Төле би жайлы ақпарат

1.Кіріспе.
1.1. Төртеу түгел болса,төбедегі келеді.
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді.
2. Негізгі бөлім.
2.1. Төле бидің өмір дерегі
2.2. Төле бидің саясаттағы орны.
2.3. Төле би шығармашылығы.
2.4. Төле бидің “Қарлығаш би” атануы
2.5. Төле би жайындағы аңыз бен ақиқат.
3. Қорытынды.
Төле би сияқты халқымыздың бақ –тілегіне туған. Ұлы бидің көкірегінде жалғыз шырақтай бір ғана арманы болған. Ол күндіз күлмей, түнде көз ілмей ел-жұрт ел-жұрт бірлігін, бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарған әлеумет бүтіндігін ойлапты. «Ақтабан шұбырынды, алқа көл сұлама» сияқты жаугершілік кезіне жалпыға демеу, сүйеу,тіреу болса, бейбітшілік жайма шуақ уақытта сол көптің арасына дәнекер, жыртылған жерін жамаушы, ыдыраған жерін бүтіндеуші болып қызмет атқарған.
Үлкен философ Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының айтуы бойынша “Башырда Қаракерей Қабанбайдан асқан батыр жоқ, Үйсін Төле биден асқан би жоқ,” біз де осы пікірге қосыламыз.
Қазақ ауыз әдебиетінде Төле би туралы аңыз әңгімелер, шешендік сөздер көп. Олардың көпшілігінде Төле ақылды әділ шешен әрі , халық қамын ойлаған қайраткер бейнесінде суреттеледі. Шынында Төле би өз заманының ақылды, білімді, парасатты адамы болған.
Төле би Әлібекұлы (1663 ж, қазіргі Жамбыл облысы ,Шу өзені,Жайсан жайлауы, 1756 ж Қазіргі Шымкент облысы, Ленгер ауданын, Ақбұрхан-Орда) – қазақ халқының қоғам қайраткері, атақты шешен,Ұлы жүздің төбе биі, “Жеті жарғы” әдеп заңын шығарушылардың бірі. Төле би Дулат тайпасының Жаныс руынан. Тоғыз ұлды Құдайберді әулетінен Төлеге дейін бай да, би де шықпаған, олар «қарашоғыр» атанған қара шаруа болған.Төле би оқыған сауатты, жастайынан халқының ақындық –шешендік өнерінен тәлім алған адам. Ол 15-20 жасында билікке араласып, әділдігімен, шешендігімен, елге танылады. Ол кезде қазақ пен жоңғар хандықтары ұдайы жауласуда еді. Тәуке ханнан кейін қазақ хандығының ыдырай бастауына байланысты Төле би ендігі жерде Ұлы жүзді билеп, жоңғар басқыншылықтарына уақытша тәуелді болды. Оларға алым-салық төлеп тұрғанымен Төле би саяси билікті өзінше атқарған. Қазақ қауымдарын біріктіріп,оларды жоңғар фоедалдары езгісінен азат етудегі оның қызметі айтарлықтай.Кейбір деректерге қарағанда Абылай сұлтанның көтерілуіне Төле би ықпал жасаған.
Төле би Орта жүздің аға биі Қазыбек Келдібекұлымен,Кіші жүздің аға биі Әйтеке Бәйбекұлымен бірге әз Тәукенің басты кеңесшісі болды. Тәукенің Түркістан қаласын орталық етіп, Ұлы жүз ұлыстарын бір орталыққа бағындыруға, сөйтіп бірегей қазақ хандығын нығайтуға жоңғар- ойрат шапқыншыларына қарсы бауырлас қазақ, қарақалпақ,қырғыз және өзбек халықтарының жауынгерлік одағын құруға бағытталған шараларын жүзеге асыруға қатынасады. Ол Ресей мен Ұлы жүз арасындағы қарым-қатынастарды қалыптастыруға, және оны нығайтуға көп еңбек сіңірді.
I. Қазақ совет энциклопедиясы.
11-том.Алматы . 123- бет.

II. Жолдасбекұлы М.Ақселеу Сейдімбек.
Қойшығара Салғараұлы.
«Елтұтқа » «Kul TEGIN» астана 2001. 110-бет.

III. Төле би
Араб харкінен көшірген,құрастырған,алғы сөзін жазған – Сәрсенбі Дәуітов. Алматы.»Мұраттас »1991ж

IV. «Билер сөзі» Шешендік толғау,арнау,дау.
Алматы.»Қазақ университеті» 1992 ж.

V. Сәрсенбі Дәуітұлы
« Төле би» Алматы. .»Дәуір» 1992 ж

VI. «Үш пайғамбар» Алматы.»Дәуір» 1992 ж

VII. Бекбосынұлы а
«Төле би туралы»
Кемеңгермен кеңесу. Алматы 1994 ж.
        
        ЖОСПАРЫ:
1.Кіріспе.
1.1. Төртеу түгел болса,төбедегі келеді.
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді.
2. Негізгі бөлім.
2.1. Төле бидің өмір дерегі
2.2. Төле бидің саясаттағы ... Төле би ... Төле ... ... би” ... Төле би ... аңыз бен ақиқат.
3. Қорытынды.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді,
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді.
Төле би сияқты ... бақ ... ... Ұлы бидің көкірегінде
жалғыз шырақтай бір ғана ... ... Ол ... ... түнде көз ілмей
ел-жұрт ел-жұрт бірлігін, бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарған ... ... ... ... алқа көл сұлама» сияқты жаугершілік
кезіне жалпыға демеу, ... ... ... жайма шуақ уақытта
сол көптің арасына дәнекер, ... ... ... ... ... ... ... атқарған.
Үлкен философ Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының ... ... ... ... асқан батыр жоқ, Үйсін Төле биден асқан би жоқ,”
біз де осы пікірге қосыламыз.
Қазақ ауыз әдебиетінде Төле би ... аңыз ... ... сөздер
көп. Олардың көпшілігінде Төле ақылды әділ шешен әрі , халық ... ... ... ... ... Төле би өз заманының ақылды,
білімді, парасатты адамы болған.
Төле би ... (1663 ж, ... ... ... ,Шу ... 1756 ж Қазіргі Шымкент облысы, Ленгер ... ... ... ... ... ... атақты шешен,Ұлы жүздің төбе биі, ... әдеп ... ... ... Төле би Дулат тайпасының Жаныс
руынан. Тоғыз ұлды Құдайберді ... ... ... бай да, би ... олар «қарашоғыр» атанған қара шаруа болған.Төле би ... ... ... ... ... ... тәлім алған адам.
Ол 15-20 жасында билікке ... ... ... ... Ол ... ... пен ... хандықтары ұдайы жауласуда еді. Тәуке
ханнан кейін қазақ хандығының ыдырай бастауына байланысты Төле би ... Ұлы ... ... ... басқыншылықтарына уақытша тәуелді болды.
Оларға алым-салық төлеп тұрғанымен Төле би ... ... ... ... ... ... ... фоедалдары езгісінен азат етудегі
оның қызметі айтарлықтай.Кейбір деректерге қарағанда Абылай ... Төле би ... ... би Орта жүздің аға биі Қазыбек Келдібекұлымен,Кіші жүздің аға биі
Әйтеке Бәйбекұлымен бірге әз ... ... ... ... Тәукенің
Түркістан қаласын орталық етіп, Ұлы жүз ... бір ... ... бірегей қазақ хандығын нығайтуға ... ... ... ... қазақ, қарақалпақ,қырғыз және ... ... ... құруға бағытталған шараларын жүзеге асыруға
қатынасады. Ол Ресей мен Ұлы жүз ... ... және оны ... көп еңбек сіңірді.
Төле би 1743 жылы Орынбор губернаторы Н.И.Неплюевке жиені Айтбай ... ... ... қол ... ... ... екендігін білдірді.
Неплюев Төле биге ... ... ... ( 1749 ж 26 сентябрь) оның
Россияға қосылу ниетін мақұлдап, екі ... ... ... ... күш ... ... Төле бидің басшылық, шешендік
дарыны қазақ хандығы ыдырап, соны пайдаланған жоңғар ... ... ... ... ... ... ... қалғанын Ақтабан шұбырындыға
ұшыратқан кезде айқын көрінді.ол Қабанбай батыр, ... ... ... халық майданын құрып, азаттық күресін басқарады.
Қазақ жерін ... азат ... ... ... Ел аузында Төле би
туралы көптеген тарихи ... ... Оның ... ... толып
жатқан нақыл, мәтел сөздер, билік кесімдер халық арасында кең ... ... өзі ... ... ... ... ЖӘНЕ ТАШКЕНТ қалаларында көпшілік
пайдаланылатын ғимараттар салу ісіне белсене араласқан. ТӨЛЕ БИДІҢ ... Ұлы ... ғана ... сондай-ақ Орта жүз бен Кіші жүздегі ірі-ірі тарихи
оқиғалармен де ... ... Бұл оның ... ... ... ... ірі ... ортасында жүргенінің айғағы. Бұған Төле бидің
замандасы,тағдырласы- қаз дауысты Қазыбек бидің: ... би ... ... суық хабарды естігенде: «Төле өлді дегенше, дүниеден ... ... ... Төле ... ... ... Есім жеткен бұл екеуіне кім
жеткен? «– деп, жер таянып, көзіне жас алуы да куәлік етеді. Бұл үш ... ... үш ... ... екіншісіне берген бағасы. Бұдан асырып,
жеріне жеткізіп айту мүмкін де емес. Өйткені олар қасында ... ... ... ... жете таныған алыптар ғой!
Төле бидің денесі ол 12 жыл бойы билеген ташкент қаласына, Бабырдың
нағашы атасы Жүніс ... ... ... Төле биге үлкен ескерткіш
орнатылған.
1743 жылы Ұлы жүз ханы Жолбарыс қайтыс болған соң, оның орнына алты ... , ... ... ... ... ... Төле өз қолына ... ... ... ... ... Абылай ханға құлақққағыс ретінде:
Ай,Абылайғабылай
Сені мен көргенде
Тұрымтайдай ұл едің
Түркістанда жүр едің.
Әбілмәмбет патшаға
Қызметкер болып жүр едің
Қалтаңшап жүріп ... Төле ... ... құл едің,- дейді.
Асқан тапқырлығымен, нәзік сезімталдығымен , биік парасатымен үш ... ... ... Төле биді ... ... Бұхар сияқты ұлы жыраудың
мадақтауы, Қаз ... ... ... сынды алты алашқа қадірлі, ... ... ... ... аға тұтынуы тегін емес. Төле өзінің
астындағы «түгел сөздің түбі бір, түп атасы Майқы би» ... ел ... ... хан ... ... қара ... азығы атанып, кедей-
кембағалға пана, қамқор ... ... би , ... ... Асан қайғы,Жиренше
шешендердің сарқыты еді.
Төленің атақ-абыройы әз ... ... ... ... ... ел ... ... көтерілсе, “Ақтабан шұбырынды, алқа көл
сұламадан” кейін елге егін салдыру мәселесімен де асқақтап ... би ... ... би ән мен ... өнерді, ақындарды қатты
жақсы көріпті. Осы себепті өз кезінде даңқты ақын ... ... алып ... би баласының азамат болып, ер жеткенін Қазыбек пен ... ... отау ... ... кеңесіп отырғанда, Қазыбек жақын ағайындарының бір
қызын айтыпты. Бұл бойжеткенді жақсы білетін Ниязбек деген кісі ... сол өсіп ... бала ... өсек ... бар ... ... Қалың
топтың алдында Жанкел ақын суырылып шығып;
Тобылғының түбінде торғай да бар,
Бір жаман мен бір жақсы әрқайда ... ... ... ... керіс,
Екі жақсы қосылар күн қайда бар?
Жаман қатын, жаман ат, жаман тазы,
Мұңайтады жігітті малдың азы
Бейнет болар жігітке өмір-сауда
Келдің сәйкес келмесе ... ... ... әр істі дана ... ... ма ... шара қылар,
Қандай еркек ақылды болғанменен,
Бірақ әйел өмірін ада қылар!
Ақынның өлеңінен бойжеткеннің қандай екенін көкірегі сезіп отырған данышпан
Төле би ... ... бата ... « ... шайқыдан, көкірегі қайқыдан ,
аузы берік,ерні түрік, көзі сарыдан, шашы қарадан сақта» депті. ... ... ... ... ... ... «Сылтауыңыз сұңқар , қаз бен
үйрек дегмар екен » деп күліпті. Сөйтіп, Жанкел ... ... ... ... ... Төле би ... басқа жерден жақсы әйел алып
беріпті.
Жаңыл ақын жайлы да Қазанқапта ... ... Төле би ... ... Ел ... хбар ... мол ... халықпен қоштасып:
Дәулет деген бір сөзді
Екі мәндеп айтады
Әуелінде дау ... жау ... ... кері ... деп Төле ... жатады
Етіп хабар алыстан
Сұрай келіп көңілін
Жаңылдың мынау айтқаны:
-Жан аға, сұрамақпын аманыңды-ай,
Естіп тұра алмадым хабарыңды-ай
Жатырсың биік нардай енді көлбеп
Тоздырдың қарсы жуды ... ... ... ... ... Қазығұрттай білімді еді
Бірі күн, бірі туған айдай болып
Заманға сійкесімен келіп еді
Қазақтың алатаудай ай серкесі
Дүние-ай көшетұғын көрінеді...
Жалған-ай бір ... соң шолу ... би Төле ... болу ... Төле би ... ... жатып: »Қарағым, Жаңыл!
Ақыретің мамыр болсын» депті. Сәлден кейін ... ақын биге ... ... ... сізді біз
Жалпағынан дүниені
Әбден басып жүрдіңіз
Сізсіз шылбыр бермеді
Түгел қазақ еліңіз.
Мал менен бас бара ... ... ... салғанда
Жаман да жоқ мініңіз
Сұрайтын бір сырымыз
Сізде де арман бар ма екен,
Cұрайықшы соны біз,-
деп ... ақын ... ... Төле би ... ... ... менде арман көп, себебі қырғыз- қазақтың бір туғандай
күнінде туылып, енді алаң ашық болып, шілдей бытырап, ... ... өшіп ... » - ... биде ... ... ... биде иман жоқ » деп ... ... Төле ... ... –ақ ... әулие» «Қарлығаш би »
атанған. Жастайынан халықтың ... ... ... қарияның сөйлесе аузынан маржан төгіледі:
Мақтаншақ жігіт,
Ұрыншақ ат.
Жаз болса ... ... ... ... жығар
Тұмау түбі- құрт,
Тұман түбі- жұт.
Ақыл түбі –құт
Қабырғадан қар жауса
Атан менен нарға күш.
Ел шетіне жау келсе,
Батыр менен ерге күш,- ... ... ... теңіздей
терең Төле бидің бейнесі жоғарыда айтқан »Төле би тарихы » атты ... ... ... осы ... ... жылдық асыл сөздер деп ойлаймын,
Кезіктім кең дәуірге осы тұста
Тайдай сөзге тарыдай түйін деген,
Доғарттым енд аяғын ... ... - дей ... ... ... 28- ... ... бітірдім» - депті
Төле ХVІІ - ХVІІІ ғасырларда өмір сүрген .Үйсін елінен шыққан би. ... ... ел ... ... жадында мол мұра қалды.
Төле би бала кезінен ел ішіндегі жер дауы, жесір дауына ... ... ... кесім айтып отырған. Кейіннен оның үлкен
мемлекеттік ... ел ... ... ... бел ... ... істер тындырғанын ел біледі, тарих айтады.
Төле Тәуке ханның атақты «Жеті жарғысын » жасасқан бас биінің ... ел ... ... тарихты, оның сабақтарын ой көзімен барлаған,
алғыр шешен, ... ... ... ... туған әкесі -Әлібек.Төлені халық «Үйсін Төле би» деп атаған.
Атадан балаға ауысып айтылып келе жатқан ... ... Төле орта ... ... деседі.
Қазақ аңыз әдебиетінде Төле би туралы аңыз-әңгімелер, ... ... көп. ... ... Төле ... ... ... және халық қамын
ойлаған қайраткер бейнесінде суреттеледі. Шынында Төле ХVІІ-ХVІІІ ... ... , өз ... ... ... парасатты азаматы болған. Төле
би Әулие ата (Қазіргі Жамбыл) төңірегінде ... ... ... ... ... ... ... Көп тұрған жері Шыназ (ескі Тәшкен)
, сол жерде қайтыс болған.
Төле көп жасаған адам. Оған ... Ұлы жүз Төле би мен Кіші жүз ... ... Орта ... ... ... Балхаш болса керек) деген көлді
даулайды, бірақ Орта ... бас биі ... ... би ... сөзің жарасады,
Еншіге әркімдер –ақ таласады,
Қасқакөл Орта ... көлі еді ... ... жанасады, - деп көлді бермейді.
Кейін Орманбетті анасы көндіріп, көлді Ұлы жүздің рулары бірге жайлайтын
болып келіседі. ... Төле би ... ... риза ... ... депті:
Қасқакөлді алам деп келіп едім,
Орманбет бермеген соң өліп едім.
Жетпіс жаста айтқаным жерде қалып,
Мәңгіге тірілместей болып едім .
Төле ... ... бас ... ... Ал, Тәуке хан тұсында қазақ
хандығының бір орталыққа бағынып, ішкі және сыртқы жағдайының бір ... ... ... ... үш жүздің қалай қолдағанын бейнелейтін бір мысал
мынадай. Төле би ... ... ... ... бір ... ұрланған шідердің үш
тармағын үш аттың аяғын салдырып: «Енді осы үш атты үш жаққ ұрып ... ... ... үзіп ... ... айыптан азатсың, ал шідер үзілмесе,
үшеуін біріктіріп ұстас, онда ол үш тармақты шідер емес, үш ... ... бір ... үшін бір ... айып ... » деген үкім
айтады. Әрине, мықты қайыстан жұмырлап өрілген шідерді аттар үзіп ... ұры бір ... үшін үш ат ... ... ... бұл ... да, ... қазақтың әдет заңын зерттеген орыс ... ... ... деп ... Төле би ... ... ... хандығын, қазақ елінің бірлігін
нығайтуға қызмет еткен қайраткер ... ... ... ... ... 1723- ... Жоңғар шапқыншылығынан
кейін айқынырақ көзге түседі. Қыз анадан, бота енеден ажырап аңырағанда,
азынаған осынау «Ақтабан шұбырынды ... көл ... « ... ... ... қарадан шыққан билер де ұйытқы, ұйымдастырушы ... ... құт ... би құт » ... ... ... Төле би сол ... айтыпты.
Міне, ел басына екі талай күг туып, ер сасқан, әйел ... ... ... де Ұлы ... ... Төле би қонысынан аумай, елін,
жерін бүліншіліктен сақтап қалған.
Төле би көршілес ... ... ... ... тату, достық қатынас жасауды жақтаған. »Әсіресе Орта Азиядағы
хандықтардан мәдениеті жоғары,өндірісі ... орыс ... ... Кіші ... бастап 1731-жылы Россияға қараған ... ... Ұлы ... де ... ... ... бір топ ... бірге император Анна Ионовнаға 1733-жылы ресми хат жазған адам.
Анна Ионовна 1734- жылғы 10- маусымдағы мақтау ... ... Ұлы ... ... ... ... ... бұл әр түрлі себептермен
қағаз жүзінде қалады.Сондықтан Төле би Ұлы ... ... алу ... 1749- ... тамызда екінші рет қайталайды. Бұл жолы Төле би
хатқа бір өзі қол ... ... ... және ... ... ... ... тапсырумен бірге, ауызбы-ауыз сөйлесу үшін баласы
Айтпай мен Жолдас батырды жібереді.
Қазақ елін нығайтуда , ... ... ... ... халық
азаттық- күресін ұйымдастыруд көрсеткен ерлігі мен сіңірген еңбегі үшін ... ... мен ... ... Төле би ... ел алдында
үлкен сенімге, беделге ие болған.
Ал ауыз әдебиетінде Төле негізінде жеке басының ... ... әділ ... ... ... ... осындай ел басына екі талай күн туып, ер сасқан, әйел етегін ... ... Ұлы ... ... Төле би қонысынан аумай, елін,жерін
бүліншіліктен сақтап қалған, күші ... ... ... ... ... отырған
халық қанын төкпей, айла-тәсіл қолданған.осы арада төленің ... бір ... ... бар. ... ... ... ел ... ,Төле би үйін жықпай жұртта қалыпты-мыс.Қалмақтың әскері басы
бұған таңданып, көшпеген себебін сұрайды.Сонда Төле би: ... ... ... ұя ... еді, бұл бүкіл дүние жүзін топан су ... ... ... суға ... сақтап қалған, жыланға адам баласының жем
болу қаупі туғанда содан ... ... еді. Мен өз ... ... ... ... ... балапандарын қырып кете алмадым» ,- дейді.
Мұны естіген қалмақ қоңтайшысы: «Бұл- әулие» екен деп, оның ... ... ... де ... ... қаншалықты дұрыс- бұрыстығын
кесіп, айту ... ... Бір ... ... пен Шымкент айналасындағы
қазақтар мен өзбектер Төле бидің есімін тура атамайды,күні бүгінге дейін
«Қарлығаш әулие», ... би» деп ... ... ... ... ... ... батырлар мен
билердің тіпті хандардың бірсыпырасына ақылшы болған. Атақты батыр, ... ... ... Төле биге ... ... ұшқыр құс, жүйрІк ат, мақтаншақ жігіт, ұрыншақ ... ... ... ... ба, үлгі алып ... ... ба? Еліңде
кәрің болса, жазулы тұрған хатың, жайлаған көліңнің ... шөбе ... атың ... еді, ақыл ... ... Төле Би:
- Өгізді өрге салма-қанатың талар. Наданға көзіңді ... ... ... ... ... сырыңды айтпа- түбіңе
жетер, жал-құйрығы қаба деп, жабыдан айғыр салма-жаугершілік ... ... ат ... деп ,жаманның малы үшін, жақсының
жағасынан алма-өрісің ... ... ... ... ... ... ... жүгіртіп,құс салсаң әуейі боларсың.Әйел алсаң көріктіге
қызықпа,тектіні ал.Мақтаншақ жігіт ... ... ат- ... жығар, қыс қарға жығар.Тұмау түбі- жұт, тұман түбі-жұт,ақыл түбі- құт
болар. Елге бай құт емес, би - құт.Қабырғадан қар ... ... ... ел ... жау ... батыр менен ерге күш.Қарап отырғанша, бір нәрсеге
жарап отыр,кәсіп болмай, нәсіп болмас.Менен ақыл сұрасаң, менің ... ... ... ... биге екі ... ... келіп, біреуі: «Қырдан
қуып, індетіп қазып алған ... ... ... ... - ... «Жүні жетілсін деп сыртынан бағып жүрген түлкім еді, оның үстіне
жер де ін де ... ... ... де ... ... Би даугерлердің сөзін
естіген соң, он үш жасар баласына сілтеп, мұның билігін төле ... ... ... ... ол бір ... ат ... бір ... қамшы қылып
далада «айт,шулеп» ойнап жүр екен. Алдына келіп, дауларын баяндаған соң,
бала. ... ... ... ... «жер ... » ... .Баланың
билігін түсінбей , әкесін келіп айтқанда: «Төлежан төрелігін дұрыс ... ... түз ... ... ... ... қырдан қуып
келіп, індеткенің рас.Түлкі саған тиеді, ал ... ... иесі ... » дейді Әлібек.
Тағы бір аңызда Төле би қанжыға қайыс ұрлаған ұрыға ат –шапан айып ... ... ... тон ... жан ... деп ... ... тұсау ұрлағанға ат бастатқан тоғыз айып салады.Оның
мәнісін: ... ат ... ат ер ... ер ел ... » ... ... Орта жүз Қаржас, Қаржас ішінде Жәдігер Құлнәзір
деген кісіні Ұы жүз ... ... ... ... ... орай ... төрт кісі Төле бидің алдына ... ... ... Талапкерлердің біріншісін тыңдап, оң қолын, екіншісін
тыңдап, сол қолын созады.
- Япырмай, мына екеуінен сөз ... ма? – деп, ... кісі ... ... ... кісі сөйлегенде астыңғы ернін созады.Төртеуі аңырап,
Төле биден бір ауыз жауап ала ... ... ... ... ... Едіге би отырып:
- Төле бидің ... ... ... ... ... Алғашқы екеуің
сөйлегенде,екі қолың созғаны –сендер ұзын ... ұр да жық ... ... сөйлегенде екі адамның арасына өсек ... , ... адам ... ... ... сөз сөйлеп дауды бітіре алмайсыңдар,
- деп қайырған екен.
Ел сонда Төле биге Едігенің өзін жұмсайды.Едіге қасына он ... ... Төле ... ... ... Би ... шығып, амандасып: «Алмасыңа
шойным бар, асылыңа қойным бар» деп ... ... ... ... ба?» ... ... «Төле би осы болса, дау бітті. Ертең
жасаулы қыз береді »депті. Айтқандай,Төле би алты ата ... ... алты ... төрт ата ... түйе ... ... бен отаулап
бір қыз беріп, қонақтарды еліне қайтарыпты.
Бір аңызда Төле Түлкі есімді ... ... ... жауап беріпті:
-Ата, алты алаш деген кім ? –дейді ... ... ... ... ... Үш жүз ... ... Үш жүз- қазақтың ағайынды үш баласы.
- Ағайынды кісілердің өкпесі немен тарайды?
- Сағынысып көрісумен тарқайды...
Халқымыздың бақ талайына ... ... би Төле ... ... ... ... арнады. Қауым-халайық дұрыс өмір сүру ... ... ... ... ... ала болса, ауыздағы кетеді »
деп, ел ... ... пен ... ... Жай сөз жүзінде ғана емес,
тікелей байсалды іске кірісті. Игі істі әділ би өз аулынан ... Ол ... ... кедей-кембағалдарға ат-көлігін,жүк артатын жүйе бергізіп
,байғұстарды ел ... ... ... ... ... ... сиыр,
мініс атты да бай-ауқатты ағайындарынан алып беріп, жұтаң, жоқ- ... ... ... Міне, осы Едіге би Төле бидің аулына
бір даудың мәселесімен келгенде, елдің ... ... ... ... ... ... «Әділ бидің елін дау араламайды, әділ патшаның
жерін жау араламайды деген рас екен-ау » ,- деп ... ... ... ... ... ... . 123- ... Жолдасбекұлы М.Ақселеу Сейдімбек.
Қойшығара Салғараұлы.
«Елтұтқа » «Kul TEGIN» астана 2001. 110-бет.
III. Төле би
Араб харкінен көшірген,құрастырған,алғы ... ...... ... »1991ж
IV. «Билер сөзі» Шешендік толғау,арнау,дау.
Алматы.»Қазақ университеті» 1992 ... ... ... Төле би» Алматы. .»Дәуір» 1992 ж
VI. «Үш ... ... 1992 ... ... ... би ... ... Алматы 1994 ж.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Акциз салығын есептеу механизмі және төлену тәртібі3 бет
Акциз салығын есептеу механизмі және төлену тәртібі жайлы мәлімет5 бет
Акциз салығын төлеудің ерекшеліктері18 бет
Акциз салығын қазақстан республикасында төлеудің ерекшеліктері53 бет
Алымдар және оны төлеушілер8 бет
Алымдар және төлемдер32 бет
Алымдар, төлемдер және мемлекеттiк баждардiң мәнi мен өзiндiк ерекшелiктерi.20 бет
Ақша нарығының төлем құралдары және оның экономикадағы ролі12 бет
Банк клиенттерінің несие төлеу қабілеттілігі78 бет
Банк клиенттерінің әртүрлі төлемдерді орындауы үшін тіркелудің автоматты жүйесін жасау34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь