Өтімділік есебі

КІРІСПЕ 3

1 ӨТІМДІЛІКТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ МӘСЕЛЕЛЕРІ 4
1.1 Өтімділіктің экономикалық мәні мен түсінігі 4
1.2 Өтімділіктің жіктелінуі мен өтімділік есебінің
нормативтік.құқықтық реттелуі 8

2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ ҰЙЫМДАРДАҒЫ ӨТІМДІЛІК ЕСЕБІ
МЕН АУДИТІ 17
2.1 Коммерциялық ұйымдардағы өтімділік есебі 17
2.2 Коммерциялық ұйымдардағы өтімділіктің құрамы мен
құрылымын талдау 19
2.3 Коммерциялық ұйымдардағы өтімділік есебінің аудиті 26

3 КОММЕРЦИЯЛЫҚ ҰЙЫМДАРДАҒЫ ӨТІМДІЛІК ЕСЕБІ
МЕН АУДИТІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ 33
3.1 Коммерциялық ұйымдардағы өтімділік есебін жетілдіру 33

ҚОРЫТЫНДЫ 35

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 36
Бүгінгі нарықтық экономиканың жағдайында бухгалтерлік есепті жүргізу басқару жүйесінің ең маңызды және міндетті шарты болып табылады. Бухгалтерлік есеп өндірістің хал ахуалын, экономикалық жағдайын анықтап негізгі міндеттерді нақты сипаттайтын бірден –бір жүйе. Бүгінгі күні өндірістік саланы алатын болсақ ең алдыңғы қатардағы мәселелерге өндіретін өнім түрлеріне зор мән бере отырып, өндіруге кеткен өтімділіктің ауқымынын неғұрлым азайтып және өзіндік құнын дұрыс әрі дәл анықтау міндетті шарт.
Осы мәселеге орай кәсіпорын өндірістік өтімділікды есептеу жолдарын дұрыс жүйеге келтіре отырып, өндірістің шаруашылық қызметін басқарудың заңдылықтары халық шаруашылығында өркендеуіне жол береді.
Нарықтық экономиканық нағыз шарықтап келе жатқан шағында күрделі экономикалық механизмді басқару өндірістегі дәл, әрі нақты жүргізілген есеп арқылы ғана жүзеге асуы тиіс.
Елбасының Жолдауы елдің экономикада тактикалық міндеттерді шешуден стратегиялық міндеттерді шешуге көшкенін көрсетті. Ең алғаш экономиканы диверсификациялауға және елдің шикізаттық факторға тәуелділігін жоюға бағытталған индустриалдық – инновациялық даму стратегиясы ұсынылды.
Президент өңделмейтін өндіріс салалаларын дамыту, өндірісті және экономиканы тұтас инновациялық және технологиялық жаңарту міндеттерін алға қойды. Осы басымдылықты жүзеге асырудың бір механизмі ретінде кәсіпкерлік бәсекелестік ортаны және нақты инновациялық жобаларды жүзеге асыратын даму институттарының инфрақұрылымын қалыптастыру атап көрсетілді.
Бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру жүйесін дамыту елдің экономикалық жағдайындағы өзгерістермен тығыз өзара байланыста және шаруашылық тетіктің даму сипаты мен деңгейіне жауап беруі тиіс.
Бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру жүйесін одан әрі дамытуды ХҚЕС-ке сәйкес бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілікте қалыптастырылатын ақпараттың сапасын, ашықтығын және салыстырмалылығын арттыру мақсатында мынадай негізгі бағыттар бойынша жүзеге асыру қажет:
- бухгалтерлік есепке алуды, қаржылық есептіліктің аудитін ұйымдастырумен және жүргізумен айналысатын мамандарды даярлау және қайта даярлау;
- шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері үшін бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беруді жүргізу тәртібін оңайлату;
- халықаралық тәжірибенің негізінде бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беруді реттеу жүйесін өзгерту;
- бухгалтерлік есепке алу мен аудитті дамытудың халықаралық процесіне қатысу.
1. Сатмурзаев А.А. Укашев Б.Е. Аудиттің теориясы. – Алматы: Ұлағат, 2006. – 235б.
2. Абленов Д.О. Аудит негіздері. – Алматы: Экономика, 2005. - 352б.
3. Рахимбекова Қаржылық есеп. – Алматы: Экономика, 2005. – 185б.
4. Назарова В.Л. Шаруашылық субъектілердегі бухгалтерлік есеп. - Алматы: Қазақ Университеті, 2005. – 212б.
5. Кеулімжаев К.К. Бухгалтерлік есеп негіздері. – Алматы: Экономика, 2006. – 177б.
6. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. Аудит. – Алматы: Экономика, 2006. – 258б.
7. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері. Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006. – 181б.
8. Баймұханова С.Б., Балапанова Ж. Бухгалтерлiк есеп. – Алматы: Экономика, 2001. - 236б.
9. Баймуханова С.Б. Бухгалтерлік есеп. – Алматы: Экономика, - 2005. – 366б.
10. Байдәулетов М., Байдәулетов С.М. Аудит. Оқу құралы.- Алматы: Қазақ Университеті, 2004. – 134б.
11. Дюсембаев К.Ш. и др. Аудит и анализ финансовой отчетности. - Алматы: «Каржыкаражат», 1998. – 512б.
12. Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж. Г. Кәсiпорынның қаржылық жағдайын талдау. – Алматы: Экономика, 2001. – 110б.
13. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами.- Алматы: Экономика, 2000. – 159б.
14. Кеулiмжаев Қ.Қ., Әжiбаев З.М. т.б. Қаржылық есеп. Алматы: Экономика, 2001. – 323б.
15. Кеулімжаев К.К., Кудайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Алматы, 2006 – Учебник, 121б.
16. Родостовец В.К, Габдуллин Т.Ғ. Родостовец В.В. Шмидт О.И. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. Қазақстан-орталық аудиті тәуелсіз аудиторлық компаниясы. Алматы . – 2003. – 478б.
17. Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп. Оқулық. - Алматы: Экономика, 2005. – 155б.
18. Палий В.Ф. Международные стандарты финансовой отчетности. Москва: Юнит, 2005. – 179б.
19. Радостовец В.К. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. Алматы: 2002.- 366б.
20. Сейдахметова Ф.С. Современный бухгалтерский учет. Алматы 2000. – 210б.
21. Қазақстан Республикасының Атазаңы. Алматы, - 2004
22. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. Алматы, - 2007
23. Қазақстан Республикасы. 2007 жылдың 28 ақпанында қабылданған Заң, №234 III - ҚРЗ. Бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептілік туралы. – Алматы
24. Қазақстан Республикасы. 2006 жылдың 28 ақпанында қабылданған Заң. Бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептілік туралы. – Алматы
25. Бухгалтерлiк есептiң Типтiк шоттар жоспары. Алматы, 2007ж.
26. Ұлттық қаржылық есептілік стандарттары. Алматы, 2007 ж.
27. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары.
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ |3 |
| | |
|1 ... ... ... |4 ... ... экономикалық мәні мен түсінігі |4 |
| 1.2 ... ... мен ... ... | |
| ... ... |8 |
| | |
|2 ... ҰЙЫМДАРДАҒЫ ӨТІМДІЛІК ЕСЕБІ | |
| МЕН ... |17 ... ... ... ... есебі |17 ... ... ... ... ... мен | |
| ... ... |19 ... ... ... өтімділік есебінің аудиті |26 |
| | |
|3 ... ... ... ... | |
| МЕН ... ... ... |33 ... ... ... ... ... ... |33 |
| | ... |35 |
| | ... ... ... |36 |
| | ... нарықтық экономиканың жағдайында бухгалтерлік есепті
жүргізу басқару жүйесінің ең ... және ... ... ... табылады.
Бухгалтерлік есеп өндірістің хал ахуалын, экономикалық жағдайын ... ... ... ... ... ... жүйе. Бүгінгі күні
өндірістік саланы алатын болсақ ең алдыңғы қатардағы мәселелерге ... ... зор мән бере ... ... ... ... ... азайтып және өзіндік құнын дұрыс әрі дәл ... ... ... мәселеге орай кәсіпорын өндірістік өтімділікды ... ... ... ... ... өндірістің шаруашылық қызметін басқарудың
заңдылықтары ... ... ... жол береді.
Нарықтық экономиканық нағыз шарықтап келе жатқан шағында күрделі
экономикалық механизмді басқару ... дәл, әрі ... ... ... ғана ... асуы ... Жолдауы елдің экономикада тактикалық міндеттерді шешуден
стратегиялық міндеттерді шешуге ... ... Ең ... ... және ... шикізаттық факторға тәуелділігін жоюға
бағытталған индустриалдық – инновациялық даму ... ... ... ... ... дамыту, өндірісті және
экономиканы тұтас инновациялық және технологиялық жаңарту міндеттерін алға
қойды. Осы басымдылықты жүзеге ... бір ... ... ... ... және ... ... жобаларды жүзеге асыратын даму
институттарының инфрақұрылымын қалыптастыру атап көрсетілді.
Бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру жүйесін дамыту ... ... ... ... өзара байланыста және
шаруашылық тетіктің даму сипаты мен деңгейіне жауап беруі тиіс.
Бухгалтерлік ... алу мен ... есеп беру ... одан ... ... ... бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілікте
қалыптастырылатын ақпараттың сапасын, ... және ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру қажет:
- бухгалтерлік есепке алуды, қаржылық есептіліктің ... және ... ... ... ... ... даярлау;
- шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері үшін бухгалтерлік
есепке алу мен қаржылық есеп ... ... ... ... халықаралық тәжірибенің негізінде бухгалтерлік есепке алу мен
қаржылық есеп беруді реттеу жүйесін ... ... ... алу мен ... ... ... ... ӨТІМДІЛІКТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ МӘСЕЛЕЛЕРІ
1.1 Өтімділік экономикалық мәні мен түсінігі
Өтімділік. Халықаралық бухгалтерлік есеп ... ... ... үш түрлі түсінігі бар: ақша жұмсау өтімділікы, құндылықтар жұмсау
өтімділікы, жұмсалған ... ақша ... ... жұмсау мен пайдалану мақсатына қарай сатылып
алынған ресурстарға ... ... ақша ... ... деп
атайды. Ұйымдар тауарлар сатып алуға, көрсетілген қызметтер мен ... үшін ақша ... ... онда ... ақша қаржылық өтімділік
болып табылады. Яғни ұйымдар активінің көбеюі жұмсалған ... ... ... ... ... ... ... алу мақсатында
қолданылады. «Өтімділік» термині әсіресе халықаралық бухгалтерлік есеп
стандарттарына сай, ... ... ... маңызын ажырату
мақсатында жұмсалып кетті деген ұғымды білдіреді.
Экономикалық ресурстарды сатып алу сәті мен осы ... ... ... ... ... ... активтерді қаражаттар деп атаймыз.
Яғни сатылып алынған ресурстар ... ... ... ... ... болады. Ал өндірістік үрдіске жұмсалып кеткен
ресурстарды ... ... ... ... ... ... «затраты», «расходы» терминдері синонимдер
түрінде танылған. Еліміздегі бухгалтерлік есеп ... ... есеп ... ... мен ... ... алына
бастауына сай орыс тіліндегі аталмыш ... ... ... бар. ... осы ... өз ... түсінік
бердік.
Ақшалай өтімділік. Қажет болған жағдайда жұмсалған жалпы өтімділік
құрамына есептен шығарылатын ... ... ... немесе қызметтер
құнының ақшалай өлшеммен жұмсау. Ақшалай өтімділік ұйымдардың ресурстарының
азайғандығын, ... ... ... ... көрсетеді.
Ақшалай өтімділік қаржылық өтімділіктің пайда болуымен тікелей байланысты.
Ақшалай өтімділік жұмсау кезеңі осы ... ... ... ... ... және қызметтер құнымен бірдей сомада болады. Яғни
ағымдағы жылдың ... ... осы ... ... ... ... болады. Ағымдағы жылға дейін жұмсалған ақшалай өтімділік осы жылдағы
жұмсалған ... ... ... ... ... ... ... жылдағы жұмсалған ақшалай ... ... ... ... жатқызылады. Яғни ағымдағы жылдағы жұмсалған мұндай
ақшалай өтімділік осы ... ... ... ... ... ... ... өтімділік. Есепті жыл ішінде түгелдей жұмсалған ... жыл ... ... ... ... ... ... деп атаймыз. Егер ақшалай өтімділік жұмсаудағы пайда болған
қаржылық ... ... ... ... өтімділік есебі активтер
құрамында жүргізіледі. Қаржылық өтімділік болашақта ... ... ... онда бұлар активтер сомасының көбеюін көрсетеді. Егер
қаржылық өтімділік табыс ... ... онда ... ... ... ... ... бөлінбеген пайда есебінен жабылады.
Егер жұмсаған өтімділік құны келесі жылға жатқызылса, онда осы ... ... ... ... баланста мұндай өтімділікды
міндеттемелер ... ... ... деп ... ... ... мен тауарлар мен қызметтер
үшін төленуге тиісті ақша сомасы ... Ұйым ... ... ... үшін үшін тек ... ғана ... ... объектіге
қатысты шығын мөлшері жөніндегі ақпарат қажет. Өтімділік ... ... ... ... түрі ... өтімділік
топтастырыады және бағаланады. ... ... ... жүргізілуі
мүмкін, бірақ ол ұйым үшін қымбат бағалануы мүмкін, сол себепті мәліметтер
нақты бір жүйеде жинақталып, табыстар мөлшерімен салыстырылып ... ... ... ... ... ... жолы шешімдерді топтарға
жинақтау және оларға сәйкес келетін объектілерді ... ... ... ... ... жіктеп сыныптау арқылы олардың негізгі екі түрін
ажыратамыз: өзгермелі және тұрақты. Олар өндірістің ... ... ... ... ... арқылы сипатталады. Өзгермелі өтімділік
өндіріс көлемінің өзгерісіне тура ... ... ал ... ... қалады. Айталық ұйым әрбір автоқалам өндіріс үшін 15
теңге жұмсайтын болса, онда жалпы өндірілген ... ... осы ... ... ... жалпы өтімділік сомасын анықтаймыз. Өнім ... ... 15 ... ... ... ... ... жұмсалған шығын, сауда ... ... ... және
басқалары кіреді. Тұрақты өтімділіктің өндіріс ... ... ... ... ... ... есепті жылы сақтандыру
төлемі, рента, мүлік ... ... ... ... ... 100 000 ... онда өндіріс көлемінің өзгерісіне тұрақты өтімділіктің жалпы сомасы
тәуелсіз болады, ал өнім бірлігіне келетін тұрақты шығын өндіріс ... ... ... өзгереді. Енді осы екі шығын түрлерінің ... ... ... ... ... ... шаруашылық фактілерінің мысалы ретінде несие алудағы есептелген
пайыздық төлемдерді(төленетін пайыздық өтімділік) айтуға болады. Мағынасы
жағынан ... ... ... ... ... сатып алып, бұларды
пайдалануға байланысты қосымша ... ... ... ... ... ... құралдардың барлық құны бірден өтімділік
құрамына жазылмайды. Негізгі құралдарды пайдалану мерзіміне қарай, бұларға
амортизациялық ... ... Яғни ... ... өз үлесін
пайда келтіру мақсатында ... ... ... ... ... кезеңдік өтімділік түрінде қосып отыратындығын білген жөн.
Кезең өтімділікына келесі шығын түрлерін жатқызуға болады:
1) жалпы және ... ... ... ... ... ... ... асыруға шығыстар.
Өнімді өндіруге кеткен өтімділікға қарағанда бұл өтімділік өндірістің
көлеміне байланысты емес және де ... ... ... ... өнімнің
белгілі бір түріне байланыссыз болып келетін тұрақты өтімділік ретінде
анықталған, сондықтан оларды өнімнің көлемі ... ... ... ... ... ... бір ... шаруашылық жүргізуші субъект ешнәрсе сатылмаған
жағдайда да ... ... ... ... есеп және есептілікте
көрсетілу жағынан алғандағы кезең өтімділікының өндірістік өзіндік құнан
айырмашылығы ... ... ... ... қор ... Нарықтық экономика жағдайында есеп және есептілікте
бұлай көретілуі байқаушылық, сәйкес келу қағидаларымен жүргізіледі.
Кезең өтімділікы – бұл ... ... ... ... ... көрсеткіштері, егер бастапқыда өндірістік өтімділікының көрсеткіштері
ретінде ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектінің активінің бір бөлімінде көрсетілсе, осыдан
кейін ғана барып қаржылық-шаруашылық қызметінің қортындысы туралы ... ... ... сол ... ... ғана ... шығарылады және
аяқталмаған өндіріс немесе жүзеге асырылмаған өнім қалдығына ... ... Бұл ... негізінде шаруашылық жүргізуші субъект бағалық
саясатында тұрақты шешімдер қабылдау үшін маңызды. Жалпы және ... ... ... басқарумен байланысты өтімділік. Жалпы
басшылықпен байланысты әкімшілік және жалпы шаруашылық өтімділікға, ... ... ... ... – қойылған мақсатқа жету үшін экономикалық ресурстарды
өндірістік процесске тартудың ... ... ... ... ... ... - бұл ... мекеме және оның жеке
бөлімшелеріне өндірістік міндеттердің қойылуы мен ... іске ... ... ... алға ... мақсаттарын анықтау процессі.
Экономика ғылымындағы әртүрлі мектептің өкілдері ... ... ... ... ... ... үлес ... зерттеумен ... ... ... ... ... ... өтімділік деген ... ... ... салыстырмалы өтімділік теориясының авторы. ... ... ... ... ... орташа қоғамдық өтімділік
деп ... ... ... ... барлығына бірдей
орташа өтімділік ... ... ... ... ... ... төлемдермен есептескендегі өндіріс ... деп ... ... ... ... мәселесін қарастырды. ... екі ... ... ... ... шығыны және айналым
шығыны. Марксистік ... ... ... ... ... не ... көрсетеді: өндіріс құралдары мен жұмысшы күшіне
(тұрақты және ... ... ... ... ... ... ерекше капиталистік өтімділікдан, ... ... ... ... ... ... ... өтімділікын осылай бөлу-еңбек ... ... ... ... ұдайы өндіріс процесіне
марксистік талдау жүргізудің бастапқы ... ... ... ғ. ... ... жаңа ... ... болды. Маржинистер
(Менгер, Визер) бойынша, ... ... ... ... ... ... табылады. Олардың шекті пайдалылығымен (сатушы
көзқарасы бойынша) белгіленетін, өндіріс факторлары үшін ... ... ... ... ... ... теорияда өтімділік
түсінігі тек жеке кәсіпорынға тән жағдай деп есептеледі. Осы ... мен ... ... ... ... деп түсініледі.
Австриялық теоретик Ф.Визер ... ... ... ... ... Осы тауардың нақты өндіріс өтімділікы,
өндіріс ресурстарын басқаша пайдаланғанда өндірілген ... ... ... ... ... тең ... Австриялық мектептің
өкілдерінің маржиналисттік көзқарастарын ... ... ... ... ... ... (минимизация) теориялары пайда
болады.
Өтімділіктің институционалисттік ... ... ... және Джон ... ... табылады. Кларк қосымша өтімділік
мәселелерімен айналысқан және ... әр ... ... ... ... ... өндірістік, ұзақ мерзімді және
қысқа мерзімді ... ... ... ... жасалатын өтімділік
деген ұғым енгізді. Бұған ... ... ... мен ... ... және ... ... бөлісінің тиімділігі жатады.
Өндіріс өтімділікының неокласикалық концепциясы, оны ... ... ... ... және айнымалы ) сомасы дейді.
Батыс елдері ғалым ... ... ... ... ... ... марксистік тұжырымдаманы жоққа шығарып, басқаша
түсіндіреді. Олар экономикалық ресурстардың барлық түрлерінің ... ... ... қолдану мүмкіндігін ескереді.
“Мәселе мынада: барлық керекті ... ... ... ешқашан жеткілікті болған емес. Осы жағдайға ... ... ... қайсы бір шешу кейбір заттардан бас тартуды ... ... ... ... ... өтімділікды құрайды. Балама өндіріс
өтімділікды басты ... ... ... және олармен фирма өткеру
процесінде өзінің пайдасын ... ... ... ... ... модель” деген еңбегінде Долан Э.Дж. және Линдсей
Д. ... ... ... ... мен ... ... нормативтік –құқықтық
базасы
Есеп саясатының негізгі мақсаты компания қызметін мүмкіндігінше тиімді
көрсету, ол жөнінде толық, объективті, шынайы ақпаратты ... ... «AEM ... жауапкершілігі шектелген серіктестіктің есеп
саясатында ақша ... ... ... активтер ретіндегі есебін
ұйымдастырып қана қоймай, ақша қаражаттарының қозғалысы жөніндегі есептілік
түсініктеме жазбалар құрастырылады. Бұл ... ... ... ... ... береді, пайдаланушыларға серіктестіктің
операциялық, инвестициялық және қаржылық қызметтері нәтижесінде ... мен ... ... ... береді делінген.
Басқа өтімділік құрамына қаржы -өткізу бөлімін ... ... ... ... ... ... телефон өтімділікы және тағы басқа;
сауда өкілдерін ұстау-қызметкерлердің жалақысы, ғимараттарды ... ... және ... ... өнімдерді сертификаттау өтімділікы;
материалдық емес ... ... ... ... және ... ... өтімділік жіктемесі өндіріс өтімділікының белгілерімен анықталған.
Сондай-ақ қаржы-өткізу қызметінің өзгешелігі негізгі белгі ... ... мен ... үшін жіктеуді алға шығарады. Бұл жағдайда
өтімділікды релеванттық (еепке ... және ... ... ... осылайша бөлу өткізу бағасы, нарық сегменттерін бөлу, сату
көлеміне арттыру жөнінде шешім қабылдау үшін ... ... ... ... қаражаттың болашақ өсімін
көрсетеді, оның мөлшері қарастырылған шешімге ... ... ... ... өсімі ғана алынады.
Әртүрлі жағдайда сол бір өтімділік релеванттық та, ... ... ... ... ... ... отыр. Мысалы, артық материалдар сатып
алынды. Бұл материалдар жұмсалуға немесе сатылуға тиісті емес, сондықтан
қабылданатын ... ... ... құны ... болады, яғни олар
иррелеванттық болып табылады. Басқа жағдайда, ... ... да ... ... үшін сатып алғанда, олардың құны, ... ... ... өтімділік бұл жерде релеванттық болады.
Материалдық өтімділік бұл жағдайда қабылданатын ... ... ... ... ... ... келтіруге болмайды, әр нақты
жағдай үшін ол әртүрлі болады. Бірақ әр нақты ... ... ... алу ... ... ... қабылданатын шешім
нұсқасына байланысты өзгеретін болашақ ... ... мен ... өндірістік бөлім құрылымдарын
басқару аппаратын ұстау ... бір ... ... ... ... ... сияқты олар да міндетті. Басқару өтімділікын ... ... және ... ... ... ... Бірақ
басқару функцияларының өзгешелілігі үстеме өтімділікы ... ... ... ... мен ... ... ... алуды қажет
етеді.
Пайда болу орнына байланысты өтімділік жалпы ... және ... ... ... өндірістік сипаты бар ұйымдық қызметпен
байланысты ... ... ... ... ... басқару
өтімділікы; өндірісті дайындау мен ұйымдастыру; өндірістік ... ... ... ... ... құрылыстарды, өндірістік
құралдардың амортизациясы, қалыпты жұмыс жағдайын ... ... ... ... ... ... өтімділікы, арзан бағалы
тез тозғыш құрылғылардың тозуы және басқалар.
Жалпы шаруашылық мақсатындағы ұйымдық қызмет ... ... ... ... ... ... ... қызметін басқару; басқа ұйымдар қызметтеріне ақы ... ... ... ... ... ... ... құндары, амортизацияны қоса есептегенде, жұмыс күшіне жұмсалған
өтімділік-басшыларды іріктеу, оқыту, қайта даярлау, біліктілігін ... ... ... міндетті төлемдер, салықтар, аударымдар-
пайыздар.
Мұндай топтастыру өтімділікды мөлшерлеу, ... ... ... ... жасау, сметалардың орындалуын, өтімділікды
есеп пен калькуляция объектілері бойынша бөлу. Бірақ мұндай ... ... ... ... яғни ... ... мен экономикалық
қажеттілігіне ағымдағы бақылауды қамтамасыз етпейді.
Ұйымдық қызмет бойынша өтімділік, әр ... ... ... жағдайларын жасауға әсері жәйлі мәлімет қалыптастыру
басқарушылық есептің құрама бөлігі ... ... ... ... ... деңгейлері бойынша есепті көрсеткіштер жүйесімен
өлшенеді және сондықтан ұйымдық қызмет бойынша өтімділік ... ... ... ... ... орындауға байланысты ұйымдық қызмет
өтімділікы;
- кәсіпорын бөлімдері мен қызметтерінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету
өтімділікы;
- жалпы ұйымдастыру және ... ... ... ... бұл ... ... қызметін басқарумен
байланысты өтімділікды қалыптастыру процесін бақылауға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, ... ... мен ... ... ... әр әкмішілік бөлімшесінің жалпы кәсіпорынды ... ... әсер ету ... анықтайды. Бұл кезде басқарушылық еңбек
тиімділігі басқару ... ... ... ... ... қаншалықты басқару үшін толық мәлімет жүйесін жасауда ... ... ... ... ... және ... жеке ... өз жұмысын
кәсіпорын алдында тұратын міндеттерді шешуге бағыттайды: өндіріс пен ... ... ... оның сапасын жақсарту, пайданы көбейту және өндіріс
табыстылығын арттыру, кәсіпорын жұмысшыларының ... ... ... ету. Осыған байланысты ұйымдық қызмет өтімділікының
жіктемелік бағыттары бойынша іштей баптар ... ... ... ... негізгі белгісі ретінде басқару қызметінің
барлық түрлері немесе функциялары болу ... ... ... техникалық
басқару, өндірісті басқару, өнім өткізу, міндетті салықтар, жиналымдар мен
аударымдар, банк қарыздарын пайдалану ... ... ... ... ... ... ... мен аударымдар, басқа өтімділік.
Кезең өтімділікы, яғни өндірістен тыс өтімділік ... ... ... ... ... анықтауда үлкен роль атқарады. Ұйымның қаржылық –
шаруашылық ... ... ... ... ... сол ... байланысты өтімділік сомасын шегеру арқылы жиынтық ... ... ... ... жиынтық табыс сомасынан кезең өтімділікын шегеру
арқылы салық салғанға дейінгі табыс ... ... ... кезең
өтімділікының есебін дұрыс анықтау, ол үшін ... ... ... ... ... Себебі, ол ұйым үшін төленетін салық сомасын
анықтауда ғана ... ... ... ... ... де ... ... өтімділікының есебін дұрыс анықтау, ол үшін бухгалтерлік
есепті ... ... ... ... ... ... бір көзі – ... ... ... ... ... коммерциялық өтімділікдан айырмашылығы олар өнімнің
өткізілуіне ғана байланысты ... ... ... ... ... ... анықталады. Шаруашылық субъектісінде есепті кезеңде қандай жағдайда
болмасын белгілі-бір кезең өтімділікы орын алады [13].
Бухгалтерлік есепте кезең өтімділікының негізгі үш түрі ... ... ... ... ... өтімділікының түрлері ... лық ... ... және ... |Пайыздық өтімділік |
| ... | ... ... ... Ч.Т., ... ... өтімділіктің өндірістік өзіндік құннан айырмашылығы – олардың құны
тауарлық-материалдық қорлар қалдығына қосылмайды. Бұл ... ... ... ... асырылады.
Кезең өтімділікы ұйымның табыстары мен ... ... ... ... ... табылады. Кезең өтімділікының құны
есепке алынаған кезеңде есептен ... яғни ... ... ... ... құнына да апарылмайды.
Кезең өтімділікының басты түрі – жалпы және ... ... ... ... және ... байланысты өтімділік. Жалпы және
әкімшілік өтімділікы келесі өтімділік жатқызылады:
- ... ... ... ... ақы өтімділікыҒ
- қызмет көрсетуші өндірістер мен шаруашылықтардың еңбеккерлеріне
қатысты еңбек ақы өтімділікы;
- әкімшілік ... және ... ... ... мен
шаруашылықтардың еңбеккерлеріне есептелген еңбек ақы сомасынан
заңнамалық негізде ... ... ... зейнет ақы қорына,
әлеументтік сақтандыру қорларына тиісті аударым сомалары түріндегі
өтімділік;
- әкімшілік басқару аппаратын күту ... ... ... ... ... жұмысшыларға қатысты өтімділік,
материалдық-техникалық және көліктік қызмет көрсету ... ... ... күту және ... ... ... ... пайдаланумен байланысты өтімділік өтеуі;
- әкімшілік басқару жүйелері мен құралдарын қалыптастыру және
жетілдіру ... ... ... іс-сапар өтімділікы;
- өкілеттік өтімділік;
- қызметкерлерді жұмысқа алу, кадрларды оқытып, ... ... ... ... қатысты салықтар, жиындар мен аударымдар;
- коммуналдық қызмет өтімділікы, күзет, өтке ... ... ... ... ... ... және ... іс-шараларға қатысты өтімділік;
- тағы басқа жалпы шаруашылық және әкімшілік өтімділікы жатады.
Жалпы және ... ... ... 7210 ... ... ... есепке алынады. Шот өтімділік есебін ... ... шот ... табылады, яғни есепті кезең басында
ашылады, кезең соңында ... ... ... ... ... шот
жабылады. Шоттың мәліметтері тек басқарушылық бухгалтерияға қатысты,
қаржылық бухгалтерияда тек ұйым қызметінің ... ... ... ... ... және зиян ... есептілікте көрсетіледі. Есепті кезеңде
бұл шоттың дебеттік айналымында сол ... ... ... және ... ... есепті кезең соңында ұйымның шаруашылық қызметінің
нәтижесіне апарылады. Осы ... ... ... ... ... ... корреспонденцияларын келесі кестеден көреміз.
5 кесте
Әкімшілік өтімділікының есепте көрсетілуі*
|Операциялар мазмұны ... ... |
| |Дт |Кт ... ... ... мен ... емес |7210 |2320, ... ... ... ... | ... ... ... ... ... материалдар |7210 |1310, 1330 ... | | ... ... ... ... бойынша сақтандыру |7210 |1620 ... ... | | ... ... ... еңбек ақы |7210 |3350 ... | | ... ... салықтың есептелуі |7210 |3150 ... ... ... ... |7210 |3210 ... ... | | ... Көрсетілген қызметі үшін жабдықтаушы |7210 |3310, 3340, ... ... ... ... | |3390 ... ... қызметкерлерінің кезекті еңбек |7210 |5460 ... ақы ... ... | | ... ... ... ... |7210 |3390 ... ... | | ... ... ... ... ... |7210 |8110, 8310 ... ... ... ... | | ... Банк ... ... шығарылды |7210 |1030, 3310 ... ... ... соңында шоттың жабылуы |5610 |7210 ... ... ... шоттар жоспарын басшылыққа алып құрастырылды
Жоғарыдағы кесте 7210 шотына ... ... ... ... Ендігі кезекте кезең өтімділікының тағы бір
құрамдас бөлігі саналатын ... ... ... ... қорларды сатумен байланысты өтімділік есебінің жіктелуі мен
бухгалтерлік есеп шоттарында көрініс ... ... ... ... ... ... сату ... қатысатын жұмысшылардың еңбек ақысына қатысты
өтімділік;
- дайын өнімдерді қоймада қораптау, буып-түю өтімділікы, ... әр ... ... ... ... ... дейін бұйымдарды
тасымалдап жеткізу өтімділікы;
- өткізушілер, делдал ұйымдарға төленетін комиссиялық ... ... ... ... сату ... сақтау өтімділікы;
- басқа да өтімділік.
Егер тапсырыс беруші мен жабдықтаушы ... ... ... өнімді
жөнелту станциясына дейін жеткізудің көліктік өтімділікы тапсырыс беруші
есебінен өтелетін болса, онда бұл сома ... ... ... ... ... және 7110 ... сату және ... көрсету
бойынша өтімділік» шотында есепке алынады.
Өнімдерді сату және қызмет көрсетумен байланысты ... ... осы ... 7110 ... сату және ... ... ... шоты қолданылады, оның дебетінде барлық есепті кезеңге қатысты
өтімділік, ал кредитінде ... ... ... ... ал
кредитінде олардың есептен шығарылуы көрсетіледі. Шоттың дебеттік айналымы
есептің журналды-ордерлі нысаны ... ... ... ... ... олардан №15 ведомостке көшіріледі, онда сәйкес
баптар бойынша есеп жүргізіледі. ... ... № 11 ...... Барлық есепті кезеңдегі коммерциялық өтімділік сатылып, тиеп-
жөнелтілген, бірақ төленбеген өнімдер ... ... ... 7110 ... сату және ... көрсету бойынша өтімділік» шотына
қатысты жиі көрсетілетін шоттар корреспонденциялары келтірілген.
Егер тапсырыс беруші мен ... ... ... ... ... ... ... жеткізудің көліктік өтімділікы тапсырыс ... ... ... онда бұл сома ... құжаттарында тауар
құнынан бөлек көрсетіледі және 7110 «Өнімдерді сату және ... ... ... ... есепке алынады. Барлық есепті кезеңдегі
коммерциялық өтімділік сатылып, тиеп-жөнелтілген, бірақ төленбеген ... ... және ... өтімділік есебі 7210 «Әкімшілік өтімділікы»
активті шотында есепке ... Шот ... ... ... ... шот ... ... кесте
Өткізу-сату өтімділікының шоттарда көрсетілуі*
|Операциялар мазмұны ... ... |
| |Дт |Кт ... Негізгі құралдар мен материалды емес |7110 |2320, ... ... ... ... | ... |
|2. Сату мақсатында босатылған материалдар |7110 |1310, 1330 ... | | ... ... ... шарты бойынша сақтандыру |7110 |1620 ... ... | | ... Сату бөлімі қызметкерлеріне еңбек ақы |7110 |3350 ... | | ... ... ... ... |7110 |3150 ... Әлеументтік сақтандыру бойынша |7110 |3210 ... ... | | ... Көрсетілген қызметі үшін жабдықтаушы |7210 |3310, 3340, ... ... ... ... | |3390 ... Сату ... ... кезекті еңбек |7110 |5460 ... ақы ... ... | | ... Сату ... қызметкерлерінің іс-сапар |7110 |3390 ... ... | | ... Сату ... ... ... және |7110 |8110, 8310 ... ... ... | | ... ... сатумен байланысты өтімділік |7110 |1310, 1330 |
|сомасына | | |
|5 ... ... ... ... қорларды тегін берумен|7110 |1310, 1330 |
|байланысты өтімділік сомасына | | ... ... ... ... есептен шығару |5460 |1030, 3310 ... ... ... ... шоттың жабылуы |5610 |7210 ... ... ... ... ... ... алып құрастырылды
Кезең өтімділікының үшінші құрастырушысы – пайыздық өтімділік.
Пайыздық өтімділікға ... ... ... банк несиелері бойынша пайыздық өтімділік;
- жабдықтаушылар қарызы бойынша пайызды өтімділік;
- мүліктерді жалдаумен байланысты пайыздық өтімділік.
Пайыздық ... ... ... ... ... 7300 ... өтімділік бөлімшесінің шоттарында есепке алынады. Ббөлімшеде
келесідей шоттар қаралған:
7310 «Пайыз (марапат) ... шоты ... ... ... пайыздық өтімділік есебін жүргізуге арналған.
7320 «Қаржылық жал бойынша пайыз ... ... ... ... алынған активтер бойынша өтімділік есепке алынады.
7330 «Қаржылық құралдардың шынайы ... ... ... ... ... ... ... қаржылық актив немесе
қаржылық міндеттеменің шынайы құнының өзгеру ... ... ... есебі жүргізіледі.
7340 «Қаржыландырумен байланысты басқа да өтімділік» шотында басқа
жоғарыдағы шоттарда ... ... ... ... орын ... өтімділік есепке алынады.
Аталған шоттардың барлығы активті болуына байланысты олардың ... ... ... ... ... ал кредиттік айналымы сол
өтімділіктің есептен шығарылуына арналғанын көреміз. Осы аталған ... ... ... есеп шоттарында есепке алынуын келесі
кесте түрінде көрсетеміз.
7 кесте
Пайыздық өтімділік операциялары*
|Операциялар ... ... ... |
| |Дт |Кт ... ... ... ... бағалы қағаздар|7310 |3310, 3340, ... ... ... ... ... | |3390 ... | | ... ... жал ... шарты бойынша және |7310 |3310, 3340, ... ... ... ... ... | |3390 ... ... ... | | ... ... ... ... инвестициялардың |7310 |1120, 1140, ... ... ... ... | |1150 ... | | ... ... ... алу құнының нарықтық |7310 |1130 ... ... ... ... ... | ... Есепті кезең соңында өтімділіктің есептен |5610 |7310, 7320 ... ... ... ... жоспарын басшылыққа алып құрастырылды
Кезең өтімділікының негізгі үш түрінің есебін қарастырдық. Бұлардан
басқа шаруашылық ... ... ... ... ... және
өтімділік түрлері бар. Міне осы үстеме ... өзі ... ... емес деп бөлінеді.
Операцияның үшінші түрі ақша қаражаттарының төленбеуіне ... ... ... есептеумен байланысты. Ұйым ... ... егер ... ... ... жөндеу жұмыстарын жүргізетін
болса, жөндеу бойынша өтімділік есепті мерзімнің өтімділік құрамына алдын
ала ай сайынғы ... ... ... тең етіп және біртіндеп қосылуы тиіс
[7].
Өтімділік есебі бойынша ... бұл ... ... ... нәтижесіне әсер етуін схема түрінде келесідей көрсетуге болады.
Өтімділіктің есепті мерзім бойынша тең етіп ... ... ... ... мен ... ... ай ... төлем арқылы қамтамасыз
етіледі
Екінші операциялар, яғни жалдық қатынастарға қатысты ақша қаражаттары
төленгеніне қарамастан ... жылы ... ... ... есепті жылдың
өтімділік құрамына ақша қаражаттарының аударылу мерзімі бойынша ... ... ... ... ... сомасы өткен жылдың өтімділік
құрамына ақша қаражатының аударылу мерзіміне ... ... ... қаражаттары есепті кезеңнің шығыны болып табылмайды. Бұл ... ... ... табылады. операцияның бұл түрі активтер құрамының
өзгеруіне (кему жағына) алып келеді және ақшалай төлемдер ... ... ... ... ... ... ... бұл операция есепті
мерзімнің өтімділік құрамында өзгеріс әкелмейді және ақша ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуы
кезінде көрсетілмейді.
Бұл операцияның есепті мерзімнің қаржылық ... әсер ... ... көруге болады. Ақшалай төлемдер жүзеге асырылған, бірақ
есепті мерзімнің нақты өтімділікы шықпаған.
Шығыстарды айқындау ... ... ... қарапайым қызметі
барысында туындайтын шығыстарды қамтиды.
Субъектінің қарапайым қызметі барысында туындайтын шығыстар, мысалы,
сатылған өнім мен ... ... ... ... жалақыны және
негізгі құралдардың амортизациясын ... ... ... активтердің,
мысалы ақша қаражатының және ... ... ... ... ... ... азаюы нысанын қабылдайды.
Залалдар – бұл шығыстар анықтамасына келетін және ... ... ... ... немесе туындамауы мүмкін басқа да
баптар. Өзге де ... ... мен ... туралы есепте таныған кезде олар
әдетте жеке беріледі, себебі олар туралы ақпарат ... ... ... пайдалы.
Шағын және орта бизнесті дамыту келесі мәселелерді шешеді:
-қоғамның және ... ... ... қанағаттандыруға
мүмкіндік береті, ... ... ... ... ... мен ... мен ... сапасының артуы.
Тұтынушылардың қажеттілігін қанағаттандыруға ұмтылу арқылы, шағын бизнес
қызмет көрсету мен өнім ... ... ... ... мен ... ... бір тұтынушыларға жақындауы;
-экономиканың құрылымдық өзгеруіне әсер ету. Шағын ... ... ... ... ... ... өз ... тартуы. Шағын кәсіпорын
иегерлері өз ... өз ... ... ... ... жұмыс орындарының ашылуы, жұмыссыздық деңгейінің қысқаруы;
-адамдардың шығармашылық мүмкіндіктерін ... ... ... әр ... ... дамуына ықпал етеді;
-еңбек қызметіне ірі кәсіпорындар белгілі – бір ... ... ... ... (үй ... айналысушылар, зейнеткерлер, мүгедектер,
оқып жатқан адамдар) тарту;
-меншік иелері, кәсіпкерлер, басқарушылардың ... ... ... ... ... ... ірі кәсіпорындар қалдықтары қолдану және
игеру;
- ірі кәсіпорындарға комплетелетін бұйымдарды дайындау және ... ... және ... көрсету өндірісін құру арқылы әсер ету;
- арендаға алу немесе сатып алу арқылы ... ... ... кәсіпорындардан мемлекетті босату;
- осы барлық аталған және ... да ... және орта ... әлеуметтік функцилары, оның дамуы ең ... ... ... ... ... ... қалыптастырады. Бірақ шағын
және орта бизнестің ролін таңдай отырып, оның ... ... ... айтпауға болмайды [11].
2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ ҰЙЫМДАРДАҒЫ ӨТІМДІЛІК ЕСЕБІ МЕН АУДИТІ
2.1 Коммерциялық ... ... ... ... кеткен шығыстардан кезеңдік шығыстар болады және олар
өндіріс көлеміне ... ... ... ... ие, ... ... қызметтің нақты бір түрімен байланысты емес. Шаруашылық
жүргізуші субъект, еш ... ... де, ... бір ... барысында
кезең өтімділікын жасайды.
Кезең өтімділікына мыналар жатады;
1. жалпы және әкімшілік шығыстар;
2. пайыз ... ... ...... ... сату ... шығыстар.
Бұл шығыстар тауарлы – материалдық қорлардың қалдығына жатқызылмайды,
олар өзі орын ... ... ... ... ... азайтып есепте
шығарылады. Олар сатылмаған өнімнің және ... ... ... және ... ... ... бұл түріне бүкіл ... ... ... ... ... ... Бұл ... есебі 7210 «Жалпы және әкімшілік шығыстары»
деп аталатын активтік шотта жүргізіледі.
Жалпы және ... ... ... ... ... шығыс
баптарының типтік номенклатурасы бойынша жүргізіледі.
1. ... ... ... жумысшылардың еңбек ақысы.
2. Шаруашылық және қызмет көрсетумен айналысатын қызметкерлердің еңбек
ақысы.
3. Басару әкімшілік ... ... ... ... ... материалдық-техникалық және транспорттық
қызмет көрсететіндерін ... Оның ... ... ... ... транспортын ұстаудың шығысы және қызмет бабы
үшін жеке жеңіл транспортын пайдалану шығысын компенсациялау.
4. Байланыс торабы, ... қағу ... ... орталықтары және
басқа да өндіріске ... ... ... (жалпы
шаруашылыққа арналған негізгі құралдардың ... ... ... және ... кеткен шығыстары және жалпы
шаруашылыққа арналған инвентары).
5. Қазба саласындағы дайындық жұмыстары бойынша өтімділікы, егер ... ... ... ... ... қор ... болса).
6. Субъектінің салынып жатқан объектісін ... ... ... олар ... онда оның ... ... ... сондай-ақ жаңадан салынған объектіні пайдалануға кеткен
өтімділікы.
7. Жобаларда және ҚМЖ (СМР) бітпегендерді қалпына келтіру ... ... ... ... мен ... ... және
басқа да өтімділікы.
8. Әкімшілік басқару жүйесін және құралын жетілдірумен ... Банк ... ... ... ... ұйымдардың жалпы шаруашылықты басқаруды жүзеге асыруға
көрсеткен ... үшін ... ... ... ... ... ... болмаса.
11. Әкімшілік басқару қызметкерлеріне жұмсалған іс-сапар шығыстары.
12. Кенселік, баспалық, почта-телеграфтық және телефондық шығыстары.
13. Өкілеттік ... ... ... ... пен ... ... бойынша
шығыстары.
15. Жұмыс күшін ... ... ... ... ... шығыстарға кеткен өтімділікы.
16. Жалпы шаруашылық арналымындағы негізгі құралдарды ... ... ... ... және ... Коммуналдық қызмет, қызметкерлердің еңбегін ... ... ... ... ... шығыстары, директорлар кеңесіне кеткен
шығыстар және басқа да ... ... ... ... ... ... ... кем шығуын қалпына келтіру
өтімділікы, нормадан тыс жоғалтулар және басқа өндірістік емес
шығыстары.
20. Орташа ... ... ... ... ... ... ақы
төлеу.
21. Басқару аппаратының еңбек стажын төлеу, яғни бір жолғы марапаттау
төлемдерін жасау.
22. Ақпараттық және аудиторлық(кеңестік) қызметті төлеу.
23. Денсаулық ... ... ... ... дейінгі балаларды
оқыту ұйымдары, мәдениет, спорт, тұрғын үй ... ... ... қайта құрудан босаған еңбеккерлерге, қысқарған
қызметкерлерге, әскер қатарына шақырылған ... ... ... Сот ... Табысты жасырғанда төленетін айыппұлдар мен өсімақылар.
27. Ұрланған, ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, оларды қалпына келтіруге
кеткен өтімділікы және т.б
Қажет болған жағдайда кәсіпорын осы келтірілген типтік ... ... ... ... ... ... экономика саласының
ерекшеліктеріне қарап қысқартуға да, біріктіруге де құқығы бар. Жалпы және
әкімшілік ... 7110 ... ... ... Коммерциялық ұйымдардағы өтімділіктің құрамы мен құрылымын талдау
Бұл әдісті қолданатын ұйымдар таза табысты ... ... ... ... және ... ... жеке ашып ... қажет. Төленген пайыздар, пайда салығы ... ... ... ... ... ... Осы ... есептілікті құрастыру үшін баланс пен табыстар мен ... ... ... ... ... ... кестеден
жанама әдіс бойынша ақша қозғалысы жөніндегі есептілікті ... ... ... ... шаруашылығын талдау қаржылық және
басқарушылық талдау болып 2-ге бөлінеді. ... өз ... ішкі ... ... түрлеріне бөлінеді.
Қаржылық талдау – қаржылық есептілік ақпаратын ішкі және ... ... ішкі және ... болып табылады.
Басқаруды талдау – тек қана ішкі талдау деп саналады. Мұндай бөлінуге
есеп ақпаратын ... 2-ге ... ... ... ... 2 үрінің
пайда болуы. (қаржылық және басқару шаруашылық).
Сәйкесінше есептің 2 түрлі құрастырылуыа ... ... ... ... ... ұйым басшылығының нұсқауына сәйкес қажет болған
жағдайда жедел ... ... ... ... ... ... ... ұйым
қызметіне нақты баға беруге өндірістік және сот. өнім өз құнының құрылымын
талдау ... және ... ... жауапты қызметкерлердің
жауапкершілік деңгейі бағаланады.
Қаржылық талдау сыртқы талдау деп болатын егер талдау меншік иелері
мемлекеттік ... ... ол ... ұйым ... ... ... ... мақсатында әкімшілік қызметкерлерін қолдайды.
Қаржылық және басқарушының талдаудың салыстырмалы сипаттамасы:
1) Ақпаратты пайдалану: Қаржылық талдау – ішкі және ... Ал ... ... – тек ішкі пайдалану
2) Талдау объектісі: Қаржылық талдауда ұйым біртұтас ... ... Ал, ... ... ... ... де жеке талдау объектісі болып танылады.
3) Ақпарат көзі: Қаржылық талдауға қаржылық ... ... ... барлық барлық экономикалық ақпарат
жиынтығы
4) Көрсеткіштің өлшем бірлігі: Қаржылық – талдауда ақшалай өлшем
бірлігі. ... ...... және ... өлшем
бірлігі.
5) Талдаудың жиілігі: Қаржылық талдау қаржылық ... ... (жыл, ... Ал ... талдау
қажет болған кезде.
6) Ақпараттың құпиялылығы. Қаржылық талдау ақпараты ... ... ... ... ... ... талдау негізгі мақсаты – ұйымның қаржы шаруашылық қызметін
терең зерттеу арқылы оның тиімділігі ...... ... және ... белсенделігін арттыру көзделгінін анықтау болып
табылады.
Қаржылық талдаудың әдістерін әр ... ... ... ... әдістерін
формальды және формальды емес деп 2-ге бөлінеді. Формальді ... ... және ... шамалар, графектік, индекстік және басқа әдістер
жатады.
Формальді емес ... ... ... ... көрсеткіштер жүйесін құрастыру аналитикалық кесте құрастыру
әдістері жатады ... ... ... ... ... қаржы жағдайын талдау
әдістері қолданылады:
1) Тігінен талдау (уақытқа қатысты) (кол) – есеп ... ... ... ... ... ... талдау (құрылымдық талдау) Қаржылық есеп ... ... ... анықтау. Бұл әдіс арқылы белгілі бір баптарының жалпы
нәтижелік ... ... үлес ... ... ... ... Трендтік талдау. Бұл талдау есептің әрбір бабын базистік
көрсеткішке қатысты талдау. Бұл әдіс ... ... ... ... ... олардың даму
теңденциясын анықтауға болады. Бұл әдіс болжам жасау ... ... ... ... ... салыстырмалы шама
болып табылады. Есептеулер барысында шаманың біреуін 1-ге тең
деп алып, 2-сін оның бірге қатынасы ретінде ... ... ... ... ... жекелеген көрсеткіш
бойынша бір ұйым ішіндегі құрылымдық ... ... сол ... ... атқаратын басқа ... мен ... ... ... ... бұл жекелеген көрсеткіш (фактордың) жиынтық
нәтижесінің көрсеткішке әсерін анықтау.
1. Ұйымның қаржылық жағдайы оның ... бір ... ... ... ... етуге қажетті ресурстар мен толық қамтамасыз
етілуін және міндеттерінің өтеуге қажетті қаржылық ресурстарының жеткілікті
болуын ... ... ... ... әсер етуші факторларды
былай жіктеуге болады:
1. Пайда ... ... ... ... және ішкі ... ... маңыздылығына қарай: негізгі және 2-дәрежелі
3. Құрылымына қарай: қарапайым және күрделі
4. Әрекет ету ... ...... және ... ... - ... бір кезеңдерде әсер ететін, ал тұрақты
факторлар үнемі әсер етуі ... ... ... ... ішкі және ... деп бөліуні ішкі
факт ұйым қызметіне тікелей ... ... ал ... факт ... ... ... әсер ... ішкі факт:
1. Өндірілетін өнімнің құрылымы.
2. Жарияланған жарғылық ... ... ... ... және ... өсу ... Мүлік пен қаржылық ресурстардың құрамы мен құрылымы.
5. Басқару шешімнің тиімділігі.
Сыртқы ... ... ... ... ... пен ... ... деңгейі.
3. Қолданыстағы техника мен технология.
4. Үкіметтің салықтық және несиелік саясаты.
5. Сыртқы экономикалық байланыстар.
Шығыстар – бұл есептен шығуы және ... ... ... ... ... ... ... қызмет нәтижесі болып
табылатын міндеттемелердің ... ...... қызмет нәтижесінде ... ... ... ... ... капиталының артуы.
Зиян - қаржылық-шаруашылық қызмет нәтижесінде ... ... ... ... меншікті капиталының азаюы.
Пайда және зиян жөніндегі есептілікті ұсынудың екі жолы:
Табыстар мен шығыстарды талдау барысында ХҚЕС 1 екі ... ... ... ... бойынша,
- өтімділік функциясы бойынша (сатудың өзіндік құны).
Өтімділік сипаты әдісі
Пайда және зиян жөніндегі есептілікте ... ... ... ... ... ... материалдарды сатып алу,
көліктік шығыстар, еңбек ақы және басқалары) және компания ішіндегі әртүрлі
функционалдық бағыттар арасында ... ... Бұл әдіс ... ... ... ... ... бөліп тарату талап
етілмейтін көптеген кішігірім компанияларда жеңіл қолданылады [5].
Өтімділік функциясы әдісі («сатудың өзіндік құны»)
Бұл әдіс ... ... ... ... ... өзіндік
құнының, бөліп-таратудың немесе әкімшілік қызметтің бір бөлігі ретінде
жіктейді. Бұл ... ... ... ... жіктеуге қарағанда
орынды ақпарат береді, бірақ шығыстарды функциялары ... ... ... мүмкін болғандықтан белгілі-бір дәрежеде субъективті болады.
Өтімділік сипаты бойынша талдау жасау мақсатында қаржылық есептіліктің
екінші нысанын қолданамыз және ... ... ... ... ... ... дегеніміз – есепті кезеңдегі активтің артуы немесе
міндеттердің кемуі. Табыстар 2 функцияны атқарады:
1. ... ... ... қалыптасу көзі – ұйымның өндірістік
және әлеуметтік дамуының көзі. Табыстылықты ... ... ... ... ... ... ... сатудан алынған табыс
2. Жиынтық табыс ол өнімдерді сатудың қаржылық нәтижесі болып табылады
және өнімдерді ... ... ... ... өнімнің өндірістік өзіндік
құнының айырмасы ретін де анықталады.
3. Негізгі ... ... ... Бұл ... ... ... ... шығыны арасындағы айырма[18].
«AEM SERVICES» ЖШС-нің мекен жайы – ... ... ... ... ... ... ... даңғылы, 101 үй. Жауапкершілігі
шектелген серіктестік заңды тұлға болып табылады, ... ... ... ... ... заңнамалық талаптары бойынша оларға қайшы
келмейтін және тиым ... ... ... ... ... ... ... қызметін заңдарға және өз Жарғысына және заңдарға сәйкес
жүргізеді.
«AEM SERVICES» ЖШС-нің негізгі ... ... ... ... ... ... өткізу;
- дәрі-дәрмек құралдарды тіркеу бойынша құжаттардың жобаларын ... ... ... талаптарға сәйкес әзірлеу;
- рекрутинг қызметі;
- өкілдіктерге конференциялар және ... ... ... ... және фармацевтикалық ЖШС-терінде сөз сөйлеуін
ұйымдастырудан қызмет көрсету;
- ... ... ... саласында өндірушілерге ҚР тиісті
органдарда олардың мүдделерін ... ... ... ... ... ... ... техниканы және медециналық
мақсаттағы бұйымдарды жарнамалауға рұқсат алуға көмектер көрсету;
- екі ... ... және ... ... және ... ... екі ... аңдатпа салымдар макетінің дизайнын әзірлеу,
сондай-ақ фирмалық стиль мен ... ... ... ... ... ... ... өкіл, өндіруші ретінде көмектер көрсету;
- ақпараттық-консультациялық қызметтер көрсету(анықтамалар ... ... ... ... ... (интернет дүкендер, ақылы
ресурстар, сайтқа баннерлер орналастыру);
- көтерме бөлшек сауда, коммерциялық, делдалдық, сатып алу-сату қызметі;
- Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... асырады;
- ХТТ, ауыл шаруашылық өнімдерін, өндірістік ... ... ... ... өңдеу, өткізу;
- экспорт-импорт қызметі;
- мамандандырылған дүкендердің жүйесін ашу және пайдалану;
- әртүрлі жарнама науқандарын ұйымдастыру;
- ... ... ... ... ... ... ... халыққа ақылы қызмет атқару;
- сәулеттік жобалау, интерьер ... ... ... ... ... өткізу, ғимараттарды, құрылғыларды, жерді, үйлерді,
өндірістік өнеркәсіптерді сатып алу және сату;
- жылжымайтын мүлікке қатысты операциялар(сату, жалға беру);
- халыққа медициналық қызмет ... ... ... ... ... ... ... басқа да заңмен тыйым салынбаған қызмет түрлері.
ЖШС өз иелігіндегі мүліктеріне қатысты өз ... ... ... ... тауарлық белгісі, фирмалық бланкі, дербес
есеп шоты бар. ЖШС ... мен ... ашу ... ... ... ... ... саны елуден аспайды және жылдық
активтерінің жалпы құны алпыс мың ... ... ... ... кіші бизнес субъектісі құрамына жатқызылады.
ЖШС мүлкін негізгі және айналым қорлары және басқа да серіктестіктің
балансында ... ... ... құрайды. Мүліктерге
серіктестіктің меншік құқығы бар. Мүліктерді қалыптастыру көздері:
- ақша және ... ... ... пайдаланатын интеллектуалдық меншік құқығы,
өнеркәсіптің кей ... ... ... мен ... ... түрлері;
- өнімдер, жұмыстар, қызметтерді сатудан алынған және басқа да
шаруашылық қызметтен алынған табыстар;
- бағалы қағаздардан алынған табыстар, банк ... ... ... ... тиым ... көздер.
Шаруашылық қызмет барысында пайда болған зиян резевтік капитал
есебінен жабылады. Алынған табыстың ... ... ... ... Таза табыс сомасы салықтарды толық төлегеннен кейін ... ... ... бір бөлігі болып табылады.
Жоғарғы басқару ұйымы келесідей мәселелерді шешуге өкілетті:
- фирма атауын, мекен-жайын өзгерту, Жарғысын өзгертіп жаңа нұсқасын
қабылдау; ... ... ... ... ... ... өзгерту;
- ревизиялық комиссияны қызметке алу, босату, оның ... ... ... ... ... мен жойылуы, жойылу комиссиясын тағайындау;
- атқару ұйымдарын, Директорды тағайындау, ішкі ережелерді бекіту;
- басқа субъектілерге қатысуы жөнінде ... ... ... ... беру жөнінде шешім қабылдау;
- қосымша жарналар жөнінде шешім қабылдау және т.б.
Ағымдағы басқаруды директор ... ... ... өкілеттігіне
келесідей мәселелер кіреді:
- қызметкерлерді келісім шарт ... ... алу және ... ... ... құрастыру;
- қаржыландыруды бекіту;
- қаражаттардың жұмсалуы жөнінде сметаны бекіту;
- келесідей қорларды – даму қорын, материалдық ... ... ... ... ... формасы мен жүйесін таңдау
директордың өкілеттігінде. Қызметкерлерді ... ... ... ... мен ... режимі мәселелері Қазақстан Республикасының қолданыстағы
еңбек жөніндегі заңына сәйкес ... ... өз ... ... шарт ... ... баға бойынша сатуға
құқылы.
ЖШС қызметін қатысушының шешімі негізінде қайта құрылуы немесе жойылуы
арқылы тоқтатады. ... ... ... ... қосылу, бөліну, қайта
құрылу қатысушының шешімі арқылы немесе заң талаптарына ... ... ... ... ... шешімімен арнайы жойылу комиссиясы
құрылады. ЖШС жойылуы сот ... ... ... сот ... ... Жойылу комиссиясы бекітілгеннен бастап қызметін
басқару өкілеттілігі осы комиссияға ... ... ... бағалайды,
кредиторлар мен дебиторларды анықтайды, олармен есеп айырысады, үшінші
жақтармен есеп ... ... ... ... ... ... және оны ... бекітуге береді.
Заңды тұлғалардың мемлекеттік регистріне арнайы жазу жазылғаннан кейін
ғана жойылу процесі аяқталды және ... өз ... ... ... ... ЖШС-нің 2007-2008 жылдардың бухгалтерлік баланс
мәліметтері бойынша ... мен ... ... және ... ... кесте
«AEM SERVICES» ЖШС-нің 2008 жылғы бухгалтерлік балансы негізінде
көлденең талдау (мың ... ... ... |Жыл басы |Жыл соңы ... |
| | | |+,- |% ... ... ... ... ... мерзімді активтер |1413643 |1669023 |+255380 |18,06 ... ... мен ... |49369 |32266 |-17103 |-34,64 ... | | | | ... ... дебиторлық |965471 |1027291 |+61820 |6,40 ... | | | | ... |369247 |597847 |+228600 |61,91 ... ... ... |2713 |1743 |-970 |-35,75 ... да қысқа мерзімді |26842 |9877 |-16965 |-63,20 ... | | | | ... ... ... |1307675 |1173731 |-133944 |-10,24 ... ... |1307675 |1173731 |-133944 |-10,24 ... |2721318 |2842754 |+121436 |4,46 ... ... ... міндеттемелер |302429 |213882 |-88547 |-29,28 ... ... |6264 |50 |-6214 |99,20 ... ... |(8944) |(3698) |+5246 |58,65 ... және ерікті төлемдер |1650 |2875 |+1225 |74,24 ... ... | | | | ... ... |276984 |193115 |-83869 |-30,28 ... да ... мерзімді |26475 |21540 |-4935 |18,64 ... | | | | ... ... міндеттемелер |16181 |16181 |0 |- ... ... |16181 |16181 |0 |- ... |2402708 |2612691 |+209983 |+8,74 ... ... |3783 |3408 |-375 |-9,91 ... |666483 |666483 |0 |- ... ... ... |1732442 |1942801 |+210359 |+12,14 ... | | | | ... |2721318 |2842754 |+121436 |4,46 ... ... «AEM ... ... 2008 жылғы бухгалтерлік балансы
негізінде құрастырылған (A ҚОСЫМШАСЫ)
Кесте деректері бойынша мынандай қорытынды жасауға болады. 2008 ... ... ... ... ... жыл ... ... кемігенін, оған негізгі құралдар құрамының кемуі ... ... ... ... ... құрамы 6,24 пайызға ... ... ... ... үлес ... ... екенін, жыл басында
84,17%, жыл соңында 80,53% тең болғаын көріп отырмыз. Бұл ұйым ... ... ... болатындығын сипаттайды. Себебі негізгі құралдар
көлемінің жоғары болуы ұйым үшін өндірістік мүмкіндікті арттырады.
Келесі көрсеткіштің – ... ... ... ... ... ... баланс валютасындағы үлесін көрсетеді. Бұл көрсеткіш
өткен жылы 15,83 %, ал есепті жылы 19,47% ... тұр, яғни ... ... ... үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етеді,
кредиторлармен есеп ... ... ... ... ... ЖШС-нің табыстар мен шығыстар жөніндегі есептілігі
мәліметтері*
(мың теңге есебінде)
|Көрсеткіштердің аталуы |Жыл ... ... сату мен ... ... ... табыс |1 438 810 ... ... ... құны |1 175 958 ... пайда |401 852 ... да ... |51 668 ... ... |83 955 ... ... ... |15 166 ... да ... |64 587 ... ... алынған пайда (зиян) |346 811 ... ... ... ... |298 811 ... ... ... ... ... |67 965 ... ... |265 847 ... ... «AEM ... ... ... мен шығыстар бойынша
есептілігі бойынша құрастырылған (Ә ҚОСЫМШАСЫ)
Кесте ... ... ... ... де ... ... ... көреміз. Жалпы кесте мәліметтерінен ... ... ... ... ... Меншікті капитал құрамының толық
еместігін көреміз, яғни ұйым қатысушылар өз ... ... ... ... ұйым ... ... ... өз үлестерін алып
кетуіне байланысты меншікті капитал мөлшері теріс ... ... ... ... ... ... есебінің аудиті
Материалды өтімділікмен қатар өзіндік құнның едәуір бөлігін,
кейбір материалдық ... ... ... ... ... ... еңбек ақы төлеу өтімділікы алады. Сондықтан өзіндік ... ... ... ... ... ... баса назар аударуы қажет.
Өнімнің өзіндік ... ... ... өтімділікын, материалдар өтімділікы
сиақты, яғни пайда болу орны бойынша көрсетілетінін ескеруі қажет.
«Еңбекақы төлеу» ... ... ... ... ... ... өндірістік нәтижелері үшін жұмысшы, қызметкерлерге
сыйақы, ынталандыру және ... ... орны ... ... , ... ... ақ ... штатында тұрмайтын негізгі өндіріске
жұмыс істейтін қызметкерлерге есептелген еңбекақы төлеу ... ... ақы ... өтімділікын зерттей отырып, анықталған тиісті
құжаттары ... ... ... ... ... ... тарифтік
қойылымға, лауазымдық мөлшерлік ақығақарай есептелініп, нақты ... үшін ... ... ақы ... ... еңбек ақы төлеу
нысанына және жүйесіне ... ... ... ал есесі қайтарылып, орын
толтыру төлемдері заң актілерінде ... ... ... ... ... ... тыс қалдырмауы қажет.
Аудитор еңбек ақы төлеу өтімділікын тексерген кезде, оның ... ... ... ... ... берілген өнімдердің құндарының
жұмыскердің кейбір категорияларына тегін ... ... ... ... ... құны, еңбекті реттеуге ... ... ... ... ақ ... ... және биік ... жерлердегі
табиғат, ауа райы жағдайы ауыр ... ... ... ... үшін
козффицент бойынша қосымша ақы және ... ... ... ... қажет.
Аудитордың еңбек туралы актілерінде қаралған өндірісте және басқадай
жұмыс істемеген ... ... ... тиісті төлемдерді мұқият
зерттеп тексеруі қажет. Бұл өтімділіктің елеулі үлесін жасөспірімдер үшін
жеңілдетілген ... ... ... ... ... үзіліске , мемлекеттік міндетті орындаған уақыты үшін ж.т.б.
төлемдер, сіңірген еңбек стажы үшін төленген ... ... және ... төлемдері құрайды.
Тексерген кезде есепті жылдың өндіріс өтімділікына, жұмыскерлердің
демалысын төлеу ... ... ... ... ендірілуінің
негігділігіне назар аударуы қажет. Жұмыскерлердің кезекті демалысқа жылдық
кесте ... ... ... кезінде демалысты төлеуге жұмсалған нақты
шығыны өнімнің өзіндік құнына , оның пайда ... ... ... ... ... жыл бойы ... ... сипатына байланысты
бірқалыпты берілмесе немесе бір мезгілде жұмыскерлердің көпшілігі шыққан
жағдайда ... ... ақы ... ... ... ... ... демалыс ақы төлеуге резерв жасау тиімді. ... ... ақы ... ... есеп ... ... ... шаруашылық алда тұрған кезекті және қосымша демалысқа, сіңірген
еңбек стажына, сыйақы төлеу ... ... ... , онда ... демалыстары бойынша есептелген борыштар» шоты
бойынша операцияларының негізділігі анықталады.
Демалысты ... ... ... ... ... ... ақы ... есепті айдағы демалыс күніне тиісті сомада ғана ендірілетінін естен
шығармаған абзал. Егер демалыс кезінің бөлігі келесі (есептіден) айға ... ... осы ... үшін ... сома , ... ... ретінде (3350
шотының дебетінде) өндіріс өтімділікына тек қана ... айда ... ... ... жататын еңбек өтімділікын тексерген кезде
аудитор өнімнің ... ... ... құнына енбейтін жұмыскерлерге
төленген ақшалай және натуралды түрдегі ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнына, өнімдер ... ... ... немесе қосалқы шаруашылықтың сол ұйымның қоғамдық
тамақтандыру орындарына босатқан, сондай- ақ емделуге және ... ... ... ... ... ... құнға бөлінбеген табысты және басқа да мақматты ... , ... ... , ... ... мынадай төлемдер енбейді:
Акциялар, облигациялар және шаруашылықтың мүлкіне жұмыскерлерінің
басқа да үлестері бойынша дивиденттер, ... және де ... ... ... ... көрсеткіштеріне байланысты емес сыйақы (кіршіксіз
көпжылдық қызмет және ... ... ... ... және ... да
осындай жағдайлар үшін) , ... ... шарт ... қосымша
берілген демалыстарын төлеу; бағаның өсуі, зейнетақыға үстеме, ... ... ... ... асханада тамақтың құнының
қымбаттауына байланысты, есесі ... ... ... ... ... ... ... және басқа да тікелей еңбек ақы төлеумен
байланысты емес ... ... ... ақы қоры мен ... байланысты әлеуметтік
салыққа аудару операцияларына баса ... ... ... ... ... ... Салық кодексінде қаралған салық ... ... ... ... ... ... тиісті
салықтарды ұстанғанға дейін есептелгендігін, ... ... ... есептейтін төлем түрлерінің дұрыс белгіленгендігін анықтауға тиісті.
Сондай- ақ ... ... ... анықталған әлеуметтік салық есептеуге
тиісті заңды және жеке тұлғалардың шеңберінің анықталып, ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылғандығынакөз
жеткізу қажет.
Өнімнің өзіндік құнына тарату жолымен ендірілетін өндірістік кешенді
өтімділік жиынтығы «Үстеме өтімділік» ... ... бұл ... ... ... ... олардың әрбір нақты өнімінің түрлерінің өзіндік
құнына таратылу әдістерінің негізділігін анықтауға міндетті.
Негізгі және ... ... ... ақ, өз өндірісіндегі жартылай
фабрикаттардың үстеме өтімділікының ақпараттарын жинақтау үшін 8040 ... ... ... ... бұл ... ... ... операцияларының дұрыс
жинақталып көрсетілгендігіне және олардың ... ... ... ... жүргізеді.
Көпшілік жағдайда кәсіпорынның штатында тұрған және оның басшылығына
бағынатын қызметкерлер ішкі аудиторлар болып табылады. Ішкі ... ... ... ... ... ... ... басшылық белгілейді.
Ішкі аудит ұйымның өзінің қызметі туралы ақпарат беріп ... ... ... есептерінің дұрыстығы мен
шынайлығын растайды. Ішкі аудиттің ақпаратын пайдалану ... ... ... ... ... ... ... және уақтылы
жүзеге асыра алады. «Ішкі аудит» субъектінің ішінде оның бір ... ... ... жөніндегі қызметті білдіреді. Оның
функцияларына басқа мәселелермен ... ... есеп пен ... жүйесін тексері,бағалау және ұтымдылығы мен ... ... ... аудитор білдірген аудиторлық пікірі және ішкі ... ... және ... ... үшін жеке дара ... ... ... қызметі жұмысының кейбір элементтері
сыртқы ... үшін ... ... мүмкін .
Ішкі аудит қызметінің куқымы мен ... өте жиі ... ... ... мен ... оның ... ... болады.Әдетте ішкі аудиторлық қызмет ... ... ... ... ... ... есеп пен ішкі бақылау жүйелеріне шолу. Бухгалтерлік есеп
пен ішкі бақылаудың ... ... құру ... ... ... ... өзі тұрақты бақылауды ... ... ... басшылығы осы жүйелерге шолу жасау,олардың
іс-әрекетіне мониторинг ... ... ... жөнінде
ұсыныстар жасау үшін ішкі аудитке белгілі бір жауапкершілікті
жүктейді.
2. Қаржылық және ... ... ... ... ... ... және көрсету үшін қолданылатын
құралдарға шолуды,сондай-ақ операцияларды,шоттар сальдосын ... ... ... қоса ... мәселелер
бойынша нақты сұраулар салуды қамту мүмкін.
3. Субъектінің жұмысына ... есем ... қоса ... мен ... шолу ... ... ... және басқа сыртқы талаптарға,сондай-ақ
субъект басшылығының саясатына,директивалары мен өзге де ... ... шолу ... аудит қызметінің функциялары туралы түсінік алғанда және алдын
ала баға беруді орындағанда маңызды ... ... ... ... ... ішкі ... қызметінің субъектідегі нақты
мәртебесі және бұл мәртебенің оның ... болу ... Ішкі ... ... ... жоғары басшылығына есеп
береді және қандай да бір басқа операциялық жауапкершіліктен
босатылады.Субъекті басшылығы тарапынан ішкі ... ... кез ... ... мен ... мұқият қарау
қажет. Атап айтқанда,ішкі аудиторлар сыртқы аудиторлармен еркін
қатынас ... ... ... фукциялар аясы: ішкі аудит орындаған міндеттердің сипаты ... ... ... ... ... субъектінің басшылығы ішкі
аудит ... ... ... ... ... да бір дәлелдің ... ... ... ... құзыреттілік: ішкі аудитті ішкі аудитор ретінде жұмыс
істеуге арналған тиісті техникалық дайындығы мен білігі бар
тұлғалардың орындауын ... ... ... ішкі аудит
қызметіне қызметкерлерді жалдау мен оқыту саясатына,олардың
тәжірбиесі мен кәсіби білігіне шолу жасай алады;
- ... ... ... ... ... жұмыстарын
жоспарлау,тексеру. Аудит бойынша нұсқаулықтардың,жұмыс
бағдарламалары мен жұмыс ... ... ... ... мен ... ... ... құқықтары бар:
- аудиторлық тексерулердің формалары мен әдістерін қолданыстағы нормативті
- ... ... ... мен ... және ... берушілермен
жасалынатын келісімшарттың талаптары немесе алдын ала тергеу прокурор
тергеушіге сот органы мемлекеттік ... ... ... негізінде
өз бетінше белгілеу.
- бухгалтерлік кітаптарды, ... да ... ... ... ... бар ... ақша ... құнды қағаздарды
тексеру,шаруашылық жүргізуші субъект басшысынан бақылау жүргізуді, өнім
сапасын анықтау орындалған жұмыс ... ... ... ... ... ... ... етеді.
-тапсырыс берушіде де, үшінші тұлғада да, болатын аудиторлық тексерулердің
мазмұнына қатысты қажетті ... мен ... ... тапсырыс
берушінің басшылығынан және қызметкерінен жазбаша немесе ауызша түрде
түсініктеме ... ... ... ... ... дербес жұмыс істейтін немесе
аудиторлық фирмаларда қызмет ететін аудиторларды, сондай-ақ тексерілетін
объектілерде ... ... ... ... ... туыстық қатысы бар
немесе ортақ қаржылық ... ... ... ... ... ... келісімшарт негізінде шақыру.
-Тексерілетін заңды тұлға есепшарттарының жағдайы мен операциялары ... ... ... алу және ... «Аудиторлық қызмет тұралы» заңы аудиторды жүзеге асырудың ... ... әрі ... иеленушілермен мемлекеттің мүліктік
мүдделерін қорғауға ... ... ... ... ... жүйесін
құрауға бағытталған. Егер ҚР аудиторлық қызметті реттейтін ... заңы мен ... да заң ... ... ... және келісімдермен жүзеге асыруға бет бұрса, онда
халықаралық келісімшарттар мен келісімдердің ... ... ... ... ... ... ... берілген, оны өткізу және клиентке ... да ... ... беру ... ұсыну тәртіптері белгіленген. Аудиторлық ұйымдар мен
тәуелсіз аудиторлардың функциялары мен міндеттері, тараптардың құқықтары,
міндеттері және ... ... ... Бұл ... ... ... дұрыс анықтау, табыстан салық алу кезінде салық алынатын
табыстарын ... жол ... ... ... ... ... ... кеңінен құқық берілген салық қызметкерлері даулы
мәселелерді болдырмауға көмектеседі.
Аудиторлық тексеру жүргізудің тәжірибесі көрсетіп отырғандай , ... ... ... ... ... ... кемшіліктер мен
жіберген қателіктерге, бұрмалаушылықтарға талдау жасауға мүмкіндік туады:
- тауардың ... ... ... ... ... ... ... , материалдық қорлар және тағы басқалары негізсіз
көлемі жоғарылатылған(төмендетілген) өтімділікға;
- ... ... заң ... ... ... ... ... негізсіз енгізілген өтімділікға;
-калькуляциялау обьектісіне жатпайтын өтімділікға;
-есепті кезеңнің өндіріс өтімділікына негізсіз ендірілген
сатылмаған ... ... ... өтімділікына;
- коммерциялық өтімділікына ендірілген негізгі құралдарға
салынған күрделі қаржыға;
-өндірістік сипаты жоқ ... ... ... ... құжаттары жасалмаған және растаушы бастапқы құжаттары
жоқ өзіндік құнға ендірілген өтімділікға;
-құжаттары мен расталмеған материалдық емес активтердің ... ... ... сомасына;
-жеке тұлғаларға жалға берілген негізгі құралдардың өзіндік
құнға ендірілген өтімділікына;
-өзіндік құнға ендірілген өндірістік ... ... ... ... ... есебін аудиторлық тексеруге кіріспей
тұрып, ... ... ... есеп ... ... және технологиялық ерекшеліктерімен, өндіріс тұрпатымен,
шығарылған өнім ... мен ... ... ... ... ... ... байланысты аудиор мынадай мәселелерді
анықтауға міндетті:
- тексеру кезеңінің басында ... ... ... ... оның ... құжаттарға сәйкестігін;
-есепті кезеңдер бойынша өнімнің өзіндік құнына жатқызылған
өтімділікын ... ... ... ... өзіндік құнына жатқызылған
өтімділікын шектеудің сақталғанын;
-негізгі құралдарға дұрыс тозу ... ... ... ендірілген амортизациялану сомасының
дұрыстығын;
-үстеме өтімділік сомасының ... ... ... ... (жұмыс, қызмет) өндіруге жұмсалған өндірыстік ... ... ... ... аудитор жылдың басында ... ... және ... ... құнын калькуляциялау
әдістерінің тұрақтылығын және оның шаруашылықтың салалық және ... ... ... ... ... өндіріс өтімділікының есебінің әдістерінің
негізділігін және оның ... ... ... ... ... әсерін
бағалауға міндетті.
Өнімнің өзіндік құнына өтімділікының ... ... ... ... ... ... ... калькуляциялауға қолданылған
жолдарына байланысты. Яғни толық немесе қысқартылған өзіндік құн есептеуге,
сондай- ақ ... ... ... және ... ... ... өзіндік құнының өндірістік
шығынын құрайтын мынадай топтау түрлері қолданылады:
1) шығынның ... болу орны ... цех, ... ж. ... ... жұмыстың және қызметтің түрлері бойынша;
3) өтімділікын өнімнің өзіндік құнына жатқызу әдістері бойынша.
Бұл ... ... ... ... жалпы әдебиеттеріндегі
өндіріс өтімділікының топталу тәртіптерін басшылыққа ала отырып, өндіріс
өтімділікын жіктеуді мынандай топтар бойынша кеңейте ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелер (қай
цехтанемесе қай ... ... және ... ... ... ... ... жақсы ұйымдастырылғанына көз жеткізу ... ... және ... ... бойынша есеп және өтімділікын
жинақтау бірінші кезекте шаруашылықтың өзі үшін ... ... ... ... ... мақсатында ресурстардың өз мақсатына орынды
жұмсалуын ... ... ... ... ... ... шығынның пайда болу орнымен сәйкес келмеуі де
мүмкін. Егер құрылымдық ... ... ... ... ... ... нітижесі жауап берген жағдайда, шығынның пайда болу орнымен
жауапкершілікті ... ... ... ... жетекшілерінің жаіупкершілік
аймағы және басқару қызметінің аумағы шығынның пайда болу орны ... ... кең. ... ету ... ... ... болғандықтан, шығынның пайда болу орнымен жауапкершілікті орталығы
сәцкес келеді, жауапкершілік орталығы бірнеше шығынның пайда болу ... ... ... ... ... ... ұйымдар
қызметінің қаржылық нәтижелеріне сүйенеді, олар ұйымның ішіндегі сол сияқты
одан тысқары жердегі ақпарат пайдаланушылардың мүдделі ... ... ... есептілік капитал нарығын дамыту үшін де ... ... ... көбінесе экономиканың ондаған жылдарға дейін дамуын айқындайтын
шектеулі ресурстарды бөлу туралы шешімдер ... ... ... ... ... ... 50 елдің
қатарына кіру стратегиясы» атты өз жолдауында (бұдан әрі – Жолдау) ... ... өз ... жаңа серпіліс жасау қарсаңында, ... ... ... келе ... ... іргетасы тек қана осы заманғы, бәсекеге
қабілетті және ашық нарық экономикасы бола ... ... ... ... ... 50 елдің қатарына кірудің бірінші басымдығы
әлемдік экономикаға ойдағыдай ... ... ... ... ҰЙЫМДАРДАҒЫ ӨТІМДІЛІК ЕСЕБІ МЕН АУДИТІН ЖЕТІЛДІРУ
3.1 Коммерциялық ұйымдардағы өтімділіктің есебін жетілдіру
Халықаралық қаржылық есептіліктің стандарттарына (бұдан әрі – ... ... ... ... және Қазақстанда нарықтық
экономиканы құруға бағдарланған реформалардың стратегиясы айқындайды.
Әлемдік экономикалық жағдайдағы ... он ... ... ... ... ... ... және қаржылық есептілікке арналған
ережелерді жасау кезінде елдердің қолданатын тәсілдерін ... ... ... ... ... ... тыс ... кеңейіп,
ұлттық экономикалардың дамуына байланысты кірігу процесі нығаюда. Капитал
нарықтарының кемелдене дамуы олардың даму ... ... ... ... ... ... ... және өтімділігіне
сенімділігін талап етеді. Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарының
бірыңғай топтамасын қабылдау ... ... және ... ... емес стандарттар бойынша есептілікті дайындау жөніндегі әкімшілік
шығыстарды қысқарту арқасында ұйымдардың ... ... ... ... ... ... қаржылық есептілік стандарттары әлемдегі аса дамыған және
алдыңғы қатарлы бухгалтерлік есепке алу ... ... ... деп
есептеледі. Сондықтан да көптеген елдерде, мысалы Австралияда, ... ... ... ... ... есептілігін осы
елдердің ұлттық стандарттарына емес, халықаралық стандарттарға сәйкес ұсына
алады. Басқа мемлекеттерде, мысалы ... ... мен ... ... да
жол беріледі, алайда ХҚЕС бойынша есептілік дайындайтын компаниялар оның
осы елдердің ұлттық ... ... ... ... тізімін қосымша ұсынуы тиіс. ... ... ... ... ... есептілікті ХҚЕС бойынша барлық ірі кәсіпорындар
жасауы тиіс. Қазақстанда 2003 жылдан ... ... ... ... ... ... ... қоғамдар, ал 2006 жылдан бастап өзге де ұйымдар
(мемлекеттік мекемелерден басқа) есептілікті ХҚЕС бойынша дайындауы тиіс.
Үндестіру бағдарламасына сәйкес ... ... екі ... ... ... бір алшақтықтарды болдырмайтын өзгерістер енгізілетін
болады. Уақыт ... соң ... ... бар ... ... ... ... Әлемдік нарықтық капиталдандырудың 52 %-ы АҚШ-тың
үлесіне ... ... ... ХҚЕС-тің нағыз дүнижүзілік есепке алу
стандарттары болуына нақты мүмкіндік бар.
Корпоративтік табыс салығын ... ... ... ... ... субъект жеке ашуға және мұндай қозғалыс қаржылық
қызметке немесе инвестициялық ... ... ... ... мүмкін
жағдайлардан басқа жағдайларда, операциялық қызметтен түсетін ... ... ... ... тиіс. Ақша қаражатының салық ағындары
бірден ... ... ... жататын болған кезде ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі мынаны көрсетіп берді: кәсіпорынның
әрбір саласында, сала ... ... ... ... алуды
ұйымдастырудың қалыптасқан ерекшеліктері, оның үстше, кептеген кәсіпорындар
мен фирмалардың капиталмен еркше маневр ... ... ... ... бар ... ... жөн, ... өндірістік есептің катаң
тәртібін белгілеуін жүзінде өте қиын іс болып табылады.
20 ғасырдың басында АҚШ-та өндірісті басқару мен ... ... ... ... тенденциялар қолданылып келген өндірістік
өтімділік есебі әдістерінің ... ... ... ... Өнім ... ... есептеу, баға қою, ... ... және ... ... және ... ... нормативі жасалып қолданысқа
енді. Осылайша стандарт-кост әдісі пайда болды.
Аудиттың мақсатына кәсіпорындағы бухгалтерлік есептің ... ... ... жургізуші субектілердің өз ішіндегі қабылданған
есептік саясатпен және мемлекет ... ... ... ... ... ... ... жатады.Егер аудиттың
обектісіне барлық шаруашылық қызметтері кіретін болса,онда ... ... ... ... ... ... ... пайдалылығы мен еңбек өнімділігін арттыру,жұмыстың аса
жоғары түпкілікті нәтижесіне қол жеткізу үшін ... ... ... консалтингтік қызмет жүзеге асыру барысында клиенттің
комерциялық қызметін жақсартатын жоғары ... ... беру ... ... аудитордың беделі мен табысы қоса өседі.
ҚОРЫТЫНДЫ
Кез келген коммерциялық ұйым қызметінің ең маңызды мақсаты пайда табу
болып табылады. Осы талап бойынша кәсіпорын ... өмір сүре ... ... экономикалық өсуін қамтамасыз ете алады. Кәсіпорынның тұрақты табысы
капиталға салынған дивиденд түрінде көрінеді, ол жаңа ... ... ... ... жоғарлатуға мүмкіндік береді.
Сондықтан ... ... ... ... тиімділігіне байланысты
көптеген қызығушылықтар туындауда.
Өтімділіктің есебін жүргізу ... ... сома ... ... ... Мұның өзі ауытқудың пайда болу себептерін және ... ... ... ... ... ... тыс ауытқулардың
себептері және кінәлі тұлғалар арнайы кодтар бойынша есепке ... ... ... мен ... ... ... есепке алынады, ал олардың
иесізденген жағдайында ауытқудың сомасы жекелеген өнім ... ... ... ... ... ... ... таратылады.
Кәсіпорынды басқаруды жүргізуде көптеген нұсқалар келтіруге болады.
Оларға тоқталып кетсек нұсқада тек есептік функция ... ... ... ... ... өтімділікының есебін жүзеге
асырады және өнімнің, жұмыстың және кызметінің ... ... ... ... нұсқада таза есептік функциямен
қатар өндіріске кеткен өтімділікдын ... ... ... норматив
мен норманы әзірлеуді жүзеге асырады, яғни кәсіпорынның барлық ... ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнын болжайды. Бухгалтерия жұмысын ... ... ... ... бір ... ... Шетел
кәсіпорындарында тап осындай нұсқа өте жиі кездеседі және ол ... ... ... ... ... тек тікелей өтімділік ғана емес кезең
өтімділікының да маңызы зор. Кейбір үстеме өтімділік өнім ... ... ... ал ... кезең өтімділікы ретінде бірден қаржылық
нәтижеге апарылады. Ал жалпы шаруашылық және басқару өтімділікы, тауарларды
өткізу-сату ... ... ... ... ... ... ... бірден нәтижелік көрсеткішке әсер ... Яғни ... ... ... салық салынатын табыс сомасын
дұрыс анықтау үшін кезең өтімділікының мөлшерін дұрыс анықтап, оларды дұрыс
бағалау ... ... ... Сатмурзаев А.А. Укашев Б.Е. Аудиттің теориясы. – ... ...... ... Д.О. Аудит негіздері. – Алматы: Экономика, 2005. - 352б.
3. Рахимбекова Қаржылық есеп. – ... ... 2005. – ... ... В.Л. Шаруашылық субъектілердегі бухгалтерлік есеп. -
Алматы: Қазақ Университеті, 2005. – 212б.
5. Кеулімжаев К.К. Бухгалтерлік есеп негіздері. – Алматы: ...... ... З.Н., ... Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. Аудит. – ... 2006. – ... ... Ә. ... және ... есеп ...... Экономика, 2006. – 181б.
8. Баймұханова С.Б., Балапанова Ж. Бухгалтерлiк есеп. – Алматы: Экономика,
2001. - ... ... С.Б. ... ...... Экономика, - 2005. –
366б.
10. Байдәулетов М., Байдәулетов С.М. Аудит. Оқу ... ... ... 2004. – 134б.
11. Дюсембаев К.Ш. и др. Аудит и анализ финансовой отчетности. - ... 1998. – ... ... К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж. Г. ... ... ...... Экономика, 2001. – 110б.
13. Дюсембаев К.Ш. ... и ... в ... ... ... ... 2000. – ... Кеулiмжаев Қ.Қ., Әжiбаев З.М. т.б. Қаржылық есеп. Алматы: Экономика,
2001. – ... ... К.К., ... Н.А. ... есеп теориясы және
негіздері. Алматы, 2006 – Учебник, 121б.
16. Родостовец В.К, Габдуллин Т.Ғ. Родостовец В.В. Шмидт О.И.
Кәсіпорындағы ... ... ... ... ... ... ... . – 2003. – 478б.
17. Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік ... - ... ... 2005. – ... ... В.Ф. ... ... финансовой отчетности. Москва:
Юнит, 2005. – 179б.
19. ... В.К. ... ... ... Алматы: 2002.- 366б.
20. Сейдахметова Ф.С. Современный бухгалтерский учет. ... 2000. – ... ... ... Атазаңы. Алматы, - 2004
22. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. Алматы, - 2007
23. Қазақстан Республикасы. 2007 ... 28 ... ... ... III - ҚРЗ. ... есеп пен қаржылық есептілік туралы.
– Алматы
24. Қазақстан Республикасы. 2006 жылдың 28 ақпанында қабылданған ... есеп пен ... ... ...... ... есептiң Типтiк шоттар жоспары. Алматы, 2007ж.
26. Ұлттық қаржылық есептілік стандарттары. Алматы, 2007 ж.
27. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банк балансының активі мен пассивін теңгерімді басқару арқылы өтімділікті қамтамасыз ету бағыттары56 бет
Екінші деңгейлі банктердің өтімділік және төлем қабілеттілігінің экономикалық мазмұны85 бет
Жартылай иондалған классикалық гeлий плазмасының диэлeктрлік өтімділік тeнзоры34 бет
Өтімділік 21 бет
«GNPF» акционерлік қоғамның қаржылық – экономикалық жағдайдын талдау11 бет
АвтоДом Павлодар» ЖШС45 бет
Автокөліктің тартуын есептеу62 бет
Автоматты басқару және ақпараттар теориясынан мәліметтер19 бет
Акшаның дамуы және нарықтағы маңыздылығы26 бет
АҚ «БТА» банктердің қаржылық нәтижесін талдау85 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь