Халықты әлеуметтік қорғау жүйесі жайлы

КІРІСПЕ
1 ХАЛЫҚТЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Әлеуметтік қорғаудың түсінігі, құрылымы, қағидалары мен атқаратын қызметі
1.2 Халықты әлеуметтік қорғаудың шетелдік модельдері
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ХАЛЫҚТЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ
2.1 Қазақстан Республикасындағы халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің қазіргі жағдайы
2.2 Қазақстан Республикасындағы жергілікті басқару органдарымен төленетін негізгі әлеуметтік төлемдер түрлері
2.3 Әлеуметтік қорғау жүйесіндегі әлеуметтік тәуекелдікті басқару ерекшеліктері
2.4 Нарықтық қатынастар жағдайындағы халықты әлеуметтік қорғауды басқару субъектілерінің өзара қарым.қатынас мәселелері
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХАЛЫҚТЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІН ДАМЫТУ ЖӘНЕ ЖЕТІЛДІРУ БАҒЫТТАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасының халықты әлеуметтік қорғау жүйесін дамытудың негізгі бағыттары
3.2 Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің әлеуметтік.экономикалық тиімділігін жетілдіру бағыттары
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Нарықтық экономика механизмдерін қалыптастыру мәселелерінің арасында халықтың белгілі бір топтарын әлеуметтік қорғаудың сенімді және тиімді жүйесін жасау шаралары аса маңызды орындардың бірінде тұр, өйткені әлеметтік “беріктік” резервінің шексіз болуы мүмкін емес. Әңгіме халықты әлеуметтік қорғаудың және халыққа кепілдік берудің қазіргі механизмдерімен салыстырғанда принципті жаңа механизмдері жайында болып отыр. Барлық деңгейлерде: республикалық, аймақтық, еңбек ұжымдары мен жеке адам деңгейінде әлеуметтік кепілдіктердің принципті жаңа жүйесін қалыптастыру қажет /1, 59б./. Бұл жағдайда әлеуметтік қорғау шараларының жүйелігі мен кешендігі ерекше маңызды.
Нарыққа өту жағдайларында халықтың әлеуметтік қорғалуын қолдау мен нығайтуға бағытталған мемлекеттік шаралар жүйесі қажет. Дұрыс қабылданған әлеуметтік саясат – тұрақтылықтың кепілі, ал саясат негізінде әлеуметтік қорғау жүйесі жатыр. Егер елімізде әлеуметтік тұрақтылық болмаса, халық өз тұрмысына риза болмай жиі-жиі ереуілденіп тұратын болса, сөйтіп әлеуметтік сілкіністердің еліне айналатын болсақ, басқа мәселелердің барлығы бос әңгіме болып қалмақ /2, 6б./. Сондықтан қазіргі кезде Елбасының соңғы жолдауында Қазақстан әлеуметтік экономикаға нысандауы тиіс деп белгіледі. Сөйтіп, әлеуметтік қорғау нысаналы сипат алып, халықтың әлеуметтік-демографиялық және басқа да сипаттамалары бойынша өздерін жарамды тұрмыс деңгейімен қамтамасыз етуге қамтамасыз етуге кабілетсіз топтарына ғана бағытталуға тиіс.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, таңдалған бітіру жұмыстың тақырыбы “Қазақстандағы халықты әлеуметтік қорғау жүйесі” бүгінгі күні өзекті болып табылатығына күмән жоқ.
Әлеуметтік қорғау нысаналы сипат алып, халықтың әлеуметтік-демографиялық және басқа да сипаттамалары бойынша өздерін жарамды тұрмыс деңгейімен қамтамасыз етуге қабілетсіз топтарына ғана бағытталуға тиіс.
Қоғамның әлеуметтік араласуын күшейту және ондағы қарама-қайшы процестерді дамыту әлеуметтік кепілдіктердің сенімді жүйесін жасауды қажет етеді, ол мына процестердің дамытылуына негізделетін болуға тиіс:
1) адамның өндірістегі, бөлу мен тұтынудағы құқықтарын қамтамасыз ететін әлеуметтік кепілдіктер түрлерін сақтау және оның меншікті, одан алынатын табысты иелену құқығы, меншік түрлеріне еңбек ақысының сараланған ең төменгі мөлшерін алу құқығы, жұмыссыздыққа байланысты жәрдемақы алу құқығы, ақшалай табысты индекстеу механизмі сияқты жаңа түрлерін қалыптастыру;
2) халықтың экономикалық тұрғыдан ең осал топтарына көп балалы және толық емес отбасыларына, зейнеткерлерге, уақытша жұмыс істемейтіндерге, студенттерге, қызметкерлердің төмен жалақы алатын топтарына әлеуметтік қолдау көрсету.
Басты кепілдіктердің бірі әрбір еңбеккердің белсенді және өнімді еңбек етуі үшін жағдайлар жасау кепілдігі болуға тиіс, оның өзі шаруашылық жүргізуші кез келген тұлғаға экономикалық қызметпен және кәсіпкерлікпен шұғылдану бостандығының берілуін көздейді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: Қазақстан үшін жаңа тиімді, әрі әділ әлеуметтік қорғау жүйесін құру.
Мақсатқа жету үшін келесідей міндеттер белгіленді: Қазақстандағы әлеуметтік қорғау жүйесінің қазіргі жағдайын тереңірек зерттеп, жаңа даму бағыттарды белгілеу.
Зерттеу нысаны: Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік қорғау жүйесі.
Бітіру жұмысында Қазақстан Республикасының Президентінің жолдаулары мен Заңдар, нормативтік актілер, сонымен қатар, мемлекет үкімдері, қазақстандық және шетел авторларының еңбектері, Қаржы Министірлігінің статистикалық бюллетені қолданылды.
1. Карибжанов А.С. Социальная защита населения.– Алматы: “Экономика”, 1999 год, 455 с.
2. Назарбаев Н.А. 2003 жылға ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттары туралы ел президентінің Қазақстан халқына жолдауы//Егемен Қазақстан. – 2002 жыл, 30 сәуір.
3. Алимбаев А.А., Алпысбаев С.Н., Ниязбекова Р.К. и др. Формирование модели социально ориентированной экономики в Казахстане (региональный аспект).– Караганда: ПК Алем. – 2001 г.
4. Экономикалық теория негіздері. Оқулық.–Алматы, 1998ж. Авторлар ұжымы.
5. Бабакумаров А.Г. Социальная политика государства. – Алматы, 1999 год.
6. Пемехонов Ю. Социальная защита населения в условиях рыночной экономики//Проблемы теории и практики управления. –№3.– 1993 год, 4 с.
7. Алимбаев А.А. Государственое регулирование экономики – Алматы, 1999 год.
8. Парамонов В.В. Экономика Казахстана. Алматы. – 2000 г. –98 б.
9. Антропов В. Модели социальной защиты в странах ЕС//Мровая экономика и международные отношения. – 2005 год. – №11.– 70 с.
10. Сансызбаева Г.Н. Система социальной защиты населения. – Алматы: “Экономика”, 1999 год.
11. Кепелбаева Г.П. Социальная защита – правовые проблемы системы соцобеспечения. Предприниматель и право.– №7.– 1999 год, 15 с.
12. Концепция социальной защиты населения РК: Постановление правительства РК от 26 июня 2001 года.
13. Зейнетақылық қамтамасыз ету туралы Заңы. – 1998 жыл, 1 қаңтар
14. “Қазақстан Республикасындағы мүгедектердің әлеуметтік қорғалуы туралы заңы”.– 1999 жыл, 15 сәуір.
15. Исахова П.Б. Әлеуметтік қорғау жүйесіндегі тәуекел//Банки Казахстана.– №3 – 2005 жыл, 32 б.
16. И.С. Жолдасбаев. Теоретические ооновы формирования института социального страхования // Аль-Пари – №4– 2005
17. Қаржы Министрілігінің статистикалық бюллетені. – 2004 ж , 212 б.
18. Говорухина И.Е. Проблемы взаимодействия субъектов управления социальной защитой населения в условиях рыночных отношений. – Вестник КазГУ.– №5. – 2003 г.,65 б.
19. Қазақстан Республикасының Президенті Назарбаев Н.А. “Қазақстан халқына Жолдауы”. – Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
20. 2005-2007 жылдардағы Қазақстан жинақтаушы зейнетақы жүйесін дамыту Бағдарламасы
21. ҚР «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы Заңы”– 2001 жыл, 17 шілде
22. ҚР «Зейнетақымен қамтамасыз ету туралы Заңың– 1998 жыл, 15 сәуір.
23. Рахматова Р.Н Пенсионное обеспечение: проблемы и преспективы//Ваше право.– 2 июля, 2005 год, 45 с.
24. Формирование модели социально-ориентированной экономики в Казахстане (региональный аспект): Под. ред. Алпысбаевой С.Н.– Караганда: ПК “Алем”, 2005 год.
        
        КІРІСПЕ
Нарықтық экономика механизмдерін қалыптастыру мәселелерінің арасында
халықтың белгілі бір топтарын әлеуметтік қорғаудың сенімді және ... ... ... аса ... ... ... тұр, өйткені
әлеметтік “беріктік” резервінің шексіз болуы мүмкін ... ... ... ... және халыққа кепілдік берудің қазіргі механизмдерімен
салыстырғанда принципті жаңа механизмдері жайында болып отыр. ... ... ... ... ... мен жеке ... ... кепілдіктердің принципті жаңа жүйесін ... /1, 59б./. Бұл ... ... ... ... ... ... ерекше маңызды.
Нарыққа өту жағдайларында халықтың әлеуметтік ... ... ... бағытталған мемлекеттік шаралар жүйесі қажет. ... ... ...... кепілі, ал саясат негізінде әлеуметтік
қорғау жүйесі жатыр. Егер елімізде әлеуметтік тұрақтылық ... ... ... риза ... жиі-жиі ереуілденіп тұратын болса, сөйтіп әлеуметтік
сілкіністердің еліне айналатын ... ... ... ... ... ... ... /2, 6б./. Сондықтан қазіргі кезде Елбасының соңғы
жолдауында Қазақстан әлеуметтік экономикаға ... тиіс деп ... ... ... ... ... ... халықтың әлеуметтік-
демографиялық және басқа да сипаттамалары бойынша ... ... ... ... етуге қамтамасыз етуге кабілетсіз топтарына ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың
тақырыбы “Қазақстандағы халықты әлеуметтік қорғау жүйесі” бүгінгі күні
өзекті болып табылатығына күмән жоқ.
Әлеуметтік ... ... ... ... халықтың әлеуметтік-
демографиялық және басқа да ... ... ... ... ... ... ... қабілетсіз топтарына ғана бағытталуға тиіс.
Қоғамның әлеуметтік ... ... және ... ... дамыту әлеуметтік кепілдіктердің сенімді жүйесін жасауды қажет
етеді, ол мына процестердің дамытылуына негізделетін болуға тиіс:
1) адамның өндірістегі, бөлу мен ... ... ... ететін
әлеуметтік кепілдіктер түрлерін сақтау және оның ... ... ... ... ... ... түрлеріне еңбек ақысының
сараланған ең төменгі ... алу ... ... ... алу ... ақшалай табысты индекстеу механизмі сияқты жаңа
түрлерін қалыптастыру;
2) халықтың экономикалық тұрғыдан ең осал топтарына көп ... ... емес ... ... уақытша жұмыс
істемейтіндерге, ... ... ... ... ... ... ... көрсету.
Басты кепілдіктердің бірі әрбір еңбеккердің ... және ... етуі үшін ... ... ... ... ... оның өзі шаруашылық
жүргізуші кез келген тұлғаға экономикалық ... және ... ... ... ... жұмыстың мақсаты: Қазақстан үшін жаңа тиімді, әрі әділ
әлеуметтік ... ... ... жету үшін ... ... ... ... қорғау жүйесінің қазіргі жағдайын тереңірек зерттеп, жаңа даму
бағыттарды белгілеу.
Зерттеу нысаны: Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жолдаулары
мен Заңдар, нормативтік актілер, сонымен қатар, ... ... және ... ... ... Қаржы Министірлігінің
статистикалық бюллетені қолданылды.
1 ХАЛЫҚТЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ ... ... ... ... ... ... ... мен атқаратын қызметі
Әлеуметтік саясат негізінде тиімді әлеуметтік қорғау жүйесін ... ... ... мен ... ... ... қорғау” түсінігі
әртүрлі қарастырылады /3, 69б/.
Өтпелі экономикалық елдерде “әлуметтік қорғаныс”термині жаңа ... ... – бұл ... жағдайларда (кәрілік, мүгедектік,
денсаулық жағдайы, асыраушысынан немесе жұмысынан айрылуы) байланысты
экономикалық ... бола ... және ... ... ақы төленетін
еңбекке қатысу жолымен өзін табыспен қаматамасыз ете ... ... ... қажетті игіліктердің және әл-ауқатттың белгілі бір деңгейін
қаматамасыз ... ... ... ... кең мағынада бұл құқықтық, әлеуметтік, саяси
және экономикалық кепілдеме. Ол ... ... ... ... ... ... ... еңбекке қабілетті азаматтарға өз еңбек ... ... ... және кәсіпкерлігі есебінен;
2) әлеуметтік осал қатардағы азаматтарға мемлекет есебінен, бірақ
мемлекет қойған күнкөріс минимумынан төмен ... ... ... тар ... – бұл ... ... ... бір тобындағы қиыншылықтарды төмендетуге бағытталған реттегіш
мемлекеттік жүйе.
Қазақстан мүше болып ... ... ... ... ... ... ... жүйесі мынадай шаралар кешенін қамтиды:
1) тұрақты ақылы еңбекке ынталандыру;
2) негізгі әлеуметтік қатерлердің алдын алу, ал ... ... ... ... ... ... сол ... салдарынан айырылған
табысының бір бөлігін қалпына келтіру;
3) ... ... ... жүйесіне қатыспайтын әлсіз топтарына
арналған әлеуметтік көмек тәсілдері;
4) азаматтардың білім және медициналық ... ... ... ... ... қол ... /4, ... қамтамасыз ету – халықтың әлеуметтік осал қатарына ... ... ... ... конституциялық борышы.
Әлеуметтік қамтамасыз ету “адам капиталына” әсер етеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қайта қарауда және
сонымен бірге жұмысқа қабілеттікті қайта қарауда ... ... ... ала ... ... осы ... ... фактор болып
табылады. әлеуметтік қаматамасыз ету сонымен ... ... ... ... және ... ... әсерін тигізеді. Еңбек
нарығындағы жұмыспен қамту ... ... ... ... ... ... ... жасайды.
Қазіргі кезде көптеген батыс елдерде мынадай ойлар жүріп ... ... ету ... ... ... “өте қымбат” қылады. Олар
еңбекақы шығындарының бір бөлігі болып табылады, ... ... ... ... және жұмысбастылық саласындағы саясатқа әсер
етеді.
Әлеуметтік қамтамасыз ету ... ... ... ... және ... әрекетті қамтамасыз етуге бағытталған шаралар
жиынтығы ретінде мінездеуге болады. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ауырған кездегі сақтандыру, ... ... және ... ... ... ... ... блогы сияқты әлеуметтік қолдау болып табылады.
Әлеуметтік сақтандыру жүйесі – әлеуметтік еңбек саласындағы реттеуші
механизмдерінің ... ... Ол үшін ... ... ... жұмыс беруші – жұмысшы – ... ... ... ... ... проблемасы болып, оны қаржыландыру табылады. Тек
қана әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің, сақтандырудың маңызды бөлігі ... ... ... ... ... және ... мен ... көлемінің арасындағы тығыз байланысы табылады. ... ... жеке ... алдын ала салымын ыңғайланады.
Әлеуметтік көмек – ... ... ... ... ... ету міндетін мемлекеттің мойындауы, ал керекті кезде жағдайды
дамытуда мемлекеттің ... ... ... ... ... ... қаржыландыруы және алушының жеке ... ... ... көмек көлемі алдын ала төленген төлемдерге
тәуелді емес. Бірақ көмек көрсету ... екі ... ... ... ... ... адамдар арасында өз белсенділігін көрсету керек.
Екіншіден, көмек көрсетудің басқа жолы қалмағанда ... ... ... ... көрсетілгендердің негізінде әлеуметтік қорғау жүйесінің
құрылымы ұсынылады (Сурет 1) /5, 53б./.
Осылайша, әлеуметтік қорғау жүйесінің құрылымы ... ... мен ... құралдарын (ресурстар мен институттар),
механизмдерін және өмірлік стандарттар санынан тұрады. Белгілі тәуекелділік
санына ... ... ... ... ... ... ... да
қосады.
Әлеуметтік қорғаудың нысандарын шартты түрде үш топқа бөлуге болады.
Бірінші топқа ең төменгі табысы бар ... ... ... ... ... 1 – Әлеуметтік қорғау жүйесінің құрылымы
Екінші топқа жұмыс қабілетін жоғалтқан жағдайға ... ... ... ... Бұл жағдайда табыстың қайта бөлінуінің
арғы жағында белгілі бір ... ... пен ... ... ... ... экономикалық белсенді өмірін алатын болсақ, онда
орташа әрбір жұмыспен қамтамасыз етілген азамат ... ... ... ... қанща төлем беріп отырса, сонша алатын болады.
Үшінші топқа жұмысқа қабілеті жоқ ... ... ... олар ... мен ... бұл жерде табыстар адамдардың өмір ... ... ... ...... ... ... кластар,
әлеуметтік топтар, жеке азаматтар болып табылады.
Әлеуметтік қорғаудың негізгі субъектісі болып ғасыр ... әр ... ... ... яғни ... қорғау қызметінің орындалуын
қамтамасыз ... ... ... мен ... ... ... ... активті субъектілері болып мемлекеттік емес ұйымдар, ұжымдар,
жанұялар (өзара көмек), және жеке ... ... ... ... ... ... ойнайды.
Әлеуметтік қорғау құрылымдық компоненті болып берілген қоғамға тиісті
белгілі стандарттар ... ... ... ... ... ... еңбекақы, минималды зейнетақы, балаларға ... ... бірі ... ... ... бюджеті, яғни “күнкөріс
минимумы” табылады /6, ... ... ... ... балалардың
қажеттіліктерін минималды деңгейде қанағаттандыруды қамтамасыз ету ... ... ... және ... ... ... алу мүмкіндігін анықтайды.
Әлеуметтік қорғаудың маңызды институты болып әлеуметтік қамтамасыз ету
жүйесі табылады. Ол ... ... және ... көмектесу
қағидаларына негізделеді. Әлеуметтік қамтамасыз ету мемлекеттік, жеке,
фирмалық институт ретінде келеді. ... ... ... ... ... ... мамандық дайындау және қайта дайындау,
әлеуметтік көмектің мемлекеттік орталықтары маңызды рөльді ... ... ... ... бір ... ... ... жатады:
1) Әлеуметтік қорғау жүйесіндегі экономика және саясат ... ... ... ... ... ... тұтындың орташа деңгейін
көтеретін экономикалық өсу табылады. Саясатшылар кедейлерге әлеуметтік
көмекті көрсету шаралар жиынтығын анықтайды.
2) ... ... ... ... ... ... ... Адамның қолынан келетіннің бәрін
қоғам орындамайды. әр адам өзі үшін өмір ... ... ... ... ол жеке ... ... осы қағиданы ұстанады.
3) Әлеуметтік қорғау жүйесін құрудағы альтернативтілік қағидасы. Әлеуметтік
қорғау жүйесін құруда оның негізі болып табылатын: ... ... ... және ... ... ... ... оларды жеке өз
алдына бөлуге болмайды.
4) Жалпы әлеуметтік кеңістік қағидасы. Мемлекет халықты ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету, жәрдемақы, стипендиямен, медициналық ... ... ... ету ... сәйкес құқықтық база құру арқылы минималды
кепілдеме береді.
5) Өкілдікке шек қою ... ... ... ... ... және ... ... көрсетіледі.
6) Әлеуметтік көмек динамизациясы жағдайдың өзгеруімен байланысты жүру
қағидасы.
7) Өзін-өзі ... ... Ол ... ... ... ... бөлуден тұрады. Ол әлеуметтік қорғау ... ... ... ... Сақтандыру қағидасы. Сақтандыру – халықты әлеуметтік қорғаудың ең тиімді
құралы. Адамдар көбіне ауру, жұмыссыздық, сәтсәз оқиғаларға көбіне алдын
ала дайын ... Сол ... ... ... ... төлеп тұрады.
Сол арқылы төлем көлеміне байланысты әлеуметті көмек көрсетіледі.
9) Шығындарға қатысу қағидасы. ... ... ... азаматтардың өз қаржыларының қатысуы арқылы жүзеге асады.
10) Қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... Апаттық әлеуметтік жағдайлардың болуын
ескерту/7,63б/.
Әлеуметтік қорғау жүйесінің ... мен ... ... ... ... байланысқан. Егер әлеуметтік қорғау қызметтерін
қарастыратын болсақ, онда ол кең ... тар ... ... ... ... мағынадағы әлеуметтік қорғау атқаратын қызметтері келесідей:
экономикалық, еңбектік, технологиялық.
Тар мағынадағы ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасау, бейімдеу.
Экономикалық қызмет халықтық ... ... ... ... ... тұрақты тәсіліне бағытталған, өндіріс көлемінің өсуіне
бағытталған және еңбекақының өсуін қарастырады.
Әлеуметтік қызмет әлеуметтік ... ... ... деңгейін және
жағдайын жақсартуға халықтың әлеуметтік осал топтарына өмір ... ... ... ... ... ... Қазақстанның әлеуметтік экономикалық
жағдайы туралы толық ... беру үшін ... ... ... ... ... ... деңгейін жүйелік талдауға
арналған.
Еңбектік қызмет. Әлеуметтік қорғау – бұл ... ... заты ... құралы бар нағыз еңбек. Әлеуметтік қорғау қызметін орындайтын
әлеуметтік институттар ... ... ... ... ... ... ... сияқты еңбек ресурстарымен қамтылу
керек.
Технологиялық қызмет. Барлық еңбек сияқты әлеуметтік қорғау өзінің
технологиясы болуы керек. Ол ... ... мен ... ... ... әлеуметтік жұмысшылар квалификациясы деңгеімен
анықталады.
Үлкен рөльді орнын толтыру қызметі ойнайды. Ол ... ... ... ... ... жасайды.
Жағдай жасау барлық әлеуметтік топтарға өзінің экономикалық жағдайын
өздері басқаруға жағдай жасайды.
Бейімдеу қызметі әртүрлі ... ... жаңа ... ... ... ... орта жастағы жұмысқа жарамды
адамдарды, жұмыссыздарды. Бұл ... ... ... еңбек нарығы
инфраструктурасы, әлеуметтік-психологиялық орталықтар ... іске ... ... ... ... ... модельдері
Әлеуметтік қорғаудың дамыған жүйесі фундаментальді компания пен
нарықтық ... ... ... ... көрсетеді. Керекті
инститтар демографиялық және экономикалық қозғамті резінде ... ... ... маңызды роль атқарады.
Бір қарағанда, Еуроодак елдерідегі әлеуметтік ... ... ... ... ... ... Себебі, әр
мемлекет әлеуметтік саясатты қалыптастыруда өзі таңдаған жолмен жүрді.
Әлеуметтік қорғаудың ... ... ... ... мен ұйымдар ұстанымын түсіндеру негізінде ... ... 1995 ж ... ... ... ... негізгі төрт
модель бар: континентальдық, англосаксондық, скандинавиялық және ... деп ... ... ... ... ... мен кәсіби қызметтің ұзақтығының арасындағы байланысты ... ... ... қаржыланатын әлеуметтік сақтандың оның
негізі болып саналады. Бұл модельдің негізі принциптері XІX ғ. ... ... О. ... кейіннен басқа индустриялды елдергі үлгі
болған сол ... ... ... ... ... ... күні бүгінге дейін қолданылтын әлеуметтік саласында үш саласы
сол кезде пайда болды. Олар ... ... және ... ... ... ... ... Аталған модельдің негізгі
принциптері Австрия, Франция, Бенилюкс елдерінде де қолдыналады.
Оның негізгі ... бірі – ... ... ... ... фондтарын қадағалайтын кәсібге сақтандыру фондар
сақтандыру ... ... ... ... алыналатын әлеуметтік
бөлуді шоғырландырады.
Бұндай ... ... ... ... ... қамтудың бұл моделіне бюджеттің әмбебептығы уйкес келмейді.
Еуропа мемлекеттерінде ... бұл ... ... бір ғана ... Сондықтан ынтымақтастық әлеуметтік көмек беріледі.
Әлеуметтік сақтандырудың миндеттеріне қарамастан (Германияда ол
заңмен ... ол ... ... Бұл ... ... өсуіне
байланысты болатын ерукті сақтандыру мен ... ... ... ... ... ... салымдарының деңгейіне қарай
сақтандыруға бөленген сана (қаржы Анықталатын каммутативті әділдік принципі
жатыр. XІX ғ.а. Германияда пайда болғанда да ... ... ... Бүгінде
әлеуметтік көмек жүйесінің дамуы әлеуметтік қорғаудың фискалды қаржылануы
үлесінің өсуіне әкелді.
ФРГ-ның әлеуметтік қорғау жүйесінде ... ... ... ие. ... ... батыс Еуропа елдеріндегі сияқты әлеуметтік
сақтандыру міндетті және жеке ... ... ... Оның негізгі
болыттары: медициналық және зейнеткерлік сақтандыру, мүлдектік, жұмыссыздық
сәтсіз оқиғалардан сақтандыру. Неміс ... ... ... ... ... ... ретінде мыналарды атайды.
1) Сақтандыру қағидасы. Аталған көмекті қаржыландыру сақтандыру ... ... ... ... асады. Жеке салымдар негізінде
әлеуметтік көмек ретінде ... ... ... бір ... фондына берген адамның бұрынғы ... ... сай ... ... бар. ... сақтандыру принципі эквиваленттілік ережесімен
қатар бөлудің элементтері де кіреді.
2) Қамтамасыз ету ... ... ... ... салымдарына
қарамастан беріледі және бюджетке түсетін салық есебінен жүзеге асады. Бұл
принцип бойынша әлеуметтік ... ... ... ... ... бірақ мемлекет алдындағы еңбектері үшін осындай ... ... ... ... бюджет жағдайы мен экономиканың тиімділігіне
тікелеі байланысты. Бұл принципті сақтандыру принципін ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік көмекті әрбір қажет адам қиын
жағдайдан шығу үщін өзіне керекті көлемде алады. ... ету ... бұл да ... бюджет жағдайына тікелей байланысты. Қамкорлық
принципі ФРГ экономикасындағы әлеуметтік қамту жүйесінің ажыпамас ... ... және ... ету ... барлық қауіпті қашта
алмайды.
ФРГ-дағы әлеуметтік қорғау жүйесі өзін өзі ... ... ... ... ... ... ... араласуына
кедергі келтірмейді. Мемлекет әлеуметтік қорғау ұйымдарының заңды ... ... ... ... өмір ... келе ... Германиядағы өзін-өзі
басқару негізіндегі сақтандыру ... ... мен ... ... ... ... өзін-өзі басқару принципі
әлеуметтік тұрақтылықтық нығанына және әлеуметтік ... ... ... әлеуметтік қорғау мекемелері қоғамдық ұйымдар статусына
ие. Бұл неміс зерттеушілерінің пікірінше, барлық ... ... ... мүмкіндік береді. ... ... ... ... екі жақтың тығыз қарымқатынас орнатуына жағдай
жасайды. Бұндай ұйымдық құқықтық форма ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесіне әлеуметтік сақтандыруды жүзеге
асыратын қарым-қатынас тән. Зейнеткерлікке және ... ... ... ... ... ету ... жұмыс істейді.
Жұмыссыздықты сақтандыру әлеуметтік қорғау жұйесіне кірмейді әлеуметтік
сақтандырумен қатар ... ... ... ... Ол ... ... ... жүзеге асады.
Мендетті әлеуметтік сақтандыру жүйесін қаржыландыру сақтанушылар
төлемі. Бірақ оның негізгі көзі сақтандыру толемдері ... ... ... ... жумыссыздықты сақтандыру формаларына бөленеді.
Әлеуметтік сақтандыру ұйымдарында қаржылық қиындық туындағанда,
мемлекет оның ... ... мен ... ... ... ... ... Ағылшын экономисті У. Беверидждің баяндамасы негізінде
қалыптасқан. Беверидж оны үкіметке 1942 ж. ... Оған ... ... ... ... ... төмен табысты
әлеуметтік топтың мүддесіне сай кірісті бөлу керек деген ... ... ... ... ... ... жүйесін құруды ұсынды.
Біріншіден, барлық материалдық көмекке зәру жандарға ... ... ... ... мен ... ... ... үйлестіру принципын ұсынды «Піріске сай ... ... ... әділ деп есептеді. Себебі көптеген жағдайларда кеткен шығынның
мөлшеріне қарамастан зейнетақы мен төлемады ... ... ... ... әрбір адамның қандай топқа жатағындағына
қарамастан, минималды әлеуметтік қорғауға ... бар. ... ... тұргың үй, медициналық қажеттіліктерге кететін
аз мөлшердегі шығынға байланысты бір кіріске репілдік беруінде.
Бұл модельде кәсіби ... ... ... ... орында.
Әлеуметтік қорғаудың қаржылануы сақтану кірістерінің есебінен ... ... мен ... ... мемлекеттік бюджеттен, ал өзге
әлеуметтік төлемдер жолдамалы жұмысшылар мен ... ... ... ... модемнен бұл модельдің айырмашылығы-
әлеуметтік көмекке негізделген сондай-ақ, төлемақы алу үшін мендетті түрде
кірісті есептейд.
Англосаксондық модельдің ... никі ... де бар. ... ... ... керіс деңгейіне дарамастан барлығына бірдей
көрсетілсе, Ирландияда тек төмен төлемақы алатындарға ана біріледі.
Әлеуметтік қорғаудың ... ... екі ... бар.
Біріншіден, қарртық, ауру, жұмыссыздық сияқты ... ... ... ... жоқ. ... сақтандырудың барлық
бағдарламасы бір жүйеге біріктірілген. Екіншіден, ... ... ... менемелердің маңыздар.
Әлеуметтік қорғаудың үйлестіру жұйесі екі ірі топқа ... ... ... ... қамтиды: - зейнеткерлеп, ... ... ... ... байланысты бағдарламалар кіретін ... ... ... ... ... ұзақ ... тұрын жатқан
шетелдіктерге медикалық қызмет көрсететін ұлттық денсаулық сақтау.
Бүгінгі әлеуметтік сақтандардың ... ... ... ... болады: алдағы кірістерге негізделген сақтандыру ... ... ... ... және белгілі бір топқа
арналған әлеуметтік бағдарлама.
Бағдарламаның алғашқы түрі ХХ ғ. 40 ... ... ... ... Ол ... ... ... құруды уарастырды.
Бұл фонд есебінен зейнеткерлік және ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік
сақтандардың ағылшындық жүйесі Еуропалық Қауымдастың елдерінен өзгеге
әлеуметтік қамтудың ... ... ... ... ... Біррақ, біре
жеке сақтындыру схемасының жүзеге асуымен түсіндіріледі.
Кіріске негізделмеген бағдарламаларға өзге ... ... ... үй ... ... ... көмек жатады. Бұнда тісік
білдірушінің кірісі есептеліп, соған сәйкес ... ... ... ... ... бір ... арналған, кіріспе негізделмеген бағдарламалар
мемлекеттік бюджеттің сақтандыру мен қаржыландыру жүйесіне енбеген адамға
арналған.
Бұл ... ... ... ... қарттарға және
балаларға төлемақы түрінде көрсетіледі.
Әлеуметтік ... ... түрі – ... ... ... ... ... сақтау саласындағы ... ... ... ... ... сөз қозғамоған дұрыс.
Ұлыбританияғы әлеуметтік қорғаудың қаржыландыру жүйесі денсаулық
сақтау және әлеуметтік сақтандыру болып ... ... 90% ... екіншісі, жолдамалы жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... отбасының төлемдерге, осы
жағдайлардан сақтандыруға жұмсалады.
Әлемеуттік сақтандыру жүйесінде ... ... ... төрткеке бөлінеді:
1) жалдамалы жұмысшылар мен кәсіпкерлер. Оларға белгілінген кіріс
жалақыдан есептеледі.
2) сақтандыру кірісі аптасына 4,55 ... және ... ... 6,3 % ... ... ... белгіленген минимум 5450,
максимум 18200 фунд\стерлинг. Бұл топтың кірісі ауруларға, ... ... екі ... қарағанда керекті құқықты немденуге сақтандыру тәжірибесі
жетіспейтін не ... ... ... ... ... ... ... қамту көлемі де алдыңғы екі топқа қарағанда ... ... ... ... ... Олардың кіріс көлемі
бірінші және екінші топқа қарағанда артық болады.
Белгілі бір ... ... ... (оқушылар, уақытша жұмыссыздар)
кіріс төлеудің орнына кредитке руқсат беріледі. Кіріс көлемі анықталатын
жалауы ... ... ... отырады.Оның төменге деңгейі ... аз, ал ... ... ... ... екі есе ... ... жұмысшылардың орташа кірісіне ... ... ... ... ... регрессивтік жүйесі жоғары жалақылы
жұмысшыларға артықшылықтар береді.
Британ мемлекеттің әлеуметтік қорғау жүйесіне тән мынау: ол ... ... ... ... ... ... алмайды.
Бұл бағдарлауы жүзеге асыру үшін қаражат бірдей әлеуметтік кіріс
есебінен алынады. Ол әлеуметтік сақтандырудың белгілі ... ... ... қорғаудың бірі моделі Дания, Швеция, Финляндияға тән.
Барлық ... ... ... ... ... ... бар.
Әлеуметтік қорғау әрбір азаматтың заңды құқығы ретінде қапалады. ... бірі ... ... ... ерекшелігі-қоғамның қолдауын қажет ететін
жағдайлар мен әлеуметтік қауіпті пен ... ... ... барлық
тұрғындарға көрсетіледі және сақтандырушы кіріс төлеміне қарашайды.
Әлеуметтік ... ... ... ... ... негізге талап жоғары үйымдастырылған
қоғам түрінде коп емес табады әлеуметтік қорғаудың қаржыландыру жүйесі
салық ... ... ... ... ... ... мен ... төлемдері маңызды роль атқарады. Әлеуметтік қорғаудың
қоғамдық жүйеден бөленген бір ... ... ... ... түрде
басқаратын профсоюздер.
Күні кешеге дейін ... ... ... ... болатын, олар жалын салық есебінен толықтырылды. Бірақ соңғы ХХ
ғ. 10 жылда жалдамалы жұмысшылар саны арты.
Швед әлеуметтік қорғауның ... ... – оның ... ... ... ... Көптеген еуропалық әлеуметтік экономикаға тән
екі қағида – ынтымақтастық қағидасына. Оның мәні ... ... ... қарамастан әлеуметтік қорғау жүйесін қаржыландыруға
қатысуында. Бұндай жүйедегі керекті ...... ол ... болу қызметін атқарады. Бұндай жүйенің қымбатшылығы тұрғыдардың
әлеуметтік қамтылуының жоғары деңгейінен байланысты. Кедейшілік пен ... ... ... ... ... «алтын ғасырың ХХ ғ. 60 ... ... Бұл ... ... табыс есебі бойынша бай мемлекеттердең қатарына 3-ші болып
енді. ... ... ... ... ... ... ... Швецияға кейінірек келді. Оның салдарлары тек 1977 ... ... ... ... осы де ... ... жұмыссыздықтың орташа Еуропалық деңгейдің 10-14
%-не жетті. Кейбер сараптамашылар швед моделінің тоқтағаны ... ... ...... ... ... ... шведтік
моделінің тиімділігі туралы қайта сөз қозғады.
Сол кезеңнен бастап әлеуметтік секторды мемлекеттің қаржыландыруы
қысқара бастады. ... пен ... ... ... ... ... таңдаулысына, яғни тұрғындардың әлсіз топтарына ... ... 10 жыл бойы ... – демократтар жасаған «теңестіруң
жүйесін социалдар ғана емес, либерал бағыттағылар да қолдады.
Әлеуметтік аяда ... ... ... мен ... ... ... Сондықтан, социал – демократтық үкімет бұндай жағдай
менкесісуге мәжбүр ... ... ... шығу үшін ... қаржылық
саясатта, неолиберализм мен кейнсизм арасындағы үшінші жолды тапты. Социал
– демократтардың бұрынғы ұстанымдары жалпыға ... ... ...... ... қоғамның әртүрлі топтары арасынан
бітім іздеуге ... және ... ... ... ... ұйым
құруға мәжбүр болады. ... ... ... ... жаңа ... мен ... қоғамдағы құндылықтардың өзгеруіне
байланысты.
Италия, Испания, Греция, Португалия әлеуметтік қорғау моделінің
Оңтүстік ... ... ... 10 жылдықта әлеуметік – экономикалық және құрлымдық жүйедегі
өзгерістер әлеуметтік қорғауда жүзеге аса ... Бұл ... ... ... гөрі ... ... ... болады. Аталған модельде әлеуметтік
қамту деңгейі ... ... ... ... мен ... ... ... отбасы мен өзге де институттар соңғы орында емес.
Италиядағы әлеуметтік қорғаудың негізгі проблемалардың бірі ... және ... ... ... ... ... жалпы жұмыссыздық деңгейі 1999 жылы 11,3% боды. Солтүстіктегі
жұмыссыздық деңгейі 7,5% ... ал ... 20% - дан ... ... ... ... ... түрлерінде айқын көрінеді. Ол ең
алдымен мүгедектерге берілген ... ... ... ... ... әлеуметтік көмек ретінде ролі басым.
Өзге Батыс Еуропа елдеріне қарағанда Италияда ... ... ... ... жастар арасындағы жұмыссыздық деңгейі 12,4%.
Тағы бір мәселе – ... ... ... нашарлығы.
Сондай – ақ әртүрлі себептерге байланысты кірістен айырылған адамдарды
қауіптен толық ... ... ... де ... ... ... құрылымы проблема туындатып
орыт. Бұның себебі, әлеуметтік шығындардың көп бөлігін зейнеткерлер қамту
құрайды. Оның ... – 15,4%, ал ... ... білім беруге 0,8%
жұмсалады. ХХ ... 90 ... ... ... ... ... Франция мен Нидерландыдан кейінгі ... ... ... ... Италияны зейнеткерлер елі деп те атайды. Жағдайды елдегі
демографиялық ... да ... ... ... ... ... ең ... орында, бір отбасыға 1,2
баладан келеді. Бұл елдегі қарттар санының артуына әкелуде. 1997 жылы 65
жастағылар ... 16,7% - ы ... ... сферадағы еркін қаржыландыруын шектейтін
мемлекеттік қарыздардың көптігі де басты проблемалардың ... ... ... қатарына әуеуметтік органдар мен
әлеуметтік көмек алушылардың жауапкершіліксіздігі жатады. Итальян ... ... бұл ... тарихи тамыры тереңде.
Мәселен, 1904 жылы Парма қаласының 48 мың тұрғындары 24 мыңы, яғни
теңжартысы ... алу ... ... ... мен ... ... ал ... 25% - ға жетті.
Батыс Еуропа және Италияға күні бүгінге ... ... ... тән. ... шикі ... (ЖІӨ) 20% - н ... ... табысты
құрайды. Ресми секторлардағы жұмысшылар саны қысқаруда, ал тіркелмеген
шартта жұмыс жасаушылар 25 % - ға ... ... ... жаңа ... 1992 жылдан басталады . Бұл
кезде үкімет әлеуметтік сақтандыру саласындағы реформаларды жүзеге ... ... ... ... зейнеткерлік сақтандыру жүйесіне
Ерлер үшін 60 пен 65 жастағы, ... үшін 55 пен 60 жас ... ... ... ... ... ... ең аз
мерзімі 20 жылға ұзартылды. Сондай-ақ ... ... ... 80% - ... - ға ... жылдары зейнетақы жүйесінің реформалары ... ... ... Л. Дини басшылығымен қабылданды. Зейнетақы есептеу
әдісі бұрынғыдай кіріске емес, ... ... ... ... ... пен ... қарай зейнетақы алу мөршері азайды.
90 жылдардың ортасында ұкіметтің әлеуметтік сферадағы басты міндеті
әлеуметтік саладағы ... ... ... 1996 жылы ... төмендету қарастырылды және білім беру мен ... ... ... азайтылды. Жаңа бағдарлама ертерек өткізілгенде танымал
болмас еді. Көптеген итальяндықтар ... ... ... Маастрихт
келісім үшін қажет болғанын түсінді.
90 жылдары басталған реформалар негізінде үш басымдықты анықтауға
басады. ... ... ... ... мен ... Екіншіден, әртүрлі саладағы зейнетақыны ... ... ... ... ... ... ... нарығының тиімділіген
артыру үшін ашық диалог жүргізу.
Италияның әлеуметтік ... ... ... ... ... ... оған өз ... тигізуде. 90 жылдардың
басында итальян әлеуметтік саясатына сол саладағы реформаторлық істерілен
ықпал етті. ... ... ... ... «еуропаландыру
маңызды фактор ретінде көректі Еуропа елдерінің ... ... ... ... пен ... ... қатысты үмітін
байланыстырды ХХ ғ. елдердің берілуінің гөрі интеграциясын бағалады. Бұнда
халықтың өз ... ... ... ... оның ... ұлттық мінезі мен менталитететіне ғана емес сондай-ақ
әлеуметтік сектор мен ... ... ... ... ... ... жүйесінің ерекшілігі-шығын көлемінің
көптігі оның көлемі. 90 ж ортасында Еуропалық Қаумдастықта. Ж 10-ң 22% АҚШ-
та 13%, ... мен Жаңа ... 15%, ... 12%-ды ... Бұл
әлеуметтік қаупты қамтуға байланысты. ... ... ... мемлекеттік бағдарламасы тұрғындардың ... ... ал ... ... ... ... кіріс кедергі
келтіріді.
90 жылдардың ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің аз қамтылған адамдарған
минималд кіріс берсе деген тілек ... ... ... ... әлеуметтік бағдарлашаларды еуропалықтардың ... ... ... ретінде қарастырады. Келешекте де еуропалық
қоғамды ... ... ... назарда болары сөзсіз /9, 5б/.
1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ХАЛЫҚТЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІ
1. Қазақстан Республикасындағы халықты әлеуметтік ... ... ... ... ... ... Қазақстанда бұрынғы одақтан қалған
халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ... жүйе ... және өзі екі ... құрылатын: әлеуметтік сақтандырудың
мемлекеттік жүйесі және ... ... ... ету.
Егеменді ел болғаннан кейін 1999 жылы Республикада халықты әлеуметтік
қорғау ... ... ... ... 2) /11, 15б/.
Қазіргі әлеуметтік қорғау жүйесінде толық ынтымақтастық ... ... ... ... ... да, ынталандыру деңгейі
төмен.
Құрамына Қазақстанда кіретін халықаралық еңбек ... ... ... ... ... ... деп ... оған мыналар
кіреді: лайықты төленетін, тұрақты еңбек қызметін қалыптастыру; ... ... ... ... ... ... ... оның алдын алу немесе пайданың жартысын ... ... ... мүшелегіне енбейтін әлсіз топтарға әлеуметтік көмек
механизмдерін ұсыну; азаматтардың білім және медициналық ... ... ... мен қызметтерді пайдалану мүмкіндіктері.
Әлеуметтік қорғау жүйесінің ... ... ... ... ... даму ... ал екі ... өзара келісімге келу
деңгейі, мемлекеттік институттық ... және ... ... ... моделге байланысты.
Бірдей дәрежеде дамып келе жатқан елдерде тарихи, ... ... ... да ... тұрғысынан әлеуметтік қорғау жүйесін ұйымдастыруда екі
жақтық өзара келісімге келу ... мен ... ... ... әр түрлі дәрежеде болады.
Әлеуметтік қорғауға ие болу құқығын алу жарнаға емес, ... ... ... ... болғанкезде, екі жақтық толықтай
ынтымақтастығы жарна мен төлеме арасындағы байланысты болдырмауы ... ... ... салықтөлеушілер көтереді, ал әлеуметтік көмек алуға
барлық азаматтра құқылы. Мұндай ... ... бөлу ... ... ... көзі мемлекттік бюджет, ал үйлестіруші мемлекет болады.
Толықтай ... ... ... ... барлық
азаматтарға бірдей, төмен деңгейдегі әлеуметтік көмек ... ... ... ... ... алу ... ... жарнасына байланысты. әдетте, мұндай жүйе жұмысшылар мен жұмыс
берушілердің салымы ... ... ... ... ... ақы алу ... салым салған азаматтар ғана ие болады (немесе жұмыс
берушісі олар үшін ақша ... ... ... ... белгілі бір
әлеуметтік топтарға ... ... ... ... ... ... бір ... ұжымына.
Сонымен қатар, әрбір азамат жеке ... ... ... ... ... төленетін төлемдермен байланысты жүйеде
ынтымақтастық көрінбейді.
Қазақстанда нарықтық экономикаға көшу аяқталып ... ... ... ... ... ... ... талап етіп
отыр.
Мемлекет өтпелі кезеңдегі алғашқы сатысында ... ... ... ... ... ... ... экономикалық формальді емес секторының үлесін өсірумен
айналысуға ... ... ... ... реформалар негізінде
проблемаларды шешудегі ... ... ... ... ... ... енгізу мен жеңілдіктерді ақшалай төлемдермен ... ... /12, ... жаңалықтарға қарамастан, қазіргі кезде әлеуметтік қорғау
жүйесі өзінің күрделілігімен, заңдық тұрғыдағы жүйесіздігімен, ... ... ... ... ... ... ... оң өзгерістер мен тұрақты өсуді қамтамасыз
етуге арналған ... ... ... ... ... ... жүйесін құруға мүмкіндік береді.
Әлеуметтік қорғаудың қазіргі жүйесі толық ынтымақтастық
иеленудің қағидасы мен мемлекеттік ... ... ... мен ... ... ... ... негізнде мүгедектерді, жұмыссыздарды
асыраушысынан ... ... ... ... ... қамтамасыз ету ұйымдастырылған. Барлық Қазақстан Республикасының
азаматтары шетелдіктер мен азаматтығы жоқтар мен Қазақстан Республикасының
территориясында ... ... ... ... ... жағдай
туындағанда жұмыс істеу мүмкіндігіне және жарнасқа қарамастан, ... ... ... ... ... және ... ... ғана жүзеге аспайды. Сондай-ақ экономикалық нормативтердің
жоқтығынан төлемақылардың арақатынасы жойылады. Нәтижесінде көрсетілетін
әлеуметтік көмекке ... ... ... ... төмен көмекақы жүйеге
қатысы жоқ азаматтарға алады.
Республикамызда ынтымақтастықты шектейтін және ... ... ... ... ететін жүйе жоқтың қасы.
Ынтымақтастығы зейнетақы жүйесі – қарттық кезеңдегі қамтамасыз
ететін жалғыз ... ол ... ... ... бір құлшыныстары бар
қатысушылардың ... ... ... ... қажетті таратуды қажет етпейтін
факторға байланысты әлеуметтік қауіп төнген жағдайда ... ... және ... қоғаудың жалпы қалыптасқан жүйесі мемлекет
негізінде жүзеге асырылады. ... ... ... бір топ ... есебінен әлеуметтік көмек ұсынылады, жүйеге ... ... ... жүйесін есептемегенде төмен дәрежеде әлеуметтік
қорғаудың ағымдағы жүйесі мен оның тиімді жүйеге ... ... ... ... ... ... әлеуметтік саланы реттейтін заңнама, әлеуметтік
қатерлер мен төлемдерге негізделмей, көбіне әлеуметтік төлемдер түрлері
бойынша қалыптастырылған, сондықтан ... және анық ... ... ... алу құқығын жүзеге асыратын, экономикадағы формальды
сектордың қызметкерлерінің басымдықтарының жоқтығынан ... ... ... ... ... айқындықтың жеткіліксіздігі: дербес сәйкестендіру жүйесі ... алу мен бөлу ... ... үшін дерекқордың
қалыптасу сатысында болуы.
Қолданылып жүрген жүйені сақтау қызмет ... ... ... ... ... төмендеуіне апарып соғады.
2.2 Қазақстан Республикасындағы жергілікті басқару органдарымен
төленетін негізгі әлеуметтік төлемдер түрлері
Мүгедектігіне немесе асыраушысынан айырылуына байланысты ... ... бар әр ... ... алу ... өтінішті зейнетақы
төлейтін мемлекеттік орталықтың жергілікті, ... ... ... ... ... ... ... тұрғылықты
жеріне тапсырылады. Бір мезгілде мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алуға
құқы бар адамдарға өз ... ... бір ... ... ... ... ... әлеуметтік
қамсыздандыру жүйесіне енеді. Асыраушысының жоқтығына, ... ... ... жүйелі түрде мемлекет азаматтарға көмек көрсетеді.
Жәрдемақы төлеу мемлекеттік бюджет ... ... ... /13, ... туралы өтініш ол өз құқығын білгеннен кейін шектеусіз түрде
жүзеге асады.
Жәрдемақы алу туралы ... әр ... ... ... ... ... ... Бұл орган жәрдемақы белгілеу үшін құжат
тапсырғаннан бастап 10 күн мерзімі ішінде қаралуы керек.
Әлеуметтік ... ... 5 ... кем емес ... ... ... ... өтініш иесіне мәлімдейді. Ал жәрдемақы төлеуді ... ... ... ... ... иесіне құжаттарын қайтарып, оның
себебін жазбаша ... ... ... ... органының
шешімімен келіспеген жағдайда сотқа шағымдануға құқығы бар.
Мүгедектігіне байланысты төлемдер.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... заңында /14, 1б/: “Мүгедек денсаулығындағы
ақауларға, ауруына, ... мен оның ... ... өмір ... ... және ... қорғауды қажет ететін адам.” Мүгедетерді
әлеуметтік қорғау ҚР-ң ... ... ... ... ... ... заңында” және басқа нормативті
актілерде қарастырылған.
ҚР-ң азаматына минималды ... мен ... ... ... ... ... асыраушысынан айырылуына және басқа да
жағдайларға байланысты белгіленеді.
Осыған байланысты 2005 жылы 12 сәуірде “ҚР мүгедектерді ... ... ... ... Ол ... әлеуметтік қорғауды,
қоғаммен бірлесуді, ақпарат алуды, денсаулығына байланысты қызмет ... ... ... ... ... ... қалпына
келтіруді, медициналық және әлеуметтік шаралар өткізуді қамтамасыз ... ... ... әлеуметтік көмек, медициналық,
әлеуметтік және кәсіби реабилитация, өзге адамдармен тең ... ... ... ... медициналық реабилитация ауру, жарақат салдарынан болған
әлсіздікті жою мақсатымен диагностикалық емдік, реабилитациялау кешенді
шараларды жүзеге ... , ... ... ... ... статусын қалпына келтіруге, әлеуметтік күнделікті, ... ... Ол ... әлеуметтік кректі көмек беруді,
қажетті техникалық көмектер мен транспорт, ... ... ... және ... қолдау көрсетуді қамтамасыз
етеді. Мүгедектерге ... ... ... ... өзгелердің көмегін зәру
жандарға республик бойынша медициналық орталықтың үйде және аймақтық
жерлерде әлеуметтік ... ... ... ... ... ... салдарынан болған
әлсіздікті жою мақсатымен диагностикалық ... ... ... жүзеге асыруда , мүгедектерге әлеуметтік реабилитация ... ... ... ... ... күнделікті, әлеуметтік
қалыпты жағдайларға негізделген. Ол мүгедектерге әлеуметтік керекті көмек
беруді, ... ... ... мен ... ... ортаны
қолдануды, материалдық және әлеуметтік-психологиялық қолдау көресетуді
қамтамасыз етеді.
Республикамызда алты ... ... ... көрсету орталықтары
жұмыс істейді. Олар қарттар мен ... ... ... ... ... ... құқықтарын заңды тұрғыда қорғайды.
Ж анұялық жәрдемақыны төлеу
Тууды қалпына келтіру және демографияның жағдайын реттеу үшін ... ... ... ... ... ... ... жәрдемақы
баланың туылған күнінен бастап 1 жасқа дейін ... Екі ... ... көп ... күтміне байланысты әр балаға жеке жәрдемақы төленеді.
Отбасының ... ... ... ... ... берілгенде
мыналар ескеріледі:
1) 18 жасқа толмаған ата-аналар қамқорлығындағы балалар;
2) 18 жасқа толмаған және стипендия алатын күндізгі бөлім студенттері
(ата-аналарымен, асырап ... ... ... ... өзге қалада оқуда болса да);
3) асырап алынған балалар, егер олардың өзге ата-аналары болмаса;
4) ... және ... ... ... ... ... ... тұрып жатқандығы үшін
ата-аналары (қамқоршылары) белгілі мөлшерде төлем төлейтін
балалар.
Жәрдемақы ... ... ... ... ... ... ата-
анасының іні-қарындастары т.б.) есепке алынбайды.
Уақытша жұмысқа жарамсыздығына байланысты жәрдемақылар
Уақытша еңбекке жарамсыз жандарға жәрдемақы ... ... ... ... ... ... ... туберкулезбен ауырып
қалуына және басқа жұмысқа ауысуына байланысты т.б. ... ... ... ... ... ... ауырып қалса, онда оған
уақытша еңбекке ... ... ... ... Жұмысберуші
оған еңбекке жарамсыз болып қалған күннен бастап ... ... ... ... ... дейін орташа жалақы көлемінің жүз пайызын
төлейді.
Екі жасқа дейінгі жас баласы бар анаға, ... ... ... ... ... ... адамының болу болмауына қарамастан жәрдемақы
төленеді.
Әскери оқу кезеңінде немесе өндірістен ... ... бір ... ... ... ... ... кезде, уақытша ... ... ... ... ... ... алғашқы күннен
көрсетілген мерзімнің аяқталуына ... ... ... ... байланысты төлемақы мынандай жағдайда
төленбейді:
1) Жұмысшы қылмыс жасау барысында алған ... ... ... ... ... ... шешімі бойынша жұмысшыны еріксіз емдеу уақытында;
3) Жұмысшы қамауға алынған және соттың медициналық ... ... ... және ... айыпты деп табылған жағдайда;
4) Ішімдік, есірткі, токсикология өнімдерін қабылдап, соның салдарынан
жарақаттанып, еңбекке ... ... ... жағдайда .
Жүктілікке және босану мерзіміне байланысты берілетін жәрдемақылар
Жүктілікке және босану мерзіміне ... ... ... ... ... ... ... асырап алған әйелдерге
(еркектерге) жәрдемақы орташа жалақы көлемінен жүктілік пен босану ... ... ... ... ... бастап, бала туылғаннан елу алты
күн өткенге дейін ... ... ... жүргізілген территорияларда тұратын әйелдерге
жүктілікпен босану уақытша байланысты әлеуметтік ... ... ... бір ... болса, жүз жетпіс күнтізбелік күн бойынша, ауыр ... ... бала ... ... жүз ... төрт күн ... төленеді. Әйел
қамауға алынған, соттық-медициналық тексеруден өту кезінде айыпты деп
табылса және ... ... ... ... ... ... ... жүктілік және босану мерзіміне байланысты ... ... ... ... күні ... ... уақытша еңбекке жарамсыз
болғандығын дәлелдейтін еңбекке жарамсыз қағазын тапсырады.
Жұмысшы уақытша еңбекке жарамсыздықты ... ... ... үшін де көрсете алады. Жұмысберуші еңбекке жарамсыздық туралы қағазға
қажетті белгілерді енгізеді.
Әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақылары жалақы ... ... ... ... ... жәрдемақы төленбей қалған жағдайда, оны
бірге тұрған отбасы мүшелері ... ... ... ... ... ... ... адамдар болмаған жағдайда, жәрдемақы жерлеу рәсімдерін
мойнына алған тұлғаларға ... ... ... жәрдемақы
қолхат арқылы немесе алуға болатын жұмысшының өтініші ... оның ... ... ... ... жәрдемақысын төлеуге бөлінген қаржыны дұрыс
жұмсау жауапкершілігі, ұйымының бас ... ... ... ... ... ... тәуекелдікті басқару
ерекшеліктері
Халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... ... әдістерді қолданады. Бұл әдістердің әр
қайсысы ұлттық ерекшеліктерімен айқындалса да, ... ... ... ... ие. Қазіргі жағдайдағы халықты қорғау деңгейі ... ... ... ... барысында жалпы әлеуметтік қорғау жүйесінде
мынадай құрамдас бөлікті көрсетуге болады:
1) ... ... ... ... әлеуметтік көмек немесе қызмет;
4) жұмыс берушілердің қаржы есебінен корпоративтік қорғау;
5) жеке қорғау ... ... ... ... ... жеңілдіктері мен несиелер;
7) қайырымдылық қорлар /15, 32б/.
Әлеуметтік салық ... ... ... айырылған жағдайға,
жұмысы жоқ болғанда, еңбекке қабілеттіліктен ... ... ... ... ... ... жүйесін еңгізу кезінде бастауыш кезең
ерекшеліктер ескеріледі. ... ... ... ... ... ... ... бөлімі есебінен, сондай-ақ жұмысшылар
есебінен жүзеге асады.
1) Еңбекке ... пен ... ... ... ... ... Еңбекке қабілетті жанның мүгедентік
деңгейіне баға беруде тіршілік ету ... ... мен ... еңбекке
қабилеттілігінің шектелуі де есептелінеді. Мүгедектік статусын ... ... ... деңгейін анықтау шаралары жүргізіледі.
Еңбекке қабилеттілік пен асыраушысынан айырылған жағдайда әлеуметтік
қорғау жүйесін реформалағанда мынадай ... ... ... деңгей, барлық азаматтар бюджет есебінен бірдей ... ... ... ... жұмысшыларына міндетті әлеуметтік
сақтандыру жүйесінен зейнеткерлік ... ... ... емес ... ие ... ... жағдайлар тоқтатылғанда қосымша төлем беру.
Әлеуметтік сақтандыру жүйесінен ... ... ... ... бір
уақыт аралығындағы орташа жалақысының орнын басатын коэффициент ... ... ... ... ... мен ... жандардың
санына байланысты есептелінеді.
Әлеуметтік сақтандыру і төлемінен ... ... ... ... салымдар анықталатын жұмысшылардың максималды кірісі
заңмен белгіленген.
Үшінші деңгей оқыс жағдай немесе еңбек ... ... ... ... қабілеттілік пен асыраушысынан айырылғанда зейнеткерлік
жасына дейін немесе сақтандыру төлемдеріне себепті болған ... ... ... төлем түріндегі қосымша әлеуметтік көмек
көрсетеді. Жұмыс жағдайында жұмысшының өмірі мен ... ... ... ... жауапкершілігіне негізденген мендетті ... ... ... ... ... ... ... есебінен
қабілеттілік пен асыраушысынан айырылған азаматтың әлеуметтік қауіптің
түріне сәйкес бюджет есебінен ... ... және ... ... ... және сақтандыру компаниялары мен әлеуметтік сақтандыру
жүйесінен төлемдер алуға ... бар. ... ... ... ... ... адамның емделуінің барлық шығындарын жабады. Сақтандыру
ұйымдар төлемінен міндетті зейнеткерлік салымдар ... ... ... ... минималды мөлшері заңмен
белгіленеді және жұмыс берушінің ... ... ... үшін ... төлеу жүйесі енгізілген.
Сақтандырудың аталмыш түрін енгізу жұмыс жағдайын жақсарту мен
қауіпсіздікті қадағалауда жұмыс ... ... ... ... етеді.
Республиканың және жергілікті бюджет есебінен ... ... ... үшін ... мен денсаулығына төнген қатердің
орнын толтыруда арнайы тәртібі белгіленген. Компенсация көлемі ... ... ... ... пен асыраушысынан айырылған
жағдайда азаматтардың жеке қаражаттары есебінен еректі сақтандыруды жүзеге
асырады /16, 155б/.
2) ... ... ... көрсетілетін әлеуметтік көмек.
Жұмысынан айырылған жағдайда әлеуметтік ... ... ... ... ... еңгізу қарастырылған.
Бірінші деңгей барлық ... ... ... ... ... қайта дайындауда, жергелікті бюджет есебінен
төленетін қоғамдық жұмыстарды берудегі әлеуметтік ... ... ... ... ... белгілі бір мерзім ішінде
міндетті әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... алу құқығы мына
жағдайда туындайды: егер азамат ... ... ... деп ... ... ... жұмыс іздеп жүрсе, сондай-ақ жүйеге белгілі бір салым ... ... ... ... мен ... ... ұзақтығына
байланысты. Әлеуметтік сақтандыру жүйесінің төлемдерінен ... ... ... ... ... ... жүйесіне
салымдар бөлінетін және ... ... ... ... ... деңгейдегі құқық бузушылықтарды дисквалификациялау жүйесі
қарастырылады. Оның негізінде төлемді кейінге қалдыруға ... ... ... бас ... егер ол ... ... мен
квалификациясына сай болса, жұмыстан өз еркімен кету т.б.
Жұмыссыздықтан міндетті ... ... ... ... айырылу кезінде қамтамасыз етудең жүйесін айтарлықтан жақсартады
және кеңейтеді төлем ... ... ... ... мөлшерін білетін
болады және белсенді түрде жұмыс іздеуге кереседі. Жұмыссыз ... ... ... ... нарығындағы сұраныс пен ұсынысқа
негізделген орталықтандырылған база құрылады.
3) Кәрілікке байланысты әлеуметтік ... ... ... ... ... ... төлемдерінің көлемін ұлғайтуда
зейнеткерлікке шығу мерзімі ... ... ... ... ... ... осуі мен ... шектеу есебінен кезең-
кезеңімен артып отырады.
Жинақтаушы зейнетақы жұйесінің жағдайын түсіндіру мен ... ... ... ... ... ... ... қамту шаралары, пошталық-жинақтау қызметінің
мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... төлеудегі мемлекеттік орталық пен өзге де ... ... ... салымдарын мерзімінде толық беруді
қадағалауда салық органдары тарапынан қатаң шаралар қолданылады. Сонымен
қатар, әкімшілік құқық бұзушылақтар туралы ... ... ... ... ... ... ... байланысты айыппұл
көлемі ұлғаяды.
Жинақтаушы зейнеткерлік ... ... ... ... асыру жалғасады және жеткіліксіз зейнетақы қорында
минималды зейнетақы түрінде ... ... ... ... дамыту шаралары қарастырылады. Сондай-ақ, ... ... ... ... ай ... ... етуде аннуитеттерді сатып алуы ... ... ... ... ... асыратын жеке сақтандырудың түрі)
Зейнеткерлік туралы заңға, өзгертулер ... және ... ... ... ... ... Жинақтаушы зейнетақы
қорына заңмен белгіленген талаптарды орындауда зейнетақы активтерін ... ... ... ... Аз ... ... ... әлеуметтік көмек Кедейшілік
деңгейін төмендету жаңа ... ... құру мен ... ... ... ... ... мемлекеттік әлеуметтік көмек азаматтарға
ақшалай және ... ... ... ... ... ... ... Арнайы әлеуметтік көмек механизмдерін жүзеге ... ... ... баға беретін әдістері қарастырылады.
Табиғи түрде әлеуметтік көмек те балалар зейнеткерлер, мередектер
сияқты жұмысқа қабілет жоқ ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарда қаржыландыру, ... ... ... ... ... ... ... төлемақы деңгейі азаматтардың ұзақ ... ... ... жұмыс істеуге итермелейді.
Қарттар мен мүгендентердің үй-интернаттары тәруді дәстүрлі формадағы
институционалды көмек пен қатар әлеуметтік қонақүйлер, аз ... ... жері жоқ ... ... үй сияқты арнайы
институционалды ... ... ... ... ... арқылы
табиғи көмек түрінде жәрдем беру оны ... ... ... ... жау ... ... әлеуметтік-экономикалық құралдар бір-бірін толықтырып отырады.
Олардың қолдануы ... ... ... ... әлеуметтік-
демографиялық топтарын қорғаудың деңгейіне, ... ... ... ... ... ... ... мен әлеуметтік
қамсыздандыруды қолдану әлеуметтік тәуекелдіктің табиғатына байланысты.
Егер әлеуметтік тәуекелдік ... ... ... алып келсе, онда
әлеуметтік сақтандыру қолданылады. Егер ... ... ... ... ... алып келсе, онда ... ... ... ... натуралдық нысанда көмек қажет етілгенде
қолданылады. Салық жеңілдіктері мен ... ... ... бар ... ... ... ... кездері жұмыс берушілердің өз жұмысшыларын
қорғауда қосымша ұжымдық сақтандыруды немесе медицина, спорт, бала ... ... ... ... ... айта кету қажет.
Қазақстанда мемлекеттік бюджеттен ... ... ... ... ... ... ... 159 млрд 64 миллион
тенгеден 239 млрд 230 миллион теңгеге дейін өсіп отыр. Бұл ... ... үлес ... 2003 жылы 5,3 ... ... ... 1) /17, ... ойымызша, мемлекеттің ... ... ... ... жеке ... ... ықпалы шамалы.
өйткені, біріншіден, салық түрінде немесе әлеуметтік қорғауға арналған
жарналар ... ... ... ... ең төменгі күнкөріс минимумын
қамтамасыз етуге және ... ... ... жұмсалады. әлеуметтік
қорғау жүйесі болмаса, мемлекет басқа нысандар түрінде ... ... ... мәжбүр болатын еді.
Кесте 1.
2000-2004 жылдардағы бюджеттің шығыстарының құрамы (млн.тенге)
|Аты |2000 |2001 |2002 |2003 | ... ... ... |35114 |50772 |45566 |63958 ... |17198 |20379 |32481 |37710 |47463 ... ... |32492 |47738 |64319 |77742 |91550 ... беру |78491 |84668 |106419 |121145 |148941 ... ... |44825 |54323 |62323 |71119 |89757 ... ... |159064 |171065 |186715 |201415 |239230 ... қорғауға арналған| | | | | ... ... ... | | | | | ... ... |34,0 |28,4 |24,6 |24,1 |22,5 ... ... ЖІӨ |7,9 |6,6 |5,7 |5,3 |5,3 ... | | | | | ... ... |6012 |22106 |30454 |24728 |33986 ... ... |12237 |17487 |18076 |22831 |33788 ... |- |- |5500 |7419 |8486 ... шаруашылығы |6917 |11440 |23158 |28769 |45490 ... |2867 |7191 |4771 |5463 |3865 ... ... |12865 |37804 |44212 |57425 |81235 ... |26160 |31325 |59042 |48163 |86086 ... ... көрсету |19442 |35541 |37764 |38936 |35437 ... ... |- |- |- |12636 |12497 ... |20997 |25842 |33594 |33095 |40842 ... ... |468423 |602023 |759610 |834162 |1062611 ... салмағы |23,2 |23,2 |23,4 |22,1 |23,6 ... |2016400 |2599900 ... |4495000 ... ... ... статистика бюллетені, 2000-2004 ж.
Қорыта келгенде өзімізде халықтың тұрмыс деңгейінің өсуіне ықпал жасау
үшін ... ... ... ... саясаты қажет.
Қолайлы экономикалық жағдай білімге, денсаулық ... ... ... мемлекеттік шығыстардың ұлғаюына әсер етеді және осы
қадамдар ұлттық әлеуметтік саясатты жүзеге асырудағы маңызды іс-әрекеттерге
айналуы ... ... ... ... халықты әлеуметтік қорғауды
басқару субъектілерінің өзара қарым-қатынас мәселелері
Елдегі халықтың өмір сүру ... мен ... ... ... ... басқарудың тиімді жүйесін қалыптастыруға тәуелді.
Басқару жүйесінде басты рөльді басқару субъектісі орындайды. Осы ретте
әлеуметтік-экономикалық оң ... ... ... ... ... сипатта ірілендірілген блоктар түрінде көрсетуге болады.
Бұл ... ... ... ... ... тиімді әріптестік
байланыстар мен ақпараттық байланыстар ... ... ... ... 2)
/18, 65б/.
Біздің ойымызша, халықты әлеуметтік ... ... ... тұлға мемлекет болып отыр.
|Халықты әлеуметтік қорғаудың басқару |
|тұлғалары ... 2 – ... ... ... басқару тұлғаларының құрылымы
Біздің ойымызша, халықты әлеуметтік қорғауды басқару құрылымындағы
басты тұлға мемлекет болып отыр. Ал ... ... ...... ... құруда, қоғамның әлеуметтік сұрақтарын ... құру мен ... ... және қаржы саясатын құру,
мемлекеттік және жеке ... ... ... кеңес беру органдары
мен халыққа әлеуметтік салада (денсаулық, білім, әлеуметтік ... т.б.) ... ... ... инфрақұрылымды құруда (қоғамдық
нысандар, жол құрылысы, ... ... ... ... ету
және т.б.), мемлекеттік қызмет көрсетуде бюджетті жоспарлау.
Аса бір маңызды мәселелердің бірі аса ... ... ... балалар, кәрілер, инвалидтер, көпбалалы жанұялардың, ... ... ... ... ... жоқтарға және т.б.
топтарға мақсатталған әлеуметтік қорғауды ұйымдастыру мәселесі болып отыр.
Нарықтық қатынастардың дамуымен халықты ... ... ... жеке ... рөлі артып келеді. Себебі жұмысқа жарамды халықтың
бір бөлігін ... ... және аз ... ... ... ... ... қоғамдағы әлеуметтік шиеленісті төмендеуіне жағдай жасайды.
Сонымен қатар, жеке бизнестің бюджетке салықтар және басқа да ... ... ... бір ... ... ... септігін тигізеді.
Әртүрлі әлеуметтік бағдарламаларды енгізу жолымен халықты әлеуметтік
қорғау жүйесін дамытуда жеке бизнестің қатысуы іс-жүзінде ... ... ... тән ... Ал ... ... ... өз еркімен
құрылатын ескеру керек. Әлеуметтік жеңілдіктер мен бағдарламалар ... ... ... ... Ең көп ... жеке ... ... уақытша және тұрақты жұмысқа жарамсыз жағдайындағы,
медициналық ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалары, денсаулыққа байланысты,
жұмысшылардың балалары мен қарт туысқандарына ... ... ... ... ... ... нәтижелері бойынша қолдау
жасайды: табыстың бір бөлігін премия түрінде ... ... ... жұмысшылардың шотына қосымша төлемдер жасау, мерейтой және
жұмысшылар ... ... да ... ... сыйақылар. Кең
қолдауды демалысты басқа тұрғылықты жерег ... ... ... ... өтеу ... ... ... кең қолдау тапты.
Бұл шараларға ... ... ... ... ал ... ... қызмет көрсетулердің ақшалай эквиваленті ортақ ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі күні кәсіпорын
деңгейінде әлеуметтік бағдарламалардың ерекшелігі – олардың еркін таңдауы.
Егер ... ... ... ... мен ... көрсетулер
даярланып қойылған пакеттер түрінде ... ... ... ... ... ... ... қызығушылығына, еңбек ұжымының
әрбір мүшесінің жанұялық жағдайына байланысты төлем мен қызмет ... ... ... ... ... ... басуда.
Аса ірі кәсіпорындар мен оның бірлестіктері деңгейіндегі әлеуметтік
қызметтер осы компания жұмысшыларының тұратын ... ... ... Атап ... ... жасауға, сауықтыру орындарын,
жүзу ... құру және т.б. ... ... компаниялар мұндай
қызметтерді бірігіп көрсетеді.
Осылайша, бұл бағдарламалар нәтижесінде мемлекеттік бюджетке қысымды
төмендетеді және ... ... одан әрі ... ... ... ... ... инфрақұрылымның одан әрі дамуына септігін
тигізіп, саналы ... ... ... ... ... ... ... ескере кететін бір жайт, нарықтық қатынастар қалыптасуы кезінде
басым кәсіпорындар сол 10-15 жыл ... ... ... ... көтере
алмайды. Таза экономикалық себептердің өзінен: ол ... ... ішкі ... ... қатар, әлемдік нарықта төмендетеді.
Сонымен бірге, кәсіпорынның ... ... ... көп ... ... шығындалуына алып келеді, өйткені бұл оның ... ... ... тек ... мен ... ... өндірісімен айналысуы
керек.
Осылайша, ... ... ... ... мен ... ... мен ... әлеуметтік
функциялардан барынша босатылуда: өзінің жұмысшылары үшін тұрмыс ... ... ... мекемелер, тұрмыстық және әлеуметтік-
мәдени ... ... ... ал ... есепте мекемелер тұрған
әлеуметтік нысандар ... ... ... беріледі. Жергілікті
бюджетте қаражаттың жетіспеуі жергілікті әкімшілікті өз ... ... бі ... бас тартуға алып ... ... ... эрозиясы байқалып отыр, халықтың әлеуметтік
қамсыздандыру қызметтерінің онсыз да аз қамтылғандығы жағдайында әлеуметтік
шиеленіс тұрақсыздықты өршітіп ... ... Осы ... әлеуметтік
нысандарды ұстауға қаражаттың шоғырлануының жоғары тиімділігін айта кеті
керек. Серіктес ретінде мұнда, бір ... ... ... ... ... ... бола ... Олар бірлесіп белгілі бір әлеуметтік
нысандарды көбінесе жалпы мақсатқа, мысалы, жалпы ... және ... бар ... қаржыландыра алады.
Жұмысшыларын және жанұяларын әлеуметтік қорғау бойынша негізгі
функцияларын жеке бизнеспен атқарылуы – ... ... жеке ... ... ... жасағанына тәуелді. Сондықтан мемлекеттің қазіргі
кезде аса маңызды міндеттерінің бірі ретінде біз – ... ... ... ... ... ... ... климатты қосқанда қаржылық
және институционалды инфрақұрылым жасау, сонымен бірге кәсіпорын тұлғалары
арасында бәсекенің дамуы тек қана заңды ... ... ... ... ... ... ... бір категорияларын (инвалидтер, қарт
адамдар, босқындар) салықтық жеңілдіктер ... ... ... ... қатар балансында ... ... бар ... ... ... жеңілдіктер арқылы әлеуметтік аяның сақталуына
және дамуына ықпал етуге болады. Бірақ Республиканың бірқатар ... ... ... ... ... ... әкімшілік шаралармен жеке
сектордың дамуы үшін ешқандай да ынталандырушы фактор бола ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарын
жүргізу, кедейлерге көмек және т.б. қаражат бөлуге мәжбүр етеді.
Нарықтық жағдайдың жақсару шартында халықты ... ... ... ... ... ... емес ... ұйымдар (МҚҰ)
болып табылып, сонымен қатар, ... ... ... ... ... әр
алуан әлеуметтік маңызды халықтың бөлек категорияларын әлеуметтік қорғауға
бағытталған бағдарламаларды жүзеге асырумен айналысатын кәсіподақтар.
Республикада әртүрлі деңгейдегі 3,5 мың МҚҰ ... және ... ... ... МҚҰ ... ... азаматтық игіліктерді
дамытуға, әлеуметтік мәселелерді шешуде қоғамдық ұйымдардың ... ... ... ... ... МҚҰ ... септігін тигізу, шағын несиелеу, кәсіпкерліктің ... ... ... топтарын әлеуметік қорғау, қалпына келтіру
(реабилитация), түзету жұмыстарын физикалық және психологиялық кемшіліктері
бар ... ... ауру ... тәуекел топтармен (нашақорлар,
алкоголиктер, ата-анасының қарауынсыз қалған балалар және т.б.) жұмыс
жасау.
МҚҰ ... ... ... ... ... ... икемділігі, маңыздылығы, жаңашылдығы ... ... ... ... әлеуметтік қызметтің өзіндік
құныңы төмендігі, ... өз ... ... үшін ... ... ... (валантерлер), қызметке пәрменді, кедейшілік мәселелерін
шешуде үкіметпен бірге қызмет етуге дайындығы. Бұдан ... ... ... ... билікке әсер ету механизмдері жеткілікті
түрде әр ... ... ... ... ел ... және әкімінің
(кіші ассамблеялар) қарамағындағы кеңес органдарына (Қазақстан ... ... ... бойынша үш жақты коммисиялар, әртүрлі
арыздар қабылдау және ... ... ... ... ... ... ... шаралары – митингілерді, демонстрациялар, ереуілдерді
өткізу. қазіргі ... ... ... ... ... рөлін бөлек қарастыру керек. Өзінің табиғаты ... ... аз ... ... ... мен әлеуметтік
көмектің ресми органдары арасында ... ... ... және
халықты әлеуметтік қорғаудың қосымша қаржыландыру көзі болып табылады.
Мемлекет және жалпы қоғам көзқарасынан ... ... ... халықтың көп бөлігінің әлеуметтік шығармашылығының белсенді болуы
қоғамның альтернативті жүйелерін құру ... ... ... ... ... басшылары көзқарасынан оларды құру мақсаты әлеуметтік
өзін-өзі ... ... ... бір ... және адамгершілікті
қағидаларды жүзеге асыру, қоғамның ... ... ... ... ... ... ұйымдар енді ғана дамып жатыр, ал басқа
өнеркәсіптік дамыған ... ... ... ... кең ... ... нарықтық қатынастардың қиын жағдайда ... ... өз ... ... тауып, көмекке зәру топтарға
қомақтай жәрдем бере алатынын көрсетіп ... ... ... ... ... ... ... қайырымдылық ұйымдары бар. Олардың қызметі келесі
позитивті сәттермен сипатталады:
1) ... ... ... ... бір бөлігі
қайырымдылық ұйымдар өзіне алады;
2) мемлекетпен қайырымдылық ұйымдарға ... ... ... ... жүзеге асыру ақшаны дәлірек және ... ... ... қайырымдылық ұйымдар жеке тұлғалар мен ... ... ... ... ... ... ... тарту,
яғни әлеуметтік мәселелерді шешуде қоғамның үлесін айтарлықтай көбейтеді.
Қазақстанда халықты әлеуметтік қорғау ісіне қоғамдық ұйымдарды ... ... ... ... ... ерекшеліктермен сипатталады:
1) социалистік қоғамдық құрылымда кедейшілік ... ... ... ... қайырымдылық қызметті реттейтін құқықтық нормативтік базаның жоқтығы;
3) халықтың көп бөлігінің өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... бос уақыттың жетіспеуі;
4) Қазақстандағы қайырымдылық еркін қайырымдылыққа емес, ... ... ... ... ... әкелетін коммерциялық ... ... ... ... ... мен ... қызметі туралы ... ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттік емес
органдардың өзара қарым-қатынасы ... да бір ... ... ... ... ... нақты тәртібін анықтайтын нақты
белгіленген концепция әлі күнге дейін жоқ болып отыр.
Қазақстан Республикасының Президенті ... 2006 ... ... ... жолдауында әлеуметтік қолдау көрсету жүйесінің дауын
келесідей бағыттады: “Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... және олрадың сапасын арттыру үшін әлеуметтік қызметтің
кепілді және қосымша тізбесін әзірлеп, оны заң жүзінде ... және ... ... ... ... ... Әлеуметтік қызмет көрсетудің
мемлекеттік стандарттарын ... ... ... ... ... ұйымдардың қызметін міндетті түрде лицензиялауды кіргізу және
олардың жұмысшыларын тіркеу ... ... ... ... ... ... ... негізде дамуы үшін
қаржыландыру мен ... ... ... қажет /19,15б/.
Жоғары айтылғандардан нарықтық қатынастар жағдайында жеке бизнеске
және мемлекеттік емес қоғамдық ұйымдарға тірек ... ... ... ... ... мен ... ... жоймайды. Кері
жағдайда, одан да көп теңсіздікке және ... алып ... ... емес ... ... болу ... бар. Осылайша, егер мемлекеттік
емес ұйымдармен әлеуметтік қорғаудың ... ... ... ... және йлеуметтік көмектің таңдаулығымен әрекеттесе, онда ол
ұйымдар әлеуметтік жеңілдіктерді ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан көмекке зәру мүшелерінің ... ... ... ... ... ... өз қолынан
жібермеуі керек.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХАЛЫҚТЫ ӘЛЕУМЕТТІК ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... жүйесін дамытудың басты бағыттары
халықаларық ... мен ... ... ... ... ... ... сай келетін және минималді шығындармен тұрғындарды көп
қаптап ... ... ... тұрақты стимулдарды қалыптастыратын жүйесін
құру ұсынылады.
Жаңа жүйе ... ... ... оған ... элементтерімен қатар
тұрғындарды негізгі қауіптен әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ету үшін еректі
және міндетті ... ... ... қорғаудың жаңа жүйесінің басты міндеттері мен мақсаттары
экономикалық өсуге ықпал ететін элементтерден тұруы керек.
Қауіпті жағдайлар ... ... ... әділ ... ... ... ... және барлық тұрғындарды максималды ... ... ... ... заң ... ... ... құрылуы
міендетті..
Әлеуметтік қорау жүйесін мыналар жүзеге асыруы қажет:
1) әлеуметтік қорғау құқығы ... ... қолы оңай ... ... Бірдей әлеуметтік қауіп кезінде жұмыс тәжірибесі мен ... ... ... ... ... көлемі барлығына бір
деңгейде төленуі тиіс. Сонымен қатар, қосымша қорғау әрбір ... ... ... мен ... байланысты болады;
2) әрбір азаматтың мемлекетіне тәуелділігін емес және жауапкершілігін
арттырады. Барлық еңбекке қабиетті ... ... ... ... ... тұрмысына жауапты болуға ұмтылуы керек;
3) төлемақы оны ... ... және оған ... бар ... ... ... ... тиімді, әділ, жақсы басқаралатын аз шығынды
және қарапайым болуы тиіс;
4) жүйенің негізгі кампоненттері тез ... ... ... ... ... ... қамту.
Жоғарыда аталғандарды есепке ала отырып әлеуметтік қауіп негізінде
әлеуметтік қорғау жүйесін ұйымдастыру қарастырылады. Оған қорғаудың ... ... ... ... байланысты барлық азаматтарға бюджет есебінен
және жұмысшылар есебінен міндетті әлеуметтік сақтандыру;
2) жинақтаушы зейнетақы жүйесі;
3) белгілі бір азаматтар ... ... ... ... көрсететің
арнайы мемлекеттік бағдарламалар мен әлеуметтік көмек.
Сонымен қатар әлеуметтік ... ... ... ... сақтандыруды
жүзеге асыратын азаматтар марапатталады.
Әлеуметтік қорғау жүйесінің институционалды базасын әлемдік тәжірибе
негізінде қарастыруда Қазақстан жағдайын ескере ... ... ... таңдау
керек. Онда мемлекеттік және жеке институттардың мүмкіндіктері тиімді
қолданылады.
Барлық әлеуметтік төлемді басқару мен ... үшін жеке ... ... ... және ... азаматқа жеке теңестіру кодын беретін
мәліметтердің ұлттық базасы құрылуы тиіс.
Ана мен ... кең ... ... ... ету – ... ... ... басымдықтарының бірі. Әлеуметтік қорғау жүйесін
жүзеге асыруда ... ... ... кеңейді, ондай жағдайда әлеуметтік
қорғау қажеттілігі туындайды. ... ... ... мақсатында
бала туу мен тәрбиелеу әлеуметтік қорғауды қажет ... ... ... ... ... бала туылғанда берілетін төлемақы мен
кәмелетке болмаған балаларды тәрбиелейтін ... ... ... ... шешу ... ... Ол мүгедентердің
негізгі құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... қауіптердің жеке бағдарламасын дамытудың, мүгедектердің
интеграциясына көмек көрсетудің шаралары қарастырылады. Аталған ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік көмек тек қажеттіліктің шынайы критерийлері ... аз ... ... ... ... ... белгілі бір
әлеуметтік топ адамдары-соғыс ардагерлері мен мүгедектерде және көп балалы
анадарды қосымша қорғауға бағытталған ... ... ... ... ... асырудағы маңыздысы әлеуметтік нормативтер
рөлін аттыру, минималды жалақының өмір сүру минимумы деңгейіне ... ... осуі ... ... ... ... ... нақты
әлеуметтік – экономикалық жағдайға қанес нормативтерге сүйене отырып
есептеледі.
Әлеуметтік ... ... мен ... алу мақсатында мемлекет бірқатар
шаралар қолданады. Жұмыстан айырылу ... ... алу үшін ... ... ... ... ... жағдайын қалыптастыру мақсатында
мемлекет жаңа жұмыс орындарын құру бағдарламасын жүзеге асырады.
Тұрғындар өмрі мен денсаулығына қатер төндіретін қауіптің ... ... ... ... мен ... қорғау заңының орындалуын қадағалайтын
мемлекеттік бақылау күшейтіледі.
Мүгедектік қауіпін азайту мақсатында медициналық ... ... ... оны ... мен ... асыратын механизмдері қарастыралады.
Әлеуметтік сақтандыруды енгізу негізінде төлемақы ... ... ... ... ... ... асыраушысынан және
еңбекке қабілеттіліктен айырылған жағдайда өзгермейді.
Әлеуметтік қорғау жүйесіне жас ... ғана ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қызметкерлерін жұмыс
берушілер ұйымын қатыстырылуы ... ... ... ... жүйесі
жұмысшылар мен жұмыс берушілер есебінен қаржыланады.
3.2 Халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ... қысқартуда әлеуметтік қорғау саясаты маңызды рөл атқарады.
Күнделікті қиыншылықтарды жеңуге кепілдік беретін жәрдемақылар беру, қызмет
көрсету шаралары іске ... Бұл ... ... ... ... халық топтарының қаржы ресурстарының уақытша көбеюіне жағдай
жасайды. ... ... ... ... ету ... тек қана мұқтаж адамдарға берілуі қажет.
Әлеуметтік қорғау деп ... ... ... ... ... ... тіршілік әрекеттің кепілдікті деңгейін қамтамасыз етуге
арналған басымдықтардың және оларды мемлекеттік және басқадай институттар
арқылы жүзеге асыру механизмдерінің ... ... Бұл ... ... ... ... ... ішкі өнімнің мөлшерлеріне,
қордаланған ұлттық байлыққа және оларды ... ... ... іске ... ... ... байланысты болады. Әлеуметтік қорғаудың
қаржылық тұлғалауы арналуы ақша қорларын ... және ... ... ... қатынастарда көрініп, біліннеді, бұл қорлардан
халыққа әр түрлі әлеуметтәк төлемақылар беріледі. Кедейленген топты ... ... ... ... ... ... негізгі
міндетті. Тұтынудың әр түрлі ... ... пен ... ... байланытылығын атап өту керек. Ондай ... ... ... ... ... істейтіндер мен масылдардың ара-қатынасы,
днсаулық жайы, ... ... ... және т.б. ... ... қайта бөлу қызметінің негізгі мақсатты-осы айырмашылықтарды
азайтып, қоғамның барлық мүшелерінің өмір ... ... ... ... ... әлеуметтік төлемақылар мөлшерін есептеудің негізі орта есеппен
жан ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл үшін
негізгі тамақ өнімдері, киім-кешек, дәрідәрмек отбасына қажет ... құны мен ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесі одан ары ... ... ... Осы бағытта 2004 жылы мемлекеттік әлеуметтік
реформаларды 2005-2007 жылдары одан әрі ... ... ... Бұл ... мақсаты қаржылық-тұрақты, экономикалық
тиімді, әлеуметтік әділетті үш сатылы әлеуметтік қамсыздару жүйесін ... ... ... ... категориялық санаттық негізде
беріледі: тек қана республикалық деңгейде бекітілген екі ... ... ... ... және тұрғын-үй жәрдемақысы-
мұқтаж адамдардың табысын гексеру арқылы орташа ... ... ... ... ... ... олардың табысы күнкөріс
минимумынан 40%-дан төмен болса) /20, ... ... ... көлемі жағынан екінші орында тұрған
әлеуметтік көмектің бір түрі мемлекеттік атаулы ... ... ... оған ... –үй ... бала ... ... берілетін және
басқа да әлеуметтік көмектің түрлері жатады.
Айлық есептік ... ... ... (АЕК) бала тууға
байланысты бұл жәрдемақы бір ет беріледі (Кесте ... ... ... ... ... |2002 |2003 |2004 |2005 ... әлеуметтік жәрдемақыларды | | | | ... мың ... ... ішінде |792,3 |791,7 |786,4 |790,4 |
|Жасына қарай берілетін жәрдемақысы, мың | | | | ... |18,2 |16,7 |15,5 |15,0 ... ... ... мың | | | | ... |388,7 |391,6 |391,3 |396,7 ... айырылған жағдайда (жұмыс | | | | ... ... мың адам |385,4 |383,4 |379,6 |378,7 ... ... ... | | | | ... көлемі барлығы, теңге |3630 |4095 |4394 |4602 ... ... ... ... және халықты әлеуметтік ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 2001 жылы 17 ішілде
шыққан №246 «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек тұралың Заңына ... /21, ... ... ... табысы аз отбасыларына, соның ішінде орташа
табыспен кедейшілік шегінің айырмашылығы ретінде нақты ... ... ... деңгейі-халықтың ауқаттылығын көрсететін категория,
адамның ... ... ... мен ... ... және ... толығымен қамтамасыз ететін жиынтық көрсеткіш. Осы ... ... бір ... ү шаруашылығында тұтылуының ақшалай көрісінің
жиынтығы өмір құны деп ... ... ... ... (жан ... шаққандағы ай сайынғы
көрсеткіш)
- орташа еңбек ақы,
Халықтың тұрмыс деңгейінің көрсеткіштеріне мыналар жатады:
-халықтың ақшалай табыстарының номиналдық ... ... (ай ... басына шаққандағы көрсеткіш),
-ең төменгі еңбек ақы,
-номиналдық (атаулы) еңбек ақының ең төменгі еңбек ақыға қатынасы,
-жасына қарай берілетін ең ... ... ... (жан ... ... ай ... ... күнкөріс минимумынан төмен халықтың үлес салмағы, %,
-азық-түлік себетінің құны (жан ... ... ай ... ... ... төмен халықтың үлес салмағы, %.
Экономиканың даму барысында елде жан басына шаққандағы коэффициент
тұрақты тұрде ... ... да, ... ... да ... ... күнкөріс минимумынан төмен халықтың үлес салмағы ауылдық ... ... ... ... ... ... ... үрдіс Қазақстанның өңтүстік және батыс облыстарында (Атырау,
Маңғыстау), көп ... ... тән ... ... орын алған,
әйелдер, балалар кедейлігі көп тараған.
Зертеушілердің деректеріне сүйенсек, Қазақстанда ... ... ... ... ... мен ақша жинақтарын
анықтауда (сонын ішінде жұмыссыздардың және ... ... ... ... ... ... ... ұлттық шоттар
жүйесінің көрсеткіштерімен салыстыруда әдістемілік қиындықтар бар (Кесте
3).
Кесте-3.
Табысы күнкөріс минимумынан төмен ... үлес ... аты |2004 ... ... ішінде |
| ... | |
| | | | |
| | ... жер ... жер ... ... |16,1 |9,2 |24,8 ... облысы |14,0 |10,4 |16,8 ... ... |14,3 |6,4 |24,9 ... ... |15,2 |10,3 |17,3 ... ... |29,1 |20,6 |41,8 ... |14,4 |3,0 |22,4 ... ... |18,3 |14,6 |21,2 ... ... |13,5 |7,4 |38,9 ... ... |19,0 |7,6 |32,1 ... ... |26,5 |21,4 |35,7 ... ... |21,0 |15,4 |47,0 ... Қазақстан |23,0 |17,0 |26,4 ... ... |14,5 |6,6 |28,0 ... |12,0 |3,7 |17,0 ... |14,9 |7,1 |25,6 ... ... |1,1 |1,1 |- ... ... |2,0 |2,8 |- ... ... | | | ... ... 2004 жылғы табыстар ауытқуының негізгі көрсеткіштері.
ҚР статистика жөніндегі Агентігі, 2005
Мемлекеттің атаулы көмегін алушылар-балалар, балалары бар отбасылар
кедей ... ... өте көп. ... ана мен ... ... ... мәселеген айналған.
Бүгінгі күнде ана мен баланы әлеуметтік қорғауда төлемдердің үш ... және ... ... ... ... балалы аналарға төленетін арнайы мемлекеттік жәрдемақылар,
-мемлекеттік атаулы ... ... ... ... жәрдемақылардың көлемі ұлғаяды және ... ... бір ... ... ... ... ... жәрдемақы, 18
жасқа дейін балаларға берілетін жәрдемақы (отбасының жиынтық табысын ескере
отырып тағайындалады).
Бала мен ананы ... ... ... жолға қойылғанымен әйелдерге
толыққанды жұмыс істеуге, еңбек процесіне қатысуға, өзіне және балаларына
қалыпты тіршілік қамтамасыз етуге ... әлі ... ... шешілмеген мәселелерге әйелдің жүкті болған кезінде бала кутуге
араналған демалысын ... ... ... жұмыс орнын сақтап
қалуда жауапкершілігін арттыруда көптеген шешілмеген мәселелер бар.
Мүгедектерді әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... саласындағы уәкілетті органға және оның аумақтық
бөлімшелеріне жүктеледі. Оларға ... ... ... ... ... ... ... бұзушылықтар туралы актілер жасау,
анықталған бұзушылықтарды жою туралы жазбаша ... ... ... ... ... ... салу құқығы беріледі. Заңдарды
бұзғаны үшін кінәл басшыларға және заңды тұлғаларға (тиісінші 200 және ... ... ... ... ... заң жобасының негізінде мүгедектерді қорғаудың әлдеқайда тиімді
жүйесін құруға 2007 жылдан бастап мемлекеттік бюджеттен 72,5 ... ... ... ... ... мүгедектерді әлеуметтік қорғау
туралы Заңды ... ... ... ... базаға: «Қазақстан
Республикасындағы мүгедектігі бойынша, асыраушысынан айырылу жағдайы
бойынша және жасына байланысты ... ... ... ... ... ... халықты жұмыспен қамту туралың,
«Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... Республикасынын Кодексіне өзгірістер
мен толықтырулар еңгізілді.
Үш сатылы халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ... орны ... ... ... сақтандыру жүйесін енгізудің мынандай
мақсаттары бар:
1) Негізгі әлеуметтік сақтандыру тәуекелдер ... ... ... жұмыскерлерге қосымша әлеуметтік қорғау жүйесін
қалыптастыру. Кәзіргі жағдайда ... ... ... ... азаматтар
мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алуларына құқтар бар, ол ... ... ... Бұл ... ... жоғалтқан
еңбек табысына байланысты емес және бюджет мүмкіндігіне қарай анықталады.
Бұл жәрдемақылардың көлемі онша ... емес ... ... ... ... ... көлемі 2004 жылы 2757 теңге болса,
мүгедектерге ... ... ... ... асыраушысынан
айырылған жағдайда-5336 теңге ... ... ... жылы ... ... ... ... әлеуметтік жардемақының
орташа көлемі-20%-ке ... деп ... ... Бірақ жәрдемақыны төлеу бар
мәселені шеше ... да ... ... ... ... тәуекелдер
пайда болған жағдайда жұмысшыларды ... ... ... ... Бұл жүйе ... ... және көлеіне қарай жүргізіледі.
Әулеметтік сақтандыру енгізуен ... ... ... ... ... ... бұл жерде әулеметтік қамсыздандырудың
қосымша түрлерін қолдануға мүмкіндік туады. Жұмыспен қамтуды ... ... ... өсудің факторы бола алады.
Жұмыс істейтін азаматтардың өз келешегіне және отбасының берекесі
үшін жеке ... ... ... ... жеке ... ... байланысты болуы бір мезгілде
әлеуметтік қорғауда әділеттілікт күшейтеді, өйткені әулеметтік төлемдер
қатысушылардың қызмет ... ... ... ... ... ... байланысты болады.
2) Қосымша қаржыландыру көздерін тарту. ... ... ... салықтан басқа (жұмыс беруші төлеуді) қаржыландырудың қосымша
көздері де тартылады ... ... ... зиан ... үшін
жауапгершілігін сақтандыру, жұмыспен дербес қамтылғандардың жарналары).
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне ... ... ... ... ұйымдар (жұмыс істейтін зейнеткерлерден басқа), өзін-
өзі жұмыспнен ... ... ... және ... ... ... ... сәйкес сақтандыру еңбек ету қабілетінен айырылған, жұмысынан
айырылған жағдайлада пайда болатын ... ... ... ... және жұмыс берушілер міндетті зейнетақы
жрналарына төлей алады.
3) Ерікті зейнетақы ... ... ... ... ... ... отырғндай, ерікті сақтандыру жүйесіне қатысуды
ынтландыратын шаралар қарастырылып жатыр, азамаииардың кейбір ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі зерттелуде.
Қазақстанда бұл реформа 1998 жылы зейнетақымен қамтамасыз ету ... ... ... Бұл ... ... ... ... қаржымен қамтамасыз етілмеуі, салық ... ... ... ... ... зейнетақы мен жәрдемақыларды
төлеуге жіберілуі және ... ... ... мен ... ... өсуі ... ... /22, 45б/.
Бұл процесс 1991-1997 жылдардағы өндірістің ... ... ... азаюынан, жұмыссыздықтың өсуінен, гипер ... ... ... ... ... ... зейнетақы
жүйесі кезінде әркім өз табысынан міндетті зейнетақы ... ... ... ... ... зейнетақы берудегі, мемлекеттік
бюджетке түскен ауыртпалығын төмендетуге демографиялық ... ... ... ... бала туу ... төмендеуі, зейнетке шыққан
соң өмірдің ұзақтылығына байланысты шығындарды қаржылындыруға арналған
қаржы міндеттемелерін қысқарту болып ... Одан ... ... ... ... ... мен төленетін жәрдемақылардың арасындағы
қатынасты, ... ... ... ... ... ... көбейтуге жағдай жасайды. Сондықтан Қазақстанда қазәрге
жағдайда екі жүйенің симбиозы-қосындысы ... ... ... ... және ... ... ... кейін біріншісі
мемлекеттік әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ал жинақтаушы зейнетақы жүйесі мемлекеттің саясатын іске
асырудың негізгі ... көзі ... ... ... жүйесі 1,5
миллион азаматтардың зейнетақымен қамсыздандырудың негізгі тұтқасы болып
табылады және сөзсіз әлі 20-30 ... ... өте ... роль ... ... ... жүйесінің негізгі индикаторы, 2004 жыл
|Жасына қарай берілетін ... ... ... мың адам |1,616 ... ... берілетін зейнетақының ең төменгі мөлшері, теңге|5800 |
|Зейнетақының ең жоғары көлемі, теңге |10924 ... ... ... ... |8529 ... минимумы, теңге |5427 ... ... ... % |97,6 ... ... ... және ... ... ... ... бойынша
дайындалған.
Келешекте бұл төлемдердің зейнетақымен қамтамасыз етудегі үлес
салмағы жинақтаушы ... ... ... байланысты төмендей
бастайды. Қазіргі жағдайда ынтымақтастық зейнетақы жүйесі әлеуметтік ... ... ... ... ... картаюын ойлау және азаматтардың еңбек ету ... ... жеке ... ... ... ... ... негізгі
постулаты болып табылады. Қазақстанныңжинақтаушы зейнетақы ... де ... жоқ: ... ... ... ... ... кепілдік
береді, және әмбебап базалық зейнетақыны қосымша кепілдік ретінде еңгізіуді
жоспарлап отыр. Жалпы, әрбір жұмысшы зейнетақы жүйесіне қатысуға ... ... ... дербес шотына төлеу арқылы дербес жауапкершілік
тартады.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі Қазақстанда жеті жыл бойы жұмыс істеіді.
Бұл уақытта зейнетақы активтері едәуір көп ... және олар 2004 жылы ... 9%-ын ... ... ... ... ... қатысушылардың нақты
көрсеткішін айту қиын. Ресми статистикаға жүгінсек, бұл жүйе 6,6 миллион
адамды қамтып отыр, бұл ... ... ... ... зейнетақы жүйесіне қатысатын ... ... ай ... ... ... түрде 10% көлемінде ... ... ... ... ... ... ай сайынғы табыс
ең төменге айлық жалақының жетпіс бес еселік мөлшерінен ... ... ... азаматтар ерікті зейнетақы жарналарын (табыстан алынатын салық егер
10-есе АЕК-тен асып кетсе) көлемінде бере ... Ең бір ... ... ... ... ... ... кәсіптердің,
жағдайлары ерекше зиянды аса кауіпті өндірісте жұмыс істеітіндер үшін 10%-
тен аспайтын табыстарынан ... ... ... Бұл жарналар жұмыс
берушілердің қаражаттары есебінен салықтық ... ... ... ... 2003 жылы 41%-ға өсіуне қарамастан кәсіпорындардың
зейнетақы жарналарын төлеудегі ... ... ... ... ... ... ... ақысы жоғары болмағандығын
ескерсек, күндердің күнінде зеңнетақы ... үшін ... ... қаражат
мөлшеріне жетпей қалуы мүмкін. Оларға еңбек ... ... ... ... ішінде әйелдер, ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... халықтың аз қамтылған айлық жалақысы
төмен топтарына арнайы шараларды мемлекет тарапынан қарастырған жөн.
Қазіргі ... 6,7 ... ... жеке ... ... ... ... инвестициялық табыс 107,4 миллиард теңгені ... ... ... ... мен ... қосқанда, жалпы құны 25 миллиард ... ... және ... ... ... ... зейнетақы
төлемі жүзеге асырылған. Өз кезегінде, 2007 жылы зейнетақы қорының көлемі
947 миллиард теңгеге жетеді деп болжанып отыр.
Міндетті ... ... ... ... ... ... әзірлеу, мемлекеттік кепілдікті сақтауды жүзеге асыру ... ... ... ... деңгейін есептей отырып енгізілген
зейнетақы жарнасын, сондай-ақ салымшылар мен зейнетақы жинағын алушылардың
құқығы қорғауды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді қаржылық
құралдар үлесін ұлғайту мен тізбесін кеңейту, зейнетақы активтерін басқару
тиімділігін ... ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесін дамытудағы маңызды бағыт қаржы
салуды жобалауды дамыту болып ... ... ... ... ... ... ... пікірінше, оларды
қаржыландыру үшін шығарылған облигациялар бойынша мемлекеттік кепілдікті
ұсынатын ... ... ... ... ... ... ... Бұл
тұрғындағы мазалайтын жәйт, тұрғындардың өз ... ... ... ... ... ... Бұл ... шешуде елемеушілік немесе
жеткілікті көңіл бөлмеушілік орын ... ... ... ... ... ... ... біраз бөлігінің жинақтаушы
зейнетақы жүйесіне ... ... ақыр ... бұл ... бюджетіне 10-
15 жылдан кейін ауыр тиюі мүмкін екінін атап өту қажет.
Аталған проблеманы шешуге бағатталған ұсыныс, біздің ... ... ... құрі ... азаматтар үшін тартымды болып,
олардың ресми есеп шеңбңрінде табысын жинақтаушы ... ... ... болар еді /23, 45 с/.
Қазіргі уақытта жеке жұмыспен қамту агенттіктерінің ... ... ... деп ... ... және жыл ... оның дамуында
біршама сапалы және сандық өсу ... ... ... ... және өзге де сипаттағы өзекті мәселелері толық
шешіліп қалыптасқан, теңгерілген жүйе деп айтуға әлі ерте.
Қазіргі ... ... ... Еңбек және халықты
әлеуметтік қорғау министрлігінің ресми деректері бойынша жалпы республика
бойынша ... 74 жеке ... ... ... бар . Кейінгі жылдары
жұмысқа орналастыру және ірі ... ... ... бойынша
комерциялық агенттіктер санының көбею тенденциясы айқын ... ... ... ЖЖҚА ... санының шамамен 50% Астана қаласында
орналасқан. Сонымен ... ... ... ... жеке ... агенттіктерінің саны өте аз, не мұндай ЖЖҚА-лар мүлдем жоқ. Мысалы,
Қызылорда облысында бір де бір жеке жұмыспен ... ... ... ... дисбаланс көбінесе, облыстық еңбек рыноктарынды жұмыс
күшіне сұраныс мен ұсыныстың ара қатынасына сәйкес қалыптасатын ... ... ... ... ... ... шығыстар мемлекет
шығыстарының жүйесінде үлкен орын алады.
Реформаларды аяқтауда ... ... ... жүйесін
қаржыландырудың негізі көзі болып қалады. Бұл жағдай мемлекеттің қатысуы
төмендегенде және әлеуметтік ... ... ... ... Мемлекет барлық әлеуметтік төлемдердің бюджет ... әрі ... ... ... ... сақтандыру жүйесін қаржыландыру әлеуметтік салықты ... мен ... ... ... ... ... 3%
мөлшерінде енгізу есебінен жүзеге асады. Әлеуметтің қамту ... ... ...... әлеуметтік қорғаудың жаңа саясаттың
жүзеге ... ... ... ... ролі ... ... ... дамығанда да маңызды болады, өйткені жүйе қызметкерлерінің жұмысына
мемлекет бақылау жасайды. Әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... жүйесінде әлеуметтік өлшемдерді өзгерту шаралары
әлеуметтік сақтандыру жүйесін және ... ... мен ... ... ... ... міндетті түрлерің енгізу жүйегі қатысатың
азаматтарды бөлуде ... ... ... ... Әлеуметтік
сақтандыру жүйесін дамытуда ... ... ... ала ... ... ... мақсатында мемлекеттің 100%-дық қатысуымен жабық
акционерлік ... ... ... ... ... ... ұсынылады. Қор қысқа мерзім ішінде әлеуметтік сақтандыру арқылы еңбек
секторын, соның ішінде жеке ... үшін онша ... емес ... жерлерді қамтиды. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... енгізіледі. Қордың
инвестициялық қызметі активтерді сақтаудағы қордың міндеттері мен құқықтары
заңмен белгіленеді, әлеуметтік сақтандыру жүйесі мен ... ... ... ... ... байланыс, оның міндеттері мен
қызметтерінің ... ... ... ... ... ... ... заңдылықтарға сәйкес, акционер ретінде мемлекеттің де міндеті
саналады. Соңдай-ақ міндетті әлеуметтік ... ... ... ... жеке ... ... да ... Әлеуметтік –
экономикалық жағдайлар өзгергенде міндетті әлеуметтік сақтандырудың негізгі
өлшемдеріне мерзімінде өзгертулер енгізіледі.
Әлеуметтік қауіптер түрі мен төлемдерге ... ... ... ... Арнайы топ азаматтарына қосымша көмек қарастыратын арнайы
заң актілері жасалынады. Әлеуметтік нормативтерді анықтау ... ... ... ... ... ... жүйесін реформалау республика тұрғындарының
мүдделеріне қатысты болғандықтан, тұрғындар барлық қызықтыратын сұрақтар
бойынша ... та ... ... ... ету маңызды. Түсіндіру
жұмыстары жүргізіледі.
Әлеуметтік қорғауды реформалауда әлеуметтік ... ... ... ала ... ... қамту мен тұрғындарды әлеуметтік
қорғау жүйесіне тіркеудең маңызы артады.
Азаматтардың әлеуметтік төлемдерді алуы ... ... коды ... асырылатын модель құру жоспарланады. Бұндай жұйенің шешуші элементі.
Тұлғалар мемлекеттік мәліметтер базасы, инфрақұрылымдардағы әкілшілік
шығындарын азайтады, ... ... ... мен ... алу құқығын байланыстырады. Әлеуметтік ... ... ... үшін ... ... ... ... асыраты шаралар
қолданылады /24, 89б/.
Қорытынды
Халықаралық тәжірибеге сүйене отырып, әлеуметтік ... ... ... әдетте:
1) мемлекеттік жәрдемақылар;
2) міндетті әлеуметтік сақтандыру;
3) жинақтаушы зейнетақымен қамтамасыз ету;
4) ... ... ... ... ... ... деген
қорытынды жасауға болады.
Мемлекеттік жәрдемақылар әлеуметтік қорғауға ... ... ... ... ... кепілдікті төлемдермен белгілі бір
деңгейде қамтамасыз етуге арналған.
Жұмыс берушілер мен ... ... ... міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесі төленген ... сай ... ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесі әр азаматтың өзін-өзі зейнетақымен дербес
қамсыздандыруына арналған.
Әлеуметтік көмек азаматтардың жекелеген санаттарын ... ... ... ... ... ... азаматтың әлеуметтік қатерлерін ... ... ... ... ... жүйе ... негізделген жәнедербестендірілген
жүйелердің артықшылықтарын үйлестіуге мүмкіндік береді.
Қазақстанда нарықтық экономикаға көшу ... ... ... ... ... ... ... сәйкес болуы қажет.
Өтпелі кезеңнің басында мемлекет бұрын беймәлім ... ... ... ... ... ... экономиканың бейресми сеторының
өсуі сияқты жаңа экономикалық ... ... ... ... ... ... ... болды.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесін енгізу мен заттай жеңілдіктерді ақшалай
төлемдермен ауыстыруды қоспағанда, жасалған ... ... ... ... өтпелі кезеңнің ағымдық мәселелерін шешуге бағытталды.
Соңғы жылдардағы Қазақстандағы экономикалық қатынастар ... ... ... ... талап етіп отыр. әлеуметтік
экономикалық жағдайлардың нашарлауы, барлық азаматтардың өмірлеріне ... ... ... ... ... ... көп әсерін
тигізуде. Валюта бағамының тербелісі инфляциялық процестерге алып келіп
отыр. ... ... ... ... ... ... алу қабілетінің
төмендеуіне және аз қамтылған халық санының өсуіне алып келіп отыр.
Осының бәрі инфляция болмау үшін кедейшілік болмау үшін ... ... ... ... шектеулі жағдайында кедейшілікке қарсы күрестің
негізгі ... ... ... табылады:
1) халықтың әлеуметтік осал қатарына тікелей атаулы қолдауды күшейту;
2) жұмыссыздарды, әйелдерді, аз қамтылғандарды және ... ... ... ... жеңілдік ретінде және ... ... аз ... ... ... ... ... кәсіпорындар жағынан қажет етуші жанұяларға ақшалай емес көмектің
түрлерін жоғарлату.
Міне, осы халықты әлеуметтік қорғаудың барлық шараларын заң ... ... ... ... ... жағдайымыз
жақсарар еді.
ҚР тұрғындары әлеуметтік қорғау Концепциясының жүзеге асу кезеңдері мен
қорытыңды жағдайы.
Аталған Концепцияны қолдағанан кейін, оның ... ... ... ... ... ... нормативтік – құқықтық ... ... ... Шараларды жүргізуді екі кезеңге бөліп қарастырған жөн.
1- кезең (2005-2006 жылдар):
есептерді жүргізу; ... ... ... ... мен ... ... жұмыс берушінің жауапкершілігін арттыратын міндетті
сақтандыру туралы заң актілерін 2002 ... ... ... ... пен ... ... ... әлеуметтік сақтандыруды
енгізетін заң актілерін қабылдап, 2002 жылдың соңында жүзеге ... ... ... ... ... ... зейнеткерлік қамту
мен салық төлеу заңдылықтарына өзгертулер толықтырулар енгізу; зейнетақы
аннуитеттерін дамыту; әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... ақпарат пен қамтамасыз ету
жүйесін енгізу.
2-кезең (2006-2007 жылдар):
жұмыстан айырылу қаупін әлеуметтік қауіптер санатына енгізу; ... коды ... ... төлемдер беруге көшу; азаматтардың кірісі
бойынша әдістемелік базаны жүзеге асыру; минималды жалақы ... ... ... ... жеткізу; аз қамтылған азаматтарға ... ... ... дамыту, соның ішінде бюджет есебінен болса
туылғанда берілетін төлемақы мен кәмелетке толмаған ... ... ... көмек берудің міндетті ... ... ... тізімі
1. Карибжанов А.С. Социальная защита населения.– Алматы: “Экономика”,
1999 год, 455 ... ... Н.А. 2003 ... ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттары
туралы ел президентінің Қазақстан халқына жолдауы//Егемен Қазақстан. –
2002 жыл, 30 сәуір.
3. Алимбаев А.А., ... С.Н., ... Р.К. и др. ... ... ориентированной экономики в Казахстане (региональный
аспект).– Караганда: ПК Алем. – 2001 г.
4. Экономикалық ... ... ... 1998ж. ... ... Бабакумаров А.Г. Социальная политика государства. – Алматы, 1999 ... ... Ю. ... ... ... в условиях рыночной
экономики//Проблемы теории и практики управления. –№3.– 1993 год, 4 ... ... А.А. ... регулирование экономики – Алматы, 1999
год.
8. Парамонов В.В. Экономика Казахстана. Алматы. – 2000 г. –98 ... ... В. ... ... защиты в странах ЕС//Мровая экономика и
международные отношения. – 2005 год. – №11.– 70 с.
10. Сансызбаева Г.Н. ... ... ... ...... 1999 год.
11. Кепелбаева Г.П. Социальная защита – ... ... ... ... и ... №7.– 1999 год, 15 с.
12. Концепция социальной защиты населения РК: Постановление правительства
РК от 26 июня 2001 ... ... ... ету ... ... – 1998 жыл, 1 ... “Қазақстан Республикасындағы мүгедектердің әлеуметтік қорғалуы туралы
заңы”.– 1999 жыл, 15 ... ... П.Б. ... қорғау жүйесіндегі тәуекел//Банки Казахстана.–
№3 – 2005 жыл, 32 б.
16. И.С. Жолдасбаев. Теоретические ... ... ... ... // ... – №4– ... ... Министрілігінің статистикалық бюллетені. – 2004 ж , 212 б.
18. Говорухина И.Е. Проблемы взаимодействия ... ... ... ... в ... ... ... – Вестник
КазГУ.– №5. – 2003 г.,65 б.
19. Қазақстан Республикасының Президенті Назарбаев Н.А. “Қазақстан ...... 2006 жыл, 1 ... 2005-2007 жылдардағы Қазақстан жинақтаушы зейнетақы жүйесін дамыту
Бағдарламасы
21. ҚР «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы ... 2001 жыл, ... ҚР ... ... ету ... ... 1998 жыл, 15 ... Рахматова Р.Н Пенсионное обеспечение: проблемы и преспективы//Ваше
право.– 2 июля, 2005 год, 45 ... ... ... социально-ориентированной экономики в Казахстане
(региональный аспект): Под. ред. Алпысбаевой ... ... ... 2005 год.
-----------------------
Ìåìëåêåòòiê åìåñ ºî¹àìäûº ½éûìäàð
Ìåìëåêåò
Æåêå áèçíåñ
°ëåóìåòòiê ºîð¹àó ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамзаттың табиғатты қорғау іс-әрекетінің болашағы. Әлемдегі халықтың төтенше жағдайлардан жаппай өлімге ұшырауына әкелетін жағдайлар15 бет
Зақымдаушы факторлардан халықты инженерлік қорғау. Зақымдану ошақтарындағы құтқару және басқа да шұғыл жұмыстар10 бет
Зейнетақымен қамтамасыз ету және халықты әлеуметтік қорғау туралы есеп айырысулар32 бет
Халықты жер сілкінісінен қорғау ерекшеліктері11 бет
Халықты жұмыс пен қамту және әлеуметтік қорғау стратегиясы24 бет
Халықты және аумақтарды қорғауды ұйымдастыру13 бет
Халықты әлеуметтік қорғау7 бет
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесі29 бет
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесі туралы18 бет
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін жетілдіру жолдары98 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь