Сақтандыру рыногы

Кіріспе 3

1. Сақтандыру туралы түсінік және оның экономикалық мәні 5
1.1 Сақтандырудың пайда болуы және әлеуметтік.экономикалық негіздері 5
1.2 Сақтандырудық атқаратын қызметі 8

2. Сақтандыру рыногы 12
2.1 Қазақстандағы сақтандыру рыногының қалыптасуы мен классификациясы 12
2.2 Сақтандыру нарығының ағымды жағдайын талдау 17
2.3 Міндетті әлеуметтік сактандыру бойынша талдау 25

3. Сақтандырудың кемшіліктері және оны оптимизациялау жолдары 33

Қорытынды 37

Пайдаланған әдебиеттер тізімі 38
Нарықтық экономикаға негізделген мемлекеттердің сақтандыру жүйелері экономиканың стратегиялық секторы болып табылады. Адам өміріндегі барлық жағдайлар, яғни меншік иесінің мүлкінің жоюлуының және табыстарының жоғалуының , сақтандыру қоғамның әлеуметтік экономикалық тұрақтылығының кепілі ретінде болады. Сақтандыру компанияларының резервтері - ірі мөлшердегі инвестициялардың әртүрлі өндірістік және өндірістік емес салаларға құйылуының берік қайнар көзі болып табылады.
Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығы, мемлекеттік сақтандырудың манапольдік жүйесінің негізінде пайда болды, бірақ 1990 жылдардың басында түбегейлі өзгерістерге ұшырады. Отандық нарық өзінің дамуы кезінде, алдыға қадам басқан сайын манаполиядағы болған қарама қайшылықтардан тазартылып, альтернативтік компанияларға жол берілді. Қазіргі кезде біз Республикамыздың сақтандыру кеңістігін шындық бәсекелестікке негізделген бағыт туды деп күдіксіз айтуымызға болады. Бұрындары тек шетел мемлекеттерде ғана жүзеге асқан сақтандыру түрлері бізде де пайда болды. Сақтандыру тәжірибесіне жаңа сақтандыру түрлері енді және сақтандырушылардың сақтанушылардың алдында туындайтын жауапкершілік сезімі жоғарылады.
Қазіргі ағымдағы қазақстандық сақтандыру ғылымының алдында отандық сақтандыру нарығының қалыптасуының және дамуының мәселелерін меңгеру жөнінде сұрақтар туындап тұр. Әсіресе өтпелі нарықтық экономикада, барлығы жеке меншік қатынастарына негізделеді, сол себептен сақтандырудың басты қозғаушы күші ретінде, сақтанушының өзінің жеке меншігінің қорғауы болады. Сонымен бірге адамдардың өмір деңгейінің жақсаруына байланысты, өзіне деген қамқорлығын өсіре түседі, нәтижесінде жеке сақтандыру саласы жоғары дәрежеде дамиды. Жалпы сақтандыру ерекше мәнге ие болғандықтан, оның сақтандыру обьектісі сол сияқты субьектісі де әртүрлі болады. Осы жағдайлардың барлығы сақтандыру заңдылығының күрделенуіне өз әсерін тигізе отырып, сақтандыруды тек көлемді ғана қылып қоймай, сонымен бірге мазмұнын да әртүрлі жасайды. Осындай шарттардың болуы, сақтандыруды шынымен де нарықтық экономиканың бөлінбес бір бөлігі ретінде танытады. Бұлай болудың өзі тек сақтандыру ұйымының өсу санына ғана байланысты емес, сонымен қатар, сақтандыру заңдылығының ұлғаюына да байланысты.
1. Вланд Д. Страхование: принципы и практика.- М.: Финансы и статистика, 2000.
2. Гвозденко А.А. Финансово-экономические методы страхования. М., Финансы и статистика, 2000.
3. Ефимов С. Л. Экономика и страхование. Энциклопедический словарь.- М.: Церих- ПЭЛ, 1996.
4. Жуйриков К. К. Страхование: теория, практика.- Алматы, 2000.
5. Жуйриков К. К. Страховой бизнес Казахстана.- Алматы: Жибек Жолы, 1997.- С. 96.- 128 с.
6. Жуйриков К. К. Страхование в Казахстане: пути дальнейшего развития.- Алматы: Жибек Жолы, 2004.
7. Основы страховой деятельности. / под.ред. Т.А. Федорова М., М., БЕК, 1999.
8. Б.Ю.Сербиновский, В.Н.Гарькуша. Страховое дело. изд.«Феникс » Ростов-на-Дону,2000.
1. Шахов В.В. Введение в страхование: Учебное пособие. – 2-е издание, переработанное и дополненное – М.: Финансы и статистика, 1999.
2. Страховое дело. /Под редакцией профессора Рейтмана Л.И. – М.: Бнковский и биржевой научно-консультационный центр, 1992.
3. Воблый К.Г. Страховое дело: Основы экономии страхования. – М.: «АНКИЛ», 1993.
4. Вержбитская В.П. Некоторые теоретические аспекты перестрахования. М.: «Финансы» №2 2003.
5. 5. “Егемен Қазақстан” Республикалық газеті 2008.
        
        Мазмұны
Кіріспе 3
1. Сақтандыру туралы түсінік және оның экономикалық мәні 5
1.1 ... ... ... және ... ... Сақтандырудық атқаратын қызметі 8
2. Сақтандыру рыногы 12
2.1 Қазақстандағы сақтандыру рыногының қалыптасуы мен ... ... ... ... ... жағдайын талдау 17
2.3 Міндетті әлеуметтік сактандыру бойынша талдау 25
3. Сақтандырудың кемшіліктері және оны ... ... ... ... ... ... 38
Кіріспе
Нарықтық экономикаға негізделген мемлекеттердің сақтандыру жүйелері
экономиканың стратегиялық секторы болып табылады. Адам ... ... яғни ... ... мүлкінің жоюлуының және табыстарының
жоғалуының , сақтандыру қоғамның әлеуметтік ... ... ... ... ... компанияларының резервтері - ірі
мөлшердегі инвестициялардың әртүрлі ... және ... ... ... берік қайнар көзі болып табылады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... жүйесінің негізінде пайда ... ... ... басында түбегейлі өзгерістерге ұшырады. Отандық нарық өзінің
дамуы кезінде, алдыға ... ... ... манаполиядағы болған қарама
қайшылықтардан тазартылып, ... ... жол ... ... біз Республикамыздың сақтандыру кеңістігін ... ... ... туды деп ... ... болады.
Бұрындары тек шетел мемлекеттерде ғана жүзеге асқан сақтандыру ... де ... ... ... ... жаңа ... ... енді
және сақтандырушылардың сақтанушылардың алдында туындайтын ... ... ... ... ... ғылымының алдында отандық
сақтандыру нарығының қалыптасуының және дамуының мәселелерін ... ... ... тұр. ... ... нарықтық экономикада, барлығы
жеке меншік қатынастарына негізделеді, сол себептен сақтандырудың басты
қозғаушы күші ретінде, сақтанушының ... жеке ... ... ... ... ... өмір деңгейінің жақсаруына байланысты, өзіне деген
қамқорлығын өсіре түседі, нәтижесінде жеке ... ... ... дамиды. Жалпы сақтандыру ... ... ие ... оның
сақтандыру обьектісі сол сияқты субьектісі де ... ... ... ... сақтандыру заңдылығының күрделенуіне өз әсерін
тигізе отырып, сақтандыруды тек көлемді ғана ... ... ... ... да ... ... ... шарттардың болуы, сақтандыруды шынымен
де нарықтық экономиканың ... бір ... ... ... ... өзі тек ... ... өсу санына ғана байланысты ... ... ... ... ... да байланысты.
Сақтандыру заңдылығын білу қазіргі заманда ... ... ... ... ... ... біз бұл жерге сақтандырушыларды қосып
отырған жоқпыз, өйткені олар үшін заңдылықты білу ... ... ... ... ... ... ... қызметі болып табылады және
осы тұлғаларға қоса сақтандыру заңдылығын ... да бір ... ... де ... ... ... қоса ... заңгерлерге де білу, міндетті түрде қажет, өйткені нарықтық
экономикалық ... ... ... ... ... бір ... болып табылады.
1. Сақтандыру туралы түсінік және оның экономикалық мәні
1.1 Сақтандырудың пайда болуы және әлеуметтік-экономикалық негіздері
Сақтандыру өз ... ... ... 2000 ... ... ... ... өндірістің дамуымен сақтандыру да дами түсті. Қазіргі кезде
дамыған каптиталистік мемлекеттерде ең көп ... жеке ... ... ... ... ... жанұяларының 90% жоғарысын, АҚШ-та – 80%,
50% жуық - Францияда орын ... ... ... ... ... салысьырмалы салмағы өте жоғары. АҚШ-та үштен бірі, ал кейбір елдерде
тіпті сақтандыру қоғамына түскендердің жартысына ... өмір ... ... ... еңбек бөлінісі бар. Ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ал
мүлікті сақтандыру компаниялары әдетте іс аурулар мен белгісіз жағдайларды
сақтандырудың қысқамерзімді келісім-шарттарына қатысты болғанда ... ... қоса ... ... сақтандыру компаниялары үшін олардың іс-әрекеті – бұл
әдеттегі ... Олар ... ... ... секілді халықтың
барлық тобына ұнайтындай икемді әрекет жүргізе алады. Байларға ... де, ... мен сау ... ерлерге, әйелдерге,
жалғызбастылар мен жанұяларға, кәрілер мен жастарға, әр мамандық иелеріне
және т.б. ... ... тез ... отырып, олар нарыққа
сақтандыру келісім-шарттарының әр түрлі жаңа түрлерін ұсынады.
Осы елдерде объективті өмір ... ... көп ... ауру ... ... жоғалтқан жағдайда, инвалидтілік, қартаю, асыраушысы
қайтыс ... ... ... ... болу үшін ... ... Кеңес Өкіметінде патшалық Ресейден қалған мұра - өмір
сақтандыру өте ... ... Бұл ... ... ... өндірістік
қатынастардың дамуынан салыстырмалы түрде кеш және нашар дамуымен, және
халықтың кедейлігімен байланысты ... ... ... ... Ұлы Отан ... ... дами
бастады. Сақтандыру негізінен Мемлекет тарапынан жүргізілетін.
Сақтандырудың пайда болған көзі өте ертеден басталады, сол ... ... ... ... кезі ... мүмкін емес.
Егер өткен цивилизаның құрылыстары, өнер туындылары немесе басқа
материалдар қалдықтарын ... ... де ... ... тұрғындарының
экономикада қызмет көрсету сферасын қалай ұйымдастырғанын болжалдау қиын.
Тәжірбиелер уақыт өткен сайын өнім шықпай қалу немесе жау шабу ... ... сол ... ... сол ... аймақтағы дәнді-дақылды
қолдануға болмайтын, әрбір қала тұрғыны мұндай жағдайда өз-өзін ... ... еді, ... ... өте ... қала тұрғындарына да ортақ қор
құру тиімді екені белгілі болатын. Ал айтарлықтай төмен салықты өндіріске
баға төмен, ... ... ... бар ... ... ... өнім шықпай қалса немесе қала жау қолына өтсе, сақталынған өнім
қала халқын құтқаруға ... ... ... қор ... ... ене ... Идея ... өте тиімді екенін, әсіресе тәуекел
түсінігінің енуіне ... ... ... ... ... ... және Америкаға ірі
саяхаттар жасауы басталғанда, яғни “сауда ... ... және ... қор” түсініктері бірігіп кетті.
Егер ұсақ кемелердің ірі емес флотилиясы Еуропадан Индонезияға дейін
жетіп, экзотикалық тауарлар жүгімен оралса, бұл ... ... ... келді деген сөз емес, яғни тәуекел бар. Осындай ... өз ... ... ... ... лайықты дәл осы
кеменің аман-есен ойдағыдай оралу тәуекелін тек бір ... ... ... ... ... осы ... болу пайда болған.
бұл үшін екі әдіс ... ... ... өз ... ... бірнеше кемелерге салады және өзара шығын тәуекел және барлық ... ... ... ... жолы – бұл ... кеме немесе жүк қожайыны (жеке адам
немесе компания) осы кеме қамданған ... жолы ... ... ... ... ... басқа адамдарға ақша сомасын беру жүйесі. Осылайша
бірлескен ... ... және ... ... ... ... жоқ, олар бір-бірін толықтырды.
Адамдар тобы немесе компания кеме шығынға ұшыраған жағдайда ... ... ... ... ... уәде орнына ақшалай төлем-ақы
(премия, premіum) ... Бұл ... ... ... сақтанушыларға
тәуекел туған жағдайда төлемдер үшін ... Бұл ... ... егер ... ... ... сақтанушыға төлеуі тиіс ақшаны
қандайда бір мүмкін сату не ... ... Бұл ... әлі күнге дейін дәл
солай келісім-шарт негізін құратын орнын толтыру төлемін ... ... ... ... мүшесі” статусына ие адамдар “қол
қойылған” (underwrіtten) ... туса ... жеке ... ... ... ... аты ... тұрғандай тәуекелді, (шарттар және мерзімін,
сақтандыру заты), оны сақтандыратын ... ... ... ... және ... ... ... мойынына алатын тәуекел үлесін ... ... ... ... ... мойнына көптеген іскерлер алғысы
келмеді. сондықтан акционерлік қоғам ... ... ... ... алу ... арнайы мамандарды-андеррайттарды жұмысқа
алады, тәуекел туған жағдайда инвестиция ретінде қолда бар ... ... ... ... төлемін төлейтін қор компанияның жеке ... ... ... ... ... қор ... түскен табыс, сақтанушылардан жиналған төлем-ақы есебінен
құралады.
Кәсіпқой андеррайтерлер қаншалықты тәуекел үлесіне ... ... ... ... отыра, тәуекел туа қалған жағдайда қордың ... ... ... ... ... ... болатындай, сондай-ақ
акционерлерге олардың салған қаражаттарын ... үшін ... ... ... ... ... ... күш-жігерін қолданудың алғашқы сфералары
болып оттан сақтану ... XVІІ ... ... ... ... үйлердің көпшілігі ағаштан жасалған болатын. Сондықтан от
тәуекелі қалаларда үлкен болады.
Ауылдық қоғамдастықтарда ... үйді ... ... үшін ... ... Бұл ... өзаракөмек принципі әрекет ететін. Ал
қалаларда көмектесуге қолы тимегендердің барлығы екі ... уәде ... ... от ... ... көмегін көрсету және
сақтандырылған адамға өртенген үйдің бұзылған ... ... ... ... ... материалдар, мамандар жалдауға қажет орнын - толтыру
төлемін қайтару, төлем-ақы төлеуге дайын.
Оттан сақтанумен параллельді ... өмір ... ... ... ... ... ... төлеу (компенсация) келісім-шарты болып
табылмайды. Бұл келісім-шарттың мақсаты - келісім-шартта ... ... ... соманы қамтамасыз ету.
Өлімнен қашу мүмкін емес екені белгілі. Бірақ жеке әрбір адам қанша
уақыт өмір ... ... Жыл ... адамдардың қандайда бір бөлігі
қайтыс болады, ал бұл жаңа туған нәрестелерден 110 жасқа дейінгі барлық жас
шамасына ... ... ... ... ... ... принципіне
негізделе алмайды, өйткені материалды әлем жаратылысы көзқарасы тұрғысынан
адам өміріне баға жетпейді; ... адам ... ... ақша сомасын
анықтайтын ұйымды көз алдымызға елестету де мүмкін емес. Сондықтан өмір
сақтандыру кез-келген келісілген ... ... ... сақтандырған
адам (немесе оған құқығы бар адам, мысалы жұбайлардың бірі, мұрагері) өз
табысының бір ... ... ... ... және оның мұрасы адал
өлген жағдайда төленетін белгілі сомаға дейін өседі, немесе келісім-шартқа
қол қойған ... ... ... ... ... ... ол адам егер тірі
болса сол соианы өзі ... Өмір ... - бұл ... ... ... ... іскери сері-үшін қаражат жинақтау тәсілі.
Сақтандыру — қоғамның экономикалық қатынастарының ... ... көне ... ... Сақтандыру сферасы адам өмірінің,
өндірістік және әлеуметтік-экономикалық қызметтің барлық жағын қамтиды[3].
Сақтандыруға ... ... ... ... — бұл ... пен адам ... ... Сондықтан өндіріс процестерін жалғастыру,
азаматтардың жекелеген санаттарының өмір тіршілігі мен ... ... ... ... ... алу үшін қоғамның, жеке өндірушілердің,
олардың топтарының (салалық және аумақтық ... ... ... да немесе резервтерін де, сондай-ақ ақша ... ... ... қаражаттары болуы тиіс. Мұндай ақша қаражаттары әдетте
резерв және ... ... ... қалыптасады.
Сақтандырудың мақсаты қоғамдық ... ... ... ету үшін ... ... ... ... қоғамдық
және ұжымдық қорғау болып табылады.
Сақтандыру категориясы үшін мына белгілер оған тән ... ... ... ... ... ... төтенше (жай емес) сипаты (кез келген ауқымда -
мемлекеттік, ... ... ... ... оның бөлімшесі, жеке адам
деңгейінде).
Сақтандыру категориясының қаржы категориясымен ортак, өзгеше белгілері
бар:
- сақтық қатынастарының ақшалай сипаты;
- сақтандырудың қоғамдық ... ... ... ... қатысуы;
- оның іс-қимылы ақша қорларын ... ... ... ... ... бір ... ... сипатының болуы;
- ақша қорларын жасап, пайдалану кезіндегі сақтық балама-лығы барлық
жағдайда бола бермейді (қатынастардың баламасыздығы).
Сақтандыру шеңберінде ... ... ... ... субъектісі
болып келетіндіктен сақтандыру жалпы мемлекет қаржысының құрамды бөлігі
болып табынады, қалған барлық жағдайда ... ісін ... ... жүйе ... ... ... ... оның қайта бөлу
процестерін жүзеге асыратын арнаулы қаржы-кредит инс-титуты ... ... ... мәні барлық қатысушылардың төлемдері
есебінен оқыс оқиғаға ... ... ... ...... құбылыстар мен кутпеген оқиғалар болған кезде ... заңи ... ... мулделерін қорғау және оларға материалдық
зиянды тәлеу ушін мақсатты ақша қорларын қуру және ... ... ... қатынастардың айрықша сферасы.
1.2 Сақтандырудық атқаратын қызметі
Сақтандырудың экономикалық мөніне бұл ... ... ... ... оның ... ... ... және бақылау
функциялары сай келеді.
Бөлу функциясы: бұл ... ... ... бөлу ... ... ... алу ... мысалы, алдын алу шараларын қаржыландыру жолымен
сақтық жағдайының болу мүмкіндігін жоюға бүгіледі. Жеке ... ... ... ... тиісті түрлерінің жинақтық функциясына
бүгілед[4]і.
Бақылау функциясы сақтық төлемдерін жұмылдыруды және ... ... ... ... ... ... ... болатын тараптардың
нақты қатынастарында көрінеді.
Соңғы уақытта бірқатар зерттеушілер ... ... ... үшін ... функциясын қарауды ұсынады, өйткені
сақтық тәуекелі сақтандырудың негізгі арналымымен - ... ... ... ... ... ... қатынастарының бір бөлігінің салыстырмалы жал-пы бағыттылығы
мен (кең арналымдағы резервтік ... ... ... ... ... арқылы тиісті ақша қаражаттарының арналымы болады. Бұл
қатынастар мен қорлар байланысылған және ... ... бар ... ... және жоюға бағытталған. Мұндай ... ... ... ... басқа (жалпымемлекеттік материалдық резервтерден,
Үкіметтің резервтік қорларынан) ... ... ... ... ... ... ... жұмылдырылуы мүмкін.
Бұл қорлар халыққа, өндіріс пен инфрақұрылымның объектілерін жаңғыртуға,
экологиялық ... ... ... ... ... жүзеге
асыруға келтірілген зиянды өтеуге пайдаланынады.
Қатынастырдың екінші ... ... тар ... ... ... ... мен әлеумвттік қамсыздандыру қорын жасап, пайдалана
отырып, азаматтардың әлеуметтік жағдайын қорғауға бағыттылығы болады. ... ... ... ... ... қажеттігімен
байланысы.
Үшінші бөлік қатынастардың тұйық аясын пайдалана оты-рып және олардың
осы жиынтығы шегінде бұл ... ... жете ... ... мен ... ... мүлкін, сонымен бірге
шаруашылық жүргізуші субъектілердің мүлкін сақтық қорғау жөніндегі ... ... ...... ... мен ... сақтандыру және шаруашшық жүргізуші
субъектілер үшін мулікті сақтандыру.
Сақтандырудың жалпы жүйесінің ... ... ... ... ... ... кезінде сақтық резервтері мен қорларын қалыптастырудың екі
негізгі әдісі қолданынады, олар: бюджеттік және сақтық әдістері.
Қаржыларды қалыптастырудың бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... болжайды.
Сақтық әдісі қорларды шаруашылық жүргізуші субъектілер мен ... ... ... ... ала ... ... ... және
оларды тәлеудің тәртібі сақтандырудың түріне қарай немесе заңмен не ... ... ... ... ... анықталады.
Сақтық қатынастарының бірінші бөлігінде — қоғамдық қор-ғауда бюджеттік
әдіс пайдаланылады, екінші бөлікте - әлеуметтік ... - қос ... ...... ... мен ... ... тек сақтық әдіс
пайдаланылады.
Ірі апаттар мен ... ... жою ... шараларды
қаржыландыру үшін қайырымдылық қайыр көрсету алымы немесе ... ... ... ... ... қаражаттарды бөлу сияқты көмекші
әдістер ... ... ... ... ... ... ... қара-жаттарын немесе материалдық босалқы қорларды қалыптастыру әдісі
де болуы мүмкін. Мұндай әдіс ауыл шаруашылығында (босалқы қорлар — ... отын және т.б. ... ... ... ... ... шала ... басқа материалдардың
босалқы қорла-ры) қолданылады; азаматтардың жекеше жинақ ақшалары ... ... ... ретінде қаралуы мүмкін.
Сақтандыру экономикалық категориясының материалдық-ақшалай иелері
сақтық қорлары бола алады, олар қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... бюджет
қаражаттары, қаражаттардың ерікті аударымдары, қайыр көрсету және сақтық
қатынастары қатысушыларының ... ... ... ... айрықшалықты
төлемдер есебінен қалыптасатын ақшалай ... ... ... болып табылады.
Сақтық қорлары - қоғамның ұлттық шаруашылығындағы сан алуан, алдын ала
болжануы мүмкін емес ... ... ... ... ... ... қажетті құрамды бөлігі.
Мүліктік мүлделерді қорғауды, материалдық зияннан ... ... ... ... ... жүзеге асыратын сақтық қоры материалдық
немесе ақша ... ... ... ... қорларында қоғам
мүшелерінің үжымдық және жеке ... ... ... ... сан ... экономикалық және әлеуметтік аспектілері көрінеді.
Сақтық қорларының басқа қорлардан ... олар ... ала ... да, жинақтау қорларына да ... Ол — ... ... және ... ... ... етпейтін табыстардың бірден-
бір бөлігі.
Нарықтық экономикада сақтық қатынастарының едәуір бөлігі коммерциялық
қатынастар ... ... Ең ... бұл ... ... мен ... ... қатысты, бұлардың қызметтер көрсетуі озгеше
сақтык, қызметтерін көрсетуге ... және ... ... ... рыногында ұсынылады. Бұл қызметтер көрсетудің бағасы сақтық тарифтері
мен жарналары түріндс болады. Сақтық қызметтерін көрсетуге ... ... және ... ... ... ... үшін сақтық ұйымдары клиентураға қыз-мет ... ... ... ... кеңейтеді, ысыраптар мен
зияндарды өтеу жөніндегі кепілдіктерді арттырады.
Сақтандырылушылардың жарналары есебінен жасалынатын сақтық ... бір ... ... ... - сақ-тық төлемдерін тәлеу үшін
(сақтық жағдайының болу немесе ықтималдық ... ... оның ... ... ... ... ... Мұндай жағдайларда сақтық қорларының
қаражаттары қосымша табыс алу үшін коммерциялық айналымға жіберілуі мүмкін.
Өз кезегінде, бұл ... бір ... ... ... ... қызметтерін көрсетудің бағасын төмендетуге бағыттаған орынды. Сақтық
ұйымдарының осыған үқсас операциясы сақтық рыногында пайдалырақ шарттарда
қолайсыз ... ... ... ... ысыраптар мен залалдардан
қашқысы келетін тапсырыскерлерді тарту жөніндегі бәсекенің ... ... ... ... ... ... ... дамуы,
тауар мен айырбас шеңберінің, шаруашылық жүргізуші субъектілер арасындағы
өзара келісімшарт міндеттемелерінің кеңеюі ... ... ... ... жүйесін талап етеді. Тек сақтандыру ... ... ... ... ... айыртбастау және тұтыну процесінде
пайда болатын қоғамдық және жеке мүлделерді қорғау мүмкін болады[5].
Өтпелі ... ... ... ... ... ... ... айқындалады.
Біріншіден, мемлекет тарапынан көзделген шаралардың си-паты мен
көлеміне қарамастан, сақтандыру халық пен ... ... ... қорғауға мүмкіндік береді. Қазіргі кезде табиғи және техногендік
сипаттағы төтенше жағдайларды жою жөніндегі шығыстардың негізгі ... ... ... шектеулі болып табылатын мемлекеттік бюд-жетке
түседі.
Екіншіден, сақтандыру ... ... ... ... ... ... жедел дамытуды, Қазақстан экономикасының негізгі
саласының ... оның ... мен ... ... ... ескере отырып, өндіріс технологиясын жетілдіруді
қамтамасыз етеді.
2. ... ... ... ... ... ... мен классификациясы
Сақтық жүйесі республика экономикасының сенімді өрі ... ... ... қорғауды арттыру үшін қосымша негіз жасауға, азаматтар
мен шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... мәселесі, медициналық сақтандыруды қоса ... ... ... ... ... табыс (пайда) түсіру мақсатымен коммерцияның ... ... ... жөніндегі сақтық ұйымдарының қызметі
сақтық ісі ретінде болып көрінеді.
Сақтандыру — сақтык, ұйымы өз ... ... ... ... төлемі арқылы сақтандыру шартында белгіленген сақтық жагдайы немесе
өзге де оқиғалар туындаған кезде жеке ... заци ... ... ... жағынан қорғауға байланысты қатынастар кешені.
Сақтандыру процесі сақтандыру шарты ... не ... ... ... негізінде жүзеге асырылады.
Сақтандыру шарты бойынша бір тарап (сақтанушы) сақтык, ... ... ал ... ... ... сақтық жағдайы пайда
болған кезде сақтанушыға немесе оның пайдасына шарт жасалған өзге ... ... ... ... ... ... ... сомасының)
шегінде сақ-тық өтемін тәлеуге міндеттенеді.
Қазақстан ... ... ... ... мыналар
сақтандырудың нысандары болып табылады:
- міндеттілік дәрежесі бойынша — ерікті және міндетті;
- сақтандыру объектісі бойынша - жеке және ... ... ... ... ... ... ... — жинақтаушы және
жинақтаушы емес.
Міндетті сақтандыру - ... ... ... орай ... ... Ол ... ... жүзеге асырылады. Міндетті
сақтандырудың әрбір түрі сақтандырудың жеке (бөлек) сыныбы болып табылады.
Міндетті ... ... ... ... ... ... және оны ... бойынша қосымша талаптар сақтандырудың осы сыныбын реттейтін
заңнамалық актілермен белгіленеді.
Ерікті сақтандыру - ... ... ... орай ... сақтандыру.
Сақтық қызметі - сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының ... ... ... ... мен ... ... ... Республикасы
заңнамаларының талаптарына сәйкес уәкілетті органның лицензиясы ... ... ... қызметін ұйымдастыру және мемлекеттік реттеу мен лицензиялауды
жүзеге асыру үшін сақтандыру салаларға, сыныптарға және турлерге бөлінеді.
Сақтық ұйымының ... ... ... сақтандыру" саласы және "жалпы
сақтандыру" саласы бойынша жүзеге асырылады.
Өмірді сақтандыру саласы ... ... ... ... ... ... ... аннуитеттік сақтандыру.
Жалпы сақтандыру саласы ерікті сақтандыру нысанында мынадай сыныптарды
қамтиды: ... ... және ... ... ... ... құралдарын (автомобиль, темір жол, әуе және ... ... ... ... ... ... ... қоспағанда); кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру; көлік құралдары
иелерінің және тасымалдаушының азаматтық-құқықтық ... ... ... ... ... ... зиян ... азаматтық-құқықтық жауаптылықты сақтандыру (көлік құралдары иелерінің
және тасымалдаушының азаматтық-құқықтық ... ... турі ... ... ... ... ... жасау
арқылы сақтандырудың бір немесе бірнеше сыныбы шеңберінде әзірлейтін және
беретін сақтық өнімі болып табылады.
Жалпы сақтандыру және өмірді ... тән ... ... өндіріс процесіндегі зиянның ор-нын; егер бұл процесс дүлей апат
пен басқа төтенше ... ... ... нәтижесінде бүзылса,
толтырумен байланысты. ... ... ... ... ... ... төлейтін сақтық жарналары ... ... бұл ... жиынтығы, жоғарыда айтылғандай, сақтық қорларын
құрайды.
Мүліктік және ... ... ... ... ... қоса ... ... байланысты мүлделерді сақтандыру
жалпы (мүліктік) сақтандыруға жатады. Мұндай сақтандыру ... ... ... ... ... ... немесе бұлінуі және өзге де
мүліктік ... мен ... ... ... ... мүліктері сақтандыруға мүлдесі
болмаған жағдайда жасалған мүліктік сақтандыру шарты ... ... ... және ... ... сақтандырылушы жазатайым
жағдайдың немесе аурудың салдарынан қайтыс ... ... ету ... немесе
кәсіби жағынан) қабілетін (толық немесе ішінара) ... ... ... өзге де зиян ... жағдайда оның қосымша шығыстарын
тіркелген сомада не ішінара немесе толық өтемі мөлшерінде сақтық ... ... ... жеке ... ... ... жиынтығы болып
табылады.
Медициналық сақтандыру сақтандырылушының медицина ... ... ... ... бағдарламасына енгізілген
медициналық қызмет көрсетулерді сүраған жолдамаларынан туындаған шығыстарын
ішінара немесе ... ... ... ... ... жүзеге асыру
көзделетін жеке басты сақтандыру түрлерінің ... ... ... көлік құралын иеленуге, пайдалануға, оған
билік етуге байланысты ... ... ... оның ... ... соның ішінде айдап немесе ... ... ... зиянды ішінара немесе толық өтемі мөлшерінде сақтық төлемдерін
жүзеге асыру көзделетін сақтандыру түрлерінің жиынтығы ... ... ... ... иеленуге, пайдалануға, оған билік етуге
байланысты адамдардың мүліктік мүлделеріне оның зақымдануы немесе жойылуы,
соның ішінде ... ... ... ... ... кетуі
салдарынан келтірілген зиянды ішінара немесе толық өтемі мөлшерінде сақтық
төлемдерін жүзеге асыру көзделетін сақтандыру ... ... ... ... мүлікті иеленуге, пайдалануға, оған билік етуге
байланысты адамдардың мүліктік мүлделеріне ... ... жол, ... су ... ... қоспағанда) оның зақымдануы немесе жойылуы
салдарынан келтірілген зиянды ішінара немесе толық өтемі мөлшерінде сақтық
төлемдерін жүзеге ... ... ... түрлерінің жиынтығы болып
табылады.
Азаматтық-құқықтық ... ... ... ... бір
адамдардың өміріне, денсаулығына немесе мүлкіне зиян ... ... ... ... жауапты болу (келтірілген зияндар үшін
жауаптылықты сақтандыру), сондай-ақ ... ... ... ... болу ... ... ... сақтандыру) тәуекелін
сақтандыру.
Зиян келтіргендігі үшін азаматтық-құқықтық жауаптылық-ты сақтандыру
кезінде сақтанушының өз ... да, ... ... жүктелуі мүмкін
болатын өзге тұлғаның жауаптылығы да сақтандырылады.
Зиян келтігендігі үшін азаматтық-құқықтық ... ... ... ... ... төуекелі ғана сақтандырылуы мүмкін.
Бұл талаптарға ... ... ... ... ... деп ... ... үшін азаматтық-құқықтық жауаптылық тәуекелі шартта
оның талаптарына сәйкес сақтанушы оның алдында азаматтық-құқықтық жағынан
жауапты болуға тиіс ... ... ... және бұл ... ... ... іс-қимыл жасайтын тұлғаның пайдасына сақтандырылған болып
есептеледі.
Кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру кезінде ... ... ... ... келісімшарт жасаушы агенттерінің өз ... ... ... ... залалдар төуекелі немесе кәсіпкерге
байланысты емес жағдайлармен осы ... ... ... болған
залалдар тәуекелі, соның ішінде күтілген кірісті ала ... қалу ... ... тәуекелді сақтандыру шарты бойынша тек осы
сақтанушының ... ... және тек ... ... ғана
сақтандырылуы мүмкін.
Сақтанушы болып табылмайтын тұлғалардың кәсіпкерлік төуекелді
сақтандыру ... ... өзге ... ... алушының) пайдасына жасалған
шарт жарамсыз болады.
2005 жылдың басынан бастап "Сақтық төлемақыларына кепілдік беру ... ... ... бастады. Қор "Сақтық төлемақыларына кепілдік беру
қоры туралы" заңға сәйкес ... ... ... ... ... болатын акционерлік қоғам нысанында құрылған. Қордың ... ... ... түрі бар ... ... сәйкес):
әлеуметтік сақтандыру, көлік құралдары ... және ... ... ... ... мен ... азаматтық-
құқықтық жауаптылығын сақтандыу. турагенттер мен ... ... ... ... ... ... мен денсаулығына зиян
келтіргені үшін жұмыс ... ... ... ... ... ... скважиналар, заправкалар және т.с.с.) зиян келтіру қаупі
бар объектілер ... ... ... ... ... ... және медициналық сақтандыру.
Қазақстанда сақтық ұйымдары шет елде инвестицияларды және экспорттық
кредиттерді төлемеу тәуекелдігінен сақтық ... ... ... ... экспорттық мүмкіндіктері өсуінің жекеше сақтық
ұйымдарының ... ... озык ... ... ... ... мен экспортерларды сыртқы қауіп-қатерден қорғау саласында
мамандырылған корпарацияны құру және оның ... ... өте ... ... кредиттер мен инвестицияларды ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ... бірі ... ... оның негізгі мақсаты — 2003-2015
жылдарға арналған Индустриялық-инновациялық даму ... ... ... Корпорацияның орнықты қызметін қамтамасыз ету үшін 7,7
млрд. теңге мөлшерінде жарғылық капиталы қалыптастырылған. Қоғамның бірден-
бір ... ... ... ... Кор-порация қызметінің негізгі
бағыты — бұл сатып алушылардың дәрменсіздігімен және сыртқы саяси, реттеуші
тәуекелдіктермен байланысты ... ... ... ... ету.
Корпорация экспорттық кредиттер мен инвестицияларды сақтандыру-ды (қайта
сақтандыруды) жүзеге асырады, ... ... ... ... өтеуді алады. Өз қызметтерінде корпорация сондай-ақ сыртқы
экономикалық операцияларды жүзеге асыратын кәсіпорындар мен ... ... мен ... сақтандырумен байланысты мәселелер
бойынша консультациялық, маркетингтік және ақпараттық қызметтер көрсетуді
жоспарлайды.
Корпорация жоспарлайтын тәуекелдерді сақтандыру ... ... ... ... дәрменсіздігі, өзара шартты орындауға қатысушы
импортшы (реципиент) елінің немесе ... ел ... ... ... ... ... ... сипаттағы шешімдер,
іс-әрекеттер (әрекетсіздіктер); импортшы (реципиент) елі өкіметтерінің
шетелдік ... ... ... ... валютаны айырбастауға
шектеу енгізуі; экспроприациялау, мемлекет меншігіне айналдыру, тәркілеу;
революциялар, қоғамдық тәртіпсіздіктер, соғыстар және т.с.с.
Сақтық ... бола ... ... ... қызметі туралы" заңға
сәйкес іс-әрекет етуге ... ... ... сақтандырудың немесе
қайта сақтандырудың жеке келісімшарты бойынша сақтық (қайта сақтандыру)
ұйымының міндеттемелердің ең жоғары ... ... ... мен ... 10%-ын ... Тәуекелдікті сақтандыруға корпорация алатын
көлемдердің әлуетін көбейту мақсатымен, ... ... ... ... ... ... ... болдырмау үшін жетекші
халықаралық қайта сақтандыру ұйымдарына тәуекелдіктерді ішінара ... ... ... ... ... түріне немесе тобына қарай сақтандарудың
мынадай түрлерін ажыратады: ауыл ... ... ... ... жеке меншік, кооперативтік ... ... ... ... ... ... ... (соның
ішінде банк салымдары мен банк операцияларын, бағалы қағаздар рыногындағы
операцияларды), ... ... ... ... ... оны ... және
тасымалдау жөніндегі) және т.т. сақтандару. Мүліктік сақтандыруға міндетті
нысанда көліктің барлық түрімен тасу жасалғанда тасымалдаушының ... ... ... мен автокөлік иелерінің азаматтық-
құқықтық жауаптылығы сақтандырылады. 1996 ... ... ауыл ... көп ... ... ауыл ... ... жылжымалы және
жылжымайтын мүліктерді, ауыл шаруашылығы өнімдері мен ... ... ... ... және ... ... ... сақтандыру қайта қалпына келтірілді.
Өмірді сақтандыру — ... ... ... ... және жеке ... байланысты өзге де мүлделерін залалдан
қорғаудың нысаны, ол жеке ... және ... ... ... жүзеге асады.
Өмірді сақтандыру сақтандырылушы қайтыс болған немесе ол сақтандыру
мерзімі біткенге дейін немесе сақтандыру шартында белгіленген ... ... ... жағдайда сақтық төлемін жүзеге асыруды көздейтін жеке ... ... ... болып табылады.
Аннуитеттік сақтандыру сақтандырылушы белгілі бір жасқа жеткен, ... ... ... ... науқастығына байланысты)
жоғалтқан, асыраушысы қайтыс болған, жұмыссыз қалған жағдайларда немесе
сақтанды-рылушының жеке табыстарының ... ... одан ... әкеліп
соққан өзге де жағдайларда зейнетақы немесе рента түрінде кезең-кезеңімен
сақтық төлемдерін жүзеге ... ... жеке ... ... ... ... табылады.
Жеке басты сақтандырудың сан алуан түрлері бар: өмірді ... ... ... ... ... ... жүргізуші
субъектілер есебінен олардың қызметкерлерін сақтандыру, әуе, темір жол,
теңіз, ішкі су және ... ... ... ... сақтандыру және т.с.с.
Жеке басты сақтандырудың аталған түрлері жолаушыларды сақтандырудан
басқасы ... ... ... Міндетті нысанда сондай-ақ көлік
құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауптылығы, ... ... ... ішкі ... ... ... қауіпсіздік, салық службасы
қызметкерлері сақтандырынады.
Сақтандырудың экологиялық ... түрі ... ... ... ол жеке ... және мүліктік, міндетті және ерікті болуы мүмкін.
Сақтық қатынастарының бұл бөлігінің баяндалған ... ... жеке ... ... ... ... бар ... экономикалық
категория ретінде болып танылады деп түйін жасауға мүмкіндік береді.
2.2 Сақтандыру ... ... ... талдау
Қазақстанның сақтандыру нарығы қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуы,
сақтандырылушы – клиенттердің төлем қабілеттілігі, ... ... және ... ... реттеудің тиімділігі сияқты тенденциялардың
жиынтығымен сипатталады.
Ал банктік сақтандырудың дамуы отандық сақтандыру ... алып ... ... Оның ... ... жалпы сақтандыру
компаниялардың әртараптанған сақтандыру портфельдерімен бірге ... және ... ... сол ... ... базаның мәселелеріне
келіп тіреледі.
Егер банктік сақтандырудың жалпы картинасы ... ... ... АҚ және «Еуразия СК» ... даму ... ... ... ... ... Осы ... сақтандыру қызмет көрсету бағыты
бойынша белгілі фавориттерді атап ... ... Олар – ... ... келе ... авто және ... тасымалдау саласындағы – «Алтын
Полис» АҚ және «ИНТЕРТИЧ» медициналық қызмет сақтандыру компаниясы. Осыдан
кейін жаңа сақтандыру үлгісін алып ... ... СК» АҚ ... «НСК»
сақтандыру компаниясының да көрсеткіштері де жаман емес.
Корпоративті қоғамда нарықтық ... ... ... СК, ... сақтандыру» АҚ және «Номад Иншуранс» СК көшбасшылық
етіп отыр. ... ... 2006 ... ... ... теміржол
көліктерін мүліктерді сақтандыра бастап, өз қызметтерінің ауқымын кеңейтуде
үлес қосып келеді. Қазіргі уақытқа ... ... ... ...... сақтандыру компаниясы да кірді. Осы ... ... ... ... ... ... банкілік санатқа ауысқанын ескеру керек.
Басты назар аударатын жайт, нарықтық компаниялардың тек ... ... ... ... ... ... ... жинағының көрсеткіштері 30 пайызға жетті. Олардың ... ... АҚ мен ... ... Өмір» АСК және «ИНТЕРТИЧ» енеді.
Осы дәлелдемелер сол ... ... ... мен ... ... қалыптасу барысында теңсіздіктер орын
алып отырғандығын айғақтайды. Осы турасында «Алтын Полис» АҚ ... ... ... ... ... ... ... ГПО автожобалары сияқты сақтандыру резервіне жалпы жинақтың 65
пайызын талап етеді. Егер ... ... ... ... комиссияларды және әкімшілік шығындарды қосатын болсақ, кіріс-
шығыстың орнын әзер ғана жаба ... ... ... сақтандыру
субъектілеріне нысананың басқа көздерінен шығынды өтеп алуларына тура
келеді. Ол ... ... ... ... ... капиталды
тарту, әлеуметтік құралдардан өндіріп алу сипатында көрініс табуда. ... көп ... бойы ... ... ... ... ... резервтерінде сақтандыру сыйақы көлемінің көбеюіне,
сақтандыру өтілінің енгізілуіне қызмет етеді.
Көптеген ... ... ... ... ... даму ... отандық нарықтың дамуына оңды әсерін тигізіп
отырған жоқ. Әлемдік тәжірибеде банктік сақтандыру компаниялары мемлекеттің
қамқорында ... ... ... ... мәселелері тездетіліп
шешіледі. Ол – ... банк ... ... бірден-бір
көрсеткіші. Ал біздің сақтандыру компанияларымыз болса, ... ... ... ... ... ... ... отыр. Бұл жағдай
компанияға ... ... ... ... ... ... қызығы, банкілік сақтандыру компаниялары әлі күнге дейін өздерінің
сақтандыру портфельдерін қорғай алмай ... ... ... және қаржы
ұйымдарын реттеу мен бақылау жөніндегі агенттіктің ақпараты бойынша, 2006
жылы сақтандыру сыйақысының орта ... 8,6 млрд ... ... Сонда
таза сыйақы – 7 млрд деген сөз.
Банк сақтандырушылары сақтандыру инфрақұрылымын дамытуға да салғырттықпен
қарап отыр. ... ... ... ... тіпті
филиалдар да жоқ. Осы сияқты ... ... ... ... ... ... ... 1 – Республика бойынша сақтандыру компанияларының үлес салмағы
| |2005ж |2006ж |2007ж ... | | | |
| ... ... % |саны |үлесі % |саны |үлесі ... ... |12 |55,0 |29 |54,7 |32 |60,3 ... ... |- |- |2 |3,8 |1 |1,9 ... |Актюбинск |- |- |3 |3,8 |2 |3,8 ... ... |1 |4,5 |2 |5,6 |1 |1.9 ... |Жамбыл |- |- |1 |1,9 |1 |1,9 ... ... |- |- |1 |1,9 |1 |1,9 ... ... |3 |13,5 |4 |7,5 |4 |7,5 ... ... |1 |4,5 |1 |1,9 |1 |1.9 ... |Костанай |1 |4,5 |2 |3,8 |2 |3,8 ... |1 |4.5 |2 |3,8 |2 |3,8 ... |- |- |1 |1,9 |1 |1.9 ... |1 |4.5 |1 |1,9 |1 |1,9 ... |2 |9,0 |4 |7,5 |3 |5,6 ... |- |- |- |- |1 |1.9 |
| |И т о г о: |22 |100 |53 |100 |53 |100 |
| | | | | | | | |
* ... ... Отчетные данные Департамента страхового надзора Минфина РК
о деятельности страховых компаний за 2005-2007гг.
1- кестеден көріп отырғандай сақтандыру компаниялардың ... ... ... шоғырланған.
Кесте 2 - Жарғылық капитал көлемі бойынша 2005-2007 жж сақтандыру
ұйымдарының тармақталуы
|жыл |Сақтаныду ... ... ... ... |
| ... | |
| | |2000 |2001 - |5001 - |10001 - |20000 |
| | ... |5000 |10000 |20000 ... ... |22 |12 |9 |1 |- |- ... |53 |6 |34 |7 |3 |3 ... |53 |6 |2 |9 |29 |7 |
|* ... ... Отчеты о страховой деятельности страховых компаний за |
|2005-2007г.г. ... 3 - ... ... жинау көлемі бойынша 2005-2007 жж сақтандыру
ұйымдарының тармақталуы
| |Сақтаныдыру ... ... ... ... |
| ... саны |(тыс.тенге) ... | | |
| | |1000 |1001- |10001- 20000| 20001 |60000 |
| | ... |10000 | |- 60000 ... |
|2005 |22 |5 |13 |4 |- |- ... |53 |20 |17 |6 |7 |- ... |53 |9 |22 |7 |9 |6 |
* ... ... ... о ... деятельности страховых компаний за
2005-2007г.г.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру — азаматтарды еңбек ету қабілетін
жоғалтуына және ... ... ... ... ... байланысты кірістің бір ... өтеу үшін ... ... және кепілдік беретін шаралардың жиынтығы,
азаматтарды әлеуметтік қорғаудың мемлекет жүзеге ... ... ... бұл екі ... ... ... ... еңбек
қызметіне қатысты және еңбекке ... үшін ... ... ... ... және ... ... категорияларының
іс-әрекетінің объективті қажеттігі ұлғаймалы ұдайы өндіріс процесінің, атап
айтқанда, оның құрамдастарының ... - ... ... ұдайы
толықтырылуының талаптарынан туындайды. Ұдайы өндірістің бұл түрі үшін
қаражаттардың негізгі көзімен — ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру және әлеуметтік сақ-тандыру қорлары жұмыс
істейді.
Әлеуметтік арналым қорларын қалыптастырудың екі қағидасы бар:
1) ұрпақтар ынтымақтастығының негізінде; жұмыс ... ... ... ... ... ал, өз ... еңбекке жарамдылықтан
айырылуына қарай оларды еңбек қызметіне кірген жаңа ұрпақ ауыстырады. Бұл
қағидаға негізделген жүйе Қазақстанда 1998 ... ... ... ... ... көбінесе әлеуметтік қорға азаматтардың дербес
аударымдарының негізінде; бұл қағидаттың іс-әрекеті кезінде төлем ақылардың
мөлшері ... ... ... жұмыс істеген кезіндегі салған сомасына
байланысты болады. Бұл ... ... ... ... ... ... негізіне қойылған.
Бірінші қагидатқа негізделген және Қазақстанда 1998 жылға дейін
қолданылған жүйе мынадай ерекшеліктермен ... ... ... мемлекеттік монополия;
2) әлеуметтік қамсыздандыру қорларына түсетін міндетті зенетақы
жарналарының топтастырылуы;
3) жүйе ... ... ... ... жүйе ... директивалық экономика, еңбекке қабілетті
халықтың ... ... ... ... ... жан-жақты бақылау,
зейнеткерлерге жұмыс істейтін халықтың ... ара ... ... ... Өмір ... жүйе ... ... кәсіптік және әлеуметтік
санаттарына арналған жеңілдіктердің көптеген ... ... басы мен ... ... дағдарысы әлеуметтік
сақтандыру жүйесінің де дағдарысына қозғау салды, бұл жарналарды тәлеудің
базалық көрсеткіштерінің ... да, ... ... ... ... және уақтылы аударып отыруға төлеушілердің мүдделігінің
болмауынан да ... ... ... ... ... ... көрінетін еді; бұл зейнеткер мен ... ... ... үлкен көлеміне ... ... ... инфляциялық құнсыздануы зейнеткерлердің күнкөріс минимумдағы
қажеттіліктерін қамтамасыз ... және ... ... ... ... әлеуметтік төлемақыларды өнбойы индексациялап отыру
қажеттігін тудырды.
Қазақстанда жүргізіліп жатқан зейнетақы реформасының негізіне қойылған
екінші қагидаттың іс-әрекетіне негізделген жүйе мыналармен сипатталады.
1) зейнетақымен ... ... ... ... ... қорын қалыптастыруға қатысқан 30 жастан төмен ... үшін ең аз ... ... ... ... ... ... зейнетақы жинақ ақшасын және әлеуметтік қамсыздандырудың басқа
нысандарын межелеу;
4) зейнетақы қорланымдарын қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... ... еңбек етуге қабілетті азаматтардың қартайғанда өзін зейнетақымен
қамсыздандыруы үшін жеке жауапкершілігі;
6) инвестициялаудың ... және ... ... ақшасының
қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
7) жинақтаушы зейнетақы қорларындағы қорланымдарға азаматтардың
мүралану ... ... ... ... ... ... азаматтарға құқық беру;
9) зейнетақы жинақ ақшасын экономикаға инвестициялау, бұл оның дамуына
жәрдемдеседі.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру мынадай түрлерге бөлінеді:
- еңбек ету қабілетін ... ... ... ... ... ... айрылған жағдай;
Мыналар міндетті әлеуметтік сақтандырудың негізгі ... ... ... ... ... ... ... туралы
заңнамасын сақтау мен орындаудың жалпыға бірдейлігі;
- әлеуметтік ... ... ету үшін ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысудың міндеттілігі;
- заңға сәйкес әлуметтік аударымдарды әлеуметтік ... ... ... ... ... ... міндеттілігі;
- әлеуметтік төлемдердің мөлшерін саралау;
- міндетті әлеуметтік ... ... ... ... қызметіндегі жариялылық.
Жұмыс істейтін қызметкерлерді қоспағанда, қызметкерлер, Қазақстан
Республикасының аумағында тұрақты тұратын және ... ... ... ... ... мен азаматтығы жоқ адамдарды қоса алғанда, өзін-
өзі жұмыспен қамтыған адамдар міндетті әлеуметтік ... ... 4 - Бір ... ... ... ... ... 2007
|Елдер |барлығы ... ... адам ... ... |2923,1 |1230,8 ... |2576,1 |673,5 ... |2067,6 |1210,8 ... |1769,4 |627,0 ... |1469,5 |638,4 ... |1329,3 |805,8 ... |1316,4 |649,0 ... |532,3 |351,5 |
* ... көзі: Камынкина М.Г., ... Е.Е. ... ... для страховых компаний. М., 2007, - 140 с
Міндетті ... ... ... ... үшін ... мемлекеттік қорына төленуге тиісті әлеуметтік аударымдар
мынадай мөлшерде белгіленеді:
2005 ... 1-ші ... ...... ... ... 1,5 ... жылдың 1-ші қаңтарынан бастап — әлеуметтік аударымдарды есептеу
объектісінен 2 пайыз;
2007 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап — әлеуметтік аударымдарды ... 3 ... ... ... ... ... ... салық
режімі қолданылатын өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамдар үшін олардың ... ... ... ... ... ... (2005, 2006
және 2007 ж.ж. 1-ші қаңтарынан бастап ҚР-ның ... ... ең ... жалақының тиісінше 1,5, 2 және 3 пайызы).
Еңбек ету ... ... ... ... ... өзі ... аударымдар жүргізілген міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне
қатысушыға, әлеуметтік төлем алуға өтініш ... ... ... ... ... жатқанына қарамастан тағайындалады.
Еңбек ету қабілетінен айрылған жағдайда ай сайынғы ... ... ... аударымдар объектісі ретінде ескерілген
соңғы жиырма төрт ай ... ... ... ... ... ... жалақының сексен пайызын шегергендегі орташа айлық мөлшерін табысты
алмастыру-дың, еңбек ету ... ... мен ... ... ... ... ... айқындалады[8].
Бұл ретте табысты алмастыру коэффициенті — 0,6 болады.
Еңбек ету қабілетінен айрылу коэффициенті: ... ... ету ... ... ... 100 ... дейін дейін болатын еңбек ... ... ... үшін — 0,7; жалпы еңбек ету қабілетінен айрылу
дәрежесі алпыстан сексен ... ... ... ... ету ... адамдар үшін - 0,5; жалпы еңбек ету қабілетінен айрылу дәрежесі
отыздан алпыс ... ... ... ... ету ... айрылған адамдар
үшін — 0,3.
Қатысу өтілінің коэффициенті міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің
өзі үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген қатысушысы үшін: алты ... ... — 0,1; алты ... он екі айға ... — 0,7; он екі ... жиырма
төрт айға дейін - 0,75; жиырма төрт айдан отыз алты айға дейін — 0,85; отыз
алты ... ... ... айға ... — 0,9; ... ... айдан алпыс айға дейін
— 0,95; алпыс және одан да көп айларға - 1,0 ... ... ... ... ... ... құқық беретін жасқа
жеткен кезде еңбек ету қабілетінен айрылу жағдайында берілетін әлеуметтік
төлемдер тоқтатылады.
Қайтыс болған (сот ... ... деп ... немесе қайтыс
болды деп жариялаған) асыраушының — өзі үшін ... ... ... ... ... ... ... мына
отбасы мүшелері асыра-шысынан айылған жагдайда әлеуметтік төлемдер
тағайындалуға және алуға ... он ... ... ... ... олар он ... ... толғанға дейін
мүгедек болып қалса, осы жастан асқан балалары, аға-інілері, апа-сіңлілері
мен ... Бұл ... ... ... мен ... ... ... ата-аналары болмаған немесе олар ... ... ... Егер ... ... ... ... орта,
бастауыш кәсіби білім беретін оқу орындарының орта ... және ... ... ... ... ... оқыған жағдайда, әлеуметтік төлем
оқу ... ... ... беріледі;
2) жасына және еңбек қабілеттілігіне қарамастан, ата-анасының біреуі
немесе жұбайы, не атасы, әжесі, аға-інісі ... ... егер ... ... асыраушысының бір жарым жасқа толмаған балаларын, аға-
інілерін, апа-сіңлілерін ... ... ... ... үшін ... әлеуметтік аударымдар жүргізілген ата-ананың —
міндетті ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік төлемдер заңнамалық актіге сәйкес
айрылып қалған әрбір ... үшін ... ... ... кезінен I немесе II топтағы мүгедектер деп танылған адамдарға
әлеуметтік төлемдер мүгедектік белгіленген мерзімге тағайындалады.
Қайтыс болған ... ... ... ... ... ... төлем тағайындалуына және алуға құқығы бар ... ... бір ... ... ... ... жағдайда ай сайынғы әлеуметтік төлемдердің
мөлшері әлеуметтік аударымдар объектісі ... ... ... ... ай ... ... ... актіде белгіленген ең төменгі
жалақының сексен ... ... ... ... ... ... ... санының және қатысу өтілінің ... ... ... ... санының коэффициенті міндетті әлеуметтік сақтандыру
жүйесіне өзі үшін ... ... ... қатысушы қайтыс
болғанға дейін асырауында болған ... ... ... айқындалады және
асырауында бір адам болса — 0,4, екі адам ... — 0,5, үш адам ... ... төрт және одан да көп адам ... - 0,8 болады.
Бұл ретте табыстарды алмастыру коэффициенті мен қатысу өтілінің
коэффициенті Міндетті ... ... ... ... ... айрылған жагдайда берілетін әлеуметтік төлем жұмыспен ... ... ... ... адам ... ... тіркеуге
өтініш берген күннен бастап тағайындалады және оның ... ... ... ... ... соңғы жиырма төрт ай ішіндегі
табыстың орташа айлық мөлшерін тиісінше ... ... ... ... ... ... ... арқылы тағайындалады. Бұл
ретте кірісті алмастыру коэффиценті — 0,3 ... ал ... ... ... ... ... сәйкес есептеледі.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушы үшін әлеуметтік
аударымдар жүргізілген жағдайда, оның жұмысынан ... ... ... ... ... алғанда:
- алты айдан он екі айға дейін — кемінде бір ай үшін;
- он екі айдан жиырма төрт айға дейін — екі ай ... ... төрт ... отыз алты айға ... - үш ай бойы;
- отыз алты айдан жоғары — төрт ай бойы алуға құқығы бар.
Өзі үшін әлеуметтік ... ... ... ... ... қатысушы жұмысынан айрылуы бойынша әлеуметтік төлемдер
алып түрса, бірақ жұмысына орналасуына байланысты ... ... ... төлемдер алу құқығынан айрылған жағдайда, кезекті әлеуметтік
төлемдер ... ... ... әлеуметтік төлем алған әрбір айы үшін
міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің әлеуметтік ... ... ... үшін он екі ай ... ... ала отырып тағайындалады.
2.3 Міндетті әлеуметтік сактандыру бойынша талдау
Міндетті әлеуметтік ...... ... сту ... және (немесе) жұмысынан айрылуына, ... ... ... ... бір ... өтеу үшін ... ... және ... ... ... жиынтығы,
азаматтарды әлеуметтік қорғаудың ... ... ... нысандарының
бірі. Алайда бұл екі жүйенің арасындағы айырмашылық азаматтардың еңбек
қызметіне қатысты және ... ... үшін ... ... ... ... және ... сақтандыру ка-тегорияларының
іс-әрекетінің объективті қажеттігі үлғаймалы ұдайы өндіріс процесінің, атап
айтқанда, оның ... ... - ... ... ... ... туындайды. Ұдайы өндірістің бұл түрі ... ... ...... ... жекеше табыстардың қорымен
қатар әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақ-тандыру қорлары жұмыс
істейді.
Әлеуметтік ... ... ... екі қағидаты бар:
1) ұрпақтар ынтымақтастығының негізінде; жұмыс істейтін ұрпақ ... ... ... ал, өз ... еңбекке жарамдылықтан
айырылуына қарай олар-ды еңбек қызметіне кірген жаңа үрпақ ... ... ... жүйе ... 1998 ... дейін қолданылды;
2) әлеуметтік қорларға, көбінесе әлеуметтік қорға азаматтардың дербес
аударымдарының негізінде; бұл қағидаттың іс-әрекеті ... ... ... ... ... ... ... кезіндегі салған сомасына
байланысты болады. Бұл ... ... ... ... ... ... негізіне қойылған.
Бірінші қагидатқа негізделген және Қазақстанда 1998 жылға дейін
қолданылған жүйе ... ... ... зейнетақымен қамсыздандыруға мемлекеттік монополия;
2) әлеуметтік қамсыздандыру қорларына түсетін ... ... ... жүйе ішінде қаражаттарды қайта бөлу.
Мұндай жүйе жоспарлы директивалық экономика, еңбекке ... ... ... ... ... ... жан-жақты бақылау,
зейнеткерлерге жұмыс істейтін халықтың жоғары ара ... ... ... Өмір ... жүйе ... ... ... және әлеуметтік
санаттарына арналған жеңілдіктердің көптеген ... ... басы мен ... экономиканың дағдарысы әлеуметтік
сақтандыру жүйесінің де ... ... ... бұл ... ... көрсеткіштерінің қүлдырауынан да, сондай-ақ әлеуметтік ... ... және ... ... ... ... мүлделігінің
болмауынан да әлеуметтік сақтандыруға төленетін жарналардың жиналымдығының
төмен деңгейінде ... еді; бұл ... мен ... ... ... үлкен көлеміне ... ... ... ... ... зейнеткерлердің күнкөріс минимумдағы
қажеттіліктерін қамтамасыз етпеді және ... ... ... ... ... төлемақыларды өнбойы индексациялап отыру
қажеттігін тудырды.
Қазақстанда жүргізіліп жатқан зейнетақы реформасының негізіне қойылған
екінші қагидаттың іс-әрекетіне негізделген жүйе ... ... ... ... етуді мемлекеттік реттеу;
2) зейнетақы қорын қалыптастыруға қатысқан 30 жастан ... ... үшін ең аз ... күнкөріс минимумын сақтау жөніндегі
мемлекеттің кепілдіктері;
3) зейнетақы жинақ ақшасын және әлеуметтік ... ... ... ... ... қалыптастыруға еңбек етуге қабілетті
жастағы барлық азаматтардың міндетті қатысуы;
5) еңбек етуге қабілетті азаматтардың қартайғанда өзін ... үшін жеке ... ... ... және ... жинақ ақшасының
қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... ... азаматтардың
мүралану құқығын белгілеу;
8) қосымша ерікті зейнетақымен ... ... ... ... ... жинақ ақшасын экономикаға инвестициялау, бұл оның дамуына
жәрдемдеседі.
Міндетті әлеуметтік ... ... ... ... ... ету ... ... жағдай;
- асыраушысынан айрылған жағдай;
- жұмысынан айрылған жағдай;
Мыналар міндетті ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының міндетті әлеуметтік сақтанды-ру туралы
заңнамасын сақтау мен ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін қолданынатын шараларға
мемлекеттің кепілдік беруі;
- ... ... ... ... ... ... ... сәйкес әлуметтік аударымдарды әлеуметтік ... ... ... ... ... ... міңдеттілігі;
- әлеуметтік төлемдердің мөлшерін саралау;
- міндетті әлеуметтік сақтандыруды қамтамасыз ететін ... ... ... ... қызметкерлерді қоспағанда, қызметкер-лер, Қазақстан
Республикасының аумағында тұрақты ... және ... ... ... ... шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды қоса алғанда, өзін-
өзі жұмыспен ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру жүйесіне қатысушынар үшін әлеуметтік
сақтандырудың мемлекеттік ... ... ... ... аударымдар
мынадай мөлшерде белгіленеді:
2005 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап — әлеуметтік аударымдарды есептеу
объектісінен 1,5 пайыз;
2006 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап — ... ... ... 2 пайыз;
2007 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап — әлеуметтік аударымдарды есептеу
объектісінен 3 пайыз.
Қазақстан ... ... ... ... ... салық
режімі қолданылатын өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамдар үшін олардың өз
пайдасына төлейтін ... ... ... ... (2005, ... 2007 ж.ж. 1-ші ... бастап ҚР-ның заңнамалық ... ең ... ... ... 1,5, 2 және 3 ... ету ... ... жагдайда әлеуметтік төлем өзі үшін
әлеуметтік аударымдар жүргізілген міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне
қатысушыға, ... ... ... ... ... ... жұмысы
тоқтатқанына немесе істеп жатқанына қарамастан тағайындалады.
Еңбек ету қабілетінен айрылған жағдайда ай ... ... ... ... ... ... ретінде ескерілген
соңғы жиырма төрт ай ішіндегі табыстың ... ... ... ең
төменгі жалақының сексен пайызын шегергендегі орташа айлық мөлшерін табысты
алмастыру-дың, еңбек ету ... ... мен ... ... ... ... ... айқындалады[9].
Бұл ретте табысты алмастыру коэффициенті — 0,6 болады.
Еңбек ету қабілетінен айрылу коэффициенті: жалпы еңбек ету қабілетінен
айрылу дөрежесі ... 100 ... ... ... ... ... ету
қабілетінен айрылған адамдар үшін — 0,7; жалпы еңбек ету қабілетінен айрылу
дорежесі ... ... ... ... ... ... ету қабілетінен
айрылған адамдар үшін - 0,5; жалпы еңбек ету ... ... ... ... ... дейін болатын еңбек ету қабілетінен ай-рылған адамдар
үшін — 0,3.
Қатысу өтілінің ... ... ... сақтандыру жүйесінің
өзі үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген қаты-сушысы үшін: алты айдан кем
болғанда — 0,1; алты ... он екі айға ... — 0,7; он екі ... ... айға ... - 0,75; ... төрт айдан отыз алты айға дейін — 0,85; отыз
алты айдан қырық ... айға ... — 0,9; ... ... ... ... айға дейін
— 0,95; алпыс және одан да көп айларға - 1,0 болады.
Алушы жасына қарай зейнетақы ... ... ... ... ... кезде еңбек ету қабілетінен айрылу жағ-дайында ... ... ... болған (сот хабар-ошарсыз кетті деп танылған немесе қайтыс
болды деп жариялаған) ... — өзі үшін ... ... ... ... ... ... қатысушысының мына
отбасы мүшелері асырау-шысынан айршған жагдайда әлеуметтік ... және ... ... он ... ... ... ... олар он сегіз жасқа толғанға ... ... ... осы ... ... ... аға-інілері, апа-сіңлілері
мен немерелері. Бұл ретте аға-інілерінің, апа-сіңлілері мен немерелерінің
еңбек етуге қабілетті ... ... ... олар ... алмаған жағдайда. Егер ... ... ... ... ... көсіби білім беретін оқу орындарының орта кәсіби және жоғары
көсіби білім беретін күндізгі нысанында ... ... ... ... ... бітіргенге дейін беріледі;
2) жасына және еңбек қабілеттілігіне қарамастан, ата-анасының біреуі
немесе жүбайы, не ... ... ... ... апа-сіңлісі, егер ол
қайтыс болған асыраушысының бір жарым жасқа толмаған балаларын, ... ... ... немерелерін күтіп-бағумен айналысатын
болса.
Өздері үшін міндетті ... ... ... ... ... ... сақтандыру жүйесіне қатысушы-ның қамқорлығынсыз қалған
балаларға тағайындалған әлеуметтік төлемдер ... ... ... ... ... ... үшін ... алушыға, қорғаншыға
(қамқоршыға)төленеді.
Бала кезінен I немесе II топтағы мүгедектер деп танылған ... ... ... ... ... тағайындалады.
Қайтыс болған асыраушысының асырауында болған, асыраушысынан айрылған
жағдайда әлеуметтік төлем тағайындалуына және алуға ... бар ... ... бір ... ... ... ... жағдайда ай сайынғы әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... жиырма
төрт ай ішіндегі табыстың заңнамалық актіде белгіленген ең ... ... ... ... ... ... мөлшері табысты алмастыру,
асырау-ындағылар санының және ... ... ... ... ... ... ... коэффициенті міндетті әлеуметтік сақтандыру
жүйесіне өзі үшін ... ... ... ... қайтыс
болғанға дейін асырауында болған адамдар санына қарай айқындалады ... бір адам ... — 0,4, екі адам ... — 0,5, үш адам ... ... төрт және одан да көп адам болса - 0,8 болады.
Бұл ретте ... ... ... мен қатысу өтілінің
коэффициенті Міндетті әлеуметтік сақтандыру заңының ... ... ... ... ... әлеуметтік төлем жұмыспен қамту
мәселелері жөніндегі уәкілетті ... адам ... ... тіркеуге
өтініш берген күннен бастап тағайындалады және оның ... ... ... ретінде ескерілген соңғы жиырма төрт ай ... ... ... ... ... табысты алмастыру коэффиценттеріне
және қатысу өтілінің коэффициенттеріне көбейту арқылы тағайындалады. Бұл
ретте ... ... ... — 0,3 ... ал ... өтілінің
коэффициенті атал-мыш заңның 21-бабына сәйкес есептеледі.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушы үшін ... ... ... оның ... ... ... әлеуметтік
төлемдерді күнтізбелік есептеумен алғанда:
- алты айдан он екі айға дейін — кемінде бір ай үшін;
- он екі ... ... төрт айға ... — екі ай ... ... төрт ... отыз алты айға дейін - үш ай бойы;
- отыз алты ... ... — төрт ай бойы ... ... бар.
Өзі үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген міндетті ... ... ... ... ... ... ... төлемдер
алып түрса, бірақ жұмысына орналасуына байланысты жұмысынан айрылуы бойынша
әлеуметтік төлемдер алу ... ... ... кезекті әлеуметтік
төлемдер жұмысынан айрынуы бойынша ... ... ... ... айы ... әлеуметтік сақтандыру жүйесінің әлеуметтік аударымдар жүргізілген
мұндай қатысушысы үшін он екі ай шегеруді негізге ала ... ... ... ... ... ... ... қорғау
шаралары қолданылады. Бұл шаралар қызметкерлердің еңбек ... ... ... ... өр түрлі әдістерін кіріктіреді;
олардың біліктілікке, жұмыс өтіліне, ... ... ... ... денгейіне және т.б. байланысты саралануы мүмкін. Тиісінше,
жұмысынан айрылғандарға төлемақылар үшін қорларды қалыптастырудың өдістері,
бұл қорлардың ... және ... ... ... ... айрылғандар қысқартылғандар және жұмыссыздар мөртебесіне
бөлінуі мүмкін. Бірінші жаедайда жаңа ... ... ... ... ... орташа жалақысының, жұмыс өтілінің ... ... ... ... ... басқа мүмкіндіктері болуы мүмкін.
Жұмыс іздеуші, жұмыспен қамтудың мемлекеттік службасында тіркелген
және өзінің біліміне, кәсібіне, еңбек ... сай ... ... ... ... жоқ еңбекке жарамды азаматтар жұмыссыздар деп саналады.
Жұмыссыздарға жұмыссыздық бойынша берілетін ... ... ... ... ... ... жұмысқа орналастыру туралы
мәселе шешілгенге дейін, бірақ заңнамамен белгіленген мезгілден аспайтын
уақытқа ... ... ... айрылғанда әлеуметтік қолдау-ды қаржыландыру
үшін қаражаттарды қалыптастырудың әр түрлі механизмдері қолданылады. Бірақ
негізінен жұмыссыздық бойынша жәрдемақыларды ... ... ақы ... ... ... ... ... жарналары есебінен
жүргізіледі. Мұқтаж адамдарда жұмыссыз мәртебесі болмаған жағдайда (мысалы,
өтілі бойынша) олар ... ... ... ... бюджеттерден
немесе қайырымдылық қорларынан алады. Жұмыссыз мүқтаж адамдарды қолдаудың
тап осы нысаны Қазақстанда 1999 ... ... ... ... ... қоры қайта ұйымдастырылғаннан кейін қабылданған ... ... ... ... ... басқаруды жүргізіліп отырған
орталықтандыру жағдайында амалсыз акция ... ... ... ... ... ерекше өзгешеліктері оның
уақытша сипаты, харакетшіл халыққа бағдарлануы, мүқтаж адамдардың өздерінің
меншікті проблемаларын шешуге қатысуы, яғни ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру" туралы
заңына сәйкес "Әлеуметтік сақтандырудың мемлекеттік қоры" акционерлік
қоғамы құрылған, ол ... ... мен ... ... болып
табылатын коммерциялық емес ұйым. Қор ... ... ... асыру үшін қаражаттың уақтылы аударылуын қамтамасыз етуге, Қордың
уақытша бос қаражатын Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... өткізуді қамтамасыз етуге, заңнамалық актілерге сәйкес өзге
де міндеттерді атқаруға міндетті.Қордың өз ... оның ... және ... ... ... және ... тұрады.
Қордың активтері әлеуметтік аударымдар тәлеу мерзімін өткізіп ... ... ... ... қызметін қамта-масыз етуге арналған
комиссиялық сыйақылар шегерілген инве-стициялық кіріс, заңнамада көзделген
өзге де ... ... ... Олар ... ... ... тізбесін Үкімет айқындайтын қаржы құралдарына орналастыруға, артық
төленген өлуеметтік аударым сомалары мен өзге де қате ... ... ... алады.
Міндетті мемлекеттік әлеуметтік сақтандырумен қатар мемлекеттік емес
зейнетақылық сақтандыру — зейнетақы келісімшартына ... ... ... ... ... ... ерікті жарналары есебінен қосымша
зейнетақыны қалыптастыру арқылы және ... ... ... ... ... ... ... жолымен азаматтарды
әлеуметтік қорғаудың қатынастары қолданынады.
Қорланымдардың ынтымақтастығы негізіндегі ... ... ... көшу кезеңі еңбегі сіңген ... ... ... ... ... талап ететіндігімен, сонымен
бірге зейнеткерлік ... ... ... ... ... емес
зейнетақы жүйесінде зейнетақының жеткілікті ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан шыққан зейнеткерге
мемлекеттік зейнетақы қорларынан ... ... ... ... ... береді. Зейнетақы реформасы басталғаннан кейін
зейнеткерлікке ... ... ... зейнетақынарының мөлшері
мемлекеттік емес зейнетақы жүйесінде олардың мүмкін болатын қатысу жасының
санына үйлесімді түрде қысқаратын болады.
Медициналық ... — бұл ... ... ... ... мен бюджет қаражаттары есебінен сақтандырылған адамдарға зиянның
орнын өтеу үшін және медицина мекемелерінің шығындарының ... ... ... жарақат алған жағдайда денсаулықты қаржынандыру жөніндегі
қатынастар. Ол ... ... ... бар ... сақтық
қорғауы түтас жүйесінің міндетті атрибуттарының бірі ... ... ... ... ... — егде ... үшін, "Медикэйд" жүйесі —
кедейлер, жұмыссыздар мен мүгедектер үшін; ГФР-де — ... ... ... ... ... ... ... қағидатында (жұмыс берушілердің, ... ... ... төменгі өкімшілік буынның қатысуы) жұмыс істейді және
нысандары мен әдістерінің сан ... ... ... ... үжымдық (салалық), қоғамдық (мемлекеттік) және жеке ... бар. ... ... ... сақтық жарналарын тәлеуде
жұмыс берушілердің міндетті қатысуы заңнамада ... ... ... ... көрсету сияқты, сақтаушылардың
табыстарына, қор ... ... ... ... ... ... ... сақтандыруды ұйымдастырудың белгілі бір
тәжірибесі жинақталған еді, бірақ жүйені ... ... ... ... қаражаттарды мақсатты және тиімді пайдалануды бақылаудың
жеткіліксіздігінен ол беделін жоғалытқан болатын.
Медициналық сақтандыру ұйымдастырудың жұмыс істеуі медициналық қызмет
көрсетудің рыногын ... онда бұл ... ... ... ... ... олардың қызметкерлерінің, жеке машықтанушы
дәрігерлердің нақтылы бағалауы болатын оз ... саны мен ... ... ... ... ... жағы-нан, медициналық көмекті
тұтынушылар ретіндегі пациенттердің емдеу-профилактикалық мекеме ... ... ... ... ... болады. Бұл Міндетті медициналық
сақтандыру қоры тарапынан пациенттердің мүлдесін қорғаумен қосарланады: ол
медициналық қызметтер көрсетудің сапасы мен ... ... баға ... емдеу нәтижелеріне кінәрат-талап таға алады, ал ... ... ... ... жеке ... ... экономикалық санкциялар
қолдана алады.
Сөйтіп, медициналық сақтандыру сақтандыру жүйесінің маңызды ... ... ... және ... ... аса ... факторы - еңбек
ресурстарының ұдайы толықтырылуының әлеуметтік-экономикалық ... рөлі ... Бұл рөл ... ... қорла-рының жұмыс
істеуінің қағидалық ерекшеліктеріне негізделген: қалыптастырудың қоғамдық
ынтымақтастығы, ... ... ... ... ... - ... барлық азаматтарға қажетті
медициналық көмек берудің кепілдіктерін қамтамасыз етеді.
3. Сақтандырудың ... және оны ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы
сақтық қызметінің монополиясы өзгерді, сақтандыру ... ... ... ... кең ... ұсынатын мемлекеттік емес акционерлік
сақтық компаниялары пайда болды.
Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі мақсаты — ... және ... ... ... мүлдесін қорғаудың
нақты құралы бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс істейтін ұлттық сақтық
рыногын қалыптастыру.
Сақтандыру ... ... ... ... ... болып табылады: Қазақстан Республикасында тұрақты сақтық жүйесін
жасау мен қолдау және ұлттық сақтық рыногының инфрақұрылымын ... ... ... және ... ... ... сақтандырудың
негіздерін зандармен баянды ету, міндетті ... ... ... ... ... ... ... және пайда алушылардың құқықтары мен занды мүлделерін
қорғау.
Сақтық саласындағы мемлекеттік саясатты іске ... ... ... жайына мемлекеттік бақылау жасауды қамтамасыз етуді қоса,
уәкілетті орган және мемлекеттің өзге де ... өз ... ... ... ... ... актілерінде тікелей көзделген
жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... ұйымы мен сақтық брокерінің
сақтандыру қызметіне араласуы-на тыйым салынады.
Уәкілетті орган — ... ... ... сәйкес сақтық
рыногын реттеу және сақтық қызметін қадағалау жөніндегі функциялар мен
өкілеттікті ... ... ... ... ... ... ұйымының төлем қабілеттігі оның өз қаржылық
міндеттемелерін уақтылы және толық орын-дау қабілетімен анықталады. ... ... ... ... ... ... активтердің
өтімділігі ескеріле отырып, қабылданған міндеттемелер ... ... ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымының қаржылық турақтылығы сыртқы
қаржылық және өзге де факторлардың қолайсыз әсер етуі ... ... ... және ... ... ... ... қабылданған
міндеттемелердің бүкіл қолданылу мерзімі ішінде өзінің төлем қабілеттігін
сақтау қабілетімен ... ... ... ... ... ... ... кіріктіреді: жарғылық және өз капиталының ең аз
мөлшерін; ... құны және ... ... ... ... және озге де ... ... төлем
қабілеттілігінің көрсеткіштерін; сақтандыру және қайта сақтандыру бойынша
міндеттемелер колемінің арақатынасын; көрсетілетін сақтық және ... ... ... ... ... ... асырылатын
инвестициялық саясаттың тиімділігін.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының және шоғырландырылған негізде
қадағалау жүзеге асырылатын ... ... ... мен ... ... олар үшін ... ... және сақталуға
міндетті өзге де нормалар мен лимиттер белгілеу арқылы жүргізіледі.
Пруденциялық нормативтерді уәкілетті орган белгілейді және ол, ... ... ... ... ... ... кіріктіреді.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының сақтандырудың немесе қайта
сақтандырудың ... ... ... ... ең көп ... ... мен сақтық резервтері сомасының 10 пайызынан аспауы керек.
Сақтандырудың және қайта ... ... ... ... қабылдаған міндеттемелерін орын-дауды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... көлемде қалыптасқан сақтық
резервтерінің болуы міндетті.
Сақтық резервтерінің қаражаты тек қана сақтық (қайта ... ... ... ... ... ... өз ... байланысты сақтық төлемдерін жүзеге асыруға арналған.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымына санкцияларды ... ... не ... ... ... санкциялар ретінде мы-надай шаралар қолдануға:
айыппұл салуға; лицензияның қолданылуын тоқтата түруға; лицензияны кері
қайтарып ... ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеп сатып алу туралы шешім қабылдауға және оларды
жаңа инвесторларға ... ... ... ... ... басшы
қызметкерлерін қызметтік міндеттіліктерін атқарудан шеттетуге ... ... ... ... өз ... жыл сай-ынға міндетті
аудитін жүргізіп ... Жыл ... ... ... аудиторлық
қорытынды сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының жылдық қаржы есептемесінің
ажырағысыз бөлігі ... ... ... қызметінен алатын сақтандырушының табысы ... және өзге ... ... ... ... мен ... ... тәлеу және сақтық ісін ұйымдастыру және оның материалдық
базасын жасау жөніндегі шығыстардың орнын толтыру, ... ақы ... ... ... ... ... айырмасы ретінде
анықталады. Кәсіпкерлік қызметтен алынатын табыс қызметтің осы ... ... ... ... ... ... ... қорларға
аударылған аударымдардың сомасына ... ... ... ... ... ... сақтандыру жүйесін құру сақтық қызметі рыногын
сапалы жаңа деңгейге көтеру жөнінде шаралар әзірлеуді және ... ... ... ... Бұл қағида Қазақстан Республикасында сақтандыруды
дамытудың мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде жүргізіледі. Онда мынадай
міндеттерді шешу көзделінген:
әлеуметтік ... түрі ... ... ... ... нақтылау;
сақтандыруды қолдану аясын кеңейту және міндетті сақтандыру ... ... ... ... ... ... және ... — сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы, сақтық брокер, сақтық
агент, сақтанушы, сақтандырылушы, ... ... ... ... ұйым ... аудитор), өзара сақтандыру қоғамы, сақтандырумен
байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге де заңи және ... ... ... үшін ... ... ... ескере отырып, сақтық қадағалауын жүйесін
ұйымдастыру;
сақтық және қайта сақтандыру ұйымдарының ... ... ... ... ... ... күшейту;
осы заманғы сақтандыру технологиясын енгізуге жәрдемдесу;
сақтандыру саласында кадрлар даярлау, қайта даярлау және біліктілігін
арттыру ... ... ... ... ... ... ... дүрыс ұйымдастыруда және
сақтандырудың әлеуметтік маңызды түрлерін жедел ... мол ... ... сақтандыру индустриясын құру мемлекетке: мемлекеттік
бюджеттің табиғи-техногендік сипаттағы көлденең шығыстарды өтеу бөлігіндегі
салмақты ... ... ... қағидаттарында сақтандыру арқылы
(зейнетақы жиналымдарын, еңбек қабілеттілігінен ... ... ... ... байланысты, жұмыссыздыққа ... ... ... ... тәлеу) әлеуметтік қамсыздандырудың
(қамтамасыз ... ... ... ... ... жеке
ұйымдардың жинақ ақшасын ұзақ мерзімді негізде ұлттық экономикаға тартуға
мүмкіндік береді.
Азаматтардың ақшасымен операцияларды ... ... ... ... зейнетақы қорларының қызметі сияқ-ты сақтық ұйымдарының қызметі
де белгілі бір мөлшерде халықтың сақтандыру институтына ... ... ... дамыту, өз кезегінде, заңнамалық базаны, мемлекеттік
салық-бюджет және ... ... ... ... ... ... мен ... ұйымдары жұмысының сенімділігіне ... ... ... ... ... жұмыс істеуі, сонымен
қатар актуарийлерлер (сақтық ... ... ... мамандар) институтын енгізуді, уәкілетті аудиторлар
мен басқа да мамандарға қойылатын тиісті талаптарды қажет етеді.
Қазақстанның сақтық рынош қалыптасу стратегиясында түр: ... ... ... ... (ұзақ дағдарыс жетілмеген заңнамалық
база) ол дүниежүзілік деңгейден айтарлықтай ... ... ... ... қатынастары бар елдерде сақтық қызметтер көрсетудің ассортименті
500 түрге жетіп отыр, ал Қазақстанда ол не бары 40 ... ... ... ... және ... ... сақтандырудың көптеген түрлері
нашар дамыған, бұл халықтын табысының ... ... ... ... тәжірибе сақтық ісі бизнестің кең таралған жәнс пайдалы
сферасы екендігін дәлелдеп ... ал ... ... компаниялары өзінің
қызметін шектес салаларына әртараптандыра отырып, ... және ... ... ... бола ... нарықтық экономикада тұрақты
жайғасымдарды алып отыр.
Ерекше сақтық қатынастар, сақтық қызметінің рыногын дамыту, азаматтар
мен занды тұлғаларды ... ... ... ... қызметі туралы"
Қазақстан Республикасының заңымен, сақтандыру мәселелері ... ... және ... банктің сақтық қадағалау ... ... ... ... ... ... сақтық рыногы қатысушыла-рының ассоциациясы
құрылған. Ассоциацияның негізгі міндеттері Қазақстан Республикасының сақтық
рыногын дамытудың қолайлы ... ... және ... ... ... арттыру болып табылады.
Соңғы жылдары сақтандырудың отандық рыногында оң тенденциялар
байқалуда. 2003 жылы ... ... ... (іс ... - ... ... ... 28,9 миллиард теңгені құрады. Міндетті сақтандыру
бойынша сақ-тық сыйлықақыларының көлемі 136,4%-ға (2,8 миллиард теңге-ге
дейін) өсті. ... ... ... ... ол 18,6%- ға (23,3 миллиард
теңгеге дейін) көбейді. Сақтық төлемақысының көлемі 80%-ға (4,2 ... ... ... ... ... сақтандыру бойынша 73,5%-ға (1,3
миллиард теңгеге дейін) өсті.
Сақтық ұйымдарының жиынтық есептік меншікті ... ... ... ... ... ... ... резервтері 66,7%-ға (4,5 миллиард
теңгеге дейін) өсті.
Барлық сақтық ұйымдарының жиынтық ... 2003 жылы ... ... 0,7 миллиард теңгені құрады.
Қазіргі кезде Қазақстанда 34 сақтық ұйымдарының сақтық қызметін жүзеге
асыру құқығына лицензиялары бар, соның ішінде 6 —шетелдіктердің ... ... ... ... ... 27-сінің көлік құралдары иелерінің
АҚЖ-ні міндетті сақтандыру ... ... бар, 6 ... 30 ... 34 аудиторлық ұйымдарының және 67
аудитордың сақтық қызметінің аудитын жүзеге асыруға лицензиялары бар ... ... ... нормаларымен реттелгендіктен,
сақтандырудың нысаны құқықтық ... ... ... ... ... құқықтық қатынастар ондай субъектілер ретінде міндетті түрде
сақтандырушы және сақтанушы болып табылады. Сақтандыру құұықтың ... ... ... ... ... ... ... мен
міндеттері болады. Сондықтан материалдық сақтандыру құқықтық қатынаста,
сақтанушы сақтандыру төлемін төлеуге ... ... ... оқиғасы
болған уақытта, оқиғадан келтірілген залалдың орнын толтыруды ... ... ... де бұл ... ... яғни ... ... шарты
бойынша сақтанушыдан мерзімінде сақтандыру төлемін талап етуге ... ... ... ... өзі залалдың орнын толтыруға міндетті.
Ұйымдастырушылық сақтандыру қатынасының бір субъекті ретінде әрдайым
мемлекеттің ... ... ... ... ... ... қатынастарында субъектілердің құқықтары мен міндеттерінің мәні
былай болады, мұнда мемлекеттік субъект әрқашанда осы құқықтық ... ... ... ... гөрі ... ... ие болады.
Ұйымдастырушылық қатынаста құқықтық қатынас мына ... ... ... ,бұл ... билік етуші субъект әрқашанда
мемлекеттік орган немесе ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымының қызметіндегі мемлекеттік
қадағалау органы болады, бағынушы субъекті ретінде ... ... ... ... ... сақтанушы ретінде болатын азаматтар және
заңды тұлғалар болады.
Сақтандыру құқығының негізгі ... ... ... Қазақстан
республикасының Конституциясы, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ие жарлығы, Азаматтық кодекстің
сақтандыруға байланысы бар ерекше бөлімі. Алдағы уақытта сақтандыру қайнар
көзі жаңа ... ... ... ... ... Келесі
алдыда жоспарланып отырған актілер медициналық сақтандыруға жәнеде кейбір
міндетті сақтандырудын ... ... ... ... тек экономиканың басты бөлігі ретінде
ғана болмайды, сонымен қатар ... ... ... да ... ... тізімі
1. Вланд Д. Страхование: принципы и практика.- М.: Финансы и ... ... А.А. ... ... ... М., Финансы и
статистика, 2000.
3. Ефимов С. Л. ... и ... ... ... ... ПЭЛ, 1996.
4. Жуйриков К. К. Страхование: теория, практика.- ... ... ... К. К. ... ... ... ... Жибек Жолы, 1997.-
С. 96.- 128 ... ... К. К. ... в Казахстане: пути дальнейшего развития.-
Алматы: Жибек Жолы, 2004.
7. Основы страховой деятельности. / под.ред. Т.А. ... М., М., ... ... ... ... ... изд.«Феникс » Ростов-на-
Дону,2000.
1. Шахов В.В. Введение в ... ... ... – 2-е ... и ... – М.: ... и статистика, 1999.
2. Страховое дело. /Под редакцией ... ... Л.И. – М.: ... ... ... ... ... Воблый К.Г. Страховое дело: Основы экономии страхования. – М.: ... ... В.П. ... теоретические аспекты перестрахования. ... №2 ... 5. ... Қазақстан” Республикалық газеті 2008.
-----------------------
[1] Основы страховой деятельности. / под.ред. Т.А. ... М., М., ... – 98 ... ... ... Страховое дело. изд.«Феникс » Ростов-на-
Дону,2000
[3] Жуйриков К. К. Страхование: теория, практика.- Алматы, 2000 – 9 ... ... К. К. ... ... ... ... Жибек Жолы, 1997.-
128 б
[5] Жуйриков К. К. Страхование в Казахстане: пути дальнейшего развития.-
Алматы: Жибек Жолы, 2004 - 114 ... ... В.В. ... в страхование: Учебное пособие. – 2-е издание,
переработанное и дополненное – М.: Финансы и статистика, 1999 – 48 ... ... ... /Под ... ... ... Л.И. – М.: ... биржевой научно-консультационный центр, 1992. – 55 б
[8] Вержбитская В.П. Некоторые теоретические ... ... ... №2 2003 – 21 ... ... В.П. Некоторые теоретические аспекты перестрахования. М.:
«Финансы» №2 2003 – 21 б

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сақтандыру рыногының теориялық негіздері24 бет
Қазақстан Республикасының сақтандыру рыногы мен өмірді сақтандыру41 бет
«Лондон-Алматы» сақтандыру компаниясына сипаттама25 бет
Еліміздегі сақтандыру түрлерінің жүзеге асуы28 бет
Жеке басты сақтандыру22 бет
Институционалды инвесторлардың мәні жане олардың қызымет ету механизмдері126 бет
Коммерциялық банктерде депозиттік саясаттың қалыптасуы72 бет
Сақтандыру ісін ұйымдастыру64 бет
Сақтандыру және рыноктық экономикадағы қаржының өзекті проблемалары102 бет
Сақтандыру шарты жайлы мәлімет77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь