Нарық тепе-теңдiгi және оған қолжеткiзу механизмдерi

I. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2
II. Негізгі бөлім
1. Сұраныс пен ұсынысқа жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.4
2. Нарықтағы тепе.теңдік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.12
2.1 Нарықтағы тепе.теңдік ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5.7
2.2 Тепе.теңдік түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
2.3 Тепе.теңдік бағалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9.12
3. Нарықтағы тепе.теңдікке жету жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ..13.16
3.1 Бағалық тепе.теңдікке жетудегі мемлекеттің ролі ... ... ... 14.16
III. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
Сұраныс пен ұсыныс бүкіл экономикалық жүйенің ырғақты жұмыс жасауын көрсететін басты тұтқа болып табылады. Нарық өндірушілер мен тұтынушыларды өзара байланыстыратын ерекше нысан ретінде өндіріс пен тұтыну арасында болатын белгілі бір тепе-теңдікті қажет етеді.
Үстірт алғанда бұл тепе-теңдік сұраныс пен ұсыныс арасындағы сәйкестілік түрінде көрінеді, өйткені сұраныс пен ұсыныс өндірушілер мен тұтынушылардың арасындағы қатынасты көрсететін ерекше нарықтық нысан.
Бүгінігі Қазақстандағы экономикалық жағдайы үшін де бұл үлкен мәселе. Себебі біз нарықтық экономикаға көшкеннен кейін көбінесе тауар-ақша қатынастары арқылы экономикалық операцияларды жүргіземіз. Яғни біз нарықтағы бағаларға тәуелдіміз. Біз бұл бағалардың тиімді деңгейде болғанын қалаймыз. Ал оған жету жолы - мемлекет тарапынан баға реттеу саясаты.
1. Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тілеужанова М.Ә. Микроэкономика. Алматы: Экономика, 2004.
2. Шеденов Ө.Қ., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И. Жалпы экономикалық теория. – Алматы-Ақтөбе: 2002.
3. Жүнісов Б.А., Мәмбетов Ұ.Е., Байжомартов Ұ.С. Нарықты экономиканың негіздері (оқу-методикалық құралы) 1, 2 бөлім – Ақтөбе, “НОУ-ХАУ” ғылыми фирмасы: 1993
4. Гайнуллин Ф.Г. Экономическа политика (курс лекций). – Алматы:1998
5. Рузавин Г.И., Мартынов В.Т. Курс рыночной экономики – Москва, Издательское объединение ЮНИТИ “Банки и биржи”:1994
        
        АЛМАТЫ ЭНЕРГЕТИКА ЖӘНЕ БАЙЛАНЫС ИНСТИТУТЫ
РАДИОТЕХНИКА ЖӘНЕ БАЙЛАНЫС ФАКУЛЬТЕТI
Семестрлiк жұмыс № ... ... ... және оған ... ... 200 ж.
ЖОСПАР:
I.
Кіріспе..............................................................
........................................2
II. Негізгі бөлім
1. ... пен ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... тепе-теңдікке ... ... ... ... ... ролі............14-
16
III.
Қорытынды...................................................................
.........................17
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі……………………………………......18
КІРІСПЕ
Сұраныс пен ұсыныс бүкіл экономикалық ... ... ... ... ... ... болып табылады. Нарық өндірушілер мен тұтынушыларды
өзара байланыстыратын ерекше нысан ретінде ... пен ... ... ... бір ... ... ... алғанда бұл тепе-теңдік сұраныс пен ұсыныс ... ... ... ... ... пен ... ... мен
тұтынушылардың арасындағы қатынасты көрсететін ерекше нарықтық нысан.
Бүгінігі Қазақстандағы экономикалық жағдайы үшін де бұл үлкен мәселе.
Себебі біз ... ... ... ... көбінесе тауар-ақша
қатынастары арқылы экономикалық ... ... Яғни ... бағаларға тәуелдіміз. Біз бұл бағалардың тиімді деңгейде болғанын
қалаймыз. Ал оған жету жолы - ... ... баға ... ... ПЕН ҰСЫНЫСҚА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА
Сұраныс – бұл ... ... ... ... ... көріну формасы. Басқаша айтқанда сұраныс – төлем қабілеті
бар ... Құн ... ... қажетті тауардардың бағасының
сомасы. Тауардың нарықтық бағасы мен сұраныс мөлшерінің арасында барлық
уақытта да ... бір ... ... Оны ... ... – сұраныс
қисығының сызығы деп атайды.
Сұраныс заңы ... егер баға ... ... тұтынушылар тауарды
көп мөлшерде сатып алады. Егерде тауарларға баға өссе, онда оларға ... ... ... ... сызығы бір қалыпта тұрмайды, ол мезгіл-
мезгіл жылжып отырады.
Енді ұсынысқа тоқталайық.
Ұсыныс деп – тауардың бағасы мен ... ... бір ... ... келетін заттарының көлемі арасындағы байланысты айтамыз.
Ұсыныс заңы төмендегідей тұжырымды негіздейді: тауардың ... ... ... сату ... арта ... баға мен ... ... келетін тауарлар санының
арасында ұсыныс қисығының ... деп ... ... бір ... ... ... ... тепе-теңдік ұғымы
Жалпы сұраныс пен ұсыныс бір-бірімен өзара бацланыста және ... ... ... ... ... ... пен ұсыныс тепе-
теңдігін орнықтыру және ұстан тұру жеңіл міндет ... ... ... ... пен ұсыныс тең болғанда қалыптасатын нарық жағдайы мен
бағаның белгілі бір деңгейі деп ... ... біз ... пен ... қисықтарын бір графикке салатын болсақ,
онда төменде көрсетілгендей болып шығады.
Көріп отырғандай, тепе-теңдік нүктесі (E) сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ... баға – тепе-теңдік баға деп аталады.
Бәсекелі нарықта баға тепе-теңдігі Е нүктесінде ... Бұл ... ... мен ... ... ... ... яғни
Енді баға тепе-теңдігінің өзгеруін сұраныс пен ұсыныстың тапшылығы мен
артықшылығы жағдайында көрсетейік.
Егер ... ... ... деп ... Бұл ... ... () жиынтық сұраныстан () кем болады. Онда - тапшылық пайда
болады. Тұтынушылар қанағаттандырылмаған ... ... ... ... ең ... баға арқылы жүргізуге тырысып, нарықтық баға көтеріледі.
Егер нарықтық баға жетсе, онда ұсыныс () сұраныстан ()
асып кетеді. Онда ... ... ең ... ... сата ... баға ... Бұл – артықшылық.
Сұраныс пен ұсыныстың өзгеруіне қарай тепе-теңдік нүктесі мен ... ... да ... Нарықтық тепе-теңдіктің бұзылуы экономикада
сәйкессіздіктін тууына, қоғамдық қажеттіліктер мен өндірістің қозғалысында
теңсіздіктің пайда болуына, ақыр нәтижесінде, ... ... ... ... ... соқтырады.
Кейбір өзгеру варианттарына тоқталайық:
1) Нарықтағы тепе-теңдік Е нүктесінде ... ... ... () ... ... ... Ал сұраныс азаюы () тепе-теңдік нүктесін -ге ... ... ... Е ... ... ... () байланысты нарықтағы теңдестік нүктесіне жылжиды.
2) Ұсыныс азайған уақытта ... ... ... Егер ... пен ... бір ... болса (мысалы, сұраныс
көбейіп, ал ... ... ... ... нүктесінен
нүктесіне ауысады.
Сұраныс пен ұсыныстың өзгеру қатынастарына байланысты теңдестік ... ... ... ... нарықтық баға жоғарылайды, ал сату көлемі көбейеді немесе
азаяды, тіпті ... де ... ... ... ... ... мәселесін зерттеп, үлкен үлес қосқан
А. Маршалл. Ол ... ... 3 ... ... ... шұғыл,
қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді.
1. Шұғыл тепе-теңдік кезінде тауар ұсынысы өзгермейді. Бірақ ... ... ... ... бағасы өзгереді. Бұның мысалы ретінде
тез бұзылатын тауарларды келтіруге ... ... ... ... бұл тауарларды қысқа уақыт мерзімінде өткізу керек.
2. Қысқа мерзіміді тепе-теңдік ұзақ уақыт ... ... ... ... кәсіпорынның саны өзгермеген жағдайда ұсыныстың
ұлғаюы. Берілген тауарға сұраныс ... ... көзі ... ... мөлшердегі кәсіпорындар осы тауарды ... ... ... Осы ... жағдайдағы баға әрине шұғыл тепе-теңдік
жағдайынан төмен болады.
3. Кәсіпорынның саны мен өндірілетін ... ... ... ... жағдайда ұзақ мерзімді немесе қалыпты тепе-теңдік
қалыптасады. Шығындардың ауысуына байланысты ... ... ... ал бұл өз ... ... бағаның төмендеуіне алып
келеді. Осылайша, ұзақ мерзімді тепе-теңдік қалыпты деп есептеледі.
Себебі ол ... ... ... ... ... ... нарықта сұраныс пен ұсыныс арасында ұзақ
мерзімді тепе-теңдік қалыптасады.
3. Тепе-теңдік бағалары
Экономикалық теорияда ... ... бірі – ... ... ... тереңірек түрде
• Ағылшын экономисі Альфред Маршалл (1842-2924)
• Австриялық ... ... ... Карл ... (1818-1883)
• Швейцарлық Леон Вальрас (1834-1910) еңбектерінде қарастырылған.
Тепе-теңдікті қалыптастырудың басты реттеуші ... ... ... ... ... ... табылады. Экономикалық
ойдың әр түрлі мектептерінің өкілдері теориялық зерттеулерінде ... ... ... ... ... сатып алушы мен
сатушының субъективті бағалауының негізінде, сұраныс пен ұсыныс көлемі және
бағалардың өзара әсері ... ... мен ... пайдасыз саладан
өндірістің пайдалырақ саласына ауысуы негізінде жүргізіліп отырады.
Рыноктық ... баға ... ... ... ... Бұны
тьүсіну үшін австрия экономисі Ейген Бам-Баверктің 1886 жылы ... ... ... ... теориялары” кітабындағы жылқы
нарығынан келтірілген мысалға тоқталсақ.
|Сатып алушылар |Қамбат емес ... емес ... |
| ... ... | ... |300 |100 |Б1 ... |280 |110 |Б2 ... |260 |150 |Б3 ... |240 |170 |Б4 ... |220 |200 |Б5 ... |210 |215 |Б6 ... |200 |250 |Б7 ... |180 |260 |Б8 ... |170 |280 |Б9 ... |150 |300 |Б10 ... ... сатып алушылар мен сатушылардың іс-әрекетін талдау.
Егер жылқы рыногында тек қана сатып алушы А1 мен ... Б1 ... ... бағасы 300 доллардан аспайды және 100 доллардан кем болмайды. ... 115 ... ... ... онда бұл кезде 10 сатып алушылар жылқыны
алуға ниет білдірген болар еді. Алайда, бұл ... ... ... ... ... еді. ... тууы мен өсуі сатып алушылар арасында
бағаны өзгертуге итермелеп, 255 долларға ... Осы ... ... 7-ті ... ... сол бағамен сатып алуға 3 адам ғана ... ... мен ... ... ... алма кезек теңестірілуі ... жүре ... ... ... баға 5 сатушы мен 5 сатып
алушыны қанағаттандыруы керек және ол 215 ... ... ... дұрыс.
Енді Альфред маршалдың объектіивті факторлар негізінде қалыптастырған
баға тепе-теңдігін қарастырамыз. Ол факторға сұраныс пен ... ... ... ... жатқызамыз және сұраныс пен ұсыныс қисығы
көрсетілген графикті қолданамыз.
Сұраныс пен ... ... ... ... әсері
|Ұсыныс (мың дана) ... ... ... |Сұраныс (мың доллар) |
|0 |3 |70 ... |4 |50 ... |5 |35 ... |6 |25 ... |7 |20 ... |8 |15 ... ... тепе-теңдік баға заттың бірлігінде 5 доллар болғанда
жүзеге асып, сұраныс пен ... 35 мың зат ... іске ... ... өзгеруінен сұраныс пен ұсыныстың өзгеруі
Ендігі мысалды көп салалы ... ... ... ... ішкі ... және сала ... ... әсерінен
қалыптасуын қарастырамыз. Сала аралық бәсекесестік тауар өндірушілерді өз
капиталын пайда нормасы ең ... ... ... ... Өндірістің
пайдалы саласына капиталдың құйыла түсуі өндірістің ұлғаюына, тауар
ұсынысының көбеюіне ... ... ... баға түсе ... ... нормасы төмендейді. Бұл жағдайда капитал қайтадан өндіріс саласының
пайдасыздауынан пайдалысына ұмтылыс жасайды. Капиталдың бір саладан ... ... ... жүре ... Тек ... ... тең (жұмсаған)
капиталға тең пайда тапқанша (алғанша) және салдары ретінде тепе-теңдік
бағасы белгіленіп, баға ... ... ... НАРЫҚТАҒЫ БАҒАЛЫҚ ТЕПЕ-ТЕҢДІККЕ ЖЕТУ ЖОЛДАРЫ
Бәсеке негізіндегі нарықтық бағаны реттеуді қамтамасыз ету ... ... өте ... ... ... Бізде қазірде бір тектес немесе ұсақ
тауарлар және қызметтермен нарыққа шығатын ... ... қасы ... Тіпті меншіктің жаға формаларын заңды түрде қабылдау – ... ... ... ... табылатын жан-жақты дамыған кәсіпкерлікті
автоматты түрде енгізе алмайды. Мемлекеттік монополистің ... ... ... ... ... ... ал тауар тапшылығын оның
молшылығын жасау арқылы емес, тае қана ... ... ... ғана жою ... ... Сондықтан да нарыққа өтудің алғашқы
кезеңінде бәсекеге ... ... ... бола ... Оны нарықтық
қатынастардың даму процесігнің тереңдеуі және ... ... ... яғни ... ... ... келесі кезеңдерінде ұстану
қажет.
Баға белгілеудің жалпы бағытын таңдауды, өнім өткізу, тауар ... ... үшін жаңа және ... ... ... мен қызметтерге
бағаны анықтауда маркетингтің алатын орны зор. Кәсіпорын басшылығының
алдында маркетпнгтің жәрдемімен жаңа ... ... баға ... және
соған сәйкес қандай баға белгілеу әдісін таңдап алу міндетті тұрады. Таңдай
көптеген факторлардан ... ... ... ішінен мыналарды атап
көрсетуге болады: өткізу ... сол ... ... ... ... ... ... жылдамдығы, күрделі қаржының өтелу мерзімі,
нарықтағы ... ... ... және тағы ... ... ... реттеу жүйесі болатынын, онда өнімге негізсіз
бағаны мейлінше өсірудің тиімсіздігін өнім өндірушілердің нарықтағы орнын
нық ... ... ... үшін ... мөлшерін оңтайландыруға
(оптимизациялауға) мүдделілігін көріп отырмыз.
1. Бағалық ... ... ... ... нарықты экономиканың қалыпты жұмыс жасауы үшін көптеген
дамыған елдердің ... ... осы ... ... ... ... ... жүзеге асыруда. Нарық жағдайында бағаны
мемлекеттік ... ... бір ... ... Үкімет органдарының тарапынан бағаларды бақылап отыру. Оның ... ... ақы мен ... жалма-жылғы номинальды көтерілуінің
индексін белілеу үшін өмір сүру ... ... ... ... ... ... шығындарына және ұлттық бәсекелестік қабілетіне
қалай әсер ... ... ... және орталық статистика
басқармасы айналысады.
2. Бағаға жанама әсер ету. Оның мәні – ... ... ... бір ... ... ... ... алып тастауда, есеп нарқын (пайызын)
өзгертуге, салықтардың түрін өзгертуге (вариациялауда) ... ... ... ... ... немесе азайтуда тұр.
3. Баға белгілеу процесінде мемлекеттік араласу. Бұл арада әңгіме
мемлекеттік органдар ... ... ... ... тым ... өзіндік құнға тым арттырылған амортизациялық шығындарды ... ... ... аудару болып отыр.
4. Бағадағы жетекшілік. Бұндай құбылыс тауардар немесе қызметтерді
өндіретін мемлекеттің ... ... ... ... ... ... органдар тауарлар мен қызметтерді өндіруші
фирмалармен келісім бойынша “шарттық баға” белгілейді, кейін ол баға
бүкіл ... ... үшін ... баға болады.
5. Бағаға тікелей мемлекеттік әсер ету. Оны, жеке өндірушілердің
шығындарын азайту үшін ... ... ... ақшы құрайды.
Осындай жәрдем ақшаның бір түрінде - өндірушілер немесе тұтынушыларғы
ерекше қосымша төлем төлеу арқылы қол жеткізілетін, кейбір ... ... ... ... ... ... ... кететін бір жайт – ... ... ... ... ... 50 процентіне дейін мемлекетпен реттеліп ... ... ... 5-10, ... – 20, ... – 10, ... – 50-
ге жуық, Испанияда – 10 процент құрайды.
Олар негізінен ... ... ... ... ... ... ... қызметерге, қара
металл қалдықтарына, фармацевтикалық шикізаттарға, дәрі-дәрмектерге,
темекі бұйымдарына, спирттік ... ... және ... ... ... ... түрінде) және тағы басқа
тауарлар мен қызметтерге қойылады.
Сыртқы сауды бағаларына әсер ету – ... баға ... ... ... ... Ол ... салықтан босату,
экспорттық тарифтер беру сияқты экспортты мемлекеттік көтермелеу
арқылы жүзеге асырылады. Ішкі бағаны ... ... ... ... ... бірі – сандық және сапалық тұрғыдан импортты
шектеу, сонымен ... ... баж ... ... мемлекеттік секторында өндірілетін тауарлар ... ... ... баға мен ... қою. ... ... мемлекеттік кәсіпорында өндірілетін минералдық
шикізатқа, мемлекеттік электростанциясының ... ... ... ... ... ... ... Бұл жасанды түрде іркілген бағалар мен ... ... ... ... ... және ... ... қабілетін нығайтуға жағдай жасайды.
7. Тіркеу немесе көтерілу ... ... ... ... ... ... бақылау. Бұл әкімшілік-шаруашылық ... ... Ол, ... нарықтық шаруашылықта тиімсіз деп
есептеледі, көбінесе әлеуметтік қайшылықтардың шиеленісуі сияқты
төтенше жағдайда ғана ... ... бір ... ... баға қою және ... құқын ұлт үстінен
қарайтын органдарға беру. Оған ... ... мен ... көмір мен қара металға қойған бағасы, Еуропалық
экономикалық қоғамдастықтың (ЕЭС) ауылшаруашылық тауарларына ... ... ... бірлестіктер ішіндегі үйлестірілген
транспорттық тарифтер, баға белгілеудің маңызды факторы болып
табылатын салықтарды ... ... бола ... Қоғамдастық шеңберінде ұлт үстінен қарайтын деңгейде бағаның
15 проценті ... ... ... ... ... реттеудің заңдар,
жарлықтар, қаулылар түріндегі құқтық негізі ... ... да ... ... ... шығады.
Және де бұл жарлықтар құқықтық жағынан толық және мазмұнды болу ... біз ... ...... ... ... ... керек.
Менiң ойымша, егер де бiз, қазақстанның болашақ жас ... осы ... оқып ... және ... де, өзiмiздiң
еңбегiмiздi сiңiретiн болсақ, бiздiң Қазақстан мемлекетiмiздің ... жету ... одан әрі ... нарықтық экономиканың әрі
қарай жоғары деңгейде дамуына кепілдік беретініне сенемін.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., ... М.Ә. ... ... ... ... Ө.Қ., ... Б.А., ... Ү.С., Комягин Б.И. Жалпы
экономикалық теория. – ... ... ... Б.А., Мәмбетов Ұ.Е., Байжомартов Ұ.С. Нарықты экономиканың
негіздері (оқу-методикалық құралы) 1, 2 ...... ... ... ... Гайнуллин Ф.Г. Экономическа политика (курс лекций). – Алматы:1998
5. Рузавин Г.И., ... В.Т. Курс ... ...... ... ЮНИТИ “Банки и биржи”:1994
-----------------------

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан сақтандыру нарығының рөлі7 бет
Бейімбет Майлиннің өмірі мен шығармашылығы14 бет
Майлин Бейімбет (Бимағамбет)9 бет
Ғылыми іздерістің әдіснамасы44 бет
CISCO 5500 series қондырғысының негізінде есептеуіш желілердің құрылымы60 бет
Вирустардың организмге таралуы, енуі, орналасуы.Инфекцияның түрлері және оларға сипаттама. Иммунитеттің механизмдері7 бет
Тұқым қуалаушылықтың молекулалық негіздері8 бет
"Прикаспийский Центр Сертификаций" ЖШС-нің сынау орталығында кабельді сынау және оған сертификат беру процедуралары47 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық факторлары20 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь