Еңбек рыногы және жалақы теориясы

I. Кіріспе:

Жалақы деңгейі, динамикасы. Жалақы ілімі.

II. Негізгі бөлім:

1) Еңбек . нарық экономикасының ресурсы. Еңбек теориялары.
2) Еңбек рыногы: қызметі және жүргізу механизмі. Еңбектің сұраныс және ұсыныс қисығы.

III. Қорытынды бөлім:

Жұмысбастылық және жұмыссыздық. Себептері, негізгі белгілері, түрлері және салдары.
I. Еңбек басқа өндіріс факторлары сияқты жалақы деп аталатын табыс әкеледі. Жалақы еңбекке марапатталу ретінде көрінеді. Бұл даусыз шындықты барлық зерттеушілер мойындайды. Бірақ жалақыны түсіндірудегі бірлігі осымен бітеді және өзгешеліктер туындайды.
Маркстік концепциясы біріншіден, еңбек болашақ құнның қайнар көзі, сол себепті оның құны жоқ, тауар емес деп дәлелдейді. Бұл мынаған негізделген, сатылатын еңбек емес, жұмысшының еңбекке деген қабілеттілігі, яғни жұмысшы мен оның жанұясының өмір сүру құралының құнын анықтайтын жұмыс күші көрінеді.
Екіншіден, жалақы ретінде еңбектің барлық өнімі емес, тек қажеттісі, яғни жұмыс күшінің құнының орнын толтыратыны төленеді. Үшіншіден, тауар құнында басқа факторлардың да үлесі көрінеді.
Жалақы - бұл жұмыс күшінің баға және құн формасында көрініс беруі.
Неоклассиктер теориясы негізінде басқаша, біріншіден, олар жалақыны еңбекке баға ретінде қарастырады, екіншіден, оларды жалақының мәні емес, сұраныс пен ұсыныс арақатынасы арқылы дәстүрлі түрде анықтайтын оның деңгейі қызықтырады.
Еңбекке сұраныс пен ұсыныс теңескен жерде жалақының тепе-теңдік деңгейі орнатылады.
Еңбекке сұраныстың өсуі жалақыны көтереді. Еңбекке сұраныстың төмендеуі жалақыны төмендетеді.
Еңбекке сұраныс шектік өніммен, яғни жұмыспен қамтылу бір жұмысшыға өскендегі өнімнің өсуімен анықталады: егер шектік өнім басқа өндіріс факторларын қолданғанға қарағанда еңбекті қолдануда жоғары болса, онда еңбекке сұраныс көтеріледі және керісінше.
1) “Экономикалық теория негіздері” оқу құралы
Автор: Әубәкіров Я. Ә. Досқалиев С. Ә. Байжұмаев Ж. Қ.
Алматы, “Санат” 1998 жыл.

2) “Экономикалық теория” оқу құралы
Автор: С. Әкімбеков, А. С. Баймұхамбетова.
Астана, 2002 жыл.

3) “Экономикалық теория курсы”
Автор: Әубәкіров Я. Ә., Байжұмаев Б.Б., Жақыпова Ф.Н., Табеев Т.П.
Алматы, 1999 жыл.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ... ... ... және ... теориясы”
Орындаған: Мусаева Л.Н.
Тобы : “Ф07К2С”
Тексерген: Байкісиев М. Қ.
Алматы 2007 жыл
Жоспар:
I. Кіріспе:
Жалақы деңгейі, динамикасы. Жалақы ілімі.
II. Негізгі бөлім:
1) Еңбек - ... ... ... Еңбек теориялары.
2) Еңбек рыногы: қызметі және жүргізу механизмі. Еңбектің сұраныс ... ... ... бөлім:
Жұмысбастылық және жұмыссыздық. Себептері, негізгі белгілері, түрлері және
салдары.
Еңбек рыногы және ... ... ... басқа өндіріс факторлары сияқты жалақы деп аталатын табыс
әкеледі. Жалақы еңбекке ... ... ... Бұл ... ... ... ... Бірақ жалақыны түсіндірудегі бірлігі осымен
бітеді және өзгешеліктер туындайды.
Маркстік концепциясы біріншіден, еңбек болашақ құнның қайнар көзі, ... оның құны жоқ, ... емес деп ... Бұл ... негізделген,
сатылатын еңбек емес, жұмысшының еңбекке деген қабілеттілігі, яғни ... оның ... өмір сүру ... ... анықтайтын жұмыс күші
көрінеді.
Екіншіден, жалақы ретінде еңбектің барлық өнімі емес, тек қажеттісі,
яғни жұмыс күшінің құнының ... ... ... ... тауар
құнында басқа факторлардың да үлесі көрінеді.
Жалақы - бұл ... ... баға және құн ... ... ... ... ... басқаша, біріншіден, олар жалақыны
еңбекке баға ретінде қарастырады, екіншіден, оларды жалақының мәні ... пен ... ... ... ... түрде анықтайтын оның
деңгейі қызықтырады.
Еңбекке сұраныс пен ұсыныс ... ... ... ... ... ... өсуі ... көтереді. Еңбекке сұраныстың
төмендеуі ... ... ... шектік өніммен, яғни жұмыспен қамтылу бір жұмысшыға
өскендегі өнімнің ... ... егер ... өнім ... ... ... ... еңбекті қолдануда жоғары болса, онда
еңбекке сұраныс көтеріледі және керісінше.
Еңбек ұсынысына әсер ететіңдер:
1) Еңбекке қабілетті халықтың ... ... ... ... ... Халықтың мамандық деңгейі және кәсіпшілік дайындығы.
Жалақы номиналды және нқты ... ... ... 2-ге бөлінеді.
Номиналды жалақы деп жұмысшыға өзінің еңбегі үшін төленетін ақша ... ... ... ... алынған ақша сомасына толып жатқан өмірлік
игіліктер мен қызметтерді иемдену мөлшерімен ... Ол ... ... ... және ... мен қызметтерге баға деңгейіне кері
байланыста тұр.
Жалақы 2 формада болады - мерзімді және ... ... ... ... анықталады. Оның өлшемі еңбекті сағатына төлем болып табылады.
Кесімді төлемде жалақы өндірілген өнім көлеміне байланысты ... ... бір ... бағасын бұйым санына көбейту арқылы анықталады.
Негізгі формалармен байланысты түрлі төлеу жүйесі қолданылады: кесімді-
үдемелі, кесімді-сыйлық, көпфакторлы және ... ... және ... ... ... ... ықпалды
күштер: ұлттық ресурстар ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Бай және өнеркәсіптік дамыған елдерде
номиналды жалақы деңгейі орташа ... ... ... ... ... ... әсер ... Негізінде
әдебиеттерде олардың жалақыға әсер етуінің төрт әдісін көрсетеді:
1. Заң шығару көмегі арқылы ... ... ... ... ... ... жұмысқа алуды тыю, жұмыс көлемін және еңбек интенсивтігін
шектеу арқылы жететін, жұмысын күшіне ұсынысын шектеу;
2. Кәсіпкерлерді ұжымдық келісімді жалақы ... ... ... ... қысым жасау;
3. Еңбекке сұраныс және сонымен бірге жалақыны өсіруге әкелетін
өндіріс түрлерінің өсуіне ... ... ... күрес. Бізге белгілі, монополия
өндірісті қысқарту арқылы бағаны көтере ... және ол ... ... кері
әсерін тигізеді. Монополияға қарсы шығу жалақының төмендеу ... ... ... ... бірі - ... ... ... яғни
адамның жұмыс күші адамдық фактор болып саналады. Елдегі халықтың еңбекке
қатысу мүмкіндігі және қолынан іс ... бір ... ... ... Еңбек ресурсына жақын үлкен мағынадағы ұғым “еңбек потенциалы”.
Еңбек потенциалы - бұл еңбек ... ... ... ... ... ресурстарын осы немесе басқа бағытқа потенциалды өзгерте
алатын елдегі халықтың бір ... ... ... үш ... ... елдің еңбек факторын әр түрлі жақтан суреттейді.
Басқа өндіріс факторларына қарағанда еңбектің ... ... ... ... ... адамнан, жұмыс күшінен де бөлінбейді, сондықтан
әлеуметтік және саяси ... ... Тура осы ... ... әр ... жолмен жақындатады. Батыс ... ... ... ... саналады. Маркстік теорияда еңбек тауар ... ... ... оның жұмыс күші тауар ретінде иррационалды ұғым еңбек
рыногын құрайды.
Осыдан маңызды қорытынды ... ... ... емес, ол жұмыс күші
-тауар, онда еңбек ақы ... ... өнім ... ... тек ... ғана төленеді, жұмыс күшінің ұдайы өндірісіне керекті құн үлесі
ғана. Еңбек өнімінің басқа ... ... ... ... ... ... теорияларында еңбекті ұйымдастыру мен басқару жағынан негізгі
көзқарас ретінде қарастырылады. Кейбір зерттеушілер қолөнер, технологиялық,
инновациялық деп еңбекті ... ... ... ... ... ... вариантағы экономикалық өсу. Бұл жұмыс күші
ұғымын дене еңбегі және ақыл-ой, интеллектуалды еңбек түрлерін ... ... ... ҒТП ... ... ... және ... өсу түрлері ... ... |
| ... |еңбекті басқару |
| ... ... ... дейін | | |
| ... ... ... ... | |
| | ... ... |ірі ... | |
| ... ... |
| | | |
| ... | |
| ... | |
| | | |
| ... ... | ... ... қол ... ... ... бөлінісінің бар
болуы (мысалы, арба өндірісі темір ұстасы мен ағаш ұстасын талап ... ... және т.б.), өз ... жұмысшының командаға бірігуін,
бағынуын айтады.
Технократиялық басқару - қол еңбегінен ... өту ... ... ... ... ... ... формаға күштеу,
еңбекті басқарудың өзіндік түрін бөлу. Өзіндік материалдық базаның өзгеру
жолында ... бұл түрі ... ... өтті. Технократиялық басқаруға
өту ХІХ ғасырдың соңында ХХ ... ... ... асты және Ф. ... ... ... жұмысшы орындайтын әрбір операция
хронометраждалады, өлшенеді. ... ... ... ... ... және ең ... ... жағын таңдайды. Жұмыстың бұл
принциптері “еңбекті ғылыми ұйымдастыру” ... ... ... келесі кезеңі Т. ... ... ... үздіксіз конвейер өндірісіне негізделеді, бұл жұмыс
қарқынын тездетеді, шығынды төмендетеді, ... ... және ... ... ... ғасырдың 30-40-щы жылдарында технократиялық басқаруға психологиялық
және әлеуметтік компоненттер кіреді. ... ... ... ... деңгейін бекіту, мерзімнен тыс жұмысқа ақы ... ... және ... ... Бұл тап ... және ... ... жетістігі әсерінен істелді.
50-60-шы жылдары технократиялық басқаруда “адамдық қатынасты” енгізді,
адамға өз бетінше және шешім қабылдауы ұнайтындығы, ... ... ... және ... болу ... екені дәлелденді.
Сонымен қатар жұмыс ережесін қарастыру, ... ... ... ... ... қатысуы және т.б. мүмкіндіктер туды.
Инновациялық басқару өндірістің жаңа ... ... ... ... ... ресурстарын” таратуды талап ету,
өз бетінше ... ... ... ... ... ... және ... қамтамасыздандыруды көрсетеді. Ол методтарды қолдану, даму өрісін
анықтау болып табылады.
ІІ. Еңбек рыногы - бұл ... ... және ... ... ... ... күші және еңбекті ... ... ... ... ... ... ... еңбек рыногында
да еңбекке ұсыныс және еңбектің ... ... ... ... ... кез ... ... қызмет етеді. Қарапайым шарты
жетілген бәсеке. Оның рыноктық сипаттамасы:
- кәсіпорындар саны көп болуы, керекті ... ... ... ... бәсекелеседі;
- жоғары дәрежелі мамандандырылған қажетті жалданушылардың көптігі;
- еңбек рыногына бірде-бір жұмысшының немесе кәсіпорынның күшті ықпалы
жоқ.
Еңбекке ... ... ... ... ... жеке ... сұранысты жинақтау жолымен анықталады. Ал, фирма ... ... ... ... ... шешеді, еңбекке сұраныс бағасын, яғни еңбек
ақысын анықтайды.
Еңбекке ... ... ... ... ... ... демек
өнімнің көбеюі қосымша еңбек бірлігін жалдау нәтижесінде алады. Қосымша
жұмысшы жалдау нәтижесінде алынған ... ... ... өнім ... ... түскен табысты анықтау үшін шектік өнімді өнім бірлігі
бағасына көбейтеміз. Осы табыс ... ... ... ... ... ... ... өнім, әрбір қосымша жұмысшыны жалдағандағы өнім шығару
көлемінің өзгеруін көрсетеді.
Шектік ... ... ... төленетін еңбек ақыдан жоғары болғанда
ғана, қосымша жұмысшы жалдауға болады. ... ... ... ... ... екі көрсеткішпен анықталады: жалақы және шектік
өнім құны.
Жалақы ... мен ... ... сұраныс мөлшері арасындағы тәуелділік
еңбекке сұраныс қисығы бір ... азаю ... ... ... ... ... ... анықталады, ондағы халықтың
еңбекке жарамды бөлігі, орта сағат санымен, бір ... ... ... ... еңбек сапасы жақтарын қамтиды.
Еңбек ұсынысы сұраныс сияқты, жалақы мөлшеріне ... ... ... ... ... еңбек ақы өскенде, ... ... ... Ал ... ... ... ұсынысы да түседі.
Еңбек ұсынысы екі құбылыспен сипатталады: “орнын басу ... ... Бұл жеке ... ... ... ... Еңбек ақының
өсуі белгілі мезетте, еңбекке ұсынысты көбейтеді, бірақ жоғары деңгейге
жеткен кезде, одан ары ... ... ақы ... ... ... ... ... өсіруне де, кемуге де әкеледі.
Себебі: жұмысқа жалданатын адам еңбек пен бос уақыт арасын ... ... ... ... бірақ бос уақыттан айырылады. Жалақы
көтерілген ... ... ... ... үшін, бос уақытты құрбандыққа шалып
жұмысқа ден қояды. Нәтижесінде еңбек ұсынысы өседі. Мұнда “орын басу әсері”
көрінеді. Болашақта жалақының өсуі ... ... ... ... ... еңбекті емес, бос уақытты ынталандырады, осы жағдайда ең арзан ... ... ... табыс өсуімен еңбек ұсынысы қысқарады.
Ұсыныс пен сұраныстың қиылысқан жері, ... ... ... ... ... ... экономикада толық жұмыс
бастылықты тұрақтандырады. Еңбекке сұраныс ... ... ... ... күшін ұстау мақсатымен жалақыны көбейтеді. Сол кезде
адамның көбі ... ... ... кейде көтеріңкі жалақы, жұмыс
берушілерді аз жұмысшы ... ... ... Еңбек рыногының дисбалансы хроникалық ... ... ... ... ... ... ... Ағылшын Мальтус халық өсу заңдарын ұсынды, бұл бойынша өндіріскетән
азық-түлік өнімі арифметикалық прогрессиямен (1, 2, 3, 4, 5, ...) ... өсуі - ... (2, 4, 8, 16, 32) ... ... ... мальтузиандықтар жұмыссыздықтың негізгі ... және ... ... ... ... ... ақтады: соғыс,
эпидемия, апат т.б.
2. Классикалық саяси экономия, еңбек рыногында өзін-өзі ... ... ... ... ... орын жоқ, егер ... ... жалақыға
жұмыс істегісі келмесе өз еркі білдіреді және жоғары төлемді жұмыс тапқанша
өз еркімен жұмыс істемейді деп көрсетті.
3. Марксистік теорияда ... тән ... ішкі ... ... ... ... “табиғи” байланыстан өседі және өндірістен жеке
факторды ... ... ... ... немесе жұмыссыздықты
құрайды. Маркстік экономикалық теория қорытындысы капитализмге тән қоғамдық
құрылымдардағы шешілмес қайшылық көздерін ... ... ... ... ... негізін салушы Дж.
Кейнсті санаймыз. Теориялық көзқарасы:
- еркін бәсеке рыногы өздігінше ... ... ... ... ... бастылығына кепілдік бермейді.
5. Қазіргі кезде классикалық ойды қолданушылардың саны ... ... ... болу ... ал одан шығу еш мүмкін емес деп
санайды.
Жұмысбастылық - макроэкономиканың маңызды сипаты.
Жұмысбастылық ұғымымен еңбекке жарамды ... ... ... Ал, ... ... жарамды халықтың жұмысы жоқ, бірақ іздеп
жүрген бөлігі жұмыссыздықты құрайды. Жұмыс ... ... ... ... ... ... істейтіндердің тұтас санымен қатынасы жұмыссыздық
коэффициентін құрайды. Кейбір кезде барлық жұмысқа ... ... ... табиғи құбылыс. Оған объективті себептер бар: ... бір ... ... ... ... ... бір қызмет орнынан
екіншіге ауысуы, тиімді жұмыс іздеуі және оны күтуі және т.б. Осы ... жоқ ... ... ... ... жұмыссыздық - бұл жұмыс күшінің ... ... ... ... өндірістегі технологиялық өзгерістер жұмысшы күшінің
сұранысына құрылымдық өзгерісін ... Жаңа ... ... орнында
жұмыс күші құрылымы сәйкес келмейді, осыдан өндірістегі жұмыскерлердің ... ... ... бұл ... жұмыссыздықты құрайды.
Құрылымдық жұмыссыздық - бұл жұмыс күші құрылымының жұмыс орны
құрылымына сәйкес емес ... ... және ... жұмыссыздық түрлері болмай қалмайтын
шарасыздық, сондықтан жұмыссыздықтың бұл түрлері елде жұмысбастылық халықты
толық қамтиды деп ... ... ... ... фрикциондық және құрылымдық
жұмыссыздықтан шығармайды, бар болуын қамтиды. Демек, толық жұмысбастылық
жұмыссыздықтың абсолютті жоқ болуын көрсетпейді.
Жұмыссыздылықтың айқындалған бір ... ... ... ауытқу
сипатына байланысты жұмыссыздық - циклдық ... Егер ... жоқ ... ... толық болады.
Циклдық жұмыссыздық деп экономикалық тоқырау, дағдарыста ... ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейі “жұмыссыздықтың
табиғи деңгейі” деп айтылады.
Әлемдік тәжірибеде ... заңы ... ... ... көтерілуі табиғи жұмыссыздықтан 1 % үлкен болса, потенциалды ЖҰӨ
салыстырғанда ЖҰӨ 2,5 % ... ... ... ... ... санының жұмыс күші
санына процентті түрдегі қатынасын сипаттайды:
жұмыссыздық саны
Жұмыссыздық мөлшері = ... х 100 ... ... ... ... және ... салдары:
1. Қоғамда бар болатын потенциалды мүмкіндіктер көлемімен
салыстырғандағы ЖҰӨ ... ... ... ... ... әр түрлі әлеуметтік топтарында жұмыссыздық шығыны тепе-тең
бөлінбейді.
3. Жоғары дәрежелі маман жұмысшылар жоғалады.
Еңбек рыногын мемлекеттік реттеу 3 бағытта жүзеге асады:
1) Бос ... ... ... және ... ... ... биржалары
арқылы қайта дайындау;
2) Икемді еңбек ... ... ... әр ... ... ... есептеу (әйелдер, пенсионерлер, жастар). Еңбек қатынастарын
құқықпен қамту;
3) Жұмыссыздықтан зардап шеккен адамдарды әлеуметтік қорғау.
Сонымен рыноктық ... бір ... ... ... ... және
“жұмыссыздықтың ең жоғары деңгейі” қарама-қарсы қойылған.
“Табиғи жұмыссыздық деңгейіне” толық жұмысбастылық тиімділігі ... ... пен ... жұмысбастылық арасындағы анық қатынастарды
көрсетеді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1) ... ... ... оқу ... Әубәкіров Я. Ә. Досқалиев С. Ә. Байжұмаев Ж. Қ.
Алматы, “Санат” 1998 жыл.
2) “Экономикалық теория” оқу құралы
Автор: С. Әкімбеков, А. С. ... 2002 ... ... ... ... Әубәкіров Я. Ә., Байжұмаев Б.Б., Жақыпова Ф.Н., Табеев Т.П.
Алматы, 1999 жыл.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Енбекти жане жалакыны жоспарлау20 бет
Еңбек рыногы және оның элементi – жұмыссыздық26 бет
Еңбек рыногын реттеу, рыноктың мәні, атқаратын қызметі13 бет
Еңбек рыногынындағы жұмыс күші сұранысы мен ұсынысы4 бет
Еңбек рыногының қызметі14 бет
Жалақы және жұмысбастылық: монопсония және еңбек одақтары21 бет
Жалақы және жұмыссыздық түсінігі. Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығын талдау29 бет
Жалақы теориясы, мәні, түрлері, дифференциялық ерекшеліктері18 бет
Жалақы теориясы:мәні, түрлері, жіктелу ерекшеліктері28 бет
Жалақының халық өміріндегі және жалпы рыноктық экономикада табыстың түрі ретінде алатын орны22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь