Телероликтер

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4 бет
1. Негізгі бөлім
І.тарау. Телероликтердің эфирден берілу сипаты ... ... ... ... 5.23 бет
ІІ.тарау. Телероликтердегі журналистік қолтаңба ... ... 26.29
а) Телероликтердің тілі мен стилі ... ... ... ... ... ..30.38
ә) Бейнелеуші құралдарды пайдалану тәсілдері ... ... . 39.44
2. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41.43
3. Сілтемелер тізбегі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .44.45
4. Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ..46.48
Телевизия — информация, насихат құралы, өнер үлгілері мен бұқара арасындағы дәнекер, уағызшы ретінде театр, кино, радио және баспасөзге тән толып жатқан тамаша қасиеттерді – публицистикалық қуат-қүдірет пен елгезек, оперативтілікті, адам жанын биікке мензейтін асқақ пафос пен көркемдік әсерлілікті бойына мол сіңірген бұқаралық ақпарат құралы. Ғылыми-техникалық прогресс табыстарының туыындысы ретінде пайда болған телевизия өмірге келе салысымен іле шала ғылым мен техника мүддесіне белсене қызмет ете бастады.
Қазіргі қоғамда бұқаралық ақпарат құралдарының ролі артып келеді. Ал нақтырақ айтар болсақ, телевизияның орны ерекше. Ол бейнекөрініспен, сөзбен қатар музыка және интершум арқылы адам санасына күшті әсер ететін ақпарат құралы болып табылады. Сондықтан телевизияның болашағы зор. Оны ескермеуге болмайды. Мәселен, оның насихаттық қызметі мен үгіттеушілік қызмет саласының жоғарғы дәрежеге жетуі. Яғни, жаңа заман азаматын тәрбиелеуде бұқаралық ақпарат құралдарының белсенділігі сағат сайын артып келетінін айтпасам да түсінікті. Теледидар көгілдір экран алдында отырған адамға өтіп жатқан өмір құбылысын дәл сол сәтінде, оқиға болып жатқан мезетте көрсетіп халықтың құралына, дүниесіне, тәрбиешісіне, хабаршысына айналды. Егер тиімді пайдалана білсе, ол тек бұқаралық ақпарат құралының саласы емес, сонымен қатар үгіттеу мен насихат жүргізудің ең күшті құралы және қоғамдық пікірді өзгертуге орасан зор ықпал ететін алпауыт күш. Ғылым мен техниканың дамыған ғасырында баршамыз теледидарға және компьютер экранына телмірумен уақыт өткізетін болдық. Ал осы бүгінгі телевизияны жарнамалық роликтерсіз көзге елестету мүмкін бе? Әрине, ол қиын. Міне, осыдан келіп өзімнің бітіру жұмысымның тақырыбын “Телероликтерді әзірлеудегі журналистік шеберлік” деп алдым. Бұл тақырып мені қара шаңырақ — Қазақ Ұлттық Университетінің журналистика факультетінің студенті атанған кезден бастап-ақ қызықтырған. Осы тақырыпты арқау етіп 2004 жылы ғылыми-конференцияға қатысып, “журналист” газетіне мақала да жариалағанмын.
1. Н. Омашев. Ақпарат әлемі І-том. — Алматы “Қазығұрт”, 2006.
2. Құдайберген Т. Қазақ тележурналистикасы: қалыптасу, даму проблемалары. — Алматы “Білім” , 2006 жыл
3. Құдайберген Т. Көгілдір экран құпиясы.
4. Масғұтов С. Көгілдір экран - өмір айнасы —
5. Масғұтов С. Телевизиялық журналистика негіздеріне кіріспе
7. Сөйлеу техникасы
8. Тұранқұлова Д. Көркем сөз оқу шеберлігі
9. Әшімбаев С. Шындыққа сүйіспеншілік
10. Марат Барманқұлов
11. Современная реклама
12. Уильям Уэлльс, Джон Беренет, Самориорти, Реклама принцыпы и практика — Санкт Петербург Москва, 2001 жыл
13. Универасльный журналист
14. Музыкант В. Реклама международный опыт и россиские традицы — Право и закон, Москва, 1996 жыл
15. Байтұрсынов А. Шығармалары: өлеңдер, аудармалар, зерттеулер — Алматы: Жазушы , 1989 жыл
        
        Мазмұны
Кіріспе ........................................................ 3-
4 бет
1. Негізгі бөлім
І-тарау. Телероликтердің эфирден берілу сипаты................5-23
бет
ІІ-тарау. Телероликтердегі журналистік ... ... тілі мен ... ... құралдарды пайдалану тәсілдері
......... 39-44
2. ... ... ... ... ... ... тізімі ..............................46-
48
Кіріспе
Телевизия — информация, насихат құралы, өнер ... мен ... ... ... ретінде театр, кино, радио және баспасөзге тән
толып жатқан тамаша қасиеттерді – публицистикалық ... пен ... адам ... ... ... ... пафос пен көркемдік
әсерлілікті бойына мол сіңірген бұқаралық ақпарат құралы. Ғылыми-техникалық
прогресс табыстарының туыындысы ретінде пайда болған ... ... ... іле шала ... мен ... мүддесіне белсене қызмет ете бастады.
Қазіргі қоғамда бұқаралық ақпарат құралдарының ролі артып келеді. Ал
нақтырақ айтар ... ... орны ... Ол ... сөзбен
қатар музыка және интершум арқылы адам санасына күшті әсер ететін ... ... ... ... ... ... зор. Оны ... Мәселен, оның насихаттық қызметі мен ... ... ... ... ... ... жаңа ... азаматын тәрбиелеуде
бұқаралық ақпарат құралдарының белсенділігі сағат сайын артып келетінін
айтпасам да ... ... ... ... алдында отырған адамға өтіп
жатқан өмір құбылысын дәл сол ... ... ... ... ... ... құралына, дүниесіне, тәрбиешісіне, хабаршысына айналды. Егер
тиімді пайдалана ... ол тек ... ... ... ... ... ... үгіттеу мен насихат жүргізудің ең күшті құралы және қоғамдық
пікірді өзгертуге орасан зор ықпал ететін алпауыт күш. Ғылым мен ... ... ... ... және ... ... телмірумен
уақыт өткізетін болдық. Ал осы бүгінгі телевизияны жарнамалық ... ... ... бе? ... ол ... ... ... келіп өзімнің бітіру
жұмысымның тақырыбын “Телероликтерді әзірлеудегі журналистік шеберлік” деп
алдым. Бұл тақырып мені қара ...... ... ... ... студенті атанған кезден бастап-ақ қызықтырған.
Осы ... ... етіп 2004 жылы ... ... ... ... да жариалағанмын. Әрине, нарық заманындағы сан-
салалы кәсіпорындар мен фирмалар ... ... жеңу үшін ... өз ... ... насихаттап, өздеріне тұтынушы
жинайды. Беделді жарнама агенттіктері жарнаманы телеарналардан ... ... ... айтады. TNS Gallup Media Asia компаниясының
мәліметтерін сүйенетін болсақ, еліміздегі телеарналардағы ... ... 2005 ... 1-ші ... ... 72,6 млн. ... ... Ал,
бұл 2004 жылдағы телеарналардағы жарнама бюджетіндегі ... 79, ... ... ... Ал, ... жылдың екінші жарты жылдығында
телеарналар жарнамасының бюджеті 134,8 млн. ақш ... тең ... ... ... ... ... экраннан берілуі саны мен ақшасы
жағынан жыл санап өсіп келеді деген сөз. Ал ... ... ... ... көк ... ... жүрген телероликтерге
көрермендердің көңілі еш толмайды. Біз ... ... ... ... ана тіліміз, көрермен талғамы ескерілмеген. Бітіру
жұмысымда нысан етіп барлық арналарды ала отырып, телероликтерді ...... ... ... ... көргенде көз, естігенде құлақ
ұялатын роликтерді болдырмау. ... ... ... ... зерттеп, зерделей келе — ... ... ... ... ... ... эфирден берілу сипаты бізде заң жүзінде белгіленген.
2003 жылы 19 ... ... ... ... ... мен ... ... болатын. Бұл Заң Қазақстан ... ... ... тарату, орналастыру және пайдалану процесінде
туындайтын қатынастарды реттеу, ол үшін қажетті жағдайларды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... жарнаманы болғызбау
және оларға тыйым салу мәселелерін жүйелі түрде жүзеге асыруды көздейді.
Осы заңдағы ... ... мен ... ... ... ... заң жүзінде нақтылап, реттейді.
6-бап. Жарнамаға қойылатын жалпы талаптар
1. “Жарнама таратылу, орналастыру нысанына ... ... ... ... ... ... ... білімсіз немесе
арнаулы құралдарды қолданбай ... әрі ... ... ... Қазақстан Республикасының аумағында жарнама теледидардағы, радиодағы
және сыртқы /көрнекі/ жарнаманы қоса, мемлекеттік және орыс ... ... ... басқа да тілдерде таратылады.
Жарнама мазмұны бір тілден екінші тілге аудармасы оның ... ... ... Бұл ... ... мен ... арқылы мемлекеттік
тілде берілетін жарнама күн ... ... ... ... уақыт бойы
біркелкі таратылуға тиіс.
3. Белгіленген тәртіппен ... ... ... мен ... ... және ... басқа тілде жазылуы мүмкін.
4. Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жасалуына және ... ... ... ... ... қызметтерді/
жарнамалауға жол берілмейді.
Егер жарнама беруші жүзеге асыратын қызметін лицензиялауға тиіс ... ... ... ... ... қызметтерді/ жарнамалау
кезінде, сондай-ақ жарнама берушінің өзін жарнамалау кезінде, ... ... ... нөмірін және берген органның ... ... ... ... ... сәйкестірілмеген діни ұйымдар
мен діни оқу орындарын жарнамалауға тыйым салады.
6. Жарнама Қазақстан Республикасының конституциялық ... ... ... ... ... ... ... келтіруді,
әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, діни, тектік, топтық және ... ... ... пен ... бас ұруды, порнографияны
насихаттауға немесе үгіттеуге пайдаланылмауға, ... ... ... ... ... ... және ... өзге де құпияларды тарату үшін пайдаланылмауға тиіс.
7. ... ... ... ... ... агрессияға
бастамауға, сондай-ақ құқыққа қарсы өзге де әрекетті / ... ... ... ... осы шектеулер осы Заңмен және Қазақстан
Республикасының ... да заң ... ... ... және радиобағдарламаларындағы жарнама
1. Жарнама сипатындағы хабарламалар мен материалдарға мамандандырылған
теле және ... ... ... ... ... ... ... хабарлардың жалпы көлемінің жиырма ... ... беру ... оның ... беріп отырған бағдарлама дыбысынан
жоғары болмауға тиіс.
2. Жарнаманы қосарластыру түрінде, соның ішінде жүгіртпе жол тәсілімен
пайдалану кезінде оның ... кадр ... жеті ... ... ... ... мәтіндік немесе ақпараттық материалды бұзбауға тиіс.
3. Ресми хабарларды, Қазақстан ... ... және ... ... кандидаттардың сөздерін, білім беру және діни
хабарлар берілімдерін, сондай-ақ ... мен ... ... ... балалар бағдарламалары көрсетілімдерін жарнамамен,
соның ішінде, жүгіртпен жол әдісімен де бөліп жіберуге тыйым салынады.
4. Ұлттық аза тұту ... ... ... ақпарат
құралдарындағы жарнамаға тыйым салынады.
13-бап. Жекелеген өнім түрлерін жарнамалау ерекшеліктері
1. Мыналарға:
1) алкаголь өнімдерін жарнамалауға
2) ана сүтінің жасанды алмастырушысын жарнамалауға
3) ... ... ... ... ... жататын тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді)
жарнамалауға тыйым салынады.
2. темекіні және ... ... ... ... ... ... алу және оны шектеу туралы және оны шектеу туралы Қазақстан
Республикасының заңдарымен ... ... ... мақсаттағы бұйымдарды, медициналық
техниканы жасауға және сатуға ... ... ... ... ... медициналық және дәрігерлік қызметті жүзеге асыруға
лицензиясы бомаған кезде оны жарнамалауға жол берілмейді.
4. Қызмет қаруын, ... ... мен ... ... ... ... ... қару-жарақты, әскери
техниканы және қосарлы мақсаттағы ... ... ... ғана, сондай-ақ мамандандырылған көрмелерде немесе сату
жәрмеңкелерінде жол ... ... ... ... және ... ... ... техниканы жасау технологиясын, қолдану тәсілдерін
тікелей немесе жанама ... ашып ... ... ... 3 ... 21 ... ... Жарнама туралы Заң актілері
оңтүстік пен солтүстікке, батыс пен шығысқа созылып ... ... ... арналардағы жарнама тарату мен жасау ісін ретке келтіреді.
Ал осы телеролик дегеніміз не?
Телеролик ...... ... ... 2-3 ... телеарналардан берілетін жарнамалық кино немесе бейне роликтер.
Олар әдетте публицистикалық, саяси немесе ... ... ... ... да ... бағдарламалардың арасында бірнеше рет беріледі. Бүгінде
өзге елдер мен отандық тәжірибеде ... ... ... ... бөлу кеңінен қолданылатын болды. Мен өзімнің ... ... 4 ... ... ... Жарнамалық телероликтер
• Әлеуметтік телероликтер
• Тақырыптық телероликтер
• Имиджді телероликтер
Енді осы телеролик түрлеріне жеке-жеке тоқталып өтейік.
Жарнамалық телеролик.
Қоғамның жалпы даму ... ... ... болған үлкен өзгеріс, қайта құру бұқаралық ақпарат
құралдарының ... мен ... де ... әсер ... ... ... 1988 жылдары жарнама өнері мүлдем болмаса, ал 1997 жылдары ол ... ... өз ... тапты. Сол уақыт аралығында жарнамаға деген
көзқарастар өзгерді. Жарнама тілі жан-жақты дамыды. Сонымен қатар, көптеген
мекемелер де ... дами ... Осы ... ... ... ... үшін ... ісіне белсенді сүйенді. Тіпті, ... ... ... ... халыққа ең алдымен ұсынған алғашқы
атрибуты — жарнама еді. ... ... ... ... ... ... рөлі зор болды. Мекемелерді ... ... ... өту ... қаражат пирамидаларының қызметін
көрсету белгілі фирмалар, ... ... ... ... ... кейін, біраз уақыт өте келе ажиотаждық ... ... оның ... ... өте кішкене жарнамылық роликтер келді. Жарнамалық роликтерге
өмірде болып жатқан өзгешеліктер, ерекшеліктер, өзгертулер әсерін ... ... ... жаңадан қосылған ақпараттық жаңашылдық болса да,
әлемдік деңгейде ... ... алып ... ... ... жайған.
Жарнама — латынның “Reclamo” деген сөзінен ... ... ... ... деген мағынаны білдіреді. Жарнама туралы нақты
түсінікті алу үшін оның шығу тарихына ... ... ... ... ... ... жарнамалық мәлімет египеттіктердің құлдарды
сатуы туралы ... ... ... ... ... Одан ... келе
Финдық көпестер сауда жолдарындағы жартастарда ... ... ... ... ... ... асыра мақтаулы тауарлар үшін, әрі
қалалық жарнаманың жаңа бастаушысы болған. Гректер жарнамалық ... ... ... ... ... жазып ағаш бағандарында қалдырған.
Помпейде дүкенге кіре берістегі жерде қазба ... ... ... ... ... ... Онда: нан, шарап,
қыштан жасалған заттар, қару, көйлек сатылатын. Көне ... ... ... ... ... ... ақталған және шаршылап сызылған,
өсімқор мен саудагер көмірмен немесе қара ... ... өз ... ... ... жаршылардың айғайын толықтыратын.
Гораций олар жайында былай деп жазған: ... ... ... топтың
ұмтылуын шақыратын”. Олар қала көшелерін кезіп, ... ... қай ... ... ... жаңалықтарды және оқиғаларды
хабарлайтын болған. Ал осы жарнама дегеніміз не?
Жарнама — тауардың ... мен ... ... қарай сатып
алушының тұтынуы мен қажеттілігін тілмен және бейнекөрініспен байланыстыра
отырып, ... ... ... жеткізу болып табылады. Бұдан
басқа да жарнамаға сан қилы анықтамалар ... ... ... ... көзі анық ... төлемді ақпарат құралдары арқылы орындалатын
коммуникацияның дербестелінбеген формасы.*12*. Жарнама-коммуникация түрі,
өтім ұйымының ... ... және ... ... қоғам мен
байланысты қамтамасыз етуші дәнекер, ақпаратты және ... ... ... түрі. Тұтынушыларға құлақтандыру және осы тауарлар мен
қызметтерге ... ... ... ... тауарлар, қызметтердің алуан
түрлері тағы ... ... ... ... анықтамалар тізбегі жалғасын
табуда. Алдыңғы анықтама ... ал ... ... ... ... бірін-бірі аша түседі, толықтыра түседі. Бұл ... ... ... ... ... ...... жаңа тауарды көруге, яғни,
бірақ рет тұтынып қана ... ... ... ... шақыру.
Сондықтан да, көрерменге, оқырманға, тыңдарманға, тұтынушыға жарнаманы
жеткізудің формасы да әр қилы ... ... ... ... ... ... алуан болып келеді. Нарықтық қоғамда жарнама өзекті түрде кеңінен
пайдаланылады. Өйткені ... пен ... ... ... рөл
атқарады. Баспасөзді, телевидение мен интернетті жарнамасыз көзімізге
елестете ... ... ... ... ... орын ... біздегі жарнамаға ие жоқ. Ұстағанның қолында, тістегеннің аузында
кетіп жатыр. Ол егесі бар елде ұлттық ... үш ... ... ... ... қол жеткізетін негізгі тұтқаның көзі ... ... ... Дж. Кэн өз ... ... кететін шығынын 2000
млрд. деп есептейді. АҚШ-тағы жарнама шығыны 418,7 млрд. деп есептеп, ... ... ... орта ... 418,7-і үш ... тең ... ... жыл сайын сауда айналымының 3 % жұмсалады екен. ... ... 10 ... АҚШ ... ... шығарылады. Тауар
жөніндегі ақпарат тұтынушылар үшін ... ... ... арқылы
жұртшылыққа үзбей жарияланып отырады. Бұл ретте ... ... орны ... *5* ... ... ... ... 55% көгілдір экраннан беру тиімді. Ал ... ... ... ... ... Бұл сауалдың жауабын білу ... ... ... ... ... нәтижесі бойынша,
тұтынұшылар жаңа тауар туралы, әлде оның қызмет түрі туралы ақпаратты :
--- 53 % Тележарнамалардан.
--- 16 % ... 15 % ... ... 10 % ... орнындағы жарнамадан
--- 6 % Жарнамалық кітапшалардан
хабардар болады екен. Мұндағы пайыздық көрсеткіштер көгілдір экраннан
берілетін жарнаманың ... ... ... ... тұр деп ... жарнамадан түсер пайда мол. Сондықтан болар, экранда
жарнама толассыз беріледі. Төмендегі кестеде арналарда ... ... ... құны ... арнасында:
|Уақыты |Бағдарламаның аты ... ... |
| | | |/ ... ... |Көңілашар ... |70 875 ... ... ... ... |70 875 |
|10:00 ... ... ... ... |70 875 ... |Айна ақпарат /қазақ тілінде/|Дүйсенбі-жұма |70 875 ... ... ... ... тілінде/ |Дүйсенбі-жұма |70 875 |
|11:20 ... ... ... |70 875 ... ... ... |70 875 ... |“Не ... ... ... |70 875 |
| ... | | ... ... ... |жұма |70 875 ... ... ... /қазақ тілінде/|Дүйсенбі-жұма |70 875 |
|14:10 ... ... ... тілінде/ |Дүйсенбі-жұма |70 875 |
|14:20 ... ... ... |70 875 ... ... ... |70 875 |
|16:45 ... ... ... |70 875 |
| ... бағдарлама | | ... ... ... ... тілінде/|Дүйсенбі-жұма |70 875 |
|17:10 ... ... ... ... ... |70 875 |
|17:20 |Бизнес ... ... |70 875 ... ... ... |70 875 ... ... “Дела житейские” |Дүйсенбі-жұма |108 000 |
|18:45 |“Не ... ... ... |135 000 |
| ... | | ... ... ... |108 000 |
|20:00 ... ... ... ... |108 000 ... ... ақпарат /қазақ тілінде/|Дүйсенбі-жұма |135 000 |
|21:30 ... ... ... тілінде/ |Дүйсенбі-жұма |135 000 ... ... ... ... |108 000 ... ... кино ... |135 000 ... ... ... ... |108 000 ... ... жаңалықтар ... |108 000 ... ... ... |70 875 ... ... кино ... |70 875 ... ... ... аты |Көрсетілім күндері |Құны |
| | | |/ 1 |
| | | ... ... ... ... ... |2 400$ ... ... “Лолита, Без |Дүйсенбі-жұма |3 815$ |
| ... | | ... ... ... ... ... |Жди меня ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |9 470 $ |
| ... арнасы: ... ... аты ... ... ... |
| | | |/ ... |
|6:30 |“Нұрнама” ... |16 275 ... ... ... |60 900 ... ... на Рахат-Тв |бейсенбі-жұма |47 250 ... ... ... |60 900 ... ... эфир ... ... |58 000 |
|11:20 ... ... ... |58 000 ... |Программа ... |60 900 ... ... ... ... |60 900 ... ... дня ... |117 600 ... ... ... |Дүйсенбі-жұма |112 00 ... ... ... |117 600 ... ... ... ... |105 000 ... ... ... ... ... |105 000 |
|19:10 ... две ... ... ... |
| | ... | ... ... ... |131 250 ... |Трансмиссия ... ... ... ... ... ... |131 250 |
| | ... жұма | |
|20:30 ... дня ... |153 000 ... ... ... |153 000 |
|21:40 ... | |153 000 ... ... ... ... |Дүйсенбі-жұма |145 000 |
| |дня | | ... ... ... |153 000 ... ... ... |153 000 ... ... ... |145 000 ... |Soundtrack ... |135 000 ... ... ... ... |105 000 |
| ... TV” ... ... аты ... ... ... ... |Headliner-жизнь звезд |Сейсенбі-жұма |230 $ ... | | | ... 00:00 | | | ... |Time for Би ... |230 $ ... ... ... |400 $ ... | | | ... ... Дом-2 ... |400 $ |
|18:00 ... шоу ... |230 $ ... |Red ... о ... |Сейсенбі, бейсенбі |230 $ |
|20:30 |Без ... ... ... $ |
| | ... | ... |Hit ... ... жұма |230 $ ... |SMS chat.kz ... |230 $ |
“КТК” арнасында:
|Уақыты ... аты ... күні ... |
| | | | ... ... вещания ... | 93 ... ... ... ... | 93 ... |Жаңалықтар.Күн дерек. ... | 93 ... ... ... ... | 93 ... ... ... | 93 ... ... ... ... | 93 ... ... ... | 93 ... ... ... |61 200 |
|9:05 ... ... | 93 ... ... ... ... | 161 |
| | | |200 ... ... ... ... |161 ... ... ... ... |161 ... ... ... ... |161 ... ... ... |161 200|
|10:40 |"Толобайки" (қайталау) ... |161 ... ... ... ... |161 200|
|11:00 ... ... ... ... |161 ... ... ... |161 200|
|11:40 |Наш ... ... |161 ... |"Ел жұрт" ... |161 ... ... ... |161 ... ... ... ... |161 ... ... ... | ... | | |200 ... |Телехикая (қайталау) ... | |
| | | |161 ... ... ... ... | |
| | | |161 ... ... фильм ... | |
| | | |161 ... ... ... ... | |
| | | |161 ... ... ... |Дүйсенбі-жұма | |
| | | |161 ... |"Для ... ... ... | |
| | | |161 ... ... зона ... | |
| | | |161 ... ... сериал |Дүйсенбі-жұма. | |
| | | |161 ... ... ... |Дүйсенбі-жұма | |
| | | |161 ... ... ... ... | |
| | | |161 ... ... (қайталау) |Дүйсенбі-жұма | |
| | | |312 ... ... ... | |
| | | |312 ... ... ... | |
| | | |390 ... ... ... | |
| | | |806 ... |Телехикая ... | |
| | | |806 ... ... ... ... | |
| | | |585 ... ... ... | |
| | | |741 ... ... ... | |
| | | |741 ... ... ... | |
| | | |806 ... ... ... ... | |
| | | |806 ... ... ... ... | |
| | | |552 ... ... ... | |
| | | |552 ... ... ... ... | |
| | | |312 ... |Көркем фильм ... | |
| | | |312 ... ... зона ... | |
| | | |312 ... ... зона ... | |
| | | |312 ... ... ... ... | |
| | | |312 ... ... ... аты ... күндері |Құны |
| | | |/ |
| | | ... |
| |Muzzone ... ... |84 000 ... | | | ... ... ... |Дүйсенбі-жұма |150 ... ... ... |84 000 |
|8:00 | | | ... ... ... |Дүйсенбі-жұма |84 000 |
| ... 20:00) | | ... ... ... |84 000 |
|9:10 ... ... ... |150 ... |Muzzone "Утро" ... |84 000 ... ... ... |84 000 ... |FM TV ... |84 000 |
|12:00 |Информбюро (қазақша) ... |125 ... ... ... | |125 ... | ... | ... ... ... |125 000|
|13:15 |Muzzone "День" ... |84 000 ... ... Азия ... |150 ... |Тiршiлiк/ Тарих безбені/ Салауат/| ... |150 ... ... ... пен ... | | ... ... ... ... |125 ...... приключений ... |165 ... ... ... ... |125 ... ... 22:00) | | ... ... ... |165 ... ... ... |165 000|
|17:20 ... ... |150 ... ... ... ... |250 ... ... ... |165 ... ... ... |150 ... ... ... |150 ... ... ... ... |350 ... ... ... ... |350 ... ... ... ... |165 000|
|21:00 ... ... |250 ... ... над I ... |250 ... |Рейдер ... |150 ... ... ... ... |165 ... |Формула S ... |350 ... | | | |
| | | | ... ... по пятницам |Жұма |165 ... ... ... ... ... |-------|
|23:05 | | | ... ... ... ... |165 000|
|1:35 |Muzzone ... ... |84 000 |
| 2:35 |FM-TV ... |84 000 |
Әр арнаның жарнамалық роликті көрсетуге деген бағалық көрсеткіші уақыты
мен бағдарламаға қарай ... ... ... ... арнаның алдына
неғұрлым көбірек жиналады-ау деген кездерде роликтің эфирден ... да ... арта ... ... ... ... ... көрсетуге
тапсырыс бергеннің қалтасын қағып алады. Жоғарыдағы сандар тек бір-ақ рет
көрсетілу үшін төленетін құн. Ал біз ... бір ... ... ... көреміз. Осы кестеден, телеарнаға қанша ақшаның түсетінін шамалап
болса да ... ... ... ... ... ... ... білмейді” деген қағида туындап отыр. TNS Gallup Media ... ... ... ... ... ... келіп, бірінші
орынға “Евразия” каналын, екінші орынға “КТК-ны”, үшінші ... ... ... Өзге ... алға шығуларына арналардың жарнама
бюджетінің 56,9 млн. құрағандығы негіз болып тыр.
Алматыда күмәнді сападағы жарнама роликтері 200 ден 2 мың ... ... ... ... орташа сапалы жарнамалық ролик
бізде 8 мың доллар тұруы керек. *6* Бұл ... ... ... ... Ал оны ... ... тағы да қып-қызыл ... егер ... ... сапалы да сәтті болып жасалса, онда шыққан
шығынды екі еселегендегідей етіп қайтарып алуға болады.
Әлеуметтік телеролик
Әлеумет — ел, ... ... ... ... ... Яғни, адамзатқа
ортақ, қоғамға бағытталған, игі жақсылықтарды көксейтін, телеарналардан
көрсетілетін роликтерді — әлеуметтік ... деп ... ... ... ... ... кездестіру қиын емес. Әлбетте,
олар ... ... ... ... ... ... даму ... белгілеген 1997 жылдан бері Елбасы жылда
Қазақстан ... ... ... жолдауын ұсынып келеді. Көп ... ... ... ... да ... ... ... қоғамдық ұйым өкілдерін алға сүйрейтін, халқымыздың әл-ауқатын
жақсарта түсуге ... етер тың ... жаңа ... ... ... биыл
Елбасының 10 - шы жолдауы болды. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан ... ... ... ... жаңа ... деп ... Бұл бекер емес.
Өткен жылдар шеңберінде еліміз өз ... мен ... ... құра ... нарықтық экономиканың, ... ... ... Ішкі және ... ... геосаяси мүдделер
қалыптасты. Қазақстан әлемдік қауымдастықтың беделді, толыққанды, жауапты
мүшесі ретінде орнықты. Биылғы жолдауда да осы ... сөз ... ... ... ... ... ... жақсарта түсудің жолдары,
демографиялық өсім, білім-ғылым, ... тағы ... да ... ... ... ... барлық бұқаралық ақпарат құралдары
артық-кем тұстарын талқылап, келесі жолдауға ... ... ... осы ... ... ... алынған жолдарға негізделіп жасалған
роликтерді көреміз. Мәселен, елбасы жолдауда үкіметке ... ... ... жөніндегі жұмысты жақсартуды жалғастыра беруді тапсырған.
Ол үшін ... ана мен ... ... қорғауға айрықша мән беру
керектігі айтылған болатын. Оның жолдары да көрсетілген. ... осы ... ... ... насихатталып жүрген әлеуметтік роликтен көруге
болады. “2008 жылғы 1 қаңтардан бастап, баланың тууына байланысты біржолғы
мемлекеттік жәрдемақы мөлшерін 34740 ... ... ... 2 есе арттыру.
Баланы бір жасқа толғанға дейін күтуге төленетін ай ... ... әрі ... ... ... Республикасы президенті Нұрсұлтан
Назарбаевтың ... ... ... Бұл жоғарыда сөз болған
роликтегі мәтін. Негізінен барлығы жолдаудағы ... ... Ал ... ... ... жаңа ... ... жазуды көреміз. Яғни,
биылғы жолдаудың тақырыбы. Бұл ... ... ... ... ролик
екенінен ақпарат береді.
Әлеуметтік роликтердің мысалы мұнымен шектелмейді.
Алдымызға қойған мақсат-мүддеміз анық. Соңғы жылдары экономикамыз алға
жылжыды, ... ... ... көп ... ... ... де
ілгерілеушілік бар. Бүгінде бір нәрсеміз анық. Айтпағым, дамушы мемлекеттен
дамыған елге, яғни, бәсекеге барынша ... ең озық елу ... орын алу ... ... ақ ... көк ... жазып
нақтыланғаны. Елбасының “Жаңы әлемдегі жаңа Қазақстан” атты ... ... ... ... ... айқындаған осы мәселелер сөз
болды. Үздіктердің қатарына қосылуда атқарылар шаралар мен ... ... етіп ... ... ... де ... бола ... Алматы қаласының әкімі болып Иманғали Нұрғалиұлының
тағайындалғанынан бері қаланың мәдени өмірінде ... ... ... ... мен ... ... сезініп жүрген шығар. Өзгерістер мәдени
өмірінде ғана емес, қаланың келбетінде де көрініс тапты. Аулалар да жөнге
келіп ... Қай ... ... та, ... қыздың жиған жүгіндей болып
өзгерген. Бұрын қоқыс шашылып жататын есік алды да, ... ... ... деп ... ойын ... да тазалыққа, тәртіпке келіп қалды.
“Театр киім ілгіштен басталады ” дейді ғой, ... ... ... ... ... ... біле ... анық. Сондай-ақ
Алматы қаласының басшыларының ұстанған басты ... бірі — ... ... ... аян. Осыған байланысты ... ... ... ірі ... ... ... Мәслене, “Таза ауа — жанға
дауа”, 2020 жылға дейін айырықша ... ... ... дамыту”,
“Саябақтар мен гүлзарларды желектендіру және дамыту”, “Алматы өзендері”,
“Алматы ... ... ... сауықтыру” деген бағдарламалар
қаланың экологиялық жағдайын ... ... ... ... ... ... ... бүгінде қала көшелерінде ... ... ... ғана ... Және мейрамдардың қарсаңында,
көктем мен күз айларында сенбі күндері болып тұратын, ұмыт ... ... ... ... ... қайта жаңғыруы. Осы тұста айта кететіні,
арналардан сенбілікке қала тұрғандарын бір ... өз ... ... қала ... ... шақыратын роликтерді көруге болады. Бұл
роликтер “Алматы таза қала, жасыл ... ... ... ... ... ... күнінің 62 жылдығы қарсаңында “Жер үстінде жеңіс туы” ... ... жыл ... өсіп келе ... ... ... ... мысал бола алады. Бұл роликте, осындай, арты ажалға
апаратын аурудан ... ... ... ... жол ... ... осы тқырыптағы бір ролик тек қана осы ... ... ғана ... салауатты өмір кешуге шақырады. Яғни, ролик басталған
кезде екі дос дене ... ... ... ... ... жасап жүреді. Осы бірер секундтарға ғана ... ... ... ... үгіттейді.
Әлеуметтік роликтің тағы бір түрі ғаламдық мәселе — жетім балалардың
тағдырына арналған. ... жүзі ... ... 100 млн. асыраушысы жоқ жетім
балалар бар екен. Ал біздің ата-бабамыз жетім мен ... ... ... ... ... ... ... қазақ халқының жерінде
жетімдер көбейіп келеді. Осы ... ... ... ... ... ... кездестіруге болады.
Мемлекеттік арна болсын, ... ... арна ... ... да
әлеуметтік роликтерді көрсетуге міндетті деп санаймын. ... ... ... оның ... ... ... игілігіне қызмет ету
емес пе? Сондықтан да, арна ... ... ... дайын күйінде
көшіріп қана бермей, ... де ... ... ... таныту
керек. Жарнамалық роликтерді ақылы түрде таратса, әлеуметтік ... ... ... ... ақысыз көрсетуге міндеттеу керек. Бүгінде
Қазақстан — болашағы бекем, елдік үміттері ақталмай қалмас жас ... ... ... жарқын мұраттарының бірі — азат реңді,
өршіл рухты қазақ ... ... ... ... жаһандану
заманынан алар өз орнын, енші – ... ... ... ... ... ... еңбектеген баладан, еңкейген қартқа дейін жаттанды ... ... ... ... роликтерді топтастырып бергенше,
мағынасы мен қоғамға алып келер ... бар, ... ... ... ... ... ... — өнер туындысының іргетасы *7*. ... ... ... ... таңдаудан басталады. Ал тақырып қайдан туады?
Тақырып тереңде, ағыс арасында, нағыз тұнық және ... ... ... ... ... талай уақыттан бері журналистің ойында
жүрген, көкейтесті арманы болған бір мәселе төңірегінде туындауы да мүмкін.
Жалпы ... ... ... ... ... ... әрі ... маңызды тақырыптар көп. Тек соларды бақылап, байқап, ... ... ... тани білу ... ... ... белгілі бір тақырыпты
редакция ұсынады.
Қалай ... ... де ...... ... ... ... ғана. Міндет – соны жеріне жеткізе зерттеу, барлық қыры мен сырын
тану, мән-жайын терең ашу, ... Ал ... ... ... ... арасынан табылған, суырылып шығарылған ... ... үшін сан ... ... ... ... айтпағым, сол тәсілдердің
бірі бағдарлама барысында ... ... ... ... журналистің болмыстан таңдап, талғап алып, өзінің хабарына
негіз, арқау ... өмір ... тобы ... ... сол ... ... сөз ... жайттар немесе бағдарламаның
ажарын ашып, мән-мағынасына ... ... ... ... ... ... ... Мемлекет басшысының яки қатардағы жауынгердің
де пікірін беру арқылы жасалуы мүмкін. Бүгінде ... ... ... ... ... ... ... болады.
Студияда егер қонақтар болып, белгілі бір тақырып төңірегінде әңгіме-дүкен
болған болса, тақырыпты одан әрі аша түсу үшін ... ... ... .шін ... ... ... /репортаждар/ беріледі. Тақырыптық
телеролик арнайы бір тақырыпқа, бір бағдарламаға ғана арналып жасалады. Оны
хабар барысында ... рет те ... ... ... Ал егер сюжет
формасында болатын болса, ... ... ... телероликтерді
әзірлеуге болады.
Телевизиялық журналистке жүктелетін ең жауапты әрі ... ... ... ... ... ... ... тесті мәселелерін
терең сезіп, ол туралы тұжырымды ... ... осы ... ... бар
мамандардың мазмұнды, тартымды әңгімесіне ... ... ... ... бір ... бұру ... табылады.*13*
Имиджді ролик
Әр арна өз имиджін қалыптастыруға тырысады. Арнаның имиджі ... әсер ... ... көрермен арасында неғұрлым сұранысқа ие, жағымды
имиджін қалыптастырған арна ... оның ... ... ... ... ... ... сол имиджді арқалап, яғни қасықтап
жинағанды шөмішпен төгіп алмауға тырысу керек. Әр арна өз ... ... яғни ... ... ... өнімінін, ақпаратты ұсыну ... ... ... береді. Мәселен, Қазақстан арнасында берілетін
“Ел өркендейді, телеарна көркейді” ролигі. 31 телеарнасындағы ... ... ... ... ... ... “Жаныңызды жадыратар жаңа телеарна
НТК, көтеріңкі көңілмен ынта қойып көріңіз”, — бұл НТК ... ... ... Таң ... ... роликті басқа арналарға қарағанда
көп береді. Бұл, жоғарыда айтқан арнаның көрерменге өзін-өзі жарнамалауы
және эфир уақытын ... үшін ... ... ... немесе
бағдарламадан үзінділер көрсетіліп, кадр сыртынан “тек қана ... ... ... ... ... ... ... осындай роликтердің түрлерін Қазақстан арналарында топталып
жүргенін кездестіруге болады. Негізінен, бір ... ... не ... ... ... тастап, ролик беру этикалық-эстетикалық жағынан дұрыс ... ... ... ... бастап көгілдір экраннан ағылып жатқан
толасыз телероликтердің берілуінде ... ... ... ... қауым байқай да алмайды.
Өзге ұлттың қолынан шыққан өнімді ғана ... ... ... қана ... ... ... құралдары туралы Қазақстан
Республикасы заңының 6 бабында: “Ақпарат құралдары ... және ... ... ... және осы ... 2 тармағында көрсетілген:
“БАҚ теледидар және радиохабарының мемлекеттік тілдегі хабардан ... кем ... ... ... ... тарауларынан жалтарып қалу үшін,
оны шала қазақшалап бізге ... ... ... ... ... “Жарнама
туралы” Заң күшіне енген ... ... жаңа заң ... ақпарат
құралдарында мемлекеттік тілде шығатын жарнамалардың санын көбейтумен
қатар, ұлттық тіліміздің ... ... де ... үлес ... ... ... рас. Ал осы үмітіміз ... ... ... ... ... ... Ол ... ұлттық идеологиямызға сәйкес
келе ме? Ол біздің ұлттық менталитетімізді қолдай ма? Біздерге оның ... ма ... ... туындайды.
Байқасаңыздар телероликтердің басым дерлігі алкаголь ішімдіктеріне
арналған. Міне осындай ... ... ... ... ... ... ... сол спирттік ішімдіктерді тұтынып, көптеген қылмыстық
іс әрекеттер жасап жүр. Мысалы: ұрлық жасау, қыз зорлау т.б.
“Біз 2015 жылға ... ... ... 20 млн. адамға өсіреміз”, — деген М.
Тәтімовтың сөзі осы кезде ойыңа оралады. Баршамызға белгілі алкаголь ішкен
адам өмірі 15-20 ... ... ... қатар, денсаулыққа зиян. Осыны
біле тура адам қанын ... ... ... ... ... әрі қарай қалай өсірмекпіз? Жоғарыда көрсетілген заңның 13
бабында “алкаголь өнімдерінің барлық түрлерін жарнамалауға тыйым ... ... ... заң ... ... ... іс жүзінде
орындалмай келеді. Қазіргі таңда арналардан алкоголь ішімдіктерінің ... ... ... ... ... “Парламент”
алкаголь ішмдігінің жарнамасы. әсем әуенмен майысып тұрған ... мен ... ... және “Өз ... ... сыйла”, — деген жазу
шығады. Сонымен қатар, сыра ... ... ... ... ... жарнамалық роликте “алкагольсіз” ... жазу ... ... ... Мүмкін бір түрі алкагольсіз болар, ал қалғандарынды
алкаголь мөлшері бірінен-бірі асып ... ... ... ... ... ішінде, ақ дастархан үстінде ішімдік ... ... ... қатар, телероликтер үшін кейіпкерлікке алынған көркіне ... ... мен ... ... де ... қыздардың жарқыл-жұрқыл
көріністері беріледі. Арақ-шарап өнімдеріндегі ... ... ... ... ... ... қазақ қыздарының жат қылықтарға әуәстенуіне
ықпалын тигізіп жүрген жоқ па? Ойланайық...!
Телероликтер кез-келген ... ... жас ... ... ... көретін забарлардың ортасында әйелдерге арналған
“әрқашан” (always) ... ... өзі ... емес пе?. Бұл ... ... мен қызы ... мүмкін ғой. Әйелдердің гигиеналық заттарын
бүкіл халық алдына паш етіп жарнамалаудың қажеті жоқ деп ... ... ... арналған бағдарламаларға көрсеткен орынды емес пе?
Әлі де болса, Қазақстан арналарында Заңды жалтарып жүрген ... мен ... бар. ... ... ... келеңсіздіктер
реттеледі деген сенімдемін.
Телероликтердегі журналистік қолтаңба
Теледидар өз бойына театр мен киноның, баспасөз бен радионың сан ... ... өнер түрі ... оның ... ... ... айқындала түседі.
Еліміз саяси тәуелсіздік алды, ал экономикалық жағынан оған әлі толық
қол жетіп отырмағанын ашық айтып жүрміз. Сол ... осы ... ... ... ... ... ... болатын зәру мәселе,
проблеманың ...... ... ... тәуелсіз, өзінше
тіршілік етуі. Дамыған елдер ... ... ... ... ... ... жарнама деген әбден жолға
қойылған да, ол журналистиканың ... ... ... екен. .*3* Бізде
әзірге ондай үрдіс енді ғана ... ... ... ... ... ... басым бөлігі континентарлық компаниялардың
жарнамасынан ... ... өмір ... ... ... ... өнімін
тұтынады. Біз технологиясы дамыған елдер шығаратын заттардың сапасын
мойындаймыз. “Проктер энд Гэмбл” ... әтір ... ... ... “Ауди” көліктері десе ерекше қызығушылық ... ... ... ... ... ... адамзат ойының жемісін пайдаланып
келеміз. *1* ... ... ... ... ... ... ... елдің жанынан жаралған жарнамалық роликтерді пайдаланып
келеді.
Тұтынушылардың 53 % ... ... ... ... жоғарыда
айтқан болатынмын. Бүгінде бұқаралық ақпарат ... ... ... ... ... ... тілінде берілетін роликтерді
тамашалап жүрміз. Ал осы роликтер көңілімізден шығады ма? Қазақ тіліндегі
жарнамалық роликтің ... ... ... ... қате табамыз. Бұл
қателер тек ... ... ... ғана ... ... ... мен
мазмұны жағынан да олқылықтар болып табылады. Жарнамадан түсер пайда ... деп, ... оны тек ... көзіне ғана айналдырмауы тиіс. Ол
сондай-ақ — ... ... ... ... осы ... өнім ... ұсынылмайды. Себебі, жарнамалық роликтердің басым көпшілігін
өзіміз жасамаймыз, өзгелердің ... ... ... ... белгілі бір талап болады: ол — тиімді де сапалы ... ... ... ол ... жағынан аз болсын, бірақ халыққа беретін
мағынасы ... дәл ... ... ... өтіп, өмір өзгерді емес пе? Сонымен
бірге жарнама ісі де ... ... ... ролик жасау кезінде әсемдік,
өнерлілік қырымен қоса ролик тілінің көркем, әрі бейнелі болуын ... ... ... көбейіп келеді. Мұның өзі қазақ тіліне енген
үлкен жаңалық болып табылады. Көрсетілген телероликте ағылшын ... ... ... тағы ... ... ... өзіндік себептері бар. Біз
егемендік алсақ та, бірақ, әлі күнге дейін ана тіліміздегі ... ... ... ... Оған ... ... сөздердің аудармалары,
ұғымдардың баламалары жоқ. Қазіргі кезде еліміздің экономикасын ... ... ... Соған орай роликтердің түрлері көптеп шығуда.
Телероликтердің тілі мен стилі
Қазақ тілі — өте бай оралымды тіл. Бұған қазақ тілділердің ... ... ... қолдану өрісі кеңіп, бүгінгі күн жаңалығына орай ... де ... ете ... ... тілі әрі ... ... ... болуы керек. Ролик жасауда мазмұндық жағынан ізденіс пен қатар,
сөз, сөйлем ... ... ... ... ... ғана ... болады. Сондықтан, телеролик жасаудағы ең маңызды кезең — ... ... ... мен ... белгілі бір тақырып
төңірегінде бейнекөріністерді жинақтап, соның ... ... ... кезеңі. Мүсін жасауда мәтіннің жазылуына басты назар аудару
талап етіледі. ... ... ... ... максимум ақпарат минумум
сөзбен берілуі керек.
Әдетте, тіл ... ... ... ... ... телероликтер жеңілтек, тұрпайы болып келетіндіктен тілдік
норманы қалыптастырудың жауы ... ... Тіл ... ... ... осындай пікір қалыптастырмасын десеңіз, роликтің
мәтінін жазған сәтте үлкен жауапкершілікпен қарағаныңыз абзал. ... жүгі ... ... ... мәтінін бірнеше тарауларға бөліп
қарастырады. ... ... ... Еске ... ... Белгілі бір әрекетке бағыттаушы.
Осы жарнама мәтінінің түрлері мен ... ... ... ... тілінің спецификациясын қарастыруымызға әбден болады деп
санаймын.
Іскерлік жарнама мәтінінің негізіне - ... ... ... бола ... Бұл жағдайда жарнама жасаушылар жарнама
мазмұнына, психологиялық ... ... ... ... ... ... тілі мен стиліне назар аудару
керек. Өйткені көбіне интелектуалды тұрғыдан және де ... ... тура ... ... ... кезде:
1. Телероликтің өмірдегі ... мен ... ... ... ... ... ... /хабарға/ және
тұтынушы /көрермен/ талғамымен анықталатындығын;
3. Телероликтің мәтінінде ... ... бір ... ... ... беретіндей дәрежеде көрсету керек
екендігін ескерген жөн.
Ал ... ... ... ... талаптар қойылады? Мазмұны
жағынан мәнді, түсінікті, әсерлі, өміршең, «сөзі аз, ойы ... ... ... істеу керек?
Ол үшін телероликтің мәтіні:
1. Нақты, бір мақсатта жобаланған, негізгі ой аргументке бағытталуы
керек.
2. Дәлелдік сиппаттары, лексика тұрғысынан қарапайым ... ... ... ... ... пен зат ... ... пайдаланып, сын
есім аз қолдану керек.
3. Мәтіні қысқа, әрі нұсқа болуы қажет.
4. Ерекше, ... ... ... ... тиіс.
5. Мазұны мен мақсатына қарап — стандартты және экспресивті ... ... ... ... ... ... ... жоғарыда қарастырылған шарттарды орындай отырып телеролик
жасалса, сонда ғана ... өз ... ... ... де маңызды, қызықты да
қажетті, сауатты да ... ... ... телеролик жасаушының негізгі мақсаты – көрерменнің назарын
тауарға аударып, оның қажетін ... және ... ... өнім екендігіне иландыру. Атақты сот төрешісі, шешен, П. ... ... — тек ... ғана ... ... жүрегінен орын таба
білуде» - деп сөздің жарнамада алар ... атап ... ... ... ... ... алып, барлық нормаларын сақтай отырып, ізденіспен
орындаса, сонда ғана жасалған өнім көрермен ... орын ... ... ... ... тіл тұрақты жаңаруды талап етіп отырады. Өйткені, бір рет
айтылған сөздер көрермен жадында жатталып, ... ... ... кетеді. Егер сондай сөздерді ... ... ... ... онда оның ... әсер ету күші ... ... бір сөздің бірнеше баламасын пайдаланған жөн. ... ... ... ... түседі. Бұл жағдайда ол ... ... ... ... роликтің мәтінін жазуда көп қолданылатыны - салыстырулар. Бір
нұсқасы арқылы екіншісінің мағынасын ашу. ... ... ... Бұл ... ... ... ... қолдану. Бұл әдіс
арқылы біз көрерменге басқа қырынан көріне аламыз.
Кейде ролик ... ... ... ... әдісін де пайдаланатын
сәттері болады. Бұл әдіс көбінесе кеңес дәуірінде қолданылатын.
Гиперболла тәсілін де негізге ала ... ... ... ... ... Бұл жол ... ... артықшылығын баса көрсету басты назарға
алынады. Бірақ, ... ... ... өте аз ... ... ... - тым ... мақтау көрермен арасында күмән туғызып жатады.
Телероликтің мәтіні жазылу барысында лексика жолы мен ... ... да ... ... ... алып жүру арқылы жазылады.
Көрерменмен қарым – қатынасты сұрақ-жауап арқылы да жақындастыруға ... ... баса ... ... үшін саны көп, ... жоқ ... ... сөйлемдердің көбейуіне жол бермеу керек.
Жарнаманы жандандыру үшін диалог тәсілі де қолданылады.
Көрермен роликті ең ... ... ... оны не ... Телероликті
көргеннен соң, ондағы кеңестерді пайдаланғаннан кейінгі шығатын ... ... ... ... осы психологиялық кезеңді ескермеуге болмайды.
Сондықтан болар ролик жасаушылар алдымен шығатын қорытындыны ... ... ... ... ... ... сан қилы болып келеді. Мен
тек жиі қолданылып, сапалы ролик жасау үшін ... ... ... ... мәтінін жазған кезде қазақ тілінің қандай ... ... жөн? ... ... ... ... ... Мәтінді әсерлі қозғалысқа ниеттеу және нақты объектіні ... ... Сын есім де ... ... ... ... ... құрудағы мәтіннің
негізгі ролі бағыты мен бастамасында.
Роликтің бағыты мен бастамасы бір-біріне тәуелді. ... ... ... ... құмарлыққа шақырады, уәде береді, сенімге
шақырады. Бастамасы көрерменге қажетті маңызын хабарлайды. Роликтің мәтінін
құрудағы ... ... ... осында.
Әрине, роликтің мәтінін құру ... ... жеке ісі, ... бола алады. Бірақ, мұнда да кейбір ... ... ... ... Роликтің мәтінін төменгі схема бойынша да құрастыруға
болады:
Бастамасы мен бағыты;
Түсінігі мен ... / ... ... ... мен ... немесе айтатын аты.
Белгілі дәрежеде мұндай схема шартты, себебі оның жеке ... ... ... ... ... ... ... аты мен бастамасы қандай талапты қанағаттандырады?
• Хабарландыруға назар аударту;
• Роликтің барлығын көріп шығуға ... ... ... ... ... ... қабылдап, пайдасын түсінуге көмек ету;
Роликтің кімге арналғаны ... мен ... ... ... ... ... шақырады, сендіреді,
үміттендіреді. Бастамасы қажетті затты таңырқатып хабарлайды. Оның негізгі
ерекшелігі міне ... ... ... енді бір ... ... етістіктердің дұрыс
қолдануында. Бүгінгі арнадалардағы көрсетіліп жүрген роликте осы етістіктер
дұрыс ... ... ... әр ... ... Соған сәйкес етістік —
ролик мәтінінде де осындай рөл ... ... ... ... ... қалай болса, солай қодану әрине сауатсыздық. Мысалы, мына
жарнамалық роликтегі етістіктерге ... ... ... ... ... шаштар” /шаштаразға қатысты/ Енді, осындағы “қойылған” етістігі де
қимыл - әрекетті білдіреді. ... ... ... ... ... ... ... синтаксистік заңдарының нормалар аясынан көрінер еді. Ролик
мәтініндегі сөз ... мен ... ... ... болса,
көрермендердің роликке деген ерекше назары ауады. Соның ішінде — ролик
мәтінінің ... ... ... қажет. Сөйлеу дағдысы
бойынша, сөздер өзара белгілі бір жүйемен тіркеседі. Сол ... өз ... мен ... болады. Телеролик жасауда сол заңдарды
қолдана білуімен қатар, үнемі ... алып ... ... Телеролик
мәтінін жазған кезде құрмалас сөйлемдерді көп пайдаланбаған ... ... ... көрермен есте сақтап қала алмайды. Роликтің мәтіні бір немес
екі ғана құрмалас ... ... ... ... жай ... өзін құрастырушы компонентердің табиғаты
мен сипаты жағынан ажыратылады. ... ... және ... ... ... ... ... құрастырушы сыңарлар
интонация және синтаксистік байланыс тәсілі арқылы бір ғана ... ... ... ... ... ол ... сөйлем ретінде ұғынады.
Мысалы: “Бүкіл әлем—почта желісі”. Ролик мәтіндерінде салалас ... де ... ... ... ... ... жаңа
телеарна НТК, көтеріңкі көңілмен ынта ... ... ... ... ашық ... ... ... сөйлемдер. “шық құрылымды салалас
құрмалас сөйлем екі, үш не одан да көп компоненттердің ашық ... *8* ... ... салалас сөйлемнің құрамына үстем компоненттер
қосылып, оның іргесі кеңейе түсуі мүмкін.
Ролик мәтінін жазған кезде төмендегі жайттарды естен шығармаған жөн:
• түр мен ... бір ... ... түр ... ... бай әрі көркем тілінің шұбарланбауына үнемі көңіл
аудару;
• Қазақтың тіл байлығына қоса, ... ... ... ... үлгілерінен жаңа сөз, жаңаша сөйлем ... ... ... әрі бейнелік көріністің бір-бірін толықтыру керектігін;
• газет және радио тілінің әдістері мен тәсілдеріне сүйене отырып,
теледидар ... ... ... әрі нұсқа сөйлеудің, көрерменнің
бәріне ұғынықты, қарапайым болуын;
• телетілдің адамның мінезі мен ...... ... ... ... ... жол салу;
• балалар, жастар, өнер, ғылым, ... ... ... ... ... ала отырып, роликті аудиторияның
қабылдауына лайықтап жазу.
Егер роликтер аударылмай бірден қазақ тілінде жасалынған болғанда, онда
сөздер мен сөз ... ... ... орны адаспай, рет-ретімен,
тіл нормаларына сәйкес болған болар еді. Бүгінде, роликтерді ... ... сөз ... ... етек алып бара ... деп академик І.
Кеңесбаев баспасөз бетіне жариаланған бір ... ... ... ... етек алып бара ... ... мүлде етек алып кетті десе де болады.
Ролик ... ... ... ... ... ... болуы шарт,
өйткені ол аударма біздің де ортақ игілігіміз. Сондықтан оның құбылыстарына
әркім де ... ... ... “Калька” ізімен аударуға, турасын айтқанда,
бір кездегі жеке ... ... да ... ... Одан арылуымыз
керек. Роликтің мазмұнын өзге тілден қазақ тіліне аударылғанда ... ... ... ... ... болмаса, қазақ тілінің грамматикалық
құрылысына, қиылыстыру жүйесіне қиянат жасайды. Аударма олқылықтары жайында
сөз қозғаған ... ... бір ... ғана ... тұрған жоқ. Небір жарнамалық
роликтердің аудармаларын көріп-тыңдап отырғанда не түсінгеніңді білмей
қайран қаласың. ... ... ... ... сөздерінен-ақ, құрылған
тіркестер өзара байланыспай, қиыспай нақтылы ұғым бермей сіресіп тұрады.
Мысалы: ... ... ... ... ... емес. Мықты буын.”
Алдымен, бұл жарнаманың орыс тілінен дәлме-дәл ... айта ... ... ... дәм ... ... ... бола ма? Ал
“мықты буын” деген сөз ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Мұндағы “мықты буын” дегені орысшадан аударылған “сильное
звено” сөзі. Ресейдің белгілі ... ... ... ... ... ... ... Осы бағдарламаның жүргізушісі “Кнор”
текшелерін жарнамалайды. Бірақ, ... ... ... ролик қазақшаға сәтсіз аударылған. Жоғарыда аты ... ... тағы бір ... ролик ойға қонымсыз
аударылғаны жөнінен бірінші орынды алады. Онда бір аптада жеті күн ... ... ... ... жететін сегіз түрі бар екендігі ... ... ... ... ше? Енді ... ... ...
Дәл осы жарнамадан кейін біз тоғызыншы күн ... ... Иә, ... ... апта ... түгендеп алайық. Дүйсенбі, Сейсенбі,
сәрсенбі, бейсенбі, жұма, сенбі, жексенбі… саңырауқұлақ! Естімеген елде
көп. Ал, ... күн — ... ... экранда бұдан да сорақы
аударылған жарнамалық роликтер баршылық. “Мен кеше ... ... ал ... ше? ... мен жұлдыздай ұйықтадым!” Орысша мәтіні
төмендегідей: “Вчера я спала как ... ... а ... ...... Орыс тіліндегі мәтіннің оңып тұрғаны шамалы. Ал, қазақшасы, тіптен
келіспей тұр. ... ... кеше ағаш ... ... ескерсек…
“Сіз бір мезетте жуынасыз, әрі теріңізді ылғандандырасыз. Дав, шынымен
өзгеше”. Бұл жарнамалық ... ... адам бір ... тұра ... жуына
салуы керек. Сондай-ақ терісін ылғандандыруы керек. Шумақ ... ... бұл ... сол орыс ... тура ... ... осы аударма біздің аудармашыларымыздың сапасының ... ... қана ... ... шұбарлығында байқатады. Роликтерді
аударудағы тағы бір ... ... ... ... Аралас деп
отырғаным, не таза қазақ тілінде не таза орыс тілінде ... ... де ... араласып жүреді. Осындай шикіліктің әсерінен
роликтердің бір сөзінде түсіне ... ... ... ... ... өзі үшін ... Өзге үшін айтады. Сондықтан ол ойын ... ... ... айту ... ... ... Байтұрсынұлының
қағидаларын телеролик жасау кезінде немесе ... ... ... ... ... ... оны ... жайын жаза берсек, үлкен бір
әңгіме, үлкен бір бітпес дау болатын жайы бар. ... ... ... немесе
дайын роликті өзге тілден ана тіәлімізге аударғанда ең алдымен бұл жай
ғана минуттың ... ғана ... ... ... ... ... болашағы тұрғанын естен шығармағанымыз жөн. Сонда ғана біз ... ... ... ... ... ... Осыдан кейін ғана өз телеролик
әзірлеудегі еңбегіміздің жемісін көре аламыз.
Ал роликтің стиліне келер болсақ ... ... ... ... ... және ... түсінікті болуы керек. Негізінен, роликтің стилі
“көп қабатты”: онда публицистикалық, ғылыми, қарапайым, аздап ... ... ... ... ... ... ... табиғаты мен
арқалар жүгінің күрделілігін көрсетеді деп ойлаймын. Оның үстіне, ... ... ... ... ... міндетті қызметі — хабар беру
және ықпал ету. Сөйтіп, ролик белгілі бір ... ... ... ... ... стиль мен бірге іс –қағаздар стилі немесе функционалдық стиль
қолданылады, ал халықшаруашылық ... ...... сөйлеу
стилі қолданылады. Бұл көрерменмен қарым – қатынастарды жақындастыра түсуге
ықпалын тигізеді. Яғни, стиль роликтің бағытталып ... ... ... ... ... ... ... етсе де /газет, журнал, ... арна ... оған ... ... ... жүктелетін ең ауыр әрі абыройлы міндет
– замана шежіресі, халық өмірінің жыршысы болу. Ал ... ... ... ... ... шығармашылық құралдары бар. ... ... сыр – ... өз ... ... гөрі
өзгешерек.
Телероликтерді әзірлеуде журналист техникалық құралдар мен барлық
бейнелеуіш құралдарды кеңінен қолданып ролик дайындаған ... ... ... ел ... ... ... ... құралы әлдеқайда көп әрі
алуан түрлі: сөз, сурет, ... ... ... ... ... ... ... барлық көркемдік – бейнелеу құралдарының, әдіс-тәсілдерінің
бәрі дерлік телероликтерді әзірлеуде ... ... ... құралдарының бірі – дыбыс, бұл адам үні, музыка,
табиғи дыбыстар. Олар оқиға өтетін ортаны, ондағы жағдайды, ... ... ... ... септігін тигізеді. Дыбыстың алуан
құбылмалығы мен оның көрініске реңкілік үстемелейтін ... ... дәл, ... ... ... ... өңі одан әрі арта түседі. ... ... ... ... : «... ... дыбыстық
летмотивтер жайлы, дыбыс образы мен дыбыстық образдар туралы үздіксіз
ойланып ... ... ... ... ... ... орнын,
шапшаңдылығын дәл есептеу керек. Жел мен ... ... ... ... адам ... ... асқар биікке көтеруге /дыбыс – дауыс, музыка,
артиллерия т.б./ және адамшылық негіздерін бекемдей түсуге ұмтылу... Мұндай
композиция болмаса, «жай ғана ... ... ... әдіс – ... әрі бой ... ... ... өзінен бейне туындатып,
оны суретке айналдыруға болады.
Телеролик ... ... ... ... ... ... пен мәнерлі сөз арқылы аудиториямен байланыс орнататынын
естен ... жөн. ... ... ... ... жай сөйлемге құрылып,
оқу кезінде тілдің ... ... ... ... ... ... дауыстың үнділігі әрі жағымдылығы, ролик мазмұнына сай дауыстың
алуан реңкке ену ... ... ... ... қадағалау керек.
Өйткені, тіл – халық өмірінің айнасы, әр ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қызметі әр алуан қатынас құралы.
Қоғамсыз тіл ... ... ... ... Тіл ... ... ... рөл атқарады деп танысақ, сапасыз жасалған ... ... ... ... ... ... тән ... жөнді айта
алмай, орысша екпінмен сөйлеп жүрген ... ... ... ... ұялы телефонды жарнамалайтын жарнамада: “Осындай дыбыс бар. Осындай
байланыс бар,” — деген екі ауыз сөздің өзін ... ... ... ... өңін ... ... бар. Оның үстіне “ы” дыбысын созбалап “ый”
дыбысына айналдырыпты-мыс.” Әлбетте, тілдегі сөздердің жазылуы мен ... бола ... ... да, ... ... заңдылығы да болады емес
пе? Сөздерді орфография заңы бойынша дұрыс жазып, орфоэпия заңы ... айту ... ... ... жазылу ережелерін толық сақтау сияқты,
олардың айтылу ... ... да ... ... ... ... сай орынды қолданылған сөз, көріністі одан әрі ажарландыра,
көрерменді өзіне ынтықтыра түседі. ... ... көз ... ... көріністер кезінде әсерлі тілмен, шабыттана сөйлеуде ... әсер ... ... сан ... ... ... ... бірде
бейнелі өткір тілмен, енді бірде логикалық жағынан ұтымдылық та ... аша ... ... ... бейнелеуші құралдары /көрініс пен
сөздің бірлігі/ ... шу, ... ... ... мәнін ашып көрсетуге
қызмет жасай отырып, оқиғаның көрініске ықпалдылық қоса, экранды одан сайын
айшықтап, көрсетеді.
Теледидарда көрініс айтылатын оймен ... ... ... ... қажет. Көріністердің әсем, әсерлі болып, роликтің ... ... ... ... болу ... алдына шығатын кейіпкердің сыртқы көріктілігі, өзін-өзі ұстай
білетін байсалдылығы, парасат иесі екенін дәлелдейтін мол ... ... ... көрген көрермен тамсанардай ... ... ... ... ... көріп, құлақпен естілетін суретті –
дыбыс образдар арқылы жетеді. Телеролик жасауда ... ... ... ... ... ... салуға болмайды. Алдымен, көрген, сезінген
дүниені ақыл-ой қазанында қайнатып, әрі ... ... ... ... қосу ... ... сценариін жазған кезде
ролик тілі, оның көркемдік ... ... ... ... ұсынылар
өнімнің қыр-сырын зерттеп, зерделеп, ролик барысында оның ... ... ... ... аудару керек. Әр құбылыстың өз бояуын тауып,
әрлеп, әсерлеп көпшілік ... ... жөн. ... ... талдап көрелік: мәслелен, “Алматы крекерінің” жарнамасы. Мұнда
сюжет идеясы түсініксіздеу. Оған ... ... ... жасаған
авторларының жіберген кемшіліктерін айтуға болады. ... ... ... Алматының тыныс-тіршілігін автомобиль ... ... ... ... ... ... ... Көрермен мұны
“көршілерінің сұрқай тірлігі” деп қабылдауы да әбен ... Кадр ... ... ... ... ән берілген. Ал үйге кірісімен, балалық қылықпен
ыдыстан бір уыс ... ... ... ... ... ... ауыстырған
болады. Бұл жарнамалық ролик басталған сәтте орыс әні ... ... ... ... де қазақ әні ойнамайды. Ал, “талтаңдаған дап-
дардай қалалық қазақ” – сол ақ-қара түсті кадрлардағы сәбидің өзі. ... ... ... ... ... ... ... бала кезден таныс дәмді ұсынып
отырғаны - жарнамалық роликті жасаушы авторлардың идеясы бойнша – “уақыт
өзгергенімен ... ... ... өзгеремейді, ұрпақтарға жалғаса
береді” дегенді жеткізгісі келгені. Демек, олардың екінші қателігі – ... ... ... ғана ... ... жеткілікті жеткізе алмағаны.
Алайда, бұл жарнамалық ... ... ... да бар. Екі ... 30 секундқа сыйғызғаны жаман емес. ... ... ... өте жақсы шыққан.
Ал “Центркредит” банкінің жарнамалық ролигі елді, ... мезі ... ... бұл науқаны сәтсіз басталып, сәтсіз аяқталып ... ... ... ... ... ... дауысы жағымсыз
шыққан. Роликті көріп отырған көрерменнің құлағы тұрпайы ... ... ... ... одан әрі ... ... ... тым қарабайыр, жадағай, үйлесімсіз. Мысалы, ... ... ... ... ... ... тіпті , сын көтермейді. Осы
банктің “пенсиялық депозитіне” арнап шығарған жарнамалық ... де ... ... ... естіліп, әуеннің мәнерсіз орындалуы ролик
жасаушылардың ... ... ... ... ... болып тұр. Мұнда кәсіби әншілердің ... ... ... ... “шешесінің” салған әні Мақпалдың қазақша
“мақаммен” орысша ән айтқанына ұқсап тұр. ... банк өз ... ... ... ... ... көп ... мемлекетте жанұялық
түрдегі жарнама өтімді болмайды. Бір ұлтты қамтығанымен, екінші ... ... ... ... ... ... ... кеңінен берліген. Бұл
роликтің алғашқы нұсқасында қуырылған кофе ... кәрі негр ... ... ... ... ... иіскейтін жері болған. Кейіпкердің мұндай
әрекеті көрерменге ұнай қоймас. ... ... ... ақпарат.
Сондықтан, роликтегі белгілі бір рөлдерді сомдаушының қимыл-қозғалысын, ым-
ишараты, эстетикалық, этикалық нормалардан ... ... ... ... ... ... естілуі шарт. Экрандағы сөз бен сурет жай ғана
қатар жүрмей ... ... ... бірлікте болуға тиіс. Бір-бірін
қарадүрсін түсіндірмей, қайта ... ... ... ... ... әсер етіп, ойына от тастауы керек. Сурет пен сөз ... ... ... ... ... ... назарға алынатын тұс – оның көркемдік
ерекшелігі. Ой ... ... ... ... ... ... туатын
қасиет. Тереңдік – ең алдымен шыншылдық, бейнелер жүйесіндегі ... ... ... ... дәлділігімен қатар жинақтық мәнге ие
боларлық дәрежеде бейнеленсе – тереңдік ол. Теледидар ... бәрі ... ... ... ол ... ... қоса ... жасау кезінде автор жеке психологиямен қатар, өнім ... ... да ... да ... керек. Әлбетте, арнадағы
роликтің өзіндік ... ... ... беру ... жоғары болады. Мұнда тіптен, жыл
сайын 30 мың жарнамалық роликтер бере ... ... де бар. ... ... ... мен сендіруге тырысса, телевидение ... ... ... ... ... Бұл адамның психологиясына
тез әсер етеді. Жарнаманы көру ... ... әсер ... ... ... психикасына әсер етпеуі жағымды болуы керек. Жарнама әлеміндегі
белгілі маман Дейвид Огилви: ... өзін ... ... ... ... керек; Персонаждар тауардың нақты символы ролін ... олар ... ... ... ие бола ... дәрежеде болғаны
көңілге қонады. Адам арын қорлайтын көріністерге жол бермеу керек ” деген
қағидаларды ... ... ... ... көрсеткен. Өкініштісі,
“Pathword” жарнамасын ... ... ... шарттарына назар
аудармаған болар, сірә. Олай деген себебім, ... ... ... ... ... ... ... екінші мәрте бұл жарнаманы көрсетпесе
екен деген ой ... ... ... ... ... ... ... сабақ сіңіруі керек. Егер тұтынушыда ролик жайлы теріс ой ... ... өз ... ... ... шығады емес пе? Телероликтердегі
көріністердің, суреттердің басым көпшілігіне көз салсаңыз одан ... иісі ... көре ... ... ... мен дөрекі қимыл-
қозғалыстар жасаған ибалы табиғатын күрзімен соғып ... ... ... ... жалт етіп бір ... ... ... қимыл, жазатайым
әрекет, жасанды мәнер майын тамызып, айтылған небір әсем ... қас ... ... ... ... елінің діліне жат
роликтерді бұқаралық ақпарат құралдарынан ... ... ... ... ... ... ... Телероликтің мазмұны адамгершілік тұрғыда болып,
жан-жағына жалтақтамай, іскерлік идея бағытында дамуы қажет.
Қорытынды
Көгілдір экран арқылы аудиторияға ... ... ... ... Жаңа ... ғасыры кезінде жоғары дәрежеде дамыған технологияның
көмегімен, қоғамдық көңіл-күйде қарқынды түрде ... ... ... Жаңа ... ... ... ... бұқаралық ақпарат
құралдары ... ... ... ... көзқарасын қалыптастыруда
ерекше белсенділік танытып отыр. Өйткені бүгінде әлем тез өзгеріп, тез
жаңаруда. ... ... ... даму ... жеке ... ақпараттың барлық түрімен әсер етуде.
Бүгінгі журналист — ғылым мен білімге жан-жақты, сегіз қырлы, ой ... ... ... ... ... уақытылы ғана
ойянған емес, өз мамандығының нағыз білікті маманы болу ... Озық ... ... ... дамыған ел боламыз деге тұта, ... ... ... сұранысына, талғамына, роликтегі қатарласқан сөз ... ... ... роликтерді жасай алу керек.
Ролик тек қана ақпарат емес. Ондағы әр айтылған, жазылған ... ... – саз ... сіңіп, санада сақталып қалады. Міне осы қырынан ой
жүгіртсек, тіл үйренуде роликтің ... қару ... ... ... ... ... ... айтылған шарттарды орындап жасалса, қай
тілде болмасын сауатты, көрермен көңілінен шығатын ... ... ... ... отырып, әр телероликтің дара болтынын ұмытпау
керек. Қазіргі БАҚ-тың дамыған ғасырында жұрт көзін тырнап ашқаннан ... ... ... ... ... да роликтің мәнді де,
сәнді болуы оның болашағының бірден – бір кепілі.
Өткен ... ... ... одақ көлеміне кеңінен танылған Майымбет
есімді ақын болған. Кеңес оқырмандары оның ... ... ұлт ... ... ... ондағы халықтар достығының
мызғымастығын тақырып арқауы еткен өлеңдерімен Павел Кузнецовтың ... ... ... ме , ... ... ақын өмірде мүлдем жоқ ... ... бұл ...... майданның жауынгерлерін ойдан
шығару әрекеті ненің көрсеткіші? ... ... ... бекерден-бекер
алашапқын болу ма? Жоқ! Бұл сол заман тудырған сұраныс. ... ... елді ... ... ... бір ... Және ... болу үшін
өткізу керек идеясын халықтық өнердің өз өкілдерінің аузына ... ... ол оңай ... және ... ... ұзақ ... қалады. *2 *
Кез-келген роликтің мақсаты ... ... ... қана ... ... ... өнімді тұтынуға немесе көруге шақыру. Роликтің қай түрі
болмасын, ақпарат қайталанып отыр. Жаңалықты тарату—бүгінгі күні ... ... ... әлем ... ... ... ұласып
отырғанпроцеес. Егер көрермен роликтің мазмұнын түсініп, мән ... ... өнім ... ... ... ... ғана ... өзінің
көздеген мақсатына жеткен деп есептеуге болады.
Адамзат қоғамының даму жолында ешқашан ақпараттық ... ... ... ... Бұл ... ерте ... да ... болаған, қазір
тіпті одан өсе түспесе кеміген емес. Міне, ақпараттың орны ерекше екенін
осыдан-ақ ... ... ... ... ... өз тәжірибесіне қоса, халықаралық
журналистика тәжірибесін біліп, зерттеп, ... ... даму ... білу ... ... қазір жер жүзі журналистикасында орын алып
келе жатқан дамыған елдер — ... және ... ... ... мен ... да ... ... жұмыстары назар аударады. Ондай
міндеттерді орындау үшін бүкіл коллектив болып, ізденістер жасау ... ... ... Бұл ... журналистердің инетеллектуалдық итәжірибесін
қолданбай болмайды. Әсересе, бұл салада халықаралық тәжірибелерге ерекше
назар аудару қажет. Мәселен, ... ... ... ... ... ... істейді, соған назар аударған жөн. Журналист тек қана ... ғана ... ... ... керек. Ролик жасауды жарнамашыларға
тапсырып қойып, қолды қусырып отырғанша, жарнама бизнесіне белсене ... ... ... жол ... ... ... ... толы
жарнамалық роликтердің санын азайтып, болашақта ... ... үшін :
1) ... тілі мен ... ... мән ... сөздердің
мағыналық тұрғыда дәл әрі анық болуын, әдеби нормаларға сай
сауатты да көркем қолданысын ... ... ... талап ету қажет;
2) Көрермендердің мүддесіне нұқсан келтірмеуі, ұлттық ... ... ... ... қадағалануы керек;
3) Жарнамалық роликтер экран этикасы мен эстетикасына сай талғамға
жауап беруі шарт.
Дамыған елу елдің қатарына ... елі, ... ұлты ... ... ... пен ... ... әлемінде қалықтап қанат қағуына қол
ұшымызды бергеніміз дұрыс-ақ болар еді.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. Н. Омашев. ... ... ...... ... 2006.
2. Құдайберген Т. ... ... ... ...... ... , 2006 ... Құдайберген Т. Көгілдір экран құпиясы. —??????????
4. Масғұтов С. Көгілдір экран - өмір айнасы —
5. ... С. ... ... негіздеріне
кіріспе—?????????????
6.
7. Сөйлеу техникасы ???????????????
8. Тұранқұлова Д. Көркем сөз оқу ... ... ... С. ... ... ... ... Барманқұлов
11. Современная реклама
12. Уильям Уэлльс, Джон Беренет, Самориорти, Реклама принцыпы и практика
... ... ... 2001 ... ... ... Музыкант В. Реклама международный опыт и россиские традицы — Право ... ... 1996 ... ... А. Шығармалары: өлеңдер, аудармалар, зерттеулер — Алматы:
Жазушы , 1989 жыл
16.

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
HTML тілінде телефон анықтамасын құру35 бет
«Оңтүстік Қазақстан телеарнасының өткені мен бүгіні»39 бет
«Телефон анықтамасы» мәліметтер қорын жобалау73 бет
«Хабар» телеаранасының қазіргі қоғамдағы алар орны, телебағдарламалары46 бет
«Қазақстан» және «Хабар» телеарналарындағы адамзатқа тән құндылықтарды насихаттайтын бағдарламалардың шығармашылық сипаты45 бет
«Қазақстан» ұлттық телеарнасындағы ойын-сауық бағдарламалары41 бет
«Қазақтелеком» АҚ филиалы – Алматы ОТД Еңбекшіқазақ аудандық телекоммуникация торабы8 бет
«Әл - Жазира» телеарнасының хабар беру ерекшелігі55 бет
Алматы облысы үшін CDMA 450 технологиясының негізінде радиорұқсатты қолданумен көпарналы телекоммуникациялық жүйені жобалау (Телекоммуникация.Радиоэлеклектроника)42 бет
Би-би-си телерадиокорпорациясы30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь