Қазақстан Республикасының банк жүйесіндегі өзекті мәселелер

Жоспар

Кіріспе

І. Қазақстан Республикасының Банк жүйесі, мазмұны.
1.1.Банктердің нарық экономикадағы рөлі.
1.2.Қазақстанның банк жүйесінің даму тарихы.
1.3.Қазақстанның банк жүйесі.

ІІ.Қазақстан Республикасының банк жүйесіндегі өзекті мәселелер.
2.1.Банктік тәуекелдердің жіктелуі.
2.2.ҚР банктік заңдарын жетілдіру жолындағы проблемалар.
2.3.Екінші деңгейлі банктердің несиелік саясатын бағалау. ТұранӘлемБанкі және Халық банктің жаңа қадамдары.

Қорытынды.

Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе
Қазақстан Республикасының банктер жүйесі – ұлттық экономиканың басқа секторларымен салыстырғанда, нарық талабына сай өзгерістерді жедел қабылдайтын және экономикалық базистегі өндірістік қатынастар мен өндіргіш күштердің даму заңдылықтарына тез сыңай танытатын, салыстырмалы дербестігі бар ақша секторы. Қазақстан Республикасында екі деңгейлі банктер жүйесінің дамуының жаңа кезеңі басталды. Екінші деңгейдегі банктердің халықаралық стандартқа өтуімен байланысты Ұлттық банк және Қазасқтан Республикасы Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу және қадағалау агенттігі тарапынан коммерциялық банк қызметтерінің сандық және сапалық көрсеткіштеріне қойылатын талап күшеюде. Бұған бір жағынан, банкаралық бәсекенің ықпалы әсер етсе, ал екінші жағынан шет ел капиталының банк секторына енуі қозғау салды. Қазақстан экономикасына шет ел инвестицияларын тартумен қатар елімізде сыртқы экономикалық қатынастар да дамуда. Ал бұл процесс өз кезегінде банк менеджментінің сапасын халықаралық деңгейге көтеруді талап етеді. Міне, осыған байланысты банктер жүйесіне теориялық әзірлігі терең және практикалық қабілеті мол мамандар дайындау мәселесі де жаңа белеске көтерілді. Банктер жүйесінің инфляцияны тежеуде, нақты секкторды инвестициялауда, ақша айналымын ұйымдастыруда және экономиканы макродеңгейде реттеуде атқаратын рөлі арта түсті.
Қазіргі кездегі коммерциялық банктер – клиенттерге әр түрлі қызметтер яғни, несие беретін, валюталық және депозиттік операциялармен айналысатын, кассалық есеп айырысу қызметін жүргізетін шаруашылық субъектілермен үзеңгілес, әрі серіктес ерекше кәсіпорын. Сондықтан экономиканы басқаратын мамандардың банк ісін ұйымдастырудың ғылыми және практикалық негізін оқып-үйренуінің маңызы зор. Жоғарыда аталғандай, Қазақстан Республикасы банктерінің халықаралық стандартқа көшуіне байланысты қойылатын талаптар күшейген сайын кәсіби деңгейі жоғары болашақ банкирлер дайындау жауапкершілігі де арта түспек.
Курстық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасындағы банк жүйесінің бәсекеге қабілеттілік деңгейін және даму болашағын анықтау.
Міндеттері – еліміздегі банктердің бүгінгі жай-күйін талдау, сол арқылы оның бәсекеге қабілеттілігін және даму болашағын анықтау; банк саласында қалыптасып отырған проблемаларды және олардың шешу жолдарын анықтау.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Ақша, несие, банктер, оқулық-Алматы 2001 жыл.
2. Қазақстан Республикасындағы банктік заңдар жүйесі. //Заң–2005-№3//
3. Қазақстанның банк секторының даму кезеңдері және қазіргі жай күйі. // Егемен Қазақстан–2000, 24 наурыз//
4. Мамыров Н. Қ., Тлеужанова М.Ә. Макроэкономика,оқулық–2003–432б.
5. Қазақстанның банк жүйесі // Зерде–1996-№7//
6. Банк саласының бүгінгі жаңалықтары //Қазақтан–2002,19 маусым.//
7. Банк ісі // Экономика негіздері–2006-№2, №3.//
8. Кушербаев Б.П. Банктер мен несие алушылар қарым ө қатынастарын реттеу, Қарағанды,2002–29б.
9. Банк жүйесінің экономикалық дамуының кепілі.//Егемен Қазақстан–2000-қараша//
10. Қаіпсіздендіру қоры–сенімдер кепілдігі [Банк жүйесінің жұмысынан].// Алматы ақшамы-2000-наурыз//
11. Халық банкінің қадамы.//Егемен Қазақстан–1999-желтоқсан//
12. Қазақстанның банк жүйесі экономикалық мәселелерді шешуден сырт қалмауы керек.//Жас алаш–2003-шілде//
13. Қазақстан мен Бүкілдүниежүзілік банк–серіктестер.//Егемен Қазақстан–2002–сәуір//
        
        Жоспар
Кіріспе
І. Қазақстан Республикасының Банк жүйесі, мазмұны.
1.1.Банктердің нарық экономикадағы рөлі.
1.2.Қазақстанның банк жүйесінің даму тарихы.
1.3.Қазақстанның банк ... ... банк ... ... ... ... жіктелуі.
2.2.ҚР банктік заңдарын жетілдіру жолындағы проблемалар.
2.3.Екінші деңгейлі ... ... ... бағалау.
ТұранӘлемБанкі және Халық банктің жаңа қадамдары.
Қорытынды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе
Қазақстан Республикасының ... ...... ... ... ... ... талабына сай өзгерістерді жедел
қабылдайтын және экономикалық базистегі ... ... мен ... даму ... тез сыңай танытатын, салыстырмалы дербестігі
бар ақша ... ... ... екі ... ... ... жаңа ... басталды. Екінші деңгейдегі банктердің халықаралық
стандартқа өтуімен байланысты Ұлттық банк және Қазасқтан ... ... мен ... ... ... ... және ... агенттігі
тарапынан коммерциялық банк қызметтерінің сандық және ... ... ... күшеюде. Бұған бір жағынан, ... ... әсер ... ал ... ... шет ел капиталының банк
секторына енуі қозғау салды. Қазақстан экономикасына шет ел инвестицияларын
тартумен қатар ... ... ... ... да ... Ал ... өз кезегінде банк менеджментінің сапасын ... ... ... етеді. Міне, осыған байланысты банктер жүйесіне теориялық
әзірлігі терең және практикалық ... мол ... ... ... ... ... ... Банктер жүйесінің инфляцияны тежеуде, ... ... ақша ... ... және ... ... атқаратын рөлі арта түсті.
Қазіргі кездегі коммерциялық банктер – клиенттерге әр ... ... ... ... ... және депозиттік операциялармен айналысатын,
кассалық есеп айырысу қызметін жүргізетін ... ... әрі ... ... кәсіпорын. Сондықтан экономиканы басқаратын
мамандардың банк ісін ұйымдастырудың ғылыми және ... ... ... ... зор. ... аталғандай, Қазақстан ... ... ... көшуіне байланысты қойылатын талаптар
күшейген сайын кәсіби ... ... ... ... ... де арта ... жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасындағы банк ... ... ... және даму ... ...... банктердің бүгінгі жай-күйін талдау, сол арқылы
оның бәсекеге ... және даму ... ... банк ... ... ... және олардың шешу жолдарын анықтау.
І. Қазақстан Республикасының Банк жүйесі, мазмұны.
1.1.БАНКТЕРДІҢ НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ РӨЛІ
Банктік жүйе–нарықтық экономиканың ең ... және ... ... және ... ... – қатынастардың дамуы тарихи
тұрғыдан қатарлас жүрді және де олар ... ... ... ... халық шаруашылығы қызметінің барлық деңгейдегі басқарумен тікелей
байланысты ... Олар ... ... өндіріс үрдісіне қатысушыларының
экономикалық мүдделерін қанағаттандыру жүзеге асырылды. Осы кезде ... ... ... шаруашылдық органдардың капиталдарын, халықтық
жинақтарын және шаруашылық қызметтің үрдісінде босаған ... да бос ... ... ... қарыз алушылардың уақытша пайдалуына береді,
ақшалай есеп айырылысу жүргізеді және ... үшін ... да ... ... ... ... өндірістің тиімділігі мен қоғамдық
өнімнің айналасына тікелей ықпал етеді.(5 – ... ... ... ... ақша капиталын салааралық, ауданаралық
үлестіру механизімін қамтамасыз ету арқылы маңызды халық ... ... ... экономикада басты қаржылық делдалдар болып табылады. Өз
қызметінің үрдісінде, олар ақша нарығында тауар болатын, жаңа ... ... ... ... ... ... арқылы банк
депозит деген жаңа міндеттеме жасаса, ал ... беру ... ... ... ... қойды.
Осы жаңа міндеттемелер мен талаптарды жасау үрдісі қаржылық делдалдықтың
негізін құрайды. Несие беруші қарыз ... және ... ... ... ... қозғалысы орын ауыстыруы, қаржылық ресурстардың
құйылуы қаржылық делдалдық деп аталады.
Әр түрлі көздерден ақша ... ... ... банктер жалпы ақша
қаражаттарының «тобын» құрайды және де оларды жұмыс ... ... ... әр ... ... ... ... талаптарды
қанағаттандыра алады.
Шаруашылық органдар мен тұрғындардың қаржылық–несиелік қызмет көрсетуін
ұйымдастыру және несиелік жүйенің қызмет етуі ... ... ... роль ... ... ... ... айналады және барлық қаржылық
капитал арқылы нақты басқарады. Олар тек делдалдық қызметтен ... ... ... ... ... ғана кіреді. Несиелік жүйе ... ие бола ... ... ... ең ... ... араласуы»
мүмкін[1].К.Маркс келесіде «Ағылшын банкісі сияқты мекеменің сауда мен
өнркәсіпке билік етуіне» ... ... ... ... ... ... экономиканың негізгі түйіні екні ескеріледі.
Банктік жүйенің мақсаты мен ... ... ... ... ... және ... ... әйтсе де банктер
басқарудың кішігірім жүйелері ретінде ... ... ... ... ... ... өзіне тән жеке міндеттерін орындайды.
Экономиканы басқару органы ретіндегі ... ролі оның ... ... ... және банк ісін ... жалпы принцептерді сақтауда
көрініс табады.
Экономиканы басқару процесінде банктер негізінен басқарудың экономикалық
қатынастарын көрсетеді, ал әр ... ... ... ең ... ... мақсаты, яғни оларға қажеттіліктерді қанағаттандыру арқылы
әсер ... ... ... басқарудың экономикалық әдістері
мәселен,несиелеу арқылы, экономикалық әр ... ... ... ... әр ... ... ... қолм–қолсыз
есеп айырысу арқылы экономиканың үздіксіз ... ... ... қоғамдық өнімнің тоқтаусыз қозғалысын қамтамасыз етеді.
Банктер есеп айырысу операцияларын ... ... ... үшін
айыппұл, төлем төлеу ... ... үшін ... несиені өз уақытында
қайтармағандығы үшін ... ... ... ... мүддесін ғана
емес,сонымен қатар, бұл оперциялардың ... да ... ... өз ... ... ... функционалдық (экономикалық),
салалық (министерстволар, компания, фирмалар) және аумақтарды ... ... ... ... тығыз байланыста жұмыс істейді.
Банктер экономикалық басқарудың органы ... оның өз ... ... де ... ... Банктердің экономикалық
жауапкершілігінің ең ... олар ... ... меншік түріне,
ведомствалық тәуелділігне байланысты емес, шаруашылық орғандарының, (яғни
өз ... ... және ... ... ... ... өздеріне әрбір банкті ... мен ... ... Олар басқа жағдайларда пайдамен
қамтамассыз ... және ... үшін ... неғұрлым тиімді
жүргізетін несиелік сипаты жүргізіледі.
Банктерде басқарудың басқа органдарында жоқ ағымдағы ақпараттар болады. Ең
алдымен ол қызмет көрсетілетін клиенттерінің негізгі қызметі ... ... ... еңбекақы беру,жабдықтаушыларға төлем жасау, банктік
несиелерді қайтару үшін қаражаттың болмауы тек ... ... шарт ... ... нашар екндігінің күнделікті оперативті
көрсеткіші болып табылады. Шотқа ақшаның келіп түсуі жабдықтаушының ... ... және тағы ... білдіреді. Банктің мәліметтері
бухгалтерлік есепті құруды күтпей–ақ кәсіпорын қызметтерінің көптеген
маңызды факторы ... әрі ... ... ... ала көруге мүмкіндік
береді.Бұл банктерге өз ... ... ... бақылауға және
олардың тағдыры мен табыстылығын анықтауға мүмкіндік береді.
Ақша айналымы бірлікпен сипатталады. Қолма–қол және ... ... аясы бір ақша ... ... ... әрі өзара тығыз
байланысты. Банктер кәсіпорындардың, мекемелердің, ұйымдардың, жергілікті
халықтың шот есептерін жүргізу арқылы ақша ... ... ... ... ... ... қадағалайды,әрі оларға ықпал етеді.
Банктік жүйеде қоғамның барлық ... ... ... ... ... ... ... жинақ ақшалары,
тағы басқа бар. Банктер осы ... ... ... ... яғни
оларды пайдалану бойынша бақылау жүргізеді, ақша айналымын ... ... ... ұдайы өндірістік үрдіске әсер етті. ... ... ... ... алдында жаңа мүмкіндіктер ашылуда. Меншікті
жекешелендіру мен мемлекетсіздендіру нәтижесінде жеке меншік, ... және ... ... ... ... кең етек ... ... түрінің негізінде кәсіпорындар құрылуда.Шаруа қожалықтары
санының есебі, оладың бірлесуі, ... ... ... және жеке ... айналысатын тұлғалар да осыған жатады.
Қоғамда белгілі–бір класқа ие коммерсанттар, кәсіпкерлер ... ... ... ... бойынша экономикада,қоғамда ... ролі ... ... бірінші орынға әкімшілдік-
әміршілдік әдістердің орнын-экономикалық ... ... ... ықпал етудің құндық құрылымдарының ... ... Бұл ... экономикада инфляцияның төмендеуінде және ... ... ... ең ... ... жекешелендіру мен
мемлекетсізденудегі ролі ... ... ... жүйенің негізгі
мақсаты–несиелік механизмді жетілдіру, ақша ... ... ... ... ... және ... тәртібін сақтау болып табылады.
Қазақстан Республикасы 1993 жылы 15 қараша айынан бастап өзіміздің ұлттық
валютамыз–төл теңгемізді енгізді. Бірақ ... ... Оның шыңы ... ... ... 46%-ға ... ... банк пен үкіметтің монетарлық
шараларды қабылдауының ... ... ... ... (25%-ға)
төмендеді, ал 1994 жылы тамызда 13,5%-ға, қыркүйекте-10,9%-ға тең ... ... ... қайта қаржыландыру мөлшермесінің 300–ден
250%-ға дейін төмендеуі мен несиелік ресурстар ... ... ... 280%-ға төмендеуі,яғни несие үшін төлем–сұраныс пен
ұсыныс негізінде анықтаған, нарыққа айналды. ... ... және ... ... жақындасу тенденциясы бар. Аукциондарда қысқа мерзімді
қазыналық ... сату ... ... ... ... сәті ... Ұлттық банктің директивті несиелерді беруден ... ... ... және олар агроөнеркәсіптік несие үшін ғана сақталады.
Несиелік ресурстар аукциондарда сатылады.
Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... ұлттық валютаның тұрақтануы және
инфляцияның төмендеуі бойынша жағымды нәтижелер береді.
Мемлекеттік меншікке реформа ... ... ролі ... ... мен пассивтерінің сапасы ... ... ... ... ... байланысты.Осы орайда банк реформа
мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіру ... ... ... ... реформаның негізгі мақсаттарының бірі–экономиканың
жеке секторын құру және кәсіпорындарды жекешелендіруде демеушілік көрсету
болып табылады. Бұдан келіп ... ... ... ... мүдделеріне бағынуы керек. Өйтпесе олар ... ... ... бұл ... ... көптеген мемлекеттік
кәсіпорындардың несие портфелі сапасының төмендігіне қатысты.
Банктік реформа кәсіпорындарды жекешелендіру қайта құруға және көп ... ... ... ... ... ... өз ... алуы
керек.Бұл шығынды және төлем қабілетсіз кәсіпорындарды ... ... ... ... ... мүмкіндігін кеңейтеді.Көп шығынды
кәсіпорындардың өміршең ... ... және ... ... даму ... ... арқылы қызмет көрсетілуі қалған банктердегі
нашар,әрекетсіз несиелердің шоғырлануын болдырмау тиіс.
Банктік жүйенің реформасы инвестициялық қорлардың рөлін ... ... ... құру ... ... ... ... құруға
қолбағыс етеді.Сауықтыру банкінің ролі ... ... ... ... ... ... және көп шығынды
кәсіпорындарға корпаративті жетекшілікті күшейтуге ... арта ... ... ... ... саудасына
қатысып,олардың қарыздарын акционерлік капиталға алмастыруы мүмкін, ... ... ... жеке ... көшеді деген сөз.
Банктік жүйенің рефомасы жеке кәсіпорындардың банктен несие ... ... жеке ... ... ... ... Осы ... ол
шығынды мемлекеттік кәсіпорындарды қайта құруды ынталандырады.
Жекешелендіруші кәсіпорындарға республикада банктік реформаны құрудың
барысында қажетті ипотекалық банктер маңызды көмек көрсетеді, яғни ... ... ... ... оған ... мүлікті кепілге
ала отырып, ипотекалық банктің ұзақ мерзімді несиесін беру мүмкіндігі
туралы ... ... ... ол үшін ең ... заң базасын жасау керек.
Жалпы, нарық жағдайында банк жүйесі 2 деңгейде болады: Орталық банк
(эмиссиялық) және коммерциялық банк (депозиттік) банк.
Комерциялық ... ... ... ... беру және ... шаралардың нәтижесінде коммерциялық банктер ақша ұсынысын
кеңейтеді. Банк жүйесі құнды қағаздар ... де ... банк ... ... ... ... алатын
резервтерін сақтайды,коммерциялық банктердің міндетті резервтері банктер
арасындағы шот айыру ... ... банк ... ... сатушы және сатып алушы қызметін орындайды және ... және шет ... ... үйлестіреді. Барлық
мемлекеттерде орталық банк ақша–несие саясатын қалыптастырады және ... ... ... ... және ... банк пен ... банк ... және банктен тыс
секторлардың шешімдері нәтижесінде ... ақша ... ... ... банк ақша ... ақша базасына және
мультипликаторға әсер ету арқылы қадағалайды.Ақша ұсынысының нақты ... банк ... ... ... ... және ... құрылады.
Қазақстан Ұлттық Банкі мемлекеттік ақша–несие саясатын анықтайтын және
жүзеге асыратын ... ... ... ... Ұлттық банкі ақша–несие
саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның тұрақтылығын, яғни ... мен ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз
етуді көздейді.
Қосымша.
Қаржылық-несиелік институттардың қаржылық делдалдар ретіндегі рөлі. ... ... банк ... ... үкіметі кезінде Қазақстанның өзінің банктік жүйесі болған жоқ,
себебі ... ... ... ... ... ... мен ... қызмет етті. Осыған байланысты банктік жүйенің
тарихы КСРО мен революцияға ... ... ... ... ... ... ... банктік жүйесіне: Мемлекеттік банк, ... ... ... ипотекалық несие банктері мен басқа да ... ... ... ... кейін 1990 жылдың ... ... ... ... ... жауап беретін меншікті банктік
жүйесін құруға ... 1991 ж. ... ... ... ... болып табылатын, « Қазақ КСР-дағы ... және ... ... Заң ... ... Мемлекеттік банк ... мен ... бар ҚР ... ... айналды. Республикалық
Өнеркәсіп құрылыс банкі акционерлік – коммерциялық ... ...... Республикасы акционерлік-коммерциялық
Агробанкіне, ... ... ... – ҚР ... ... ... ауысты. 1993 ж. бұл ... ... ... ... қайта
өзгерді, ал Жинақ банкі Қазақстан Республикасы Халықтық банк деген атқа ... ж. ... ... ... ... аралас, кооперативтік, жеке
банктер пайда бола бастады. Осы жылы Интеринвестбанк КРАМДС банк сияқты
және тағы ... ... ... құрылды.
Ұлттық банк – заңды төлем құралын, яғни ... ... құқы бар ... ... ... Олар Ұлттық банкінің
эмиссиялауында шығарылады және банктерге сатып, қолма – қол эквивалент алу
формасында болады. Қазақстан ... ... ақша ... - тенге
болып табылады.
Ұлттық банк банкноталар мен монеталардың ... ... ... жасалуын қамтамасыз етеді, сақталу, жою және ... ... ... ... банк ... ... ... шет ел мемлекеттерінің
ақша бірліктеріне айырбастау бағамын анықтау тәртібін белгілейді.
Коммерциялық банктер – нарықтық ... ... өз ... ... қызмет көрсететін ерекше кәсіпорын. Қазіргі кездегі ... ... ... ... ... ... асыруға байланысты
жүргізетін операцияларының дәстүрлі және нарық талабына сай жаңадан пайда
болған дәстүрлі емес түрлерінің көбеюі.
Коммерциялық ...... ... ерекше кәсіпорын.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... банк капиталына иелік
етуге байланысты (отандық, шетелдік, аралас ... ... ... ...... ... байланысты
(жарна пұл негізінде серіктестік формада, ... ... ... жүргізу дербестігіне байланысты (еншілес банктер, өкілетті
банктер консорциумдық банктер, дербес банктер), ... ... ... ... ... ... ... аймақтық (регионалдық)
банктер, синдикат банктер, банктік ... ... ... қызметтерін реттеу.
1.3.Банктік тәуекелдердің жіктелуі.
Пайда болу көздеріне қарай ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... пайда болады ... ... ... болып бөлінеді.
Басқарылмайтын тәуекелдерге келесілер жатады:
Апаттық тәуекел – бұл жер сілкінісі, тасқынның, ... ... ... салдарынан банкке материалдар залалды келтіруді айтамыз.
Саяси тәуекел – бұл ... ... ... ... ... ... ауыстыруы салдарынан, сонымен қатар ... ... ... ... банкке жағымсыз әсерін тигізетін тәуекел.
Жалпы экономикалық тәуекел – ... ... ... ... ЖҰӨ ... ... ... бюджет жетіспеушілік, инфляция
деңгейінің жоғарлауы, экономиканың құрылымдық дағдарысы, мемлекеттің теріс
төлем ... ... ... ... ... ... ... мемлкеттік шенеуліктер арасындағы жемқорлықтың өсуі кезіндегі
пайда болатын тәуекел.
Елдік тәуекел – шетелдік серіктестер мен несие берушілер үшін ... ... ... ... егер ... ... ...
импорттық қызметпен айналысса, не банктің контрәріптесі басқа елде ... банк ... ... ... ... ... онда осы тәуекел бел
алуы мүмкін.
Депозиттік тәуекел – бұл ... ... ... ... және ... да ... көздерін тарту бойынша тәуекел.
Несиелік тәуекел – бұл қарыз алушының қаржылық жағдайының төмендеуімен
немесе банкроттылығымен және ... ... ... бір ... ... ... сомасын қайтара алмаумен байланысты тәуекел.
Валюталық тәуекел – бұл әлемдік нарықта шетел ... ... ... ... ... ... тәуекел – бір немесе бірнеше құралдар ... ... ... ... нарықта пайыз ставкаларының жағымсыз өзгеру тәуекелі.
Инвестициялық тәуекел - ... ... ... ... пайыз ставкасының өзгеруі, саяси және экономикалық дағдарыстар,
эмитенттің ... ... ... ... ... ... басқарылатын тәуекелдер - бұл сыртқы ортада ... банк ... ... ... ... ... алатын тәуекелдерді
айтамыз.
Банк бағытының тәуекелі – банк қызметінің ... ... ... ету аясына және даму өркениетімен түсіндіріледі.
Клиент тәуекелі мен контрәріптестің ...... ... ... мүмкін экономика жағдайының немесе контрәріптестің ... ... – бұл банк ... пайда болатын тәуекелдер. Олар
әкімшілік, қаржылық, ... ... ... тәуекелі – бұл ішкі стратегияны, құрлдарды қолдану
приоритеттерін ... ... қате ... ... ... ... ... тәуекелі – шешім қабылдатпау мүмкіндігіне кедергі жасайтын немесе
дәлелсіз кеңейтетін банктің тиімсіз құрылымы., жауапкершілікті өзіне ... банк ... ... ... операцияларды орындау тәуекелі.
Басқару тәуекелі – банкті мамандандырылмаған және авантюралық басқарудың
салдарынан пайда болатын ... ...... дұрыс таңдамау немесе ұйымда жұмыс істеу
атмосферасын туғызуға ... ... ... ... сәйкес келмеу тәуекелі.
Ынталандыру тәуекелі келесілерді қамтиды: қызметкерлерді дәлелсіз жоғары
ынталандыру тәуекелі.
Қиянат ету тәуекелі – қылмыстық ... ... ... несиелеу
бойынша жеңілдіктер мен т.б. байланысты банктік жемқорлықтың болуы қаупі.
Бақылау тәуекелі – банктің бөлек бөлімшелердің ... ... ... ... бөлк операцияларына бақылау жүйесінің тиімсіз болу
тәуекелі.
Қаржылық ...... ... ... ... ... келесілер:
Қаржыландыру тәуекелдер – банктің өзінің ... ... ... ... ... ... мүмкіндікті таба алмау тәуекелі.
Өтімділік тәуекелі – төлемдер бойынша есеп айырысуға ... ... ... ... ... жалпы дағдарысына әкелетін
талаптар мен міндеттемелердің қысқа мерзімді және орта мерзімді сомалардың
сәйкессіздігі.
Диверсификация ...... ... ... не ... қағаздардың
бөлек түрлерінің немесе бөлек салаларға ірі салымдар ... ... ... ... ... ... ... тәуекелдер - әрбір нақты ... ... ... бөлек түрлері бойынша тәуекелдер.
Сауда тәуекелі – депозиттер, бағалы ... ... ... және т.б. ... ... ... сату – сатып алу нәтижесіндегі
шығындар тәуекелі.
Пайданы төмендеу тәуекелі – банктік ... ... ... ... ... емес ... нәтижесінде банктік пайданың төмендеуімен
сипатталатын банктік тәуекелдердің жалпы ... тыс ... ... – бұл ... ... банктің
потенциялды міндеттемелеріне жатқызылады.
Операциондық тәуекелдер – бөлек банктік ... ... ... ... қызметі процесіндегі пайда болатын ағымдық тәуекелдер.
Ақпараттық тәуекелдер – банк операциялардың нәтижесіне әсер ... ... ... ала ... ... жалған ақпаратты алу тәуекелі.
Қызметкерлермен байланысты тәуекелдер – қызметкерлердің ерекше тәртібі
салдарынан шығындарға ұшырау ... ... ... бәсекеге қабілеттілік деңгейі.
Республиканың банк жүйесі соңғы жылдары ТМД елдерінің ішінде тұрақты
дамып келе жатыр. 2004 ... ... ... ... банктердің саны 35
– ті құрады, оның ішінде 29 банк, 24 филиал және 168 банктің ... ... ... ... ... ... ... ... ... банктердің саны, оның |35 |35 ... | | ... ... ... банктер |16 |18 ... ... ... 100 |2 |1 ... қатысатын банктер | | ... ... банк ... ... |354 ... ... банктердің есептік – |1023 |1038 ... ... саны | | ... елде ... бар ... ... |10 |16 ... саны | | ... ... ... банк |20 |20 ... | | ... ... банк секторының ролін анықтау үшін бірнеше
көрсеткіштерді қарастыруға болады.
Қазақстан экономикасында банк секторының ролін анықтайтын нақты
көрсеткіштер
|Атауы ... ... ... |01.05.04 |
|ЖІӨ млрд.тг. |3250,6 |3747,2 |4449,8 |4621,8 ... ... ... |25,1 |30,6 |37,7 |40,7 ... портфельдік ЖІӨ-ге |15,9 |19,1 |24,4 |26,8 ... | | | | ... ... ЖІӨ-ге |3,8 |4,3 |5,2 |5,8 ... | | | | ... ... |15,0 |18,6 |21,8 |25,2 ... ... | | | | ... ... ... ірі ... ... ... Маңызды мәселе біз осы потенциалды экономиканың нақты секторында
қолдана алуымызда болып табылады. Экономикада ... ... ... осы банк ... ... ... ... қаржыландыру және
несиенің пайыздық ставкасының төмендеуі отандық кәсіпорындардың ұзақ
мерзімге ... ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді несие
беруге мүдделі, соның әсерінен ... ... ... ... ... ... өсімді қамтамасыз
ету үшін қаржыны экономиканың нақты секторына жұмсау ... ... ... секторына бөлініп отырған ... банк ... өте ... ... ... экономиканың нақты секторын қамтамасыз
ете алады деп айту ерте болады және біздің ... ... ... да ... болып отыр.
ІІ.Қазақстан Республикасының банк жүйесіндегі өзекті мәселелер.
2.1. Қазақстандағы банк жүйесі.
Банк ... ... ... іске ... қазіргі кезде бәсекеге
төтеп бере алатын, Қазақстанның экономикалық дамуына ... ... ... ... құру мен ... негізі болып табылады. Қазақстан
Республикасының банк ... өзге ... ... ... ... ... керек,экономиканың мақсаттары
мен шарттарына сәйкес келіп,елдің қауіпсіздігін қамтамасыз етуі керек.
Қазақстанның банк ... ... ... ... оның ... ... ... деп санау керек.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып,біздің ойымызша, банк ... ... ... ... мынадай ұсыныстар айтуға болады:
Банктік қызметі басқа да түрлі экономикалық процесс ... ... ... ... ... тарапынан басқаруды қажет етеді.
Ең бастысы,банкті басқаруда адамдарды қызықтыратын нәрсе– процестің
сапалылығы.Ең алдымен,басқару ... мен оның ... ... ... мен ... ... байланысты.
Осыған сәйкес,Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі мемлекеттік қаржы
негізінде ... ... ... ... банктің Қазақстан
Республикасының 1995 жылғы 30 наурызындағы “Ұлттық банк туралы” заңының ... ... ... 20 ... ... мөлшеріндегі жарғылық қоры бар және ол
мемлекеттікі болып ... осы ... ... оның банк ... ... банк ретіндегі жарғысы жоқ.
Жарғы, ең бастысы, мынадай талаптарға жауап беру керек және нақты түрде
төмендегі мәліметтер көрсетілуі ... ... ... ... мен ... ... ... басшыларының) өкілеттіліктері;
• елдегі банк қызметін дамыту жөніндегі ең маңызды сұрақтар
бойынша басқару шешімдерін дайындау мен қабылдаудың ... мен ... банк ... ... ... тәртібі (Бақылау кеңесі,
басқарма, ревизиялық комиссия) және олардың ... банк ... ... ... талаптар және
олардың өкілеттіктері.
Өкілеттікке тең банк ... жоқ ... ... ... мен ... заң нормаларының бұзылуына,күрделі қайшылықтарға
әкеледі.
“Ұлттық банкі туралы” заңның 68-бабына сәйкес ұлттық банк қызметі ... ... ... ... ... ... тәуелсіз
аудиторлық ұйымдармен тексеріліп отырады. Осыған байланысты Басқармамен
тағайындалған ұйымның Ұлттық банктің қызметін тексеруі кері ... ... ... сапасына баға беруді қиындатады. Бұдан байқалып тұрғандай,Ұлттық
банкке ... бас ... ... нормативтік актілерді қабылдау үшін барлық
қажетті ... ... ... ... Бұл ... тек қана ... ... ғана жүктемей, арнайы осы заңмен айналысатын,құрамында
депутаттар,тәуелсіз сарапшылар, ... мен ... ... құру ... ... еді.
Сондай-ақ,заңның 72-бабына сәйкес:“Өзінің міндеттемелерін орындамағаны
үшін Қазақстан Республикасының заңдарымен бекітілген тәртіп бойынша жауап
береді” деп ... де ... ... ... ... ... ... Ұлттық банк мәмілелер бойынша өз міндеттемелерін орындамағаны
үшін ... ме, әлде ... ... ... үшін ... ... түсініксіздік туғызады.
Ұлттық банкі туралы заңының 8-бабына сәйкес Ұлттық банк мемлекеттік
мекемедегі ұйымдасқан ... ... ... ... ... ... ... айналысады және ... ... банк ... ... ... отырып және
клиенттеріне қызмет көрсете отырып,олармен азаматтық, ... ... ... ... қызметті ол коммерциялық ұйым ... ... ... ... банк комиссиондық негізде банктік операцияларды жүзеге асыру
кезінде,сондай-ақ несие ұйымдарына ... ... ... бола отырып,
коммерциялық ұйым ретінде әрекет етеді.
Ұлттық банк ... ... ... ... қағаздарды,
облигацияларды, депозиттік сертификаттарды, шетел валюталарын, ... ... ... мен ... құнды металдарды және
валюталық құндылықтардың өзге де ... ... алу және сату ... ... ... ... ... кодексінің 34-бабына сәйкес, біздің
ойымызша, Ұлттық банк мемлекеттік кәсіпорын болып ... Бұл ... ... ... ... ... заңы мен шаруашылық жүргізу
құқығына негізделген мемлекеттік кәсіпорынның негізгі белгілері ... ... ... кодексінің баптарын салыстыра және
талдай отырып сараптама жасаудың өзі ... ... ... ... ... ... ... “Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкі туралы” заңына өзгертулер енгізу қажет.
Халықаралық тәжірибеде банк қызметін ... ... ... ... тұжырымдамасы бар. Бұл қоғамдық ... ... ... ... таңдау теориясы.
Реттеу тұжырымдамасының ең алғашқысы болып қоғамдық мүдде теориясы
табылады. Бұл ... ... ... ... бүкіл қоғам игілігі
үшін қызмет етеді,себебі басшылар заң шығару органдарының депудаттарымен
ашық тағайындалады және реттеуші ... ... ... сүйене отырып
шешімдер қабылдайды.Бұл теория қоғамдық мүдделердің, ... ... ... түрлі комиссиялар тәуелсіз реттеуші органдардың
құрылуына қолдау көрсетуге негізделеді.
Реттеудің екінші теориясына ... ... ... ... ... ... табылатын “туындау теориясы” ... ... ... органдар қоғам мүдделерін емес өз мүддесіне
сәйкес қызмет етті.
Үшінші теория–бұл қоғамдық таңдау ... ... ... ... мүдде және туындау тұжырымдамаларын қажет жағдайда
ғана қарастырады.
Олардың ... ... ... ... бар және ... олар жалпы қоғам мүддесі үшін ... ... ... зерттеу субьектілері ұсынған бағаны қызмет тұтынушыларының пайдасы
үшін төменгі ... ... ... ... ... ... ... нарыққа да, таза монополия нарығына да болыспайды.
Жоғарыда айтылған ... және ... банк ... ... ... ... Ұлттық банк өзінің қадағалау функциясын
және екінші деңгейлі ... ... ... ... осы үш
тұжырымдаманың қайсысын қолданып келгенін қарастыралық.
1994 жылдан бастап ... ... ... банктердің қызметі
қысқартылуда.Алайда қысқартылу қарқындары соңғы ... ... осы ... ... ... саны ... қаласындағы
орналасқан банктерден басқасы) Қазақстанда әрекет етуші банктердің жалпы
санының 51,6% және 27% құрап, 95 ... 9 ... ... ... ... ... облыстардың банктік қызметтермен қамтамасыз етілуі,біздің
көзқарасымызша жеткіліксіз болып қалады.
Біз Қазақстанда кіші және орта ... ... ... ... ... ... ... Егер осы бизнес өкілдері өз қызметін ... ... ... ... ... ... онда ... алға жылжуы,
экономикамыздың нығаюы екіталай-ау.
Кіші және орташа ... ... ... экономиканың сәйкес
секторларының өсуінің негізгі алғышарты болып ... ... ... ... ... жағдайларына бейім келеді. Банк
көлемі әрқашан оның ... мен ... ... ... ... ... және ... нарығы олигопольды түрде
сипатталады. Ал бұл өз ... ... ... ... саясатында
жаңа бағыт ұстануына әкеледі.Бұл дегеніміз,ірі банктердің өз мақсаттарына
сәйкес пайыз ставкасын бекітеді ... сөз. Ал ... ... ... пайыз
мөлшерін анықтауда соларға сүйенеді.Осылайша,қазіргі кезде жеке тұлғаларға
несиелер 20-24 %-бен ... ... ... ... мөлшері орта
есеппен 5-8 %-ды құрайды. Ұлттық банктің ... ... ... түрде төмендеп жатса да,берілетін несиелер бойынша пайыз мөлшері
әлі де болса жоғары деңгейде,әрине, бұл ... кіші және ... ... Бұған 2002 жылдың 1 маусымында банктердің 552
млрд. теңге көлемінде экономикаға берілген ... кіші ... тек қана 128 ... теңге немесе жалпы сомадан 23,1% ... ... бола ... бәсеке саясаты, ең алдымен,заңдық бағаға ... ... ... ... ... ... ... қызмет нарығында бәсекені қорғау туралы” заңды
қабылдай отырып,әрбір банктің жеке ... ... ... ... ... ... аспауын қарастыру керек;
• барлық мемлекеттік кәсіпорындарға жеке меншік банктерде
қызмет алуына заңды түрде тиым салу ... ... жеке ... ... ... ... жергілікті атқарушы органдарға қажет жағдайда және неше
мүмкіндігі барынша аймақтық банктердің ... ... ... ... ... өткен кезеңде қоладанған 2 деңгейлі банктерді
қадағалау және реттеу ... ... ірі ... ... ... қадағалауды жүргізетін
тәуелсіз және дербес агеттікті құру туралы ... өте ... және ... ... керек.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің ақша-несие саясаты қазіргі
таңда шаруашылық конъюнктурасын реттеу және жалпы экономикалық ... ... ... тұрақтандыру, экономиканы құрылымдық қайта
құру,экономикалық өсу ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік іс-шаралар жиынтығын
білдіреді.
Ақша-несие саясатының мақсаты және ... ... ол үшін ... ... сөз ... ... валютанының тұрақтылығын,өз
кезегінде, қызмет пен тауарлар бағасының тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... ... қажет
етіледі.Себебі,ақша-несие саясатының қызметі және тауар бағаларына тікелей
қатысы ... және ол ... ... ... бірден-бір фактор болып
табылмайды,сондай-ақ Ұлттық ... ... тыс ... өзге де ... әсер
ететін факторлары бар (мысалы, еттің бағасының өсуінің себебін Ұлттық
банкпен ... ... келе ... ... ... банк қана емес, мемлекеттік билік ... да ... ат ... ... ірі ... ... ... тәжірибесін сараптай келгенде,
ешбір Ұлттық банкке өз бетінше ақша және баға тұрақтылығын ... ... зор ... ... байқауға болады. Әйтсе де, ... ... ... туралы” заңның 29-бабына сәйкес, Ұлттық банк
мақсаты ұлттық валютаның ... ... ету ... ... ... анықтайтын және жүзеге асыратын
бірден-бір орган болып табылады, ал бұл әлі де қосымша ... ... банк ... дамытудың бірден-бір міндеті болып несиелік
ұйымдарға деген несие берушілердің және ең алдымен салымшылардың ... ... ... Осы мақсатқа жету үшін Қазақстанда коммерциялық
емес ұйым болып ... ... жеке ... ... беру ... ЖАҚ ... ... бұл қор депозиттік нарықты дамытуға
үлкен үлесін қосты.Сонымен қатар,макроэкономикалық,әлеуметтік және саяси
өзара байланысты кешенді мәселелерді ... ... ... ... ... бұл қордың құрылтайшысы тек Ұлттық банк пен республика
Үкіметі болу керек,себебі бұл ұйым ... ... ... ... атқарды;
• қор басқармасының қандай негізгі көрсеткіштер мен
критерийлерге сүйене отырып банкті міндетті топтық салымдарға кепілдік беру
жүйесіне қосуы жөнінде шешім қабылдайтынын ... ... ... ... және ... ... ең
алдымен, меншік қаражаттары есебінен өтейтіндігін ескере отырып, біздің
ойымызша оның құқығын ... және ... ... ... ... беру жүйесіне кіретін банктерді қадағалау ... ... қосу ... ... республика Парламентіне “Қазақстан Республикасы
банктеріндегі азаматтардың салымдарына кепілдік беру ... ... ... қажеттілігі туындап отыр.
Несиелеу банк қызметінің негізгі қызметінің бірі болып ... ... ... үшін әлі де ... ... табудың ең негізгі көзі болып
отыр.Сөйте тұра,несие беру банктің сенімділігі мен қауіпсіздігі үшін ... ... ... Және ... да бір ... сияқты коммерциялық банк
банкротқа ұшырау секілді тәуекелге бара ... ... ... ... ... ... ... міндет
тәуекелді төмендету мен ссудалық операциялардың пайдалылығын қамтамасыз
етуге ықпал ететін банктің тұрақты, тиімді басқарылатын ... ... ... мен ... ... ... ... құралдардың бірі қарыз алушылардың банктер ... адал ... ... мәліметтерді тарату жүйесін ... ... ... бюро). Несиелік бюро несиелік ұйымдар мен олардың
клиенттерінің мүдделері үшін ... ... ... ұйым ... ... Әрі осы арқылы мынадай нәтижелерге қол жеткізілмек:
Біріншіден, несиелік бюро ... ... ... ... туралы
ақпараттардың деңгейін арттырып, қарыздың қайтарылуы туралы нақты болжау
жасауға мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... туындау
тәуекелін төмендете отырып, несие берушілерге қарыздың бағыты мен бағасын
тиімді анықтауға көмектеседі.
Екіншіден, ... бюро ... өз ... ... ... ... үшін жұмсалған ақыны төмендетуге ықпал етеді. Бұл
несиелік ... ... ... ... ... ... ... несиелік ресурстары үшін бәсеке ... ... ... төмен ставкалары қарыз алушылардың таза ... ... ... ... ... бюро қарыз алушылар үшін тәртіпке салушы механизмді
құрайды.Бұл өз ... ... ... ... ... ... ... түсіп,қарыз қаражаттарынан арылтуға немесе
оларды біршама қымбаттатуға әкеледі. Сондай-ақ,бұл механизм қарыз ... ... ... ... арттыруына көмектеседі.
Қазақстан республикасы Ұлттық банкісінің 2002 жылғы 3 маусымдағы ”Екінші
деңгейлі банктер үшін пруденциалдық ... ... №213 ... ... өз ... есептеу кезінде сол банктің субардинациялық
қарызын қосуға болатындығы қарастырылады.Біздің ойымызша,субардинациялық
қарыздың меншік капиталына ... ... ... ... ... ерте ... ... иесіне қайтарылуы тиіс қарыз болып табылады.
Меншік капиталының өзге ... ... банк ... ... және ... көзінің заңдылығы Қазақстан
республикасының заңдарына сәйкес ... ... бола ... банк акциясын
сатып алу кезінде белгілі бір шектеулер қойылады. Осындай жауапты режимге
сәйкес, банктің меншікті ... ... ... қосу ... емес. Егер
несие беруші (субардинациялық қарыз иесі) нақ осы ... ... ... онда ... Республикасының әрекет етуші заң актісі
бойынша осы банктің акцияларын сатып алуға ешқандай кедергі болмауы ... ... ... айырықша негізгі белгілері-бәсекелестіктің
және ... ... ... ... ... ... болуы. Әрине, барлық жұмыстың басында адам тұрады,
сондықтан тиімді ... иесі мен Біз ... ... ... банк
қызметіне арнаған аға буынды есімізге алғанда олардың ерекше қасиеттерін
мақтан ете аламыз.Өйткені қазіргі кезде таза ... ... ал ... ... бедел болып есептелінеді.
Банкирлердің мінездерін талдай отырып, француз ғалымы ... жылы ... ... ... ... операцияялары және
басқаруы” деген кітабында:“банкир ақын да, философ та, ғалым да, жазушы ... да, ... ... де ... ... ... немесе басқалардан
ерекшеленетін қабілеті де болмай-ақ қойсын, егер қабілеті болмаса ... ол адам ... ой иесі ... жетіп жатыр” деген.
Бұл сөздердің қазіргі кезде де маңызы өте зор. ... ... ... осы ... ... ... банкирлерге саясаттан алшақ болса дейміз,
себеебі, банк ... әр ... ... ... ... болып
табылады.Ал жалпы Республикамыздың экономикасын дамытудағы банктердің рөлін
ескере отырып, және бұл өз кезегіндегі несиелік мекемелердің ... ... ... ... ... ... ... банкирлердің кодексін” қабылдасақ артық болмас еді.
Көрсетілген шараларды іске ... банк ... ... ... ... банктер, несиелік ұйымдардың инвестициялық қызметінің белсенділігін
арттыруға ... ... еді. ... қабілеттілігі төмен, мардымсыз банктерді
жойып, аймақтық банктерді ... ... ... ... ... ... қатынасы біршама өсер еді.Банк ... ... ... және банк ... ... арттыру ресурстық база мен
капиталдың ... ... ... банк ... жоғарғы қарқынмен дамуына оң
әсерін тигізеді.
Жоғарыда айтылған жағдайлар іске асып жатса, біздің ... ... ... ... банк ... ... ... банктердің үлесі артпақ. Ал бұл өз кезегінде кіші және орта
бизнестің ... ... қол ... себепкер болып, осының
нәтижесінде Республика ... ... ... қамтамасыз ету
жөніндегі мәселенің дұрыс шешімін табуына оң ықпал етер еді.
2.2.ҚР банктік заңдарын жетілдіру жолындағы проблемалар.
Қазіргі нарықтық типтегі жүйе ... ... ...... қалыптасу кезеңінде және сандық жағынан бұл айтарлықтай жылдам жүріп
жатыр. Сапалық жағынан ... өте ... ... бұл ... ... ... пен банктік инфрақұрылымыздың күйінен байқауға болады.
Қазақстанның банк жүйесінің жеке банк ... ... ... проблемалар бар, оның ішіндегі ... ... ... ... ... ... қарама – қайшы үрдісі, отандық банк жүйесімен
оның құқықтық қамтамасыз етілуінің жеткілікті ... ... ... ... ... ... білікті банк
кадрларының күрт жетіспеушілігі және нарықтық экономикаға бара – ...... ... ... және ... реттеудің осы заманғы
тәжірибенің жоқтығы. ... ... банк ... мен ... ... үрдісіне – оның онсыз да тарихи тұрғыдан алғанда қысқа
мерзімдерде қалыптасып ... ... ... ... нарық
талабына сәйкестендіріп отыру қажеттілігімен күрделене ... отыр ... бұл ... ... ... ... ... жолмен елді дағдарыстан
шығару мүмкін емес.
Батыстағы банк жүйелері мен олардың құқықтық негіздері ғасырлар ... ... және ... бұл ... тым ... ... ... банк ісінің дәстүрлері жоғалған, өзіндік тәжірибе ұмытылған, ал
еліміз үшін бүгінгі таңда қандай ... жүйе және ... банк ... ... ... ... жоқ болған жағдайдағы қарқынды өсіп жатқан
инновациялар ағымын басқару аса қиын. Нәтижесінде банк ... ... банк ... реттейтін заңнама да қалыптасып үлгермей-ақ, ескіріп
кетеді және өз кезегінде экономикалық реформа ... ... ... ... нарықтық қатынастарға өтуі ұлттық банкілік
заңнаманы, біріншіден, сол нарықтық ... ... оны ... осы саладағы құқықтық ... ... ... шетелдік мемлекеттердің негізгі қағидаларымен
сәйкестендіру қажеттігін шарттандырады. Қазақстанның және шет ... ... ... ... және ... ... үнемі дамып отырған байланыстардан туындап отыр. Банкілік
заңнама әр ... ... ... ... ... шоғырын
білдіреді және бірқатар ерекшеліктерге ие болады.
Сондай ерекшеліктердің біріншісі, оның салаларалық сипаты, ... ... ... ... ... нормаларын қамтиды. Мұнда әкімшілік
құқықтық нормаларының рөлін елемеу үлкен ағаттық болар еді. ... ... мен ... заң ... қамтылған дәл осы нормалар
тұтастай банкілік ... ... ... ... ... Осы ... ... міндеттеріне:
1. Банк жүйесін басқаруды жүзеге асыратын жоғарғы деңгей субъектілерің
құзіреттілігн анықтау.
2. Төменгі деңгейдегі банк операцияларын жүзеге ... ... ... да ... ... ... ... ететін құқықтық
құралдарды белгілеу.
3. Банк жүйесі төменгі деңгейінің ... ... ... негізділігін бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыру жатады.
Банкілік заңнамасының келесі бір ерекшелігі – банк қызметінің ең алуан
түрлі ... мен ... ... ... ... ... ең алдымен, несие-банкілік қызмет саласында
туындайтын ... ... заң ... ... ... ... туып отыр. Бұл толымсыздық пайда болған ... ... ... ... толықтырылуына әкеліп соқтырмй қоймайды.
Алайда негізгі мәселелерді заңдық ... ... ғана ... жекелеген жағдайларда заң шығарушының осы қатынастарды құқықтық
ретеудің маңызды мәселелерні шешуді атқарушы билік қармағына ... де ... ... ... ... Егер банк жүйесінің төменгі
деңгейінің субъектілерінің құқықтары мен ... ... ... ... құқығының заңның өзімен, олар үшін іс жүзінде жоғары
тұрған орган ... ... ... ... ... ... онда бұл
органның – банк операцияларын жүзеге ... ... ... ... ... мекемелер сияқты нарық институттарына өзіне тікелей
бағынатын ұйым ретінде қарау мүмкіндігін ... қиян ... ... ... несиелік саясатын бағалау. ТұранӘлемБанкі
жіне Халық бантің жаңа ... ... ... ... саясатының мазмұны бір
болғанымен, әр ... банк ... ... ... ала отырып,
өзіндік ерекшеліктеріне қарай тартымды несиелік ... ... ... – коммерциялық банк өз ... ... ... ... кең ... ... бір бөлігі. Несиелік саясат
банктің ішкі және конфиденциялды құжатын білдіреді.
«Центр Кредит» банкінің ... ... ...... сапасын ұстау және көтеру болса, ал «Каспий» банкінің несиелік
саясатының құрылымы бұдан өзгешелеу.
«Каспий» банкінің несиелік саясаты қарыз ... ... ... ... ... ... ... мақсатында әзірленген
және несие операциясын жүзеге асыру шарттарын, сондай – ақ, ... ... ... ... несиемен жұмыс жасау, қарыз алушының несиеге
қабілеттілігін зерттеу қағидалары мен ережелерінің тәртібін бекітеді.
Несиелік саясаттың мазмұны - ... ... ... банктің
тактикасы мен стратегиясын анықтаудан тұрады. Банктің несиелік саясатындағы
стратегия бөлімі – несиелеу ... ... ... ... қамтиды, ал тактика бөлімі – несиелік операцияны жүзеге асыру
барысында қолданатын қаржылық және банктің ... ... ... саясатына республикадағы экономикалық жағдайлар мен
заңнамалық ... ... әсер ... ... ... жағдайда оған
өзгертулер мен толықтырулар енгізілуі мүмкін. ... ... ... ... ... операциясын ұйымдастырудың ережесі мен қағидаларын,
оны жүзеге асырудың әдістері мен қарыз қаражаттарын беру банк ... мен ... ... ... ... ... саясаты
«ҚР-дағы банктер мен банктік қызмет туралы» Заңға, ҚР-ның заңнамалық
актілеріне, ... ... ... ... ...... ҚР-сы Үкіметінің қаулысына ... ... ... ... ... банк ... ҚР-ның Конституциясын,
«ҚР-дағы банктер мен банктік қызмет ... ... ... ... ... ... Банк ... мен Коммерциялық Банк басқармасының
қаулысын, ҚР-ның нормативтік – құқықтық актілерін, ... ... және ... ... басшылыққа алады.
Несиелік тәуекелді басқару – банк үшін маңызды. Несиелік тәуекелдің
деңгейін анықтайтын негізге фактор – қарыз ... ... ... ... ... алушының несиеге қабілеттілігін бағалау барысында
мынадай факторлар есепке алынады:
• Клиенттің ...... ... жағдайын талдау;
• Негізгі қарыз бен оған есептелінген сыйақыны өтеу жөніндегі банк
алдындағы міндетті орындау үшін ... ақша ... ... ... ... ... Кепілдікке қойылатын мүліктің өтімділігі немесе өтімді қаржылық
құралдардың болуы
• Моральдық және іскерлік белсенділіктің тұрақты болуы
Несиелік тәуекелдің ... ... ... ... әсер ... ... ... және шоғырландыру. Несиені шектеу тыс
шоғырландырумен байланысты тәуекелді төмендету үшін банк ... ... ... ... ... ... тәуекелді төмендеу үшін банк несиелеудің лимитін бекітеді.
Несиелеу ... ... ... ... ... ... ... бизнес, ғылыми-зерттеу жұмыстары, бастапқы инвестициялар;
• Аяқталмаған құрылысты, табиғи тозуы 40% дан асқан ... тыс ... ... ... ... объектілерін,
қымбат бағалы тастардан және қымбат металдардан ... ... ... жылжитын және жылжымайтын
мүлікті, мемлекет меншігін, ... ... ... ... ... ... байлықты пайдалануға құқық берілген рұқсатты
кепілге ала отырып несие беру.
Несиелеу кезіндегі тыйым салынатын бағыттарға мыналар жатады:
- ... түрі ... ... және ... сату, құрамында есірткі бар заттарды өндіру және
сату, заңға қайшы келетін барлық қызметтер;
- несиелеудің ... ...... өткен ссудаларды өтеу,
спекулятивті бағыттағы мақсатқа ... ... ... ... ... ... несиелеу.
«Каспий» банкінің несиелік саясатында қарыз ... ... ... ... ... ... ... несиенің жіктелімі
көрсетілген. Несиенің жіктелімі несиелік портфельдің сапасын жақсарту үшін
жүргізіледі. «Каспий» ... ... ... ... ... ... ... қарыз, несиелік желі, ... ... ... ... және ... ... несиелеу лимиті. ҚР Ұлттық Банкінің қолданыстағы
нормативтік талабынан аспайтын мөлшерде несиелік операция жүзеге ... ... ... және банк ... ... несиелеу лимитін
анықтау үшін банктің несиелік комитетінің шешімі бойынша әрбір филиал ... ... ... ... мен ... ... түрі ... бір қарыз
алушыға келетін тәуекелдің көлемі бекітіледі.
«Каспий» банкінің несиелік саясатында қарызды мынадай ... ... ... ... және ... тиімділігін көтерумен
байланысты жүргізілетін шаралар, ішкі және ... ... ... ... ... ... көрсету.
Несиелік процесті ұйымдастыру мынадай кезеңдерден тұрады:
- несиелік өтінішті қабылдау, қарастыру, ... ... ... алушының несиелік қабілеттілігін бағалау және эксперттердің
қорытындысын әзірлеу;
- несиенің кепілмен қамтамасыз етілуін тексеру;
- заңдық қорытынды жасау;
- несиені беру туралы ... ... ... пен ... ... бұрышатама қою;
- берілген несиеге мониторинг жүргізу және оның қайтарылуына бақылау
жасау.
Несиелік өтінішті қабылдау мен ... ... ... ... сәйкес қатаң жүргізіледі. Несиені беру ... мына ... ... ... қаржыландырылатын жобаның құны,
шаруашылық жүргізуші субъектінің негізгі қарызды және оған есептелінген
сыйақыны өтеу үшін ... ... ақша ... ... ... ... ... үшін, несиелеудің барлық кезеңін
қамтыған негізгі қарызды және оған есептелінген сыйақыны қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... - өтімділікті есепке ала отырып кепілзат
объектісін дұрыс таңдау, оның нақта нарықтық құнын бағалау, ... ... ... ... сақталуына бақылау жүргізу,
нарықтағы жағдайдың өзгеруіне байланысты қайта бағалауды жүргізу.
- Заңдық талаптар – жасалынатын келісім шарт ... ... ... мен ... ... ... мен ... анықтау,
кепілзат бойынша құқық берілетін құжаттардың дұрыс рәсімделуі және
толықтығы, оларды тіркеу және сақтау бойынша ... ... ... жағдайлар орындалғаннан кейін несие беріледі:
1. Банктің өкілетті органдары оң шешім қабылдаса және ... ... Банк ... Бас офистің Несиелік комитетінің жиналысындағы
хаттаманың ... тыс ... ... ... ... ... қажетті құжаттарды алу және толық ... ... алу, ... ... мемлекеттік тіркеуден өту, құжаттың
дұрыс рәсімделуі.
Несиелеу ... ... ... ... ... ... Фронт офис – клиенттермен тікелей жұмыс жасайды, сенімді, ... ... мен ... ... банктің
табыстылығының өсуіне, банктің өнімдері мен қызметінің сұранысқа
ие болуына жауап береді;
- Бэк офис – ... ... ... ... және ... үшін әр ... ... қолданады, несиелік
портфельдің ... және ... беру мен ... ... ... ... несиелік операцияны
жүргізуді жүзеге асырады және берілген несиелерге мониторинг
жүргізеді.
Филиалдардың несиелеуге ... ... ... ... мен
үйлестіруді Бас офистің несиелеу департаменті жүзеге асырады.
Тәуекелді төмендетуді қамтамасыз ететін және ... ... ... реттейтін орган – Бас офистің Несиелік комитеті
болып табылады.
Мерзімі өткен қарыздың туындауы және ... ... ... ... ... ... несиелеу департаментіне, қарыз алушының
қарызды өтемеу себептері мен оны өндіріп алудың ақпараттарын ұсынуы ... ... ... ... ... ... ... түрі бойынша
несиенің жіктелімі жүргізіледі. Күмәнді және үмітсіз қарыздарға Ұлттық Банк
анықтаған мөлшерде провизия қоры құрылады.
Несиелік операцияны ... алу ... есеп ... ... есепке алу ережесі кепілге қойылған мүлікті өткізу және оны
есепке алу ... ... ... Банк ... ... ... ... асырылады.
«Центр кредит» банкінің Бас офисінің Несиелеу департаменті жаңадан
берілген несие және проблемалық несие туралы мәліметтерді ай ... ... ... Несиелік комитетіне мониторинг жүйесі арқылы ... ... ... ... ... бойынша айлық
басқарушылық есепті құрастыру кезінде банк пен оынң ... ... ... ... ... ... ... қызметіне
бақылауды жоспарлы және жоспардан тыс жолсапарлық инспекция арқылы Несиелеу
департаменті жүзеге асырады.
Мыналар тексеріледі:
1.Несиелік портфельдің жағдайы ... ... оның ... ... міндетті өтеу бойынша қойылатын шаралары;
2.Ссуданың жіктелімі және оған есептелінген провизияны;
3.Несиелік құжаттаманың ... ... ... ... ... ... мен ... жасалған
сараптаманың сапасын;
5.Несие бөлімшелерінің несиелік саясатқа сәйкес жұмыс істеуін;
6.Берілген несиелердің құқықпен қамтамасыз етілуін және ... ... ... мен бас офис ... ... ... және ... портфель сапасының нашарлауына жол бергені
үшін ережеге және қолданыстағы заңнамаға сәйкес ... ... Әлем ... ТМД аймақтарының банктерімен де, кәсіпорындарымен де
белсенді жұмыс істеу арқылы өзінің ТМД ... даму ... ... ... ең соңғы мысалы ретінде жуырда Тбилисиде грузиялық Silk
Road компаниялар тобы мен қазақстандық «ТұранӘлем» ... ... ... банк ... ... әріптестік туралы меморандумға қол
қойылуын айтуға болады. Стратегиялық әріптестік Silk Road ... ... ... ... ... ... ... Silk Road Bank бұдан
былай ВТА Silk Road Bank деп аталатын ... оынң ... 49 ... үлесінде.
Банк тұтастай алғанда елдің қаржы секторын дамытуға қолдан келгенше үлес
қосуды, Грузияға шетелдік инвестициялар түсімін ынталандыра ... ... ... ... ... алға жылжытуды мақсат етеді.
Банк сондай ақ ТӘБ жүйесінде жасалған және ... ... ... ... ... ... арқылы ел халқының әл ауқатын жақсартуға ниеттеніп
отыр.
Silk Road Group ТМД-ның көлік дәліздерін ... ... және ... ... жұмыс істей отырып, Қазақстанда 2001 ... бері ... ... Одан ... Silk Road Group өз ... ... дамытудың
болашағы бар екеніне көз жеткізді, сөйтіп 2004 жылдан ... ... ... іске ... ... ... ТӘБ-тің бұрыннан келе жатқан
сыралғы клиенттерінің бірі болып табылатын грузиялық ... ... ... Silk Road ... дамытуға қатысуға шақырды.
Жасасылған келісім Грузия мен Қазақстан Республиксы ... ... ... және ... ... нығайтуға елеулі үлес
қосады.
Қазақстандық қаржы ұйымы – «ТұранӘлемБанк» акционерлік қоғамы бүгінде
республикада ғана емес одан тыс ... де ... ... ... ... тарихы Өнеркәсіптік банктің бөлімшесі ашылған
кезден, 1925 жылдың 15 қазанынан ... 1991 жылы КСРО ... ... Қазақ республикалық банкі «Тұранбанк» болып қайта ... жылы КСРО ... ... ... ... ... Қазақстан Республиксының Сыртқы экономикалық қызмет банкі «ALEM BANK
KAZAKHSTAN» болып құрылды. Ол ұзақ ... бойы ... ... несиелерді тарту бойынша Қазақстан Республикасы Үкіметінің агенті
болды.
«ТранӘлемБанк» ЖАҚ 1997 жылы «Тұранбанк» КАБ пен ... ... ... ... құрылды. 1998 жылы «ТұранӘлемБанк» ЖАҚ ... ААҚ, ... ... Ақ ... ... ... Банк ... алғашқы халықаралық несие мекемелерінің біріне
айналды. ... ... ... аса ірі ... ... Райффайзен
Централ Банк, Еуропа қайта құру және даму банкі, ... ... ... ТұранӘлемБанктің акционерлері болып табылады. «ТұранӘлемБанк» АҚ
Қазақстандағы және ТМД –дағы аса ірі ... ... бірі ... 2005 ... ... ... ... бойынша ТӘБ активткрі 5,0
млрд. АҚШ долларынан астам соманы құрады, ал ... ... ... 600 млн. АҚШ ... асып түсті. Банк ірі филиалдық жүйеге ... 22 ... мен 191 есеп ... кассалық бөлімшелері, ТМД мен
Қытайдағы өкілдігі ... ... ... Ресейдің көптеген банктерімен
салыстырғанда жоғары және ТМД –дағы ең жоғары рейтінгілердің бірі болып
табылады.Moodys Investors Service ... ... ... бойынша
банк рейтінгісі «ТұранӘлемБанк» АҚ еурооблигациялары бойынша Ваа3-тен Ваа2-
ге дейін көтерілді. Рейтінгілердің ... ... ... ... ТМД ... даму стратегиясын жүзеге асыра отырып,
соңғы 2 жылда ТМД елдерінің экономикасына 500 млн. АҚШ ... ... ... ... ... банктер үшін ашылған таза несие
желілірінің көлемі 300 млн. доллардан асып ... Бұл ... ... ... ... институттарымен бірлесіп несиелеу жүзеге асырылды.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық әріптестері болып табылады.
Армения банкі мен Астрахань ... ... ... ретінде қарастырылып
отыр. 2003-2008 жылдары ТМД өңірлерінде даму стратегиясын ... ... ... АҚ ТМД-дағы аса ірі жеке меншік банк болуды мақсат
етеді.
ТӘБ өкілдіктері өзінің мүмкіндіктерін пайдалануды ... ... ... ... ... ... банктермен әріптестік негізінде құрады.
ТӘБ сондай-ақ «ұзақ мерзімді» ақша ... займ ... ... ... ТМД елдерінде жеткілікті дами
қоймаған бизнестің озық технологияларын пайдаланады.
Грузияда Банк өкілдігінің ашылуы ... «Бір ғана ... бір есеп ... ТМД» ... ... ... аса ... кезеңдерінің бірі болып
табылады.
Қазақстан Халық Банкі. Қорытынды бойынша биыл «Standart & Poors» рейтинг
агенттігі банктің ұзақ мерзімді ... ... ... ... ал ... ... ... «В»-да, яғни «Тұрақты» рейтінгте
қалдырыпты. «Осы агенттік Қазақстан, Ресей мен ... ірі ... ... және ... таразылап, орташа активтердің таза
пайдасы және таза пайыздық маржа көрсеткіші бойынша «Халық банкті» ең ... деп ... ... ... «The Banker» ... «Халық банкті»
әлем бойынша 1000 үздік банктің қатарына ... ... ... ... 658- орынды ойып тұрып ала берсе, «Euromoney» журналы «2006 ... ең ... ... ... атақ ... отыр. Ресейлік «Интерфакс»
экономикалық сараптама орталығы да ТМД-дағы мың ірі ... ... ... ... ... ... банкті» 12-орынға
орналастырыпты.
«Алғашқы жартыжылдықта депозиттер базасының көлемі 55,8 пайызға өсіп,
485,4 миллиард теңгеге ... ... ... ... негізгі бәсекелестері
«Казкоммерцбанк» пен «ТұранӘлемБанктің» халық салымдарының өсімдерін ... тең ... ... ... ... бұл ... да ... аяқтаған. Пайда 2005
жылдың І жартыжылдығымен салыстырғанда 62,8 пайызға өсіп, 7,5 млрд. теңгеге
жеткен. Ал ... ... ... бері 36,5 пайызға өсіп, 762,7 млрд.
теңгеге жетті. Меншікті капиталы 12,1 пайызға ... 67,5 ... ... ... беру де біршама алға жылжыпты. ... ... ... ... өсіп, 466,9 миллиард теңгеге жетіп отыр. Оның ішінде халыққа
берілген қарыз ... 14,7 ... ... 184,6 ... ... асқан.
ҚОРЫТЫНДЫ
Соңғы жылдары Қазақстанның банк жүйесі айтарлықтай өзгерді. Олар ең
алдымен банк ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын банктер мен ... үшін ... ... ... болды. Экономикадағы жаңа мақсаттар мен
міндеттер ескеріле отырып, ... банк ... ... ... іске ... елімізде банк секторының тұрақтылығын сақтауға
мүмкіндік берді.
Қазақстанның банк жүйесі өзінің шамалы ғана уақытты ... ... ... ... және оның ... процесін мынадай кезеңдерге бөлуге
болады.
Дамудың бірінші ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік банкінін республикалық
бөлемшілеріне егемен мемлекеттердің орталық банктері функциясын ... ... ... ... кезеңде Қазақстанның банк секторы бұрынғы КСРО ... ... ... ... 5 ... ... ... Өнеркәсіпқұрылыс банкі (кейін – Тұранбанк), Казвнешэкономбанк
(ӘлемБанк Қазақстан). ... ... ... ... ... (Қазақстан Халық Жинақ Банкі).
Мұндай мамандырылған банктер құрудағы мақсат–оларды ... ... ... ... ... Бұл ... есеп айыру қызметі
салалардын қызмет ерекшеліктерін, оларға кіретін ... мен ... ... ... ... үшін ... еді. ... байланысты
банктерді қайта құру мен одан арғы даму ... ... екі ... ... ... акционерлік (комерциялық) етіп қайта құру;
• Банк қызметін әмбебап ... ... 1993 ... қарашасына дейін созылған екінші кезең рубль
аймағының өмір сүруі ... ... ... ... ... Ұлттық банкке ... ... ... ... банк ... ... ... нормативтік құқықтық
базасын қалыптастырумен ерекшеленеді.
1993 жылы қараша айында рубль аймағынан шығу және ұлттық валютамыз–теңгені
енгізу ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз
мемлекеттін орталық банкіне тән барлық міндеттерді өзіне түпкілікті ... – 1994 ... ұсақ және ... ... банктердің саны едәуір
өскені (200 – ден астам) байқалды, бірақ олардын біразы қаржылық жағынан
тұрақсыз болып ... ... ... өсуі ... ... ... алдында банктік қадағалау күшейту және банктердің халықаралық
стандарттарға көшу қажеттілігі өткір тұрды. Осы тұрғыда 1995 жылдың аяғында
банктік ... ... ... ... басталып, ол банктік
кадағалаудың біртұтас органы–Банктік қадағалау департаментімен құрумен және
барлық қадағалау ... ... ... жылғы
желтоқсанда Ұлттық банк банктердің халықаралық стандарттарға ... ... ... ... ... ... ... капиталдың
жеткіліктілігі, активтердің сапасы, ... ... ... ... және беру ... ... банк ісі тәжірибесінде
қабылданған стандарттарға көшуін көздейді. Бұл бағдарманы іске ... ... ... ... керек еді.
Бағдарламаға сәйкес барлық банктер екі топқа ... 2000 ... ... ... бойынша бірінші топқа 11 банк жатқызылған, олар ... ... ... стандарттарға сәйкестікке жетуге тиіс болды,
екінші топқа 25 банк кіреді, олар халықаралық ... 2000 ... ... өтіп болуы тиіс еді.
Осыдан мынандай қорытынды жасауға болады:
Біздің банктер түбегейлі ... ... жаңа ... және ... ... баға мен саудаға ырық берілді. Біз 1993 жылы ... ... ... мүмкіндік берген өзіміздің ұлттық
валютамызды енгіздік.
Біз осы ... сай ... ... банк ... құрдық, оны бүгін көптеген
сарапшылар ТМД–дағы ең үздік жүйе ... ... жүр. Біз іс ... ... ... ... ... реформалар жүргізіп, оның
алдағы жасампаздық дамуы үшін берік негіз қаладық.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Ақша, несие, банктер, оқулық-Алматы 2001 жыл.
2. ... ... ... заңдар жүйесі.
//Заң–2005-№3//
3. Қазақстанның банк секторының даму кезеңдері және қазіргі жай ... ... ... 24 ... ... Н. Қ., ... М.Ә. Макроэкономика,оқулық–2003–432б.
5. Қазақстанның банк жүйесі // Зерде–1996-№7//
6. Банк саласының бүгінгі жаңалықтары //Қазақтан–2002,19 маусым.//
7. Банк ісі // Экономика ... ... ... Б.П. ... мен несие алушылар қарым ө қатынастарын
реттеу, ... Банк ... ... ... ... ... Қаіпсіздендіру қоры–сенімдер кепілдігі [Банк жүйесінің
жұмысынан].// Алматы ақшамы-2000-наурыз//
11. ... ... ... ... ... банк жүйесі экономикалық мәселелерді шешуден сырт
қалмауы керек.//Жас алаш–2003-шілде//
13. Қазақстан мен ... ... ... Ф.Энгельс. 75. 2 Т. с.92
[2] Ақша, несие, банктер Алматы 2001жыл. 156б.
-----------------------
Қаржылық институттар: банктер, сақтандыру компаниялары, зейнетақылық
қорлар, ... ... ... ... ... нарығы (ақшалай нарық), ұзақ мерзімді
капиталдар нарығы (бағалы қағаздар нарығы)
Ақша қаражаттарын пайдаланушылар: (фирмалар, компаниялар,үкімет, жеке
тұлғалар)
Ақша қаражаттарының ... ... ... үкімет, жеке
тұлғалар)

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Web-бет дизайны, HTML18 бет
Іргелі елге – ізгі заңнама5 бет
Жергілікті бюджеттің кірістерін қалыптастыру16 бет
Зейінді когнитивті психологияда зерттеу, информацияларды фильтрлеу механизмі ретінде сипаттау16 бет
Компьютерлік технологияның педагогикалық мүмкіндіктері20 бет
Мектеп өмір қауіпсіздігі78 бет
Оқытушылар мен студенттердің тұлға аралық қатынасының психологиялық ерекшеліктері туралы92 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несие жүйесінің қалыптасуы және жетілдіру жолдары76 бет
Қаржы, ақша айналымы21 бет
Қоршаған қолайлы ортаға деген құқық ұғымы66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь