Реформа дәуіріндегі Қытай (1976 ж. Кейін)

1. Саяси және идеологиялық күрес. “Реформа және сыртқы ашықтық” саясатына көшу.
2. “Нарықтық социализм” және ҚХР.дың жаңаша дамуының ерекшеліктері
3. 1976 жылдан кейінгі Тайваньның дамуы
1976 ж. 9 қыркүйекте 83 жасында Мао Цзэдун қайтыс болды. ҚХР-дың билік басындағылар билік үшін күресте мұндай болатындығын білді және соны күтіп отырды. Басымдылыққа “мәдени революцияның” арқасында ие болғандар мемлекетте ірі саяси шендерге ие болды. Оны Қытай тприхында он “жылдық шытыну” деп атады. Осы жылдары КПК-ға шамамен 20 млн. адам енді, ол партияның үштен екі бөлігін құрады. Ал 1976 ж. ол 30 млн. болды. Мемлекетті административтік жағынан басқаруда партия қатарында партия қызметкерлері мен шенеуліктер болды. “Мәдени революцияның” мықты позицияларын радикалды “төрттіктер” алды. Оларға ревкомның 40 пайызы тиесілі болды, ол шамамен ЦК КПК мүшелерінің жартысына тең еді. “Төрттіктер” бұқаралық ақпарат құралдарын бақылауда ұстап отырды, Шанхайда мықты база құрып алды.
Шынайы одақтық топтартардың жақтаушылары Цзян Цин өз ойларын ортаға салып отырды. Солардың қатарында Хуа Гофэн де болды. Жоғарылатылғандардың ішіндегі көрнекті қайраткерлердің бірі пекиндік әскери округінің қолбасшы генералы Чэнь Силянь, 8341 бөлімінің басшысы Ван Дунсин, Пекиннің мэрі У Дэ болды. Жалпы, “мәдени революцияның” өкілдеріне ЦК КПК политбюросының көпшілігі кірді. Оған Мао Цзэдунның өлімінен кейін Хуа Гофэн, Ван Хунвэнь, Чжан Чуньцяо және Е Цзяньин мүше болды. Солардың тек сақтандыру министірі постындағы маршал Е Цзяньин ғана тек қана армияны басқарып қана қоймай, сонымен қатар 50-жылдардың бірінші жартысындағыдай қоғамдағы саяси тұрақтылықты қалпына келтіруге тырысты. Сол кездегі ірі саясаткерлердің ішінен ол тек Госсовет премьерінің көмекшісі және ПБ-нің мүшесі Ли Сяньянға ғана сенім артты. “Төрттіктің” Хуа Гофэн басқарған одақтастары “мәдени революцияның” басындағылармен бірге саяси тұрақтылық орнатуға талпынды. Олар басшысы Дэн Сяопин басқарған ескі кадрлардан көмек күтті. Бірақ та бұл фракция бұрынғыға қарағанда әлдеқайда әлсіз болып қалған еді. Тяньаньмэньдағы сәуір оқиғасынан кейін Дэн Сяопиннің өзі барлық партиялық мемлекеттік шендерінен айырылды. Емделем деген себеппен ол Гуанчжоудың оңтүстігіне жасырына тұруға мәжбүр болды. Оған ҚХР-дың ірі әскери өкілі Сюй Шию қорғаушылық көрсетті. Гуанчжоу әскери округінен басқа Дэн Сяопин фучжоу және нанкин әскери округтерінің көмегіне сенді.
        
        Реформа дәуіріндегі Қытай (1976 ж. Кейін).
1. Саяси және идеологиялық күрес. “Реформа және сыртқы ... ... ж. 9 ... 83 ... Мао ... ... болды. ҚХР-дың билік
басындағылар билік үшін күресте мұндай болатындығын білді және соны күтіп
отырды. ... ... ... ... ие ... ірі саяси шендерге ие болды. Оны ... ... он ... деп ... Осы жылдары КПК-ға шамамен 20 млн. адам ... ... ... екі ... ... Ал 1976 ж. ол 30 млн. ... Мемлекетті
административтік жағынан басқаруда партия қатарында партия ... ... ... ... ... мықты позицияларын радикалды
“төрттіктер” алды. Оларға ревкомның 40 пайызы тиесілі болды, ол ... ... ... ... тең еді. ... бұқаралық ақпарат
құралдарын бақылауда ұстап отырды, ... ... база ... алды.
Шынайы одақтық топтартардың жақтаушылары Цзян Цин өз ойларын ортаға салып
отырды. Солардың қатарында Хуа ... де ... ... көрнекті қайраткерлердің бірі пекиндік әскери округінің ... Чэнь ... 8341 ... ... Ван ... ... мэрі У Дэ
болды. Жалпы, ... ... ... ЦК КПК ... ... Оған Мао ... өлімінен кейін Хуа Гофэн, Ван ... ... және Е ... мүше ... ... тек сақтандыру министірі
постындағы маршал Е Цзяньин ғана тек қана армияны басқарып қана ... ... ... ... ... қоғамдағы саяси
тұрақтылықты қалпына келтіруге ... Сол ... ірі ... ол тек ... ... ... және ПБ-нің мүшесі Ли Сяньянға
ғана сенім артты. “Төрттіктің” Хуа ... ... ... “мәдени
революцияның” басындағылармен бірге саяси тұрақтылық орнатуға талпынды.
Олар басшысы Дэн Сяопин басқарған ескі кадрлардан ... ... ... та ... ... ... ... әлсіз болып қалған ... ... ... ... Дэн ... өзі ... партиялық
мемлекеттік шендерінен айырылды. Емделем деген ... ол ... ... ... ... ... Оған ... ірі әскери өкілі Сюй
Шию қорғаушылық көрсетті. Гуанчжоу әскери округінен басқа Дэн Сяопин фучжоу
және ... ... ... ... сенді.
Мао Цзэдунның өлімі қарсаңында жоғарғы әскери басшылықтың орны ... Дэн ... ... ... жасау үшін Е Цзяньин және КПК-
ның кейбір ... ... ... ... ... ... ... жасалды.
Осылайша, 1976 жылдың күзіне таман әскер мен ел бөліну жағдайында тұрды.
Бірақ та жоғарғы әскери басшылық пен ... ... ... ... ... жоқ, олар ... қырқысқа түсті. Оның басты қоғаушысы саяси
шамданушылық болды. Цзян Цин ЦК КПК-ның ... ... ... ... ... өзін ... ... болашақ премьері ретінде көрді. Мао
Цзэдунның өлімінен кейін қыркүйекте ұйымдастырылған ЦК КПК ... ... бұл ... ашық ... бастады. Цзян Цинді қолдау
мақсатында “төрттік” ірі ... ... ... мен студенттерін
қозғалысқа үндеді.
“Төрттіктің” мүшелері Хуа Гофэннің билігін ... үшін ... ... ... Бұл ... жүзеге асыру 10 қазанға
белгіленді. Өзінің қарсыластарының жоспарын естігеннен кейін Пекиндегі ... ... ... ... ... ... тән емес ... қалыптасты. Е
Цзяньинге “ескі кадрлармен” ғана емес, сонымен қатар өзінің саяси болашағы
үшін алаңдап отырған Хуа ... де ... ... 5 ... НОАК-тың
Бас штабта ЦК КПК политбюросынын жиыны өтті, онда басты ... Е ... ... және Ли Сяньнянь актқарды .бұл жиынға “төрттіктер” шақырылмады.
Хуа Гофэн басқа ... ... ... ... ... Өз ... пайдаланып Ван Дунсин “төрттіктерді” қамауға ... ... мен Чжан ... Бас штабтың жиыны болады деген өтірік себеппен
шақырып алып, оларды тұтқынға қамалды, ... ... Цзян Цин мен ... ... ... ... күні Бас штабтың жиналысында олардың
істерін құптады, сөйтіп Хуа ... ЦК ... ... және ЦК ... ... ... ... тағайындалды.
“Төрттіктердің” билігін шектегенімен де КПК-ның өзара ішінде
қақтығыстар тоқтамады. Бірақ та ... ... ... ... ... бұл ... революцияға” басшылықтағылардың қарсы тұруы болды.
Хуа Гофэн “төрттіктерге” және де Дэн ... ... ... ... ... ... ... Прессада “қарақшы төрттіктердің сыны”
жайылып, “Дэн Сяопиннің ... атты ... өз ... жалғастырды.
Бірақ та прагматиктердің әскерінен алған көмектерінің арқасында
олардың ... ... 1977 ж. ... ... ... Хуа ... жабық хат жіберілді. Онда Хуа Гофэннің мүддесіне
қарсы келетін талаптар ... Сюй Шию Мао ... ... ... ... ... Алдымен “мәдени революцияға” сын
тағылды және “онжылдық ... ... ... ... ... ... Лю Шаоци, Пэн Дэхая және Линь Бяюның да есімдері аталды.
Наурыз айында боған ЦК-нің жиынында Хуа Гофэн ... ... ... ... бірі Чэнь Юнь Дэн ... ... 1976 ж. ... айында Тяньаньмэнь алаңында ... ... ... ... етті. Сәуір айында ЦК-ға арнайы хатымен әлі
де тылдағы Дэн Сяопин хабар жолдады. Ол да 1976 ж. ... ... ... келуді ұсынды.
“Солшылдар” мен “прагматиктердің” қақтығысын туғызған келісім 1977 ж.
оныншы отырыстың ІІІ пленумында ... ... ... ... Дэн
Сяопин бұрынғы атқарған қызметтері мен шендеріне қайта оралуды шешті, яғни
ЦК КПК-ның председателі, Госсовет премьерінің және НОАК Бас штаб ... ... ... Хуа ... пленумның шешімімен Госоветтің премьері
бола отырып, ЦК КПК-ның және әскери ... ... ... ... ... ... Хуа Гофэн КПК-нің XI сьезінде
жариялады. Оның оқыған баяндамасында социализмді “көбірек, тез, жақсы және
үнемді” ... ... ... ЦК ... председателі Дацин және
Дачжай түрінде ауыл мен қалаларды ... ... ... ... ... ... революцияға” ұқсас қоғамдарды ұйымдастыру жайында сөз
берілді. Осыған байланысты ауыл шаруашылығы, өнеркәсәбә, ... ... ... ... ... ... құру мақсатында Қытайды
модернизациялау керектігі айтылды. Бірақ та оларды жүзеге асырудағы ... қала ... ... қорытындыларының бірі – ол паритияны басқаруда Хуа
Гофэннің қарсыластары ... ... ... алуы ... ЦК ... “ескі кадрлар” мен прагматикалық тұрғыдан ойлайтын әскерилер кіріп
кетті, солардың қатарында ... ... ... ... да ... Хуа ... билігіне шек қоймай-ақ рпагматиктер
енді “жоғарыдан революция” ... ... ... ... ай ... кейін кадр мәселесі жөнінде ішкі
күрестер көп ... .Дэн ... және оның ... орталық және
жергілікті деңгейдегі партия кадрларын ауыстыруға қолы ... ... ... 80 ... ... мен ... ... 1978 ж.
ішінде саяси басшылыққа өткен жылдары репрессияланған ... ... ... ... ... ... ... құрылымға
орнату арқылы, экономикалық және шаруашылық мәселелерді шешуге Хуа ... ... ... Бұл ... ... ... ... (1978ж. ақпан-наурыз). Хуа Гофэн ұсынған ... ... алға ... жаңа ... ... ... та бұл алға ... кредиторлар , дамыған елдердің жаңа технологиялары және құралдары
негізінде жүріп жатты. 70 ... ... ... ... ... ... нашарлауы жағдайында ҚХР басшылары ... ... ... ... ... және олар ... ... жылға созылған экономикалық дамудың тез ... ... ... ... ... ... емес еді.
Көзделген жоспарлар орасан күрделі ... 1985 ... ... ... 20 млн ... 60 млн ... ... мұнайды 100-ден 350 ... ... ... ... жыл ... 120 ... ... жүзеге асыру
көзделді, соның ішінде 14 облыстан ауыр өндірісті. Сонымен қатар отыз жылда
жасалған капитал салуды ... ... Мао ... ... ... Хуа ... “онжылдық шытынудан” кейін көтерілгендерге көмек
берудің орнына, оларды қайтадан ... ... ... ... ... ... ... ЦК КПК-ны әлсіреткісі келді. Алға
басу ... ... ... ... кері ... де ... Ол тағы да
“прагматика” оппозициясын экономикаға түпкілікті реформа ... ... ... шешу ... еместігіне сендірді.
1978 ж. көктемде қытайлық баспада Мао Цзэдунның ескі ұранымен ... ... ... та аз ... ... ол Хуа ... және “мәдени
революцияның” өкілдеріне қарсы ... ... Бұл ... ... Ху Яобан ойнады, ол “мәдени революция” кезінде ... XI ... ... ... ... ... еді. 1978 ж.
көкткемде ол ... ... ... ... ... атқарды. Олардың
профессорлары өзінің идеологиялық қоғамын ... ... ... айтылған
үндеулер түсінікті болатын: ... ... ... ... ғана ... ... өмір сүре ... делінді. Бұл
прагматикалықтарға тасталған ... еді, олар ... ... енді ... ... айтқан еді. Осылайша, ҚХР-да түбегейлі өзгерістердің болу,
болмауы туралы шешім қабылданды.
Бұл мәселеде ауыспалы ... ЦК ... ІІІ ... ... ... Ол Хуа Гофэннің әлсіреуін білдірген болатын. Бұл ... және ... ... тазалау уездік деңгейге дейін жетті
.оынң басты мақсаты болып “төрттктердің” ... ... ... бірақ
та шынында Дэн Сяопиннің адамдары “”мәдени революцияның” ... ... ... Дэн ... жақтастары Хуа Гофэннің және оны
қолдаушылардың саясатына сыни қарады. Олар 1978 ж. көктеміне ... ... ... айында регионалды партиялық басшылық Дэн Сяопиннің фракциясын
қолдауға дайындығы анықталды.
Пленумның шешімі жақтаушылардың толықтай жеңісімен бағаланғанын ... ... ... ... ... тек ... саласына аудару
туралы шешім қабылданды. Дэн Сяопиннің қызметі ... ... ол ... ... ... ... ат алды. Пленумға қатысушылар “мәдени
революцияны” ... ... ... оның ... ... ... туралы шешім қабылданды. Пэн Дэхуай да босатылды. Партияның жоғарғы
органдарының қатарына Дэн ... ... Ху ... және Чэнь ... ... ... 8341 әскери бөлімін қайта құру да маңызды мәселе
болды.
Пленумда ... ... даму ... жағымсыз жағынан басым
болды. Бірақ та шынай өмірде қайта қалпына келтіруді ұйымдастыру ... ... Хуа ... ... да ... сынға алынды.
ЦК КПК-нің ІІІ пленумінде қарастырылған саяси негіздегі экономикалық
қайта дамуға бағытталған жағдай ҚХР тарихында болған елеулі сәт болды.
1979 ж. ...... ... ВСНП-ның күнделікті отырысында
экономикалық мәселелер басты назарда болуы ақылға қонымды. ІІІ пленумде
айтылған, барлық ... ... ... ... ... үш жыл (1979-
1981 жж.) ішінде халық шаруашылығын қайта қалпына ... ... ... Бұл жаңа саясат экономикалық приоритеттердің ауысун негіздеді.
Ауыр ... ... ... қысқаруы, жеңл өнеркәсіптің дамуын
тездетті, тоқыма өндірісінде. ... ... ... ... ... ... ... Олар велосипед, сағат, тоңазтқыш, кір жуғыш машиналар және
теледидарлар шығарған болатын. Ауыл шаруашылығы да ... сала ... ... өнімдерге баға өсіп кетті, машина жасау көбінесе ауыл
шаруашылық инвентарьға байланысты болды және т.б.
Тауар ... өсуі ... ... ... ... ... деген дефицит түсіп кетті, тауар-ақша қатынатары дами түсті. ... ... тез өсіп ... Халықтың өмір сүру жағдайы жақсара
түсті, әсіресе ауылдық жерлерде. ... ... ... ... Дэн ... билігінің нығаюына, күшеюіне ықпал етті.
Хуа Гофэнді қысқарту ІІІ пленумнің шешімінен ... тек ... ісі ғана ... Іс ... ол ... ... атқара берді
және оның жақтастары да өз қыметтерінен кетуге асықпады.
ЦК КПК-ның IV пленумінде (1979 ж. ... жаңа ... ... ... ... ... айыптауға қол жеткізді. Пленумде
көрсетілген мәтінде ЦК КПК-ның председателі, ВСНП-ның тұрақты председателі
Е Цзяньиннің баяндауынша ... ... ... ... адам ... деп ... ... бағаның қағаз беттерінде жарық көруі, ... ... (1980 ж. ... ЦК КПК-ның секретариаты және бұрын
сонды Дэн Сяопин басшылық еткен генеральные секретарь орны ... ... ... Ху ... тағайындалды. Дэн Сояпиннің ұсынысы бойынша партия мен
мемлекеттік басқаруды бөлу туралы ойы премьерлердің ... ... Осы ... Дэн ... Госсоветтен кету жайында айтты, сонымен қатар
Хуа ... де өз ... Чжао ... ... ... ... отырысы
шендердің ауысымен өткен болатын.
1980-1981 жылдар аралығында партия басшылығының форумында Хуа ... ... ... ... ... Оған 1976 ж. Дэн ... ... ролі үшін айып ... Бұл қақтығыстың кульминациясы
кезекті ЦК пленумының VI отырысында (1981 ж. ... Ху ... өкіл ... ... Кейін Ху Яобан генеральный хатшы ретінде ... ... ... ЦК ... ... ... Дэн Сяопиннің өзі
басқарды. “Солшылдардың” жеңілуі және ... ... ... (1982 ж. қыркүйек) бекітілді.
Дэн Сояпин фракциясының жеңісі олардың саясаткер қарсыластарына ... ... ... ... бұл ... “мәдени
революцияға”қарсы болған еді. 10 айыпталушының 9-ы ЦК КПК политбюросының
мүшелері болған. Цзян Цин және Чжан ... Мао ... ... ... де, олар өлім ... ... Бірақ кейін олар
өмірлік абақтыда отырумен алмастырылды, қалғандары да ... ... ... режимнің легитимациялануы КПК-ның жаңашыл тарихын талап
етті, алдымен ҚХР кезеңінде. Бұл ... 1981 ж. ... VI ... Осы құжатта Мао Цзэдун мықты саясаткерлерге шындығын айтқан,
соның шешімімен ... оның ... ... Бұл күрделі
айыптаулар Мао Цзэдунның жеке басына онша қатты зиян келтірмеді.
“Прагматиктердің” осындай тез ... ... ... ... ... ... үш жыл ішінде татулықпен авантюралық, маоистско-
догматикалық партия мен мемлекетті басқаруда орнатуға мүмкіндік ... ... ... тез ... жүру ... қытайлық саяси элитасының
позициясымен байланысты болды. Дэн Сяопиннің аты мен саясатын әлеуметтік-
саяси ... ... ... Дэн ... ... ... ешқандай қарсылықтарға тап болмады.
Қытай өміріндегі барлық осындай өзгерістер ... ... ... бірақ бірқалыпты жүрмесе де, тез ... Егер де ішкі ... ... ... ... тез
жетіп алған болса, әлеуметтік-экономикалық мәселені нарыққа ... ... шешу ... онда ... саясатта маоистск саясатын жеңу өте
баяу жүрді.
Жаңа басшылық әлі де Кеңес Одағын “№ 1” жау деп қарастырды және ... ... ... ... ... ... сыртқы саяси жағдайын
жақсартқысы келді. 70 жылдардың соңындағы қытайлықтар мен американдықтардың
жақындасуы тез жүрді. 1978 ж. ... ... ... ... ... Тез қарқынмен саяси, экономикалық жәнемәдени байланыстар
дамыды. Өзара ... ... ... орнатылды. 1979 ж. қаңтар-ақпанда Дэн
Сяопин АҚШ-қа сапар жасады. ... ... ... ... ... оппозициясын жариялады.
Жаңа Қытай басшылықтары бұрынғысынша Кободжадағы Пол ... ... ... сақтап қалды, ал Вьетнамның көмегін СРВ-
ға қарсы күш деп сылтауратты. 1979 ж. ақпан-наурызда ... ... ... деп ... ... ҚХР күштері Вьетнамның солтүстігіне баса
көктеп кіріп келді, ... ... ... тап ... көп ... жеңілісін мойындап кері қайтты. Бұл жорығының сәтсіз болуы, ҚХР-
да сыртқы саясатты басқаша ... ... ... жылдардың екінші жартысында елде үлкен саяси өзгерістер болды. Олардың
ең бастысы – басшылыққа атақты кезінде ... ... ... ... ... Енді олардың ақталғанына қарамастан, Мао Цзэдунмен келіспеушілік
сақталып қалды. Олар билікке өте қиын саяси ... ... ... ... ... үлкен идеялық-теориялық өзгерістер болды. Мао Цзэдунның
идеяларына ауызша және салттық адалдықты сақтай отырып, жаңашыл ... бай әрі ... ... құру үшін ... ... ... ... барлық түпкілікті өзгерістер жаңа экономикалық ... ... ... жасауға негіз салды.
2. “Нарықтық социализм” және ҚХР-дың жаңаша дамуының ерекшеліктері
Мао Цзэдунның утопиялық идеяларын қабыл алмау ... жаңа ... ... ... бағдарламасын, Қытайды дамытуда экономикалық және
саяси бағдарламаларын әлі де әзірлемеді. Оның себебі ... еді. ... аяғы мен 1980 ... ... дискуссия барысында барлығы
анық бола бастады, өзгерістерді тек тактика емес, сонымен ... даму да ... ... Тоталитарлық тұрғыдан социалистік даму
тығырыққа әкелді. ... ... ... оның ... қиын ... тағы да ... берді. Экономиканы қалпына
келтіру бағдарламасын сәтті орындау тек қана ... ... ғана ... ... ... ... қалып қойған, кедей шаруалардың стихиялық
қозғалыстарынан табуға ... 1978 ж. ... ... ... уезіндегі
Аньхуэй провинциясындағы кедей халықтың 21 ... ... ... ... өз бригадасының жерлерін өзара жанұя бойынша бөліп
алуды шешті. Шаруалар бұл жерлерді иемденіп алуға мүдделі болмады, олар
қазына ... ... ала ... тек жерді пайдалану түрін өзгерткісі
келді. Кейін Қытай ауылдарының, тіпті бүкіл елдің өзгеруіне әкелді.
Ашаршылықтан сақтап отырған шаруалардың ықыласы ... ... ала ... 1979 ж. ... ЦК КПК ... ... ... қарастыра отырып, үй маңындағы жерлерді қалпына келтіру
жоспарын ... ... та ... ... ... ... ... тапқан
аньхуй тәжірибе жүргізулерінің нәтижелігі биліктегілердің алдымен
жергілікті жерлерде, кейін ... өз ... ... мүжбүрледі.
1979 ж. маусым айында аньхуй комитетінің бірінші хатшысы Вань Ли ер жүрек
шаруалардың шаруашылықтары ... ... ... ... жасап, олардың
мүддесін қолдады. Кейіннен Пекиндегілер де жер шаруашылығының пайдасын
түсіне отырып, өз қолдауларын көрсетті. Жерді ... ... енді ... ... КПК-ның қарауымен жүзеге асты.
Бұлар заңнамалық маңызы бар сипатта болды. ... ... ... ... тиімділігін, өндірісте нарықтық қатынастардың
өте маңызды екендігін көрсетті. КПК-ның басшылығында да өзгерістер болып
жатты. Бұндай өзгерістердің ... ... және ... өжеттерінің мүддесі
ауыл шаруашылығын қайта қалпына келтіруді көздеген еді. Дэн Сяопин мен
оның жақтастарына бұл ... ... ... ... қатынастардың
сақталып, дамытудағы күрестерін еске салған еді.
Ендігі жерде тек қана ауыл шаруашылығын дамытуды ғана емес, сонымен
қатар КПК ... ... ... ... идеологиялық
ауысуларды да қажет етті. Ауыл ... ... ... ... КПК ... ... дамуытуда жаңа салаларды іздеуге
итермеледі. Бұл өзгерістердің тез ... ... емес еді, ол 80- ... Жаңа ... көптеген қателіктерге толы әрі ауыр тиді.
Реформа бағдарламасының жай қарқынмен жүруі, ... ... де ... Сондықтан да экономикалық стратегияның өзгеруі жай ... ... ол ... ... ... мен ... елдерден
жинақталған тәжірибелерден өту арқылы жүзеге асты. Экономика саясатында
мұндай жай әрі ... ... жаңа ... ... ... ... ... саясатын 180 градусқа азайтты.
Жаңа экономикалық саясаттың бөлінбес бөлшегі болып, ... ... ашық ... ... ... Бұл тек ... ... ғана
емес, сономен қатар мәдени және ғылыми мақсаттарда, ... ... ... да ... ... Дэн Сяопиннің 1984 ж. айтуынша:
“Кеңейтілген қатынастағы әлем. Қытай бұрын өзінің жабық саясат ұстануымен
де артта қалған мемлекет болды. ҚХР ... ... ... ьежеп отырды,
тіпті біздің өзіміз де жабық болдық, 30 жыл ішінде жиналған тәжірибеміз
жабық ... ... ... жаңа ... ... ... ... алға дамуға жете алмайсын.”-деген. Нарықтық қатынастардың даму
кезеңінде елдің “ашықтық” ұстануы, КПК басшыларының жаңа ... ... роль ... ... ... дамуы мен “ашықтық”
ұстануы КПК басшыларының, соның ішінде Дэн Сояпиннің арқасында жүзеге
асып, Қытайды әлем ... ... мен ... ішінара ішкі саясатының ... ... ... әсер ете ... ... та сыртқы саясаттың өзгеріске ұшырауы
ақырын ... да ... ... ... басшылығының сыртқы саясатындағы басты
өзгеріс Қытай дипломатиясының ... ... ... ... қызметке қою байланысты болды. ҚХР-дың ... ... ... XII ... бекітілді (1982
ж.). Онда Қытайдың басқа әлемге көзқарасын ... жаңа ... және ... саясатты өзгертуге жігер берді.
Қытай сасатының Кеңес Одағымен қатынасына келетін болсақ, мұнда елеулі
бір өзгерістер тек ... ... ғана тән ... ... ... ... Одағандағы қайта құру процесінің болуымен
байланысты ... ... ... ... Бұл ... идеологиялық
келіспеушіліктердің тоқтауына себепші болды, өзара ... ... ... Бұл ... ... қарым – қатынасының
қалпына келуіне түрткі болды, осының ... 1989 ж. М.С. ... іс ... ... көрсетеді. Бұл екі елге арасындағы тиімді ірі
дипломатиялық жеңіс болды десек болады. Жаңа Ресей ҚХР-мен жаңа ... ... ... ... ... ... ретінде Ресей Федерациясының
президенті Б.Н. Ельциннің 1996 ж. сәуір ... ... ... ... ... нәтижесі екі елге де тиімді Қытай мен Ресей ... ... ... үшін ... ... және саяси өзгерістерге толы
болды. Саяси элитаның дүниетанымы да дамыды, ал ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызды.
Радикалды және тездетілген өзгерістер КПК-ның аграрлы саясатында болып
өтті. Ауыл ... ... ... ... ... ... ... ғана емес, сондай-ақ сауда-саттық, шикізат,
қаржы салаларында да сәтті реформаторлық саясатттың әлеуми базисін құруға
мүмкіндік ... ... ... жаңа ... 1979 ж. ... ... түрде
ене бастады. 1982 ж. қарай тәжірибелер этапы “өндіруге ... жеке ... ... ... ... ... бекітілді.
Әрине, бұл жерлерде жеке территорияларға бөліп бермеу ... ... еді. ... ... ... ... шаруалар жер
алысымен, мемлекеттің мүддесін көзейтін өндірістік бригадасымен ... Бұл ... ... тек бір ... ... ... ... Тек мемлекетке салық төлеу және өндірілген өнімнің
жартысын мемлекетке сату міндеттілігі енгізілді. ... ... ... қалдықтар, шаруаның өз қалауымен жұмсалды. Сонымен қатар сатып алу
құны көтерілді және олар көп болған сайын олар мемлекетке соншалықты ... ... ... бірақ нәтижесінде оның шаруаның мүддесін
шектелетіндігін түген кезде биліктегілер ... ... ... ... жер енді ... ... берілетін болды. Осыған
байланысты батрактарды жалдауға, ауыл шаруашылық техниканы еркін сатып
алуғарұқсат етілді. Жүргізілген ... ... ... ... ... бағытталған реформа еді.
Бұл жерге байланысты реформаның басты жетістігі жеке шаруашылық пен
өздері шешім ... ... беру ... ... ауыл
шаруашылық өндірістің тұрақты бір қалыпқа келген өнімнің ... ... Төрт жыл ... ол ... 90 млн ... (407 млн т –
1984 ж.) өсті, ол ҚХР ... ... жоқ ... ... Бұл ... ... үш ... дейін өскен шаруалардың пайдасының көбеюімен
жүргізілді.
Шаруалырдың нарыққа апарған шығарған өнімдері ... ... ... ... ... ... ... өндіріс және сауда
салаларында алдымен кішігірім, кейін үлкен жеке ... ... ... 70 ... ... ... экономикалық тұрғыдан кері
ықпалдардың арқасында 70 млн ... ... ... ... ... ... болды. Азаматтардың кірісі де біршама өсті, 80-жылдардың
асяғына ... екі ... ... ... ... ... өсуінде шетел инвестициясы мен технологиясы
маңызды роль атқарды. ҚХР басшылары ... ... ... ... ... ... игеруге көшті, ол жерлерде ... ... ... еді. ... ... ең ... ағылшын колониясына жақын орналасқан, 300 км квадратты ... ... ... ... ... ... шетел капиталының қатысуымен жаңа
жеңіл өндіріс мекемелері ... ... ... ... ... ... ... болды. Осыдан түскен пайданы
болашақта жаңа технологияларды сатып алу көзделді.
ҚХР басшылары мемлекеттік сетордағы экономика мәселесін шешуде біршама
қиындықтарға ... ... жыл ... ... ... 1984 ж.
ЦК КПК-ның кезекті отырысында кең көлемдегі ... ... ... ... Оның ... ... ... меншікті сақтап қалу болды.
Мекемелер экономикалық ерік алды, ал ол болса өз ... ... ... қабылдауды, оларға жалақы төлеудіің мөлшерін өзі
анықтауды, өнімнің қанша ... ... ... ... өз ... Бұл процесс басқарудың ... ... ... ... ... мекемеге тиесілі акцияларды иелену
түсінігі пайда болды.
Реформаны жүргізу арқылы жалпы экономика көрсеткіштерінің көтерілу
жетістіктеріне жетті. 80-жылдарда жан ... ... ... екі ... 205-ден 500 долларға өскен, соған қарамастан ҚХР ... ... қала ... ... та елдегі экономиканың жоғарғы көрсеткіштері
90-жылдары Қытайды бірінші ... ... ... ... сыртқы
экономика салысында жетістіктерге жетті. 90-жылдардың ортасында Қытайдың
сыртқы саудасының мөлшері 200 млрд долларға жетті.
Экономика дамуының алға ... ... ... да ... ... ... ауыл ... тез қарқынмен дамуы,
біршама тежелді. Ол шаруашылық мүддесін біршама деңгейде сызып ... еді. ... ауыл ... ... қашу ... ... мемлекетке өнім беруден бас
тартуға дейін жетуі мүмкін ... Ол өз ... ... басты
жетістіктерін қатерге әкелді. Нәтижесінде мемлекеттің ... ... ... ... ... ... қысым
көрсетіп, кейде оларға көмек көрсетуіне негіз салды. Осыған ... ... ... шықты, ал ол бидайды шетел мемлекеттерінен ... ... ... де ... көп ... ... – ол
мемлекеттік сектордағы экономиканы ... құру ... ... ... ... ... ... реформа бұл проблеманы шеше алмады.
90-жылдардың бірінші жартысында мемкемелердің үлесі 40 пайызға дейін
жетті, ал ... ... ... 10 ... да ... ... секторда тәжірибе жүргізу оның проблемасының экономикалық
эффективнісі кең ... ... ... ... ғана ... ... Нәтижесінде “экономиканың екі қатарлы даму”
концепциясын ұсынды, ол жеке шаруашылықтың өсуіне ... ... ... ... ... наықтық қатынастардың дамуы,
аыл шаруашылығын деколлективиациялау, жеке шаруашылық секордың пайда боуы
жаңа Қытай қоғамының түпкілікті өзгеруіне келі. Ендігі ... ол ... ... ... еле экномикалық қатынастар еркіндікке жол
берген. Бұл процестер қоғам азаматтарының ... ... ... ... ... ... қозғалыстардың дамуына себепші болды.
Оның бірінші этапы ретінде 1976 ж. Тяньаньмэнь ... уір ... ... ... ... Соған қарамастан “төрттікке” қарсы
бағытталған ... ... ... ... кең ... ... ... екінші этап 1978 ... ... ... үшін жасалған “демеоратия қабырғасымен”
байланысты. Пекиннің тұрғындары дацыбао деп ... ... ... іліп, онда экономикалық мәселелерді шешуді, адам құқықтарын
қорғауды, демократиялық институт жүргізуді талап етті. Бұл этапта ... ... ... ұйымдастыруымен болды, яғни Дэн
Сяопиннің өзінің қарсыластарына қарсы. Кейіннен ол тоталитарлық қоғамға
қарсы үлкен ... ... ... ... ... ... лидері Дэн Сяопинге байланысты
болды. Алғашында, ол басшылықта проблема туындағанда оны басудың қажеті
жоқтығын ... ... 1979 ж. ... ... ... тас –
талқанын шығарды. Ол төрт негізгі лозунгтік принциппен ... ... ... ... ... ... ... Мао Цзэдунның идеяларымен. Осылайша, ... ... ... мақсаты маоистік коммуниз
моделінен бас тартуы екендігі анықталды.
Демократиялық ... ... ... 1986 ж. ... ірі ... ... ... студенттердің демонстрациясы болды. Оның
себебі рефоманы ұстап қалу мен сол арқылы зиян ... ... ... ... бірі ... алға ... еді. ... өсуінен
экономикалық тұрғыдан онша сақтандырылмаған халқы зардап ... ... ... ... ... ... баюды көздеген мемлекеттік
аппараттағы коррупцияға қарсы шықты. Қатысушылардың үндеулері ... ... ... әсер тигізетіндігін осы бағытта айтылды.
Ол ... ... ... ... – ақ анық болды. Бұл ... ... ... ... Шэньчжэнь, Шанхай аумақтарын да
қамтыған еді. Бюрократия мен коррупцияны тоқтатуға арналған лозунгілер
сайлауды ... ... ... ... ... ... де қатысуын талап етті. Революциялық демократ Сунь Ятсенді
жақтайтын да лозунгілер пайда болды. Шанхайда демонстрациялар алғашында
бейбітшілік ... ... ... ... күреске айналып кетті.
Желтоқсанның аяғына қарай қозғалыс Тяньцзинь мен Пекин де ... ... ... ... ... ... да, бір жағынан КПК
басшылығындағы әр түрлі топтардың күресімен де байланысты ... ... ... ... ... реформаторлық бағыт экономикалық
реформаларды толықтыруға үміттенді. ... та 1987 ж. ... ... ... Ху ... “буржуазиялық либерализацияны” қорғағаны ... ... ... ... Бұл жағдайда Дэн ... ... ... ... ... ... кезекті КПК-нің XIII сьезінде (1987 ж.
қыркүйек) ... ... ... ... ары ... жүргізу
бағдарламасы қарастырылды, осылайша алдына келесі мыңжылдықта жан басына
шаққандағы ВНП-ны екі ... ... ол ... 2050ж. ... деп
көрсетілді.
Бұр стратегиялық тапсырманы құруда Дэн ... ... ... ... түсінігіне жүктеледі. Бірақ та
барлық конфуция салтын білетін жанға ... ... ... ... ... ... түсінігі –ол тамаша мемлекеттік құрылым
екендігі түсінікті. Дэн Сяопиннің ... ... ... ... ... құруда деп түсіндіруге болады.
XIII сьезде саяси реформаны жүзеге асыру ісі маңызды орын ... ... ... ... ... ... тән болу керек деп
көрсетілді. Елді басқаруда бұл кезеңде билік органдарын ... ... ... кең өріс ала бастады.
Соған қарамастан, саяси жүйені демократияландыру үнімен ... ... ... бұл ... ... ... мүмкіндік бермеді. Мұндай
қиыншылықтарға жаңа хатшы Чжао ... да ... еді. ... ... ... ... шыққан студенттер соңында қанағаттанарлықтай емес
нәтижелерге келді. Оның басты факторы инфляция ... ол ... ... ... ... ... ... қайтадан студенттердің қозғалысы бұрқ етті, оның
орталығы елдің астанасы болды. Оның басты себебі 1989 ж. суір ... ... Ху ... ... еді. Қытай интеллигенциясының және
студенттердің көзінше оның аты ... ... ... ... құру ... ... ж. сәуір айында Пекинде саяси ... ... ... ... ... ... демонстрациялар басталды.
Демонстрацияларға басқа аймақтардан да келген жүз ... ... ... ... ... ... басталды, ал Пекиннің
орталық алаңында студенттік қозғалыстарды әшкерелеп жазған баспаларға
қарсы ... ... ... ... ... ... кейін қалалық маргиналдар да келіп қосылды. ... ... ... ... ... оның демократияға ... ... ... және ... ... ... Чжао Цзыянның да
қатысуымен студенттермен өз протесттерін тоқтатуды ... ... ... кездесуі, сәттілікпен аяқталмады. Студенттер
қоғамдық өмірді демократизациялау КПК ролін қауіпке ... және ... ... саяси тәртіпті бұзғандығы жағынан дұрыс пікір айтты.
Осы жағдайда 1989 ж. ... ... ... ... қойылған әскери жағдай жарияланды, жергілікті орындары қатаң
әскери бақылауға алынды. Соған қарамастан ... ... ... ... ... күш көрсете алмайды деген ... ... ... ... та ... 3-нен 4-не ... ... жарақталған әскерлер забастовкаға қатысыушыларды алаңнан қуып
шықты. Бұл қақтығыста әскерилер қару қолданып, ... ... ... ... қайта қалпына келтіріп, тәртіп орнату үшін бірнеше
күн қажет болды.
Үлкен саяси дағдарыс кезеңінде маусымның соңында ЦК КПК плену ... ... ... ... оқиға жүктеліп, ол өз шенінен босатылды.
Оның орнына Шанхайдың мэрі Цзян Цзэминь тағайындалды.
КПК басшылығымен Тяньаньмэньдегі ... ... ... бір ... деп бағаланды. Демонстранттардың антисоциаличтік
ұрандарды айтпауына ... ... ... бұл баға себепсіз
болмады.
1989 ж. демократиялық қозғалыстың құлауы ... ... ... ... ... омикалық прогреске жете алды, қоғамның өзі
тоталитарлы болудан ... ... та ... ... кезінде
реформаларға мүлдем қарамады.
Тяньаньмэньдегі забстовканы қанды түрде басып тастау ... ... ... ... ... ... ... демократизациялауды мүлдем қарамауға әкеп соқты. Бұл қайғылы
жағдайлар сонымен қатар экономикалық қайта ... да ... ... ж. ... өткен ЦК КПК-ның Пекендегі V пленумы қайта қалпына
келтіруді жалғастыруды қарастырды және инфляцияның , ... ... ... ... ... шешті. Бұл саясаттың басты мақсаты –
қалыптасқан қиын жағдайдан шығу. Ол реформа процесінің тоқтауына негіз
болды.
V пленум Дэн ... өзі ... ... Ол ... осы ... КПК-ның мықты лидері екендігін тағы бір дәлелдеді. 1992 ж. ... ... ... ... ... Дэн Сяопин елдің оңтүстік
аймақтарымен жүрген кезде ... ... ... ... ... ... ... тастаған болатын. Бұл үндеу КПК-ның 1992 ж. ... ... ... ... ... құру ... шешім
қабылданды. Сөйтіп, реформаның әлеуметті-экономикалық мақсаттары
анықталған болатын. Ол өте қиын ... ... ... ЦК ... Бас ... ... ... Цзян Цзэминь
өз баяндамасында бұл жүйені барынша нақты түсіндіруге тырысты. ... ... бола ... ... ... баяндаған. Соған
қарамастан құрылымын жасауда КПК басшысына кінә тағуға екі жақты себеппен
болмайтын еді. Біріншіден, бұл термин ... ... ... ... ... ұшырауы мүмкін. Бұл ... ... деп ... ... ... ... КПК
билігін керісінше күшейтеді. Екіншіден, сьезде қабылданған шешім соңғысы
болып табылмайды және ... рет ... ... ... ... ... дамуы, саяси қарсыластықтарға
қарсы тұруды ғана емес, экономикалық реформаның дамуын да ... ... ... ... ... реформалаудан алшақтап кетпеуге мүкіндік
бере отырыпдемократиялық саяси өмір сүруге жол ... ... және ... түрде жүзеге асатындығын айту өте қиын.
Тайвандағы Қытай “әлеуметтік ... ... ... ... ... жай әрі өте ауыр ... келетіндігін айтты. ҚХР-да бұл
тәжірибе жайында өте жақсы біледі. Тез ... ... ... ... ... ... екі ... да ұқсастықтар
көрсетіледі. Бұл Тайваньның құрлықпен мәдени бірлестігін тағы да ашып
көрсетеді. 1995 ж. ... Цзян ... ... жақтастарын тарту
мақсатында бағдарламасын дайындады. Ол ... ... ... үшін өте ... екендігін көрсетті. ҚХР даму процесі тез жүрген сайын,
бейбітшіл қайта қосылуға ... көп ... ... ... ... 1976 ... кейінгі Тайваньның дамуы
“Экономикалық керемет” әәлеуметтік-психологиялық және әлеуметтік-
экономикалық саяси дамуға жағдайлар жасалды.
Тайвань өзінің индустриалды даму жолында халықаралық еңбек ... ... ... ... ... ... бөлігі бола бастады.
көптеген жағдайда “ашықтық” саясаты Тайваньның экономикалық ... ... ... та оның ... экономикаға енуі оған
экономикалық жағынан толық ... ... 1973 ж. ... ... ... ... ... әкелді, әлемдік
нарықта тайваньдық тауарларға сұраныс азайды, экпорт қысқартылды.
Бірақ олар бұл ... шыға ... Оның ... ... ... ... болды. 1974 ж. мемлекет энергетика,
көлік, ауыр өндірісте он ірі обьекті салу ... ... ... тек ... ... ғана ... ... аяғына таман орындалды.
Сөйтіп, дағдарыс шығындарын азайтып, капитал жинаудың жоғары деңгейіне
жетті. Бұл ... ... ... ... құрылыс обьектілерін салуға мүмкіндік берді.
Бұл бағдарламалардың жүзеге асуы және оның ... ... ... ... ... ... ... жүйенің жақсы құрылғандығын дәлелдеді. 70, 80, 90-
жылдардың басында жаңа бағытта ... ... өсуі әлі ... ... өсу темпі тұрақты болды. Барлық қиыншылықтарға
қарамастан әлемдік ... бұл ... ... ... ... одан әрі ... ... 90-жылдардың басында ВНП-ң
жартысына тән ... ... ... ... пен ... ... ... өсуіне байланысты болды. Тайваньда
барлығынан да шетелдік инвесторларды тартатын, инвестициялық климат
жақсы болды. 1990 ж. ... ... ... 10 млрд ... жетті.
Тұрақты экономикалық өсім Тайваньда үлкен валюталық резервтардың пайда
болуына әкелді: 90-жылдардың басында олар 80 млрд ... ... ... ... қызу ... ... ... жан басына шаққандағы ВНП 1992 ж.
10 мың доллар болды. Ол ... ... ... ... ... мүмкіндік жасады. Сонымен қатар, экономикалық саясат
сунятсендік бағытта жүруі, әлеуметтік дифференциацияның күшеюіне
әкелді. ... егер де 1953 ж. ... ... табысы тұрғындардың
20 пайызын және төменгісі 20 пайыз болып, 15:1 қатынасына тең болса,
енді ол 4:1 ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан экономикасындағы мемлекеттік секторды трансформациялау ерекшеліктері12 бет
Андронов және Дәндібай-Беғазы мәдениеті17 бет
Кейінгі палеолит кезеңіндегі Қазақстан2 бет
Кеңес дәуіріндегі қазақ әдебиеті9 бет
Шығыс Қазақстанның қола дәуірінің қоныстары32 бет
Қазақ хандығы кезіндегі педагогикалық ойлар10 бет
Қазақстан аумағындағы алғашқы қауымдық құрылыс,ежелгі Тас дәуірі, Мезолит, Неолит және Қола дәуірі7 бет
Қазақстандағы қола дәуірі туралы18 бет
Қола дәуіріндегі металлургия9 бет
Қола дәуіріндегі қазақстан тайпалары22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь