Шаянтәрізділер класы-Crustacea

1.Желбезекаяқтылар.Branchiopoda
2.Цефалокаридалар.Cephalocarida
3.Максиллоподалар.Maxillopoda
4.Бақалшақты шаяндар.Ostracoda
5.Жоғарғы сатыдағы шаяндар.Malacostraca
Шаянтәрізділердің үш мыңға жуық түрі белгілі,негізінен тұщы су қоймаларында және теңіздерде кең таралған. Олардың арасында бентосты, планктонды, паразитті және құрлықта тіршілік ететін түрлері бар. Құрлықта тіршілік ететін шаянтәрізділер ылғалды жерлерде мекендейді және желбезекпен тыныс алады, осы белгілері оларды суда тіршілік ететін формалардан шыққандығын дәлелдейді. Денелерінің ұзындығы 1-2мм-ден 80см-ге дейін. Шаянтәрізділер басқа буынаяқтылардан аса айрықша белгілерімен ерекше. Біріншіден, оларда екі жұп мұртшалары: акронның өсінділері- антеннуллалары және денесінің біріншші сегменттің түрі өзгерген аяқтары-антенналары болады.Соған орай оларды антенна бір және антенна екі деп атайды.Екіншіден,тек шаянтәрізділерде ғана аяқтарының қарапайым екі бұтақты құрылысысақталған.Мұндай аяқ екі буыннан проподит пен базиподит және екі буындалған бұтақтан экзоподит және эндоподиттен тұрады.Сонымен қатар,протоподитте тыныс алу қызметін атқаратын ерекше өсінділері преэпиподиттері бар.
Құрылысы мен физиологиясы.Шаянтәрізділердің денесі негізінен бас,кеуде және құрсақ бөлімдерінен тұрады,бірақ бас бөлімі келесі кеуде бөлімімен бірігіп кетіп баскеуде бөліміне айналған.Сондықтан шаянтәрізділердің басым көпшілігінде денесі нақты дифференцияланған екі бөлімнен құралған:баскеуде және құрсақ.
Дене құрамына кіретін сегмент саны басқа буынаяқтылармен салыстырғанда алуан түрлі:5-8 ден 5гн дейін.
Бас бөліміндегі сегменттердің саны тұрақты, яғни барлық шаянтәрізділердің басы акрон және төрт сегменттен құралған.Акрон арғы тегінің простимум бөлігі, ал оның өсіндісі антеннулалары. Антеннула мұртшалардың бірніші жұбының алдыңғы бөлімінде , ауыз тесігінің алдында орналасады.
Антеннуллалар-сезу және иіс сезу мүшелері , бірақ кейде жүзу үшін де жұмсалады. Акроннан кейінгі төрт сегменттердің әрқайсысында бір жұп түрі өзгерген аяқтары болады. Солардың ішінде бірінші сегменттің аяғы ұзарып антенна деп аталатын мұртшаға айналған. Бұлар мұртшалардың екінші жұбын құрайды ж2не антенна екі деп аталады.Олар әр түрлі қызмет атқарады.
        
        Шаянтәрізділер класы-Crustacea
Түрлері
1.Желбезекаяқтылар-Branchiopoda
2.Цефалокаридалар-Cephalocarida
3.Максиллоподалар-Maxillopoda
4.Бақалшақты шаяндар-Ostracoda
5.Жоғарғы сатыдағы шаяндар-Malacostraca
Құрылысы:
Өзен шаянының қан айналу жүйесі: 1 - жүрек, 2 - остия, 3 ... 4 – көз ... 5 - ... ... 6 – ... синусы, 7 - желбезек қан тамырлары, 8 - кеуде артериясы 9 ... ... ... 10 - ... қан ... үш мыңға жуық түрі белгілі,негізінен тұщы ... және ... кең ... ... арасында бентосты,
планктонды, паразитті және құрлықта тіршілік ... ... ... ... ... ... ... жерлерде мекендейді
және желбезекпен тыныс алады, осы белгілері ... суда ... ... ... ... Денелерінің ұзындығы 1-2мм-
ден 80см-ге дейін. Шаянтәрізділер басқа буынаяқтылардан аса ... ... ... оларда екі жұп ... ... ... және денесінің біріншші ... ... ... ... орай оларды антенна бір
және ... екі деп ... ... ... ... екі ... ... аяқ екі
буыннан проподит пен базиподит және екі буындалған бұтақтан-экзоподит және
эндоподиттен тұрады.Сонымен ... ... алу ... ерекше өсінділері ... ... мен ... ... негізінен
бас,кеуде және құрсақ бөлімдерінен тұрады,бірақ бас бөлімі келесі кеуде
бөлімімен ... ... ... бөліміне айналған.Сондықтан
шаянтәрізділердің басым көпшілігінде денесі нақты ... ... ... және құрсақ.
Дене құрамына кіретін сегмент саны басқа буынаяқтылармен салыстырғанда
алуан түрлі:5-8 ден 5гн дейін.
Бас бөліміндегі сегменттердің саны ... яғни ... басы ... және төрт ... ... тегінің простимум ... ал оның ... ... ... ... жұбының алдыңғы бөлімінде , ... ... ... және иіс сезу ... , ... ... үшін де жұмсалады. Акроннан кейінгі төрт ... бір жұп түрі ... ... ... Солардың ішінде
бірінші сегменттің аяғы ұзарып ... деп ... ... ... ... екінші жұбын құрайды ж2не антенна екі
деп аталады.Олар әр түрлі қызмет ... ... ... жұбы ... ... ... ... атқарады. Көптеген шаянтәрізділердің личинкасы ... екі ... және ... ... ... бар. ... түрлерінде
мандибулалардың осындай түрлері ерекше түрлері сақталады. Негізінен
екі бұтағы ... ... ... ... ... үшінші
және төртінші сегменттерінде екі жұп астыңғы жақтары ... ... ... ... ... бар ... тәрізді аяқтар түрінде болады.
Шаянтәрізділердің басым ... ... және ... ... ... бас ... гнатоцефалонға
айналған.
Төменгі сатыдағы шаянтәрізділерде акрон тек ... ... ... ... деп ... ... ... құрайды.Қалған үш жақты сегменттері басымен ... ... ... әр ... ... кеуде
және құрсақ сегменттердің саны бірдей емес, тек жоғарғы ... ... саны ... ... сегіз,құрсақ
бөлімінде алты.Бас сегменттерімен бірге ... ... саны ... ... ... ... аяқталатын аналь қалқаны немесе
тельсоны бар.Кейбіреулерінің тельсонында ... ... ... ... ... ... қозғалыс мүшелері
(локомоторлық) мүшелері, сондайақ қорегін ұстау,тыныс алу процесіне
қатысады.Құрсақ ... тек ... ... шаянтәрізділерге ғана
тән және олар екі ... ... ... ... ... ... жұмыртқаларын құрсағына жинап, бекітіп қоятын
мүшеге арналған. Онаяқты ... ... ... ... ... ... және артымен алға қарай қозғалыста маңызды
қызмет ... ... ... құйрық аяқтарына уроподаларға
айналған .
Жабыны. Шаянтәрізділердің ... ... ... ... хитинді кутикуламен ... ... ... ... ... және ... ... жатады.Төменгі
сатыдағы шаянтәрізділерде хитинді кутикуласы ... әрі ... ... кальций карбонатының тұзының көптігінен ... және ... ... ... қаңқаның қызметін атқарады.
Өзен шаянның басының ... және ... ... бас ... немесе
карапакс деп аталатын жалпақ өскіндерді береді. Ол дененің ... ... арқа және ... ... қаптап жатады. Маңдайы ірі
рострумға айналған . Ол ... және ... ... ... ... ... Бұлшықеттері басқа буынаяқтылардағыдай
көлденең жолақты талшықтардан тұрады. Бұлар ... ... әр ... байланыстырады. Олардың бір ұшы дененің бір сегментіне,
екіншісі басқа ... ... ... ... бар шаяндарда бір жақтаудан екіншіге көлденеңнен ... ... ... ... Ас ... ... ... Ішегі тек немесе аздап иілген түтік ... ... және ... ... ... тұрады.Аналь тесегі
тельсонның құрсақ бөлімінде ... ... ... ... ... хитинді кутикуланың
жалғасымен қапталған, яғни ... ... ... ... және ... ... түтік түрінде
шығады.Жоғарғы сатыдағы шаянтәрізділердің ... ... ... ... кардиальды және пирокалық бөлімдерге ажыраған.
Қарынның ... және ... ... ... Қарынның
кардиалды бөлімінің арқа және бүйір қабырғаларындағы ... ... ... шеті ... үш күшті шайнағыш
тақталарына айналған. Солар ... ... Ал ... ... ... ... ... қоректік
заттарды нығыздап және ... ... ... ішекке шығарады.
Ортаңғы ішек ... ... оның екі жақ ... ... Осы ... ас қорыту ферменттері бөлініп,
ас ботқасы қорытылады. ... ... ... деп ... ... екі ... ... әрбір жақтан ортаңғы ішекке ... ... ... ... ұсақ ... құралған .
Бауыр сөлі ортаңғы ішектен шайнағыш қарынға барады.Шаяндардың ... ... ... май, ... көмірсуларды ыдыратады.
Безді қызметінен басқа шаяндардың бауыры фагацитозға да ... ... ... ұсақ ... ... ... алып ... қорытады.Шаянтәрізділер әр түрлі ұсақ ... ... мен ... ... зәр ... ... екі жұп ... антенниальды, максиллярлы. Антенниальды бездер жоғары ... ... , ал ... ... ... ... алу жүйесі көптеген ... ... алу ... жоқ. ... ... алу ... Олар ... прототиптері басталатын тақталы
эпиподиттер. Негізінен олар ... ... ... ... ... ... аяқтары прототиптеріндегі
алғашқы тәртібін сақтайды. Ал екінші қатардаіы прототиптердің ... ... ... ... ... бүйір қабырғасына
орналасады.
Қан айналу ... ашық ... ... қан
тамырларының ішінде ... ... ... ... дене ... ... ... құйылады. Аса
қарапайым құрлысында жүрегі ... ... ... ... бар ... ... арқа ... ұзына бойына созылатын
түтік. ... ... ... ... ғана қабілеті бар,
қапшық деңгейіне дейін қысқаруы байқалады,жоғары ... ... ... ... бар ... ... алдыңғы кеіде
артқы шетінең де ... және ... деп ... ... ... ... қуысындағы жүректен бірнеше ірі
қан ... ... ... ... антенниальды артериялар ,
жоғарғы және төменгі құрсақ ... нерв асты ... ... ... ... ... үзіледі де, ішіндегі гемолимфа
сұйықтығы микоцель қуысына құйылып, ішкі ... ... ... ... Дене ... ... қан ... қан
тамырлары арқылы желбезектерге барады, сол жеріне ... ... да, ... қан тамырлары ... әрі ... ... ... құйылады.
Шаянтәрізділердің нерв жүйесі жұп ... ... ... ... ... ... ... және
құрсақ нерв тізбегінен құралған.Төменгі сатыдағы ... ... екі нерв ... ... ганглиялары бір
бірімен көлденең комиссураларамен жалғасқан сатылы нерв ... ... ... екі нерв ... ... да бір бірімен қосылып,құрсақ нерв тізбегіне айналған,тек
көрші ганглилердегі (сегменттердің арасындағы) ұзына бойы ... ... ... нерв ... бастапқыда жұп екендігін
көрсетеді. Шаянтәрізділердің әрбір тобында дене сегменттерінің бір ... ... ... ... ... және ... ... қысқаруы да байқалады.
Жұтқыншақ үсті ганглиясы немесе миы үш бөлімнен құралған: алдыңғы
протоцеребрум, ... ... және ... ... ... көздерді,
дейтоцеребрум антеннулаларды нервтендіреді,ал антенналарға баратын нервтер
жұтқыншақ маңы крннективтерінен басталады.Шаяндарда ... ... ... бар, ол ... ... реттейді.Басқа буынаяқ,
жабынды тылардағыдай шаянтәрізділердің нерв ... ... ... ... ... ... ... ішкі ортасына,гемолимфаға арнайы солдерді ... зат ... ... ... процестерді реттеп
тұрады.Шаяндардың нейросекреторлы клеткалары протоцеребрум,дейтоцеребрум
және құрсақ нерв тізбегінің әр түрлі бөлімдерінде ... ... ... жетілген,олар сезімтал талшықтар түрінде
дененің белгілі бөліктерінде антеннула,антенна,аяқтарының беткейіндегі
талшықтар мен түктерінде орналасқан,иіс,дәм,химиялық сезу ... ... ... ... ... ... ... бар.
Тепе теңдікті сақтау мүшесі статоцист онаяқтылар өкілдерінде
жақсы ... ... ... ... қабаттың терең
ойығында орналасқан,ішкі жағы қауырсынды нәзік түкшелермен қапталған.
Шаянтәрізділердің көру мүшесі қарапайым науплиальды және күрделі
фасеттік ... ... көз ... ... деп ... ... тән, бірақ ересек түрлері де
кездеседі.Ол антеннулалардың аралығында ... бір ... ... ... екі ... төрт көз шынысының
бірігуінен құралған. ... ... қою ... ... ... ... жағында ... ... көз ... ... ... ... клеткаларының ұшынан миға
нерв талшықтары барады,сондықтан көздің ... ... ... ... дара ... тек
паразиттік өкілдерінде және ... ... ... ... Жыныс дирмофизмі айқын. Аналықтарының
антеннулалары және ... ... ... ... ... ... шағылыс мүшесіне айналып,түтік
тәрізді болады.Аталық және аналық жыныс ... ... жұп ... ... ... ... да, олар жыныс тесігімен
аяқталады.Шаяндардың ұрпақтану қабілеттілігі әр ... . Өзен ... ... дейін жұмыртқа салады, омардың аналығы құрсақ ... ... ... ... алып жүреді.
Дамуы. Шаянтәрізділердің басым көпшілігінің жұмыртқасы
саруызға болғандықтан жұмыртқа жарым ... және ... ... ... ... бөлінбей,тек саруыздың ортасында
орналасқан ядросы бірнеше рет ... ... ... ... ... ... ... клеткалық қабығын,
яғни бластодерма қабатын ... ... ... ... даму жұмыртқаның сыртқы ... ... ... құралған ұрық алқабында өтеді. Ұрық алқабы ... ... ... одан ... ... сарыуызға жанасқан ... ... ... қалыптасып , ұрықтың ... ... ... ... бөлімінен болашақта күрделі көздері ... ... және бас ... акрон мен антеннальды
және ... ... ... арғы ... ... ... метаморфоздар, яғни ... ... даму ... ... жұп ... артында орналасып және солармен ... ... де, ... ... екі және ... кеуде сегменттерінің
бастамасы айқындалғанда келесі метанауплиус сатысына айналады.
Метанауплиустың ... мен ... ... ... ... қызметін де өзгертеді. Антенналары
мен ... ал ... ... ... ... ... де, бірте, бірте күрделі көздері , аяқтары
дамып,сегмент саны ... ... ... ... ... айналады.
Классификациясы. Шаянтәрізділердің класы бес ... ... ... ... ... ... ... шаяндар-Malacostraca.
Желбезекаяқтылар класс тармағы – Branchiopoda.
Жеті жүзге жуық түрі ... ... ... Бас бөлімі және кеуде бөлімдерінің ... ... ... және ... ... бар. ... ... жыджиды, тыныс ... әрі ... ... ... ... жоқ, ... ... ашалы. Дамуы метаморфоз
жолымен өтеді, личинкалары науплиус , ... ... ... шаянтәрізділердің ерекше қарапайым
тобын құрайтын, теңіз түбіндегі ... ... ... ... үш мм ... денесі бас бөлімінен, аяқтары бар он
сегментті ... және ... жоқ ... ... ... Құрсағының соңында екі ұзын ... ... бар. ... ... ... ... ... жоқ. Ең негізгі қарапайым белгілеріантенналары
ауыздың артқы ... ... ... ал
келесі аяқтары максилла ... және ... ... ... қызметі жағынан кеуде аяқтарына өте ұқсас, яғни ... ... ... және ... ... ... ... сондай кәдімгі екі бұтақты ... ... және сол ... ... тыныс
алады, әрі қоректік бөлшектерді ... ... ... ... ... ең ... ... салады.
Жұмыртқалардан науплиус ... он ... ... кейін ғана ересек түріне айналады.
Цефалокардиалар мың тоғыз жүз елу ... жылы ... ... ... үш ... жататын тоғыз түрі ... ... ... ... macracantha Атлант мұхитының АҚШ
тың бөлігінде ... ... ... ... ... ... ... Жапон аралдарынан, Барбадос, Пуэрто Рико,
Бразилия , Перу, Жаңа ... ... ... ... шаянтәрізділердің арғы
тегіне тән ... ... ... ... ... ... орналасуы, бас бөліміндегі екі соңғы сегменттерінің
аяқтары максилла бір және ... екі ауыз ... ... ... ... ... аяқ
құрлысы Anostraca және ... ... ... ұқсас.
Бақалшақты шаяндар класс тармағы-Ostracoda
Бұлар тұщы ... және ... , ... ... су түбінде ... не ... ... ... ... ... ... көрінетін
шаянтәрізділер. ... ... үш мм ... ... формаларында,
ал тұщы судағылардікі жеті ... ... үш мм дей. ... ... ... толық жауып тұратын ... ... ... дене ... саны азайып,сегменттелу
іздері жоғалған.Басында наупилиалды ... ... ... антенналары, мандибулалары және максилла бір және
максилла екі ... Екі жұп ... ... және бір ... ... ... ... кейде оған антеннуллалры
да ... ... ... ... ... ... Аяғында
желбезек өсінділері дамымаған, бүкіл денесімен тыныс алады. Жүрегі
де жоқ. ... ... ... бар ... ... ... және ... түрлерінің бақалшағының
ішкі қабаты хитиннен,сыртқысы ізбесттен тұрады. Екі ... ... ... буда ... ... ... бір ... ортаңғы жағында екі жақтауын ... ... ... ... бар. ... ... ... дәл
осы атты бір ғана отряд бар. ... екі ... ... тұщы ... кең ... ... Африкалық
ылғалды тропикалық ормандарында топырақ ... ... ... ... ... Ұсақ өсімдіктермен және ... де ... үшін ... бола ... ... кембрий қазбаларынан ... ... ... ... ... ... қабаттарын
тапқан.
Жоғары сатыдағы шаяндар класс тармағы- Malacostraca.
Теңіздерде , тұщы ... кең ... ... және паразиттік тіршілік ететін ... де бар. ... ... ... ... ... ... сезім
мүшелері күшті дамыған және ... сай ... де ... ... ... ... дене сегменттерінің
саны тұрақты ... ... ... алты ... ... Кейде бас капсуласының құрамына акрон және ... ... ... ... ... ... Соңғы
жағдайда бастың жақ сегменттері ... ... ... ... ... ... түзейді. Дене
сегменттерінің әр қайсысында жұп ... ... ... ... ... ... ... бездер зәр
шығарады. ... ... ... немесе тура он тоғыз
мыңнан аса түрі бар.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балық өнімдерін балықтың крустацеоздық ауруларға ветеринариялық-санитариялық сараптау және санитариялық бағалау алдын алу және күресу шаралары22 бет
Қазақстан суқоймаларындағы (Балқаш көлі, Арал (Кіші Арал) теңізі, Жайық өзені) кәсіптік маңызы бар тұқы балықтардың қазіргі жағдайдағы гельминтофаунасы57 бет
Шaянтәpізділep класы13 бет
Шардара суқоймасындағы көксерке (Sander lucioperca) және ақмарқа (Aspius aspius) балықтардың қоректенуі26 бет
Шаян тәрізділер21 бет
Шаянтәрізділер5 бет
Балықтар (pisces) класы мен шаруашылықтағы маңызы, зияны, адам денсаулығына пайдасы31 бет
Биология сабағында қосмекенділер класын оқыту69 бет
Биология сабағында құстар класын оқыту89 бет
Буынаяқтылар, Шаянтәрізділер,Өрмекшітәрізділер19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь