржының орынды жұмсалғандығын, ... ... ... ... ... PR ... жариялауға
жұмсалғанын дұрыс деп санайды, ал жауап берушілердің 11,1 пайызы бұдан
бейхабар екендіктерін ... әрі ... ... ... ... қалай бағалар едіңіз?»
деген сұраққа респонденттердің 43,2 пайызы орташа деп ... ... ... ... ... Ал 17,6 ... Қазақстанның имиджі әлі қалыптаспаған
деген жауап ... тек 8,8 ... ғана ... ... ... деп баға ... берушілердің 1,6 пайызы Қазақстанның халықаралық имиджіне баға бере
алмайтындарын айтты.
Мінеки, ... ... ... имиджі туралы жоғарыдағы
ойларын ортаға салды. Алынған жауаптардың ... шын ... ... ... ... ... шығатын әр азамат, мейлі ол ... ... ... ... осы елдің өкілі болғандықтан, белгілі бір ... ... ұғым ... Өзі ... да, ... ... имиджін жасайды.
Имиджді біз міндетті түрде ... ... тиіс ... ... ... ... ... имидж қалыпты жағдайымызбен деңгейлес
болуы шарт. Сәл-пәл жоғары болуы мүмкін, бірақ ... ... ... имиджіміздің арасы жер мен көктей болса, ол — ... ... ... Құр ... ... де ... ... Қазір шекара
ашық, ел-жұрт келіп-кетіп жатыр. Өз ... ... ... қанығуларына
толық мүмкіндік бар. Имидж қайсыбір елге деген ... ... ... ... ... ... да ... керек.
Қазақстанның образы
Бұл сала елдің халықаралық имиджін қалыптастыруда едәуір рөл ... ... салт ... ... насихаттауды мақсат тұтқан
«Көшпенділер» фильмі біршама дау- дамай тудырса да, ... ... ... ... ... ... «орнықты тұлға» ретінде танылған нөмірі
бірінші қазақстандық - Н.Назарбаевтың имиджі. Басқа да ... ... ... ... ... ... ісінің қолға алынбауы -
еліміздің бірегей образын қалыптастыруды ... ... ... өздерінің бір-екі тауарымен әлемді мойындатып отыр.
Швейцария десе, сағаты мен банкі, Жапонияны айтсақ, ... ... ... ойға ... ... Ал ... ... мен голландиялықтардың
ірімшігінің дәмі әлемді жаулап алғанын көпшілік біледі. Тіпті Өзбекстанның
өзі ... ... ... ... мақтаны ұлттық брендке айналдыруға
талпыныс жасап ... ... ... ... мен ... ... ... жасауы мүмкін екендігін жариялаған. Ал солтүстіктегі бар
саладағы көшбасшылықты ... ... жан ... алып көршіміз
ресейліктер де қазір ... ... ... өз ... шығаруға ұмтылыс
жасап, бүкіл саланы зерттеу жұмыстарын жүргізіп жатыр.
Әлемдік тұтынушыларда ... ... ... сатып алу үрдісі қалыптасқан. Яғни
талғамы биік ... ... ... ... ... ... алуға бел
байлайды.
Әлемдік нарық қазірдің өзінде бірнеше ірі трансұлттық ... ... ... ... ... – өзге ... рыногын жаулап
алу. Экспансиялық стратегия ауқымды ... ... ... бұл мәселемен маркетинг, жарнама, брендинг бөлімдері
айналысады.
Әлемдік нарықта жарнама жасаумен айналысатын ... ірі ... ...... WPP, ... ... Осы ... санарлық
компания жаһандағы барлық дерлік ірі брендтерге қызмет жасайды. Демек, ірі
жарнама холдингтері тек ... ... ғана ... етіп ... елдердің көшбасшылар қатарынан көрінуіне мұрындық болады. Мұндай
құрылымдар мемлекеттік институттармен де өте тығыз қарым-қатынаста ... ... WPP ... ... ... Лейдер Morgan Stanley
Іnternatіonal-да кеңесші, Rand Corporatіon талдау ... ... де қоса ... Демек, бизнес өкілдері мен ... ... ... ... әлемдік ірі брендтерімен экспансия жасауда бірлесіп
әрекет етеді.
Ең мықты бренд не? Ол ірі компаниялардың шетелдік ... ... ... Тап осы ... АҚШ, ... ... біршама
уақыттан бері кешенді жұмыс жасайды. Сондықтан да бұл елдердің ... жаңа ... ... мен оны ... ету үшін ... ... ... жұмыс жасайды [38].
Біздің елімізде ұлттық брендті қалыптастыру тұрғысынан жүйелі, кешенді
де ауқымды ... ... ... 2006 жылы ... зерттеу орталығының» жанынан «Ұлттық экспорт Комитеті» ашылған
болатын. Алайда, ... ... өз ... ... келеді, ешбір
жұмыстың нәтижесі әлі күнге дейін байқалмайды. Егер ... ... ... ... ... ол мемлекеттік институттар мен кәсіпкерлердің
арасындағы алтын көпір болуға ... ... ғана ... ... ... ... ... Мұндай қадам кәсіпкерлер мен өндірісшілерді
мемлекеттік ... ... ... ... ... ...... тізбегін жүйелейді. Соңғы кезде Қазақстанда қолға
алынып отырған кластерлік жүйенің де ... осы – ... ... тауар
өндіруге және оны тұтынушыға жеткізуге дейінгі аралықты қамтуға тырысады.
Өкінішке қарай, осы күнге дейін мол шикізат қорымен, уран, ... аты ... ... ... тауары айналымға енбей келеді.
Қазақстан тек қазба байлығымен танымал. Ал ... ... 50 ... ... үміттеніп, сол мақсатта жұмыс жүргізіп жатқан біздің ел
үшін, әрине, бұл аз. ... ... ... ... де ... ... ... кезде еш қам-қарекет жасамай, қол қусырып
қарап отыруға әсте болмайды. Әрекетсіз, экономикалық даму ... ... ... ... ... ... ел ... заманында қалай
өзгелерге «жем» болып, «жұтылып» кеткенін өздері де аңғармай қалады.
Бүгiнде экономиканың қарқынды өсуiмен ... ... ... жақсаруына байланысты отандық тауар өнiмдерiне деген сұраныс та
артуда. Қазақстандық әрбiр азамат өз елiнiң ... ... ... ... ... ... пен ұсыныс мөлшерi сәйкеспей тұр. Iшкi экономика
әлемiнде соңғысының қарқыны бәсең. Қазiргi таңда ... ... ... ... ... өндiру – ДСҰ-ға мүше ... ... бiрi. ... ... ... ену ... елдiң де алдағы
жоспарларының бiрi [39]. Ендеше, ... ... сай ... ... ... оның ... арасында танымал болуына көңiл бөлiну керек.
Яғни тұрақты сауда белгiсiн, бренд қалыптастыру керек. Ал бренд ... ... ... ... ... бір ... ... қызмет көрсету саласын өзге ... ... ... ... символ немесе дизайнның жиынтығы деп
көрсеткен [40]. Бұл ұғым ... ... ... ... ұзақ
мерзiмдi сұранысын ... ... ... түскен
«Procter&Gamble» мен «General Foods» ... ... ... ... мынадай категорияларға жіктеледі:
1. Бренд – тарихи атаулар (қалалар, ғимараттар, ескерткіштер);
2. Бренд – тұлғалар ... ... ... өнер ... ... Бренд – тауарлар (азық-түлік, киім-кешек, ұлттық азық-түлік
өнімдері):
4. Бренд – ... (ту, ... ... ... ... ... ... сарапшылар мен ғалымдардың пікірінше, бізде отандық бренд әлі
қалыптаспаған [41]. Алайда, мен бұл пікірді қуаттамаймын. ... ... ... ұлттық бедерін айшықтап ... ... деп ... әлі ... ... ... ... бар.
Қазақстанның қазіргі таңда әлемге ұсынып отырған бренді ТМД елдерінен, қала
берді, Орталық Азиялан аса ... ... КСРО ... болған уақытта
Қазақстан «Байқоңыр» атты брендті ... ... бұл ... ... ... ... Байқоңыр қазірдің ... ... ... өнімі бола алмай отыр. Сондай-ақ, Алматының апорты – ... ... ... сортты алма болатын, бұл да өз кезегінде бренд болуға
лайық тауар болатын. Қазір тіпті, бұл сортты аман алып қалу ... ... ... ... Қазақстан Республикасының тарихындағы архитектурасын әлем
мойындаған қала – ... ... ... жаңа үлгілерімен бой көтерген жас
қала – жаңа дәуірге, жаңа мүмкіндіктер ғасырына аяқ басқан Қазақстанның
символы ... ... - өзге ... ... ... ... да, Қазақстандағы жаңа үлгідегі, әлемдік стандарттарға
сай қала ... ... ... тыс ... ... Ал өзге
архитектуралық туындылар әлем жұртшылығына ... ... ... тоқталуды жөн көрмедік.
Қазіргі таңда еліміздің ең танымал бренді – ... ... ... КСРО ... ... ТМД елдері басшыларының ішіндегі салиқалы
саясатымен, тыңнан мемлекет құру ісіндегі ... және ... ел ... ... әлем Орта ... көшбасшы ретінде
қабылдады. Саясаттанушы М.Лаумулин бренд-тұлғаға қатысты өз ойын былай деп
жеткізеді: «Қазақстанды шетелге ... ... ... ... ... ішінен, әсіресе, Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың мәртебесін
насихаттауға тұрарлық. Егер қазіргі заман тарихына ... ... ... Неру мен Индира Гандисіз, Кубаны Фидель Кастросыз ... ... ... ... ... ... жүзі
Қазақстанды танып келеді. Ал Путинді Батыс елдері мен ... ... ... деп ... оны ... ... ... атаумен қатар қойып жүр. Сол сияқты
Достастық елдері де Қазақстанға стратегиялық ... ... ... таңғажайып адамның қиын кезде билік басына келіп, елін осындай
деңгейге ... ... ... ... [42]. ... ... бүтіндей бір елдің өзіне тән ерекше белгілерінің ... бола ... ...... ... болғанымен, ол бренд ұғымының негізгі
функциясын атқаруға қабілетсіз. ... ... ... ... ... ... жетістіктері мемлекеттің абыройын
асқақтатып келеді. Марат ... ... ... ... ... тобы, «Мен әлемге домбыраның қоңыр үнін танытамын!» деп, өз алдына
зор ... ... ... ... ... ... Қазақстанның өнерлі өлке
екенін дәлелдеп жүр. ... туын ... ... ... Б.Саттарханов т.б. спортшылардың аттарын атау орынды.
Сонымен қатар, қазіргі кезде танымал ... ... ... ... ... ... ғарыш айлағы. Семей полигоны мен Арал теңізі шетел
аудиториясының ұғымында экологиялық апатты ... ... ... ... халқына деген аярлықты туындатып отыр.
Бренд категорияларының ішіндегі ең ... әрі ... көзі ... – бренд-тауар. Елімізде қандай ... бар? ... ... ... ... ... К.Смайылов пен Ш.Мұртазаның «Егемен
Қазақстан» ... ... ... ... «Жер ... бор ... ... бірі, марганец пен уранның төрттен бірі, темір рудасының
оннан бірі – ... ... ... ... ... ... әлем
қауымдастығына, ғасырға осындай ғаламат қыруар қазына-байлығымен кіргелі
отыр. Жаңа ... ... ... қуаты да, қанат қағысын анықтайтын ... ... ... келтіреді [43]. Ал ғалым Х.Әубәкіров жазушының осы
сөзін әрі қарай қуаттай түседі: «Қазақстан ураны – ... ... ... ... ... ... уран қоры жөнінен алғашқы үштікте тұрғанымызды
атом энергиясымен ... ... ... ... ... ... ядролық
энергияның игілігін пайдаланғысы келетіндердің барлығы ең алдымен 3 елге:
Австралияға, Чилиге, Қазақстанға ат ... ... ... де солай.
Экономикамыздың басқа салаларына қарағанда, атом ... ... ... ... жоғары сапалы технологиямен жұмыс істей бастау
үрдісіне көшуі, атом энергиясының қыр-сырын толық меңгерген ... ... ... ... ... ... ... сапаға
көтерілгенін дәлелдейтін нақты дәйек». Қазірде Қазақстан әлемдік нарыққа
табиғи уран ... ... ... ... отын ... ... жолына түсті. Бұл – бірден уысқа түскен олжа бола ... Уран ... ... бұрын КСРО секілді алып державаның әлемдегі сесті
мемлекет болуына жол ашқан еді. КСРО-ның ядролық энергия саласындағы ... ... ... АҚШ ... енші ... ... ... уран таратуына тыйым салған еді, сондай-ақ, ЕуроОдақ арнайы
шек қойған. Осындай кедергілерді жеңе ... ... атом ... ... үштен бірін дайындаушы ел құқына ие ... ... ... ... компаниясының 10 пайыздық қожасы ... атом ... ... ... ... ... Олай болса,
Қазақстан ураны бүгіннің өзінде үлттық ... ... ... ... ... ... ... «Рахат» сынды танымал сауда белгiлерi
бар. Олар бүгінгі таңда Қазақстанның өнімі ретінде тек ТМД елдеріне ... ... ... оны ... нарыққа шығарудың жолдарын
қарастыру да өзекті мәселелердің бірі екенін ... ... ... ... ... ... бренд ұсына алады?» деген сауалға
биология ғылымдарының ... ... ... ... ... ... брендтерінің қатарына мен қымыз бен шұбатты, құрт пен
ірімшігімізді жатқызар едім. Қымыз бен ... ... ... айтып
жеткізу қиын. Тағамдық, сусындық, емдік қасиеттері өте күшті. Оны ... әлем ... ... Орыс академигі Сергей Сергеевич Перов қазақтың
құртын жеп көріп, «Бұл қандай тамаша тағам?» деп тамсанған ... ... ... ... Лев ... ... қазақтың құртын зерттеп,
оны ұшқыштарға бердік. Ұшқыштар аспанда жүріп, «қандай керемет, құнарлы,
дәмді еді?» деп риза ... Сол ... ... ... ... ... ... ұшқыштарымызға керемет әсер қалдырды деп жазған.
Малдың, әсіресе, жылқының еті өте жылдам ... ... ... шипалық
қасиеті мол. Қазақтың қазы-қарта, жал-жаясы неге тұрады? ... ... ... барған немістер жылқы ұстап, қымыз ашытады. ... ... ... ... ... бар ... балалар тағамы ретінде
сатылады. Міне, біздің ұлттық құндылықтарымыз осылай далаға шашылып жатыр.
Уақыт өте келе олар ... бен ... ... төл сусынымыз деп шықпасына кім
кепіл?»,– деп, өз пікірін білдірді [45].
Жасанды тауарлар ... ... ... айналымға шығып жүр.
Мәселен, соңғы ... ... ... ... ... ... ... телефонына ұқсастырып қытайлықтар Nokіr E828 телефонын ... ... ... бастаған финляндиялық компания Гонконгтағы ... ... ұялы ... алып тастауға барынша күш салған.
Оларға алдын ала ескерту хат жолдап, тіпті ол үшін қомақты ... ... де ... Егер де ... ... ... ... тасталмаса, онда өз ұялы телефондарын ол сауда нүктесінен алуға
мәжбүр болатынын да ... Бұл – өз ... ... ... ... ... әлем бойынша 50 пайыздан астамын
Тайвань компаниялары шығарып ... Олар ... ... және ... ... атынан фотобейнекамералар шығаруда. Сауда айналымына
түсіп жатқан фотобейнекамералардың бар ... 4-5 ... ғана ... ... шығарады. Міне, олар әлемге танымал бренд тауарлардың
атын пайдаланып та ақша ... ... 500 ... ... ... 200 ... халықтың 72 пайызы тауарды сатып алуда сол өндіруші елдің
ұлттық имиджіне баса ... ... екен [45]. ... экспорттау және
ұлттық имиджді қалыптастыру мәселесінде ... ... әсер ... ... ... ... ... бренд немесе бренд-флагман (ең ... ... ... ... ... образын қалыптастыруға көмектеседі,
егер бренд нарықта өз орнын таба алса, онда, бренд сол ... ... ... ... ... ... болмақ. Әлемдік компаниялардың
мысалдарына жүгініп көрелік. Мәселен, 10 жыл бұрын Финляндия елін біз Санта
Клаустың отаны, ... ... ... ... ... ... деп
қарастырған болар едік. Ал ... бұл елді біз ... ... ... ... ... ел, ... технологиялардың отаны деп танимыз.
Алақандай мемлекеттің 10 жыл ... ... ... қол ... ... құбылыс. Бұл - елдің имиджін бірден көтерген, телекоммуникация
саласындағы жетекші сапа ... ... ... ... ... ... ... жемісі. Бұл бренд-флагман өзге де финляндиялық
тауарлардың әлемдік ... ... ... ... ... өндірісі арқылы
мемлекетті әлемдік сахнаға бірден ... Бұл ... ... ... ... айқын мысалы.
Екіншісі, көптеген компаниялар, фирмалар өз тауарын әлемдік нарыққа
ұсыну ... оны өзге ... ... ... еш күмәнсіз бірден
қабылдап алуы үшін мемлекеттің имиджін PR құралы ретінде пайдаланады. ... ... ... ... тікелей мемлекеттің имиджімен
байланыстырады. Мәселен, германиялық «AEG» ... ... өз ... ... алдыңғы қатарлы
инжиниринг» деп талдау арқылы сапалы тауардың ... ... ... ... өз ... алға ... мақсатында қолданған. Сол
сияқты Жапонияның ... ... ... ... ... ... сұранысына ие. Бұл елде заманауи жаңа тауар өндірілсе,
оның сапасына ешкім күмән келтірместен сатып ... ... ... ... сияқты, сапалылықтың мекені болып есептелінеді . Демек, имиджін
берік орнықтырып ... ... өз ... ... ... еш
қиыншылық туғызбақ емес. Алайда ол үшін мемлекетті әлем мойындауы қажет
[47]. ... ... ... атап өткен тауар-бренд уранды бренд-
флагмен ретінде пайдаланып, мемлекеттің жағымды имиджіне ... ... ... деп ... ... Ал мемлекеттің имиджін брендтердің
өтімділігі үшін қолданылатын сәт әлі алыста.
Бренд ... ... ... ... көрейік.
Бренд қалыптастырудағы жарнаманың ролі. Жарнама арқылы тауардың
танымалдығын арттырамыз. Бренд заңының бiрiнде ... ... ... ... ... ... ... брендтi жарнамалау мен кеңiнен ... 20-50 млн. АҚШ ... ... ... ... 4-12 ... ... 1,5-5 млн. АҚШ долларына ... ... ... Басты
жауапкершiлiк – тек осы қаражаттың тиiмдi жұмсалуы. Бренд құруда бiр емес
бiрнеше жылдық ... ... ... бренд құрастырушы бренд-
менеджерлердiң санымен қоса сапасы да зор рөл атқарады [48].
Елімізде атап ... ... ... ... бар ... ... ... ойымша, олардың нағыз бренд ретінде танылмауы – ... ... өз ... (сол ... ... ... ... Қазақстанның әлемге қандай тауар
ұсынып отырғанынан бейхабар. Яғни, біз әлем ... ... ... ... ең ... оны ақпарат құралдарында насихаттау
арқылы, қазақстандық ... ... ... бар екенін дәлелдеуіміз
шарт. Демек, отандық брендтің әлемге танылуына ең ... өз ... ... ... ... ... ... мәселе, шетел
аудиториясына жүргізілетін насихат шараларында ... ... ... ... ... ... ... басылымдардағы қазақстандық бренд
туралы жарияланымдарға бақылау жоқ. Бір мақсатқа бағындырылған ақпараттық-
стратегияның болмауынан ... ... жол ... ... ... ... ... келесі технология – бренд-нейм. Бренд-
нэйм дегеніміз - тауардың сөздiк, бренд-имидж белгi және тауардың ұлттық ою-
өрнектердi ... ... ... ... ... [49].
Қазақстанның жағдайында ертедегi түркi, руна жазуларын қолдану арқылы,
өзiндiк ... ... ... ... қазақи брендін қалыптастыру -
өзекті мәселелердiң бiрi. Егер бұл шара iске асар ... әр ... ... сауда маркасына үңiлу арқылы, өз елiнiң тауарын тұтынып отырғанын
жете түсiнер едi. Бұл әрi ... ... ... ... етiп, ... ... ... сезiмiн оятуға ат салысар бiрден-
бiр жол болмақ. Бүгiнде ұлттық сусындар: ... ... ... өз ... өзге де алыс-жақын шетелдерде үлкен сұранысқа ие. ... ... ... ... ... ... ... сыр шертетiн, тек осы
мемлекетке ғана тән бiр ... ... ... Мәселен, бiрiншiден, қымыз,
айран, шұбатты ... ... ... ... ... ... халықтың
қызығушылығы одан ары арта түсер едi. Пластмассадан жасалған ... ... әрi ... ұстап жүруге ыңғайлы. Бүгiнгi ұрпақ, яғни бiз үшiн торсық
экзотикалық дүние екенi рас. Ал, шетел ... үшiн ... ... да
ғажап емес. Екiншiден, тауардың атауына да баса назар аударылса нұр ... ... хақ. Сол ... не ... ... «ПРИРОДА», «ВЕРБЛЮЖЕЕ» деп
атап жататындар кездеседi. Одан гөрi ... деп ... ... ... ... ... КЕРЕМЕТ ҚОЙ МЫНА КӘУСАР» деген әдемi сөздердi жазу
арқылы өнiмнiң сапасын аша түсуге болады [50].
Қазақстандық компаниялардың көбi ... ... үшiн ... ... ... ... ... Бiрақ олардың ұлттық менталитеттен
хабардар екендiгiне кепiлдiк беретiн ешкiм жоқ. Дегенмен, бұл ... жолы - ... ... тарихшы, мәдениеттанушылардың ақыл-
кеңесiне жүгiну, әдет-ғұрыпты насихаттайтын кiтапшаларды шығару.
Қазақстан әлемдік ... ... ... ... ... негізге
алуы керек? Осы тұрғыда бірнеше ұсыныс жасағым келеді.
• Бірінші басымдық. Шикізат секторының ... ... ... ... ... енгізу. Мәселен, машина, электроника жасау
салаларындағы, ғылым әлеміндегі жаңа технологиялар өнімдерін шығару.
• Екінші басымдық. Астана ... Жаңа қала ... ... мен пәрменділігін анықтайтын «болашақтың қаласы» болуға
талпынуы қажет. Жас астана ретінде көркі мен келбеті, сонадайдан ... ... ... ... ... ... орталығы ретінде
насихатталуы керек.
• Үшінші басымдық. Спорт саласын дамыту. Біле білсек, әлемде имидж
қалыптастыратын төрт ... түрі бар. ... ... ... бокс ... ... ... біздің елімізде кең етек жайған спорт түрлері бокс
пен күрес екені мәлім. Спорт саласына салынған инвестиция әрқашан өзін
өзі ақтай ... Бұл ... ... жетістігіміз атауға тұрарлық.
Біріншіден, қазақстандық футбол командасының УЕФА-ға өтуі ... ... ... ... ... өтуі. Бұл
«Қазақстан – Азияның спорттық астанасы!» деуге лайық жетістік.
• Төртінші басымдық. Туризм мен ... ... ... ... ... мәз ... да, қалың көпшілікке көрсететін
мақтаныштарымыз жетерлік. Тек ... ... ... ... ... ... тамсанарлық туындылары, біздің елімізде ғана
жасалатын емдік қасиеттері бар ...... ... ... ... ... жылқының емдік қасиеті бүкіл әлемде дерлік
мойындалып, дәріханаларда дәрілік препарат ретінде сатылуы – ... ... ... ... ... экспорттау ісіне мұрындық болатын
факт.
• Бесінші басымдық. ... ... ... ... ... жүзеге асыруға шақырмау керек, бірден әкімшілік реформаны
қолдану арқылы, парақор қызметкерге айыппұл салып, ел ... ... ... ... ... ... көрсету.
• Алтыншы басымдық. Білім беру бағдарламалары. ... ... ... ... ... шетелге оқуға жіберілетін
студенттер мемлекетіміздің өкілдері. «Болашақтықтардың» арасында да
Қазақстанның атын жақсы жағынан ... ... аз ... ... алып ... ... ... өте жақсы. Күндіз-түні
кітапханада отыратындар аз емес. Ол ... сен ... яғни ... ... ... оқу ... жақсы, тәртібі түзу студент түседі.
Осының өзі ... ... ... ... ... ... студенттерге арнайы нұсқау
беріліп жатады. Осы нұсқау дұрыс болуы керек. Сырт елге ... ... ... ... ... ... ... хабардар болуы керек. Сонда ғана олар біздің шетелдегі
елшіміз, өкіліміз бола алады.
... ... ... ... шатастырмау керек.
Мемлекеттің аты жақсы жағынан шыға бермеуі де ... ... ... оның өзін ... ... болады. Мәселен, Боратты
өзіміздің мүддемізге қарай пайдалануға болады. ... ... ... әлемге танытты. Енді мұны қазақстандықтар ... ... ... Мәселен, мен: «Сіз Боратты білесіз бе?.. Онда
Қазақстанды білмейді екенсіз!» деген ұран тастауға әбден болады. Сонда
екінің ... ... ... ... мен Боратты білсем,
Қазақстанды білмейтін болғаным, ... ... ... оны ... ... деп ... ... басымдық. Жаңа технологиялар мен ... ... ... Қазақстан туралы шынайы, толық мағлұмат беретін
арнаулы веб-порталдың болмауы – Қазақстанның шетелдегі ... ... ... бос ... ... ... ... атышулы «Ұлы
Қазақстан халқы атымен америкалық мәдениетті ... ... ... мемлекетімізді мүлдем артта қалған, халқының
мәдениеті өте төмен ел ... ... ... дүниелердің
толтыру ықтималдығы зор. Бір топ ынталы ... ... ... ... болатын. Алайда, межеленген нәтижеге
жету үшін интернет желісіндегі қазақстандық веб-порталдың ... ... ... ... ... ... ... етіп отыр.
Ұсынылған сегіз басымдық ұлттың өзіндік ерекшеліктерін сақтай
отырып, Қазақстанның ұлттық брендін қалыптастыруға, ел ... ... ... деген мақсатпен жазылды. Бұл тізбекті жаңа идеялар ... ... ... ... ... ... біз солардың
ішіндегі ең маңыздыларын көрсетуге тырыстық. Аталған ... ...... ... ... ... Олар Мәжілістен, Сыртқы
Істер Министрлігінен, Мәдениет және Ақпарат ... ... ... ... ... ... тауып, әрі талантты, бастамашыл адамдар
басшылық жасаса, жемісін бермек.
Бөлімді қорыта келе, Қазақстанның ... ... ... бір саласы ретінде PR-технологиялардың ролі өте
зор екендігін айтуға болады. Соның ішінде біз ... ... ... ... арқылы алыс-жақын шетелдерде танымалдылығымызы арттыра
аламыз. Елімізде әлем таңдай қағатын бренд-тауарлар бар. Тек ... реңк ... ... назарына ұтымды ұсына білуге талпыну шарт.
Қорытынды
«Өткен күннен алыс жоқ,
келер күннен жақын жоқ»
Халық даналығы
Ақпараттық қауымдастық дәуірінде адамзат баласы ... ... ... ... ... ... ... үшін бұқаралық ақпарат
құралдарына жүгінеді.
Кез келген ақпараттық жобаның ... ...... ... ... ... ... «Домино» теориясын қолдану тиімді
болмақ:
Ақпарат – ......... ... теорияны шетелде жүргізілетін ақпараттық-насихаттық шараларды
іске асыруда қолдануға болады. Жұмыстың зерттеу ... ... ... ... ... Қазақстан жайлы ақпараттардың белгілі бір дәрежеде
қоғамдық санаға әсер етіп, ел ... ... ... туралы пікір
қалыптастырып келе жатқаны ... ... ... туралы ақпарат
құралдарында жарық көрген кез келген ақпарат өнімінің мемлекеттің ... ... зор рөл ... ... ... ... отандық және
шетелдік басылымдардағы Қазақстанның бет-бейнесін, образын ашудағы бірқатар
түйінді мәселелерге тоқталдық. Зерттеудің нәтижесінде анықталған ... ... ... ... ... ... ... ақпараттарды жиірек беріп
жүр. Мәселе – сол жарияланымдардың санында ... ... ... отыр.
Сапаның сын көтермеуінің бірінші себебі – сыртқы саясаттағы ... ... ... ... ... ... болмауы.
Тіпті, арнайы тапсырыспен жазылатын PR-материалдарының үдеден шыға алмауы
да осы ... ... ... ... құралдарының тиісті мәліметті
бейресми ақпарат көздерінен алатындығы. Шет ... ... ... ресми орындардан қажетті ақпаратты ала алмай, ... ... ... де ... мәз ... ... ақпаратқа үнемі
зәрулік танытып жүретін шетелдік журналистер емес, өзіміздің ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты:
• Әртүрлі салалардағы екіжақты іскерлік байланысты орнату үшін;
• Іскерлік қарым қатынастардың белсенділігін арттыру үшін;
• Ел экономикасына инвестиция тарту үшін.
Бұл ... ... ... үшін ... шараларды қолға алу керек:
1. Шетел ақпарат өнімдеріне ұдайы талдау жасап отыру;
2. Қазақстан туралы бұрмаланған ақпарат жарияланса, оны терістеу ... сол ... ... ... жазу ... ... шынайы ақпарат беру;
3. Республикада орын алып ... ... ... ... ... ... БАҚ-қа ұсыну [52].
Әлем сахнасында жетекші мемлекеттердің қатарынан көріну, мемлекеттің
жағымды образын қалыптастыру арқылы өзге ... ... ... орнату -
мемлекеттің халықаралық аренадағы имиджі мәселесінің өзектілігін айқындап
отыр. Э.А.Галумовтың пікірінше, мемлекеттің ...... бір ... ... ... ... ... мемлекеттің ұлттық
құндылықтарының жиынтығы [53].
Шет елдердегі мемлекетіміздің имиджін көпшілікке ... мен ... ... ... ... уақыт бір нәрсені дәлеледеп отыр.
Ол – Қазақстанның елшіліктері мен ... ... ... ... ... ... Оған жақында өткен Президент сайлауының
алдында АҚШ-тың MTV телеарнасында еліміздің әлем ... ... ... ... ... ... ... кезде ондағы елшіліктің
ақпараттық тұрғыдан ешбір шара жасамағанын мысалға ... ... ... егемен еліміздің 17 жылдық тарихында көптеп кездеседі. Орталық
Азия барысына ... ... ... 50 ... ... ... ... еліміз үшін Қазақстанның әлемдегі жағымды бет-бейнесін
қалыптастыру мен оны ... ... ... қолға алу керек. Бұл
Халықаралық Ақпарат Комитетінің міндетіне жатады. Комитет ... ... ... ... керек?" деген сауалға жауап іздеп, шетелдік
белгілі имиджмейкерлер мен PR-мамандарын немесе отандық озық қызметкерлерді
тарту арқылы арнайы зерттеу жасағаны абзал ... 1990 ... ... Араб ... ел ... 5 ... мемлекеттің жағымды
имиджін жасауға бөліп, батыстық белгілі PR агенттіктердің арқасында АҚШ пен
Еуропа ... ... ... төл бет-бейнесін қалыптастыра білді. Осы
зерттеудің ... ... ... ... ... имидж
стратегиясын жасап, соны мемлекетіміздің имиджін ... мен оны ... ... ... ... ... және Ақпарат Министрлігі сияқты
органдардың қызметінде үйлестіріп, атқарылатын шараларға бағыт-бағдар ... ел ... ... инвестиция болар еді. Тіпті шет елдердегі
елшіліктер мен консулдықтарда аталмыш ... бір ... екі ... ... ... жұмыс істесе, артықтық етпес еді.
Еліміздегі барлық дерлік мемлекеттік мекемелердің баспасөз қызметтері
БАҚ-пен тікелей байланыс ... ... ... ... ... ... емес. Олар сол мекеменің жеткен жетістіктерін мақтаныш етіп
көрсетуге бар да, орын ... ... ... сөз ... ... ... өзекті мәселелерге ресми орындардан толыққанды, тұщымды
жауап ала ... БАҚ ... ... ... ... ... ... фактілердің бұромалануына жол беріледі. Демек, ең алдымен, ... ... ... ... ... ... жолға қоймайынша,
отандық болсын, шетелдік болсын БАҚ-қа ... ... ... ... ... анық.
Қоғамдық пікірді қалыптастыруда сырты саясаттың баспасөз қызметі БАҚ
дәрежесінде ... ... ... Мемлекеттік мекемелердегі баспасөз қызметі
мынадай функцияларды атқаруы қажет: 1) мекеме қолға ... ... ... ... ... ... мен істің пайдалы тұстарын көрсету,
түсіндіру; 2) мекеменің алдағы жоспарларымен таныстырып отыруы.
Республиканың сыртқы және ішкі ... ... ... мазмұнды, көлемді, бастысы, сауатты көрінісі – тек
шетелдегі ... ғана ... ел ... ... де ... тигізбек.
Отандық зерттеушілердің пікірінше, мемлекеттің өткені мен бүгінін,
болашағын сабақтастыратын ... ... ... ... ... ... ... Эрхартпен тең келетін мемлекеттік
тұлғаны анықтау;
Екінші клише:
Нақтылау. Қазақ халқының ұлттық ерекшеліктерін ... ... ... ... Қазақстан болашақтың, зор мүмкіндіктердің отаны, «Орта
Азиялық барыс» стратегиясы [54].
Бүгінде Қазақстанды ... ... Азия ... ... ... ... т.б.), мұнаймен, КСРО-дан бөлініп шыққан дамушы
елдердің ... ... Бұл ... ... ... ... келе ... Қазақстанның образына мүлде кереғар. Сондықтан, елімізді
ТМД елдері ішіндегі жетекші мемлекеттердің бірі ретінде таныстырудың маңызы
зор. Ұсынылып отырған ... ... ... жоба ... едім. Сонымен, өзге елдер Қазақстанды мынадай ерекшеліктері арқылы
тануы керек:
• Жергілікті кәсіпкерліктің қарқынды даму ... таяу ... ... ... ... ғана емес, ұлттық брендке де негізделеді;
• Заманауи банктік жүйе, жағымды инвестициялық климат;
• Ұлтаралық татулық пен ... ... ... ... ... ... тұрған өлке.
Жобаның бірінші сатысында мемлекеттің имиджін қалыптастыру үшін тірек
елдері мен қосалқы ... ... алу ... ... тірек елдері ретінде
АҚШ, Ұлыбритания, Франция, Германия, мұсылман елдерін алар ... ... ... ... Америка, Африка елдерін алуға болады. Мұндағы мақсат
ел имиджін ... ... ... дені ... ... ... ... қосалқы елдерге ақпарат жеткізу қиынға соқпайды.
Шаралардың басым бөлігі ақпарат ... ... ... ... ақпарат құралдары төмендегі фактілерге сүйенулері
қажет:
1. Қазақтар салт-дәстүрін берік сақтаған, өз ... ... ... ... ... ... жаһандану дәуірінде маңызды болып тұрған
ұлтаралық татулықты, саяси тұрақтылықты ... ... даму ... мен ... ... ... ... және
зейнеткерлік жүйесі дамыған Қазақстан ТМД елдері ішіндегі көшбасшы
мемлекет;
4. Ең ... ... ... ... ... банктердің
акцияларын сатып алып келеді;
5. Қазақстан жұмыс істеуге үлкен мүмкіндіктер жасайтын ел. Әлемдік банк
Қазақстанды инвестиция салуға ... ... ... қатарына қосты;
6. Президент Н.Ә.Назарбаев – мемлекетті тоталитаризмнен бірден нарықтық
экономикаға ешбір ұлтаралық ... ... ... ... ... мәдениеті өкілдерінің талантына барша әлем тамсана қарайды;
8. Қазақстан елінің спортшылары - әлем таныған тұлғалар.
Шын мәнінде аталған фактілер ойдан құрастырылғандай әсер ... ... бұл ... ... бар ... Тек ... өз
дәрежесінде БАҚ-та насихатталмағандықтан, көлеңкеде ... ... ... ... бір ... ... «Егер еліміз демократиялық
даму жолына түссе, ... ... ... ... шындап ниет етіп
кіріссе, онда елімізді танытуға талпыныс жасаудың, оған ақша ... ... ... де ... жоқ» ... ... айтады [55]. ... ... ... ... ... алға қойған мақсаттарын жүзеге асыру үшін
бар ... ... ... туралы сөз қозғаудың да қажеті шамалы.
Бірақ, біртіндеп асуларды бағындырып келе ... ... ... өзге ... көлеңкелерінде қалып қоюымыз ықтимал.
Сондықтан, жоғарыда аталған жобаны келешекке, жетістік ... ... ... деп ... ... мынадай бір тамаша мысалмен ... ... ... ... жыл бұрын Түркия басшысы Мұстафа Кемал Ататүріктің шақыруымен
Ұлыбритания королі Түркияға ... ... ... ... Америкаға
барғанда Бушты бір апта дайындаған екен. Сол ... ол ... ... ... дайындықтан өткізеді. Ағылшын патшасы келеді, қарсы алады,
бәрі жақсы өтеді. «Кемал паша, сізге деген алғысым ... Мен ... ... жүргендей сезініп тұрмын», — деп патша да ризашылығын білдіреді.
Дәл сол кезде даяшы аяғы шалынып құлап, ... ... ... ... бір ... жағдай тудырады. Бүкіл жұрт қарап қалған. Сондағы
Ататүріктің айтқаны: «Мен түрік ұлтына әр ... ... Тек қана ... құл ... ... ... ... екен. Міне, ұлттық рухтың асқақ
көрінісі. Біз қай салада болмасын, ұлттық ... ... ... ... ... ... ғана қазақ халқы өз мүмкіндіктерін дәлелдей алады.
Сілтемелер
1. Е.Жұмахметұлы. Қазақстанның имиджін шетелде қалай қалыптастырып
жүрміз? // ... ... №134, ... ... ... Рекламное агентство Губерникова. Киев,
1995. с 24.
3. А.Таженов. Сборник ... по ... ... ... ... Республики Казахстан в зеркале отечественных и
зарубежных СМИ», Алматы, 2001. с ... ... ... внешней политики требует адаптации к
современным условиям // Казахстанская правда, №116, 2000
5. www.gazeta.kz, «Портрет ... за ... №30, ... ... ... внешней политики требует адаптации ... ... // ... правда, №116, 2000
7. Н.Ларин. Сборник материалов по итогам ... ... ... ... ... в ... ... и
зарубежных СМИ», Алматы, 2001. с 13.
8. «Independent» ... №155, 2005. р ... «Daily ... ... №114, 2005. р ... «The Times» ... №165, 2005. р ... «Guardian» газеті, №53, 2005. р 10.
12. «Finansial Times» ... №74, 2006. р ... «Daily ... ... №47, 2006. р ... «Sunday Times» ... №345, 2007. р ... Е.Асанов. Шетелдік басылымдар не дейді? // Қазақстан газеті, №10,
2008, ... ... Times» ... №49, 2007. р ... ... ... №73, 2007. р ... «The Times» газеті, №69, 2007. р 6.
19. «The Times» газеті, №97, 2007. р 8.
20. Ұлт ... ... // ... ... ... №124, 2008. 2-б.
21. «Sunday Times» газеті, №69, 2007. р ... «Sun» ... №87, 2007. р ... ... ... №40, 2007. р 13.
24. С.Келимов. Международный имидж Казахстана и ... ... ... Заң ғылымдары сериясы, №3, 2006. 72-б.
25. «Sunday Times» газеті, №296, 2007. р 5.
26. «Guardian», №46, 2007, р 3.
27. «The Times» ... №78, 2007. р ... «Sundat Times» ... №25, 2007. р ... «The Times» ... №87, 2007. р ... ... Сборник материалов по итогам международной конференции
«Внешняя политика Республики Казахстан в ... ... ... СМИ», Алматы, 2001. С 12.
31. А.Ибраев, Политическое ... ... ... (на примере
Казахстана), «ҚазҰУ хабаршысы» журналистика сериясы, №2, 2005. 15-б.
32. С.Акпаратов. Имидж Казахстана: для чего и как его ... // ... 2006. С ... www.press-uz.info, «Имидж Казахстана и его развитие», 26.11.2007.
34. С.Акпаратов. Имидж Казахстана: для чего и как его развивать? // Литер,
№78, 2006. С ... ... ... ... ... түсірді ме? // Жас алаш, ... ... ... Л.Адилова. Комплекс брендовых составляющих
современного Казахстана: симулякры и реальность. ... ... ... ... и его развитие, 26.11.2007.
38. М.Наушабай. Ұлттық бренд немесе қымыз бен шұбат, құрт пен ... ... ... ... ... бе? // Айқын, №49, 2007. 9-б.
39. С.Акпаратов. Имидж Казахстана: для чего и как его ... // ... №78. С ... ... Коммуникационные технологии XX века, Рефл-бук, «Ваклер»
1999. С 241.
41. Ж.Бекболатулы. О бренд-имидже и маркетинге страны, ... ... ... №22, 2007, ... М.Лаумулин. Сборник материалов по итогам международной конференции
«Внешняя политика Республики ... в ... ... ... ... ... 2001. С ... К.Смайылов, Ш.Мұртаза. «Елім, саған айтам, Елбасы, сен де тыңда»,
Алматы, Қазақстан, 1988, 21-б.
44. Ә.Құланбай. Қазақстанның ... ... // ... Қазақстан» №134,
2007. 6-б.
45. М.Наушабай. Ұлттық бренд немесе қымыз бен шұбат, құрт пен ... ... ... ... ... бе? // ... №49, 2007, ... Ж.Бекболатулы. «О бренд-имидже и маркетинге страны, «ҚазҰУ хабаршысы»
журналистика сериясы, №22, 2007, 18-б.
47. Л.Олейникова. Что такое бренд Казахстан? // ... №78, 2007, С ... ... ... в паблик рилейшнз, «Ростов на Дону», Феникс-1988, 258-
б.
49. Бұл да сонда.
50. М.Наушабай. Ұлттық бренд немесе қымыз бен шұбат, құрт пен ... ... ... ... ... бе? // ... №49, 2007, ... О.Халабузарь. СМИ как ... ... ... ... ... философия, мәдениеттану және саясаттану
сериясы, №2, 2005, 46-б.
52. А.Назарбетова. Формирование имиджа Казахстана в печатных средствах
массовой информации ФРГ, ... ... ... ... ... ... ... №2, 2007, 50-б.
53. И. Панарин. Информационная война и дипломатия, Москва-2004, ... ... О ... и ... ... ... ... сериясы, №22, 2007, 19-б.
55. Ж.Әбділда, Қазақстанның беделін Борат түсірді ме? // Жас алаш, ... ... ... ҚР «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» Заңы. ... ... ... ... энциклопедия» Алматы-1998.
3. Б.Жақып «Қазақ публицистикасының қалыптасу, даму жолдары», Білім-
2004.
4. «Журналистика Казахстана» Энциклопедия,
С.К.Козыбаев, ... ... ... ... ... политика Казахстана» Сборник статей, Алматы-Москва-1995.
6. И.В.Панарин «Информационная война и дипломатия» Москва-1999.
7. Г.Почепцов, ... ... ... ... ... ... ... технологии XX века», «Рефл-бук»,
«Ваклер» 1999.
9. ... ... в ... ... ... на Дону», Феникс-
1988.
10. Сборник материалов по итогам международной конференции «Внешняя
политика ... ... в ... ... и зарубежных
СМИ», Алматы 2001
11. Сюй Хоэй-фан «Выборочное мнение общественности о внешней ... ...... ... ... ... журналының тігінділері.
Қосымша-А
Диаграмма №1. Респонденттердің «Сіз шетелден келген ... ... үшін ... қандай ерекшеліктерін атаған болар едіңіз?» деген
сұраққа ... ... №2. ... ұлттық бренд бар ма, болмаса, қай саланың
тауарын ұсынуға болады?
Қосымша-Ә
Диаграмма №3. Респонденттердің Қазақстан имиджін бағалауы

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Имидж және ұйым имиджі10 бет
Оқу процесінде мұғалім имиджі мен оқушы әрекетінің теориялық мәселелері50 бет
Фирманың имиджін қалыптастырудағы қоғаммен байланыстың рөлі35 бет
Қазақстан коммерциялық банктері арасында бәсекелестіктің пайда болуы4 бет
Қазақстан Республикасының имиджін қалыптастырудағы БАҚ-тың рөлі63 бет
«Өнім сапасын арттырудың шетелдік тәжірибесі»10 бет
Активтерді басқарудың шетелдік тәжірибесі3 бет
Алаш мұраты – отандық білім мен ғылымды негіздеуші күш10 бет
Алыс, жақын шетелдік қазақтар тілінің зерттелуі63 бет
Арал өңірінің тұзды батпақты шалғынды топырағында өсірілген күріш өніміне отандық препараттардың әсері30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь