Металдардың сипаттамасы жән жіктелуі

1) Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

2) Негізгі бөлім
1.Металдар туралы жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.Металдардың классификациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.Қара металдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
4.Түсті металдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3) Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қазіргі ғылым мен техниканың дамуы жаңа материалдар алу мен оларды қолдана білуге байланысты. Бұл материалдардың ішінде ең маңыздылары – металдар мен олардың қорытпалары. Олар өздерінің ерекше қасиеттеріне байланысты халық шаруашылығының барлық саласында – атом энергетикасында, космостық техникада, прибор жасауда, ауыл шаруашылығында, т.б. қолдананады.
Металдар деп металдық жылтыры бар , электр тоғын және жылуды жақсы өткізетін, сонымен қатар соғуға , балқытып –пісіруге болатын мөлдір емес заттарды айтады.
Қарқынды дамып келе жатқан техника металл материалдарға күн сайын жаңа талаптар қойып отыр.Көптеген практикалық мақсаттар үшін әртүрлі, айрықша қасиеттері бар жаңа металдар мен қорытпаларды мүмкіндігінше тиімді пайдалану үшін олардың фазалық күйін, құрылысын және қасиеттерін жанөжақты зерттеу керек. Оларды Құю, жылумен, қысыммен т.б. әдістермен өңдеу кезінде жүретін ішкі өзгерістердің табиғатын терең түсіну керек.
Қаэіргі кезде металлургия дегеніміз ол ғылыми зерттеу мекемелерінде немесе өнеркәсіп саласында металдарды және олардың құймалары мен қосылыстарын өндіру деп түсінуге болады. Ерте кезден бастап-ақ адам баласы металл өндіру меңгере білген.
1. А.Көпжасов «Сирек кездесетін металдарды өндіру» Алматы, 1992ж
2. А.Қ.Омаров «Материалтану мен материалдарды коррозиядан қорғау практикумы» Алматы, «Ана тілі» 1993ж
3. «Металлография»
4. И.Оңаев, Б.Жақыбаев «Әлемнің тұңғыш металы» Алматы, «Қазақстан» 1977ж.
        
        Тақырыбы:  Металдардың сипаттамасы жән жіктелуі
Мазмұны:
1)
Кіріспе...................................................................
..........................
2) Негізгі бөлім
1.Металдар туралы жалпы
сипаттама.........................................
2.Металдардың
классификациясы...............................................
3.Қара
металдар..................................................................
...........
4.Түсті
металдар..................................................................
..........
3)
Қорытынды.................................................................
.....................
Кіріспе
Қазіргі ғылым мен техниканың дамуы жаңа ... алу мен ... ... ... Бұл ... ... ең ...
металдар мен олардың ... Олар ... ... ... халық шаруашылығының барлық саласында – атом энергетикасында,
космостық техникада, прибор жасауда, ауыл шаруашылығында, т.б. қолдананады.
Металдар деп металдық ... бар , ... ... және ... ... сонымен қатар соғуға , балқытып –пісіруге болатын мөлдір емес
заттарды айтады.
Қарқынды дамып келе жатқан техника металл материалдарға күн ... ... ... ... ... ... үшін әртүрлі, айрықша
қасиеттері бар жаңа металдар мен ... ... ... үшін ... фазалық күйін, құрылысын және қасиеттерін жанөжақты
зерттеу керек. Оларды Құю, жылумен, қысыммен т.б. әдістермен өңдеу ... ішкі ... ... ... ... керек.
Қаэіргі кезде металлургия дегеніміз ол ғылыми зерттеу мекемелерінде
немесе өнеркәсіп саласында металдарды және ... ... ... ... деп ... ... Ерте кезден бастап-ақ адам баласы
металл өндіру меңгере білген.
Металдар туралы жалпы сипаттама
Европа елдеріндегі ... ... ... ... ... ... ... ғалым-металлург Агрикола (Бауер)
болған. Ресейде 1711-1765 жылдары орыстың ұлы ... ... ... ... ... реакциялардағы массаның сақталу заңын ... ... ... ... ... ... ... бастады.
Сондықтан М.В.Ломоносов Ғылыми металлургияның негізін қалаушы және бірінші
рет орыс тілінде 1763 жылы металлургия туралы өзінің еңбегін ... ... ... ... ... тотығатындығын ғылыми негізде дәлелдеп,
металлургия саласына даңғыл жол ашып берді.Осындай зертеулерге ... ... ... өріс алып ... ... рет ... химиялық пәнінен сабақ берді.
1748-1795 жылдары Н.П.Соколов бірінші рет балқытылған металдардың
күкіртпен әрекеттесуін ... ... ... тән ... ... бар
бар екендігін дәлелдеген. Академик Г.И.Гесс ... ... ... бөлініп шыққан жылудың сақталуына байланысты термохимия мен
термодинамика заңдарын ашты.
1834 жылы ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде көп металдар осы тәсіломен
өндіріледі. Орыстың ұлы ... ... 1869 жылы ... зерттеудің
нәтижесінде элементтердің периодтық заңын ашты. Бұл сол кездегі ... ... ... ... бірі ... ... ... Д.И.Менделеев кестесіндегі 107 химиялық элементтердің 80-
нен астамы металдарға жатады. Оның ішіндегі 40-тан астамы сирек ... ... ... ... жай ... ... ... қалыпты
жағдайда олардың атомдарында металдық байланыс болады. Осы байланыс олардың
физикалық және ... ... ... ... Металдарға
жалпы тән қасиет олардың токты және жылу ... ... ... ... Атомдар мен иондар кристалда белгілі бір тәртіппен
орналасып металға тән металдық тор түзеді. ... ... ... металдар алынады, мысалы, металдар, олардың құймалары, металл
керамикасы және ... ... ... ... ... сәйкес
металдар мынадай топтарға бөлінеді.
1.Қара металдар. Бұл топқа темір, ... ... хром және ... ... ... металдар. Бұл топтағы металдар олардың технологиясына
байланысты өзара мынадай ... ... ... ... ... ... ... таллийдің, селеннің, теллурдің) басқа металдарға қарағанда
ерекшелігі олардың ... ... ... ... өз
минералдарының және кен орындарының жоқтығы. Сондықтан оларды ... ... Яғни бұл ... ... ... ... ... олар полиметалдық концентраттарды ... ... және ... ... ... ... баяу ... металдардың (вольфрамның,
молибденнің, танталдың, ниобийдің, цирконийдің) ... ... мен кен ... бар. Олардың рудаларын байыту ... ... ... соң ... өндіреді.
Металдардың техникалық
классификациясы
Қара металдар ... ... ... техникалық классификациясы
| ... ... ... ... ... |Cu, Ni, Pb, Zn, Sn, Cd, Co, As, Sb, Bi, ... | ... металдар |Al, Mg, Ti, Na, K, Li, Ba,Ca. |
| | ... ... |Ge, Ga, In, Tl, Se, Re. |
| | ... ... ... |Ti, Zr, Hf, V, Nb, Nb, Ta, W, Mo, Re. |
| | ... жер металдары |Se, Y, La және ... |
| | ... ... |Ra, Ac, Po ... Th, Pa, U. |
| | ... ... |Au, Ag, Pt және ... |
| | ... ... ... 92 элементтің 70-ке ... ... ... ... H, B, C, N, O, ... газдар, He, Ne,
Ar,Kr,Xe,Rn, галогендер F,Cl, Br,J және Si6 P6 S ... ... ... ... ... сынық сызықтың оң жағында металл еместер, ал
сол жағында металдар орналасқан. ... ... ... ... бөлу ... ... ... барлық ерекшеліктері
ескерілмейді. Кейбір элементтер (мысалы Sn) бір ... ... ал ... бір ... бей ... ... көрсетеді. IVB, VB және
VIB тобына кіретін элементтердің ішінде металлдар мен ... ... ... ... ... (жартылай өткізгіштер) бар. Оларға
Si,Ge,As,Se,Тr, α-Sn жатады.
* Лантоноидтар
** Актиноидтар
Қатты ... ... ... химиялық байланыста болады. Мұндай
байланыс иондар мен валенттік ... ... ... болатын
кулондық (электлік) күштердің әсерімен ... ... ... ... ... ... ... «газ» құрып, белгілі бір ретпен
орналасқан иондар мен еркін ... ... ... ... ... Бірақ тәжерибе көрсеткендей, қатты металдардың қасиеттер, ... және ... ... ... көлеиі , тығыздығы, кристалдық
тордағы атомаралық қашықтығы, иондану потенциалы олардың атомдық салмағына
немесе элементтердің ... ... ... ... ... болады
Қара металдар
Қара металдарға темір және негізінде темір металлы бар қорытпалар
жатады.
Темір - ақ түсті, ... түрі бар, кесу және қысу ... ... ... ... Оның ... 7,8 ... балқу температурасы 1539
С. Темір таза күйінде берікктігі кем, морт металл. Сондықтан көбінесе
практикада ... ... ... Бұл ... ... ... ... олар – болат пен шойын металдары.
Болат- құрамында 2,14% көміртегі және ... ... бар ... ... 7,7-7,9 ... ... ... өндірісте қолдану ретіне
(сапасына, маркасын анықтайтын құрамына және т.б. сипатттамасына) қарай ... ... ... ... ... (мысалы, конструкциялық легірленген,
көміртекті, арнайы мақсатқа арналған көміртекті, қалыпты ... ... ... ... Жер қойнауында көп тараған металдың бірі – темір
металы. Сондықтан қазіргі кезде темір қорытпаларын пайдаланбайтын бірде-бір
өнеркәсіп жоқ деп айтуға ...... ... ... ... ... ... темір
қорытпалары. Шойын өте морт, болаттан қатты, созымталдығы төмен, омырылғыл
металл. Шойынды соғу, созу, кесу тәсілдерімен өңдеу өте ... сол ... ... бұйымдар әдетте құйма ... ... ... 7,8 г/см3. Шойын кристалдарының арасындағы көміртегінің
шоғырланған ерітіндісі оларға ... ... ... шойын металының
қаттылығын арттырады. Мұндағы қатты ерітіндіге кірмеген шойындағы көміртегі
мөлшері темір мен көміртегінің химиялық қосындысы – ... ... ... ... ... ... ... көміртегі бос графит түрінде кристалданса,
оны сұр шойын деп атайды, себебі оның омырылып сынған ... түрі ... Сұр ... ... белгіленеді: СЧ 10, СЧ 15, СЧ 25, СЧ 40 ... Егер де ... ... ... ... ... ... ақ шойын деп атайды, себебі оның омырылып сынған жері ақшыл болады. Ақ
шойын сұр шойынға қарағанда қатты ... ... ... ... ... Ақ шойындар морт омырылып келеді, сондықтан олар ... ... өте аз ... ... жиі ... сұр
шойынның бір түрі – беріктігі жоғары шойын. Бұл шойынның құрылымында
біркелкі ... ... ... алу үшін оған ... ... ... Ол қосымша заттар шойынның құрылымын майдалап,
жұмыр домалақ шар сияқты түрге айналдырады. ... ... ... ... ... ... қалыптасқандық тан бұл шойынның
беріктігі басқа маркалы шойындармен салыстырғанда өте ... ... ... ... ... былай белгілейді: ВЧ 35, ВЧ 40,
ВЧ 50, ВЧ 80 және ... ... ... түрі – ... шойын –
созымталдығы анағұрлым артық, қызулық өндеуге ықтимал шойындар. Соғылғыш
шойын дарды алу үшін ақ ... ... ... ... ... ... Қызулық өндеу процестері кезінде ақ шойынның
құрамындағы темірдің карбиді (цементит) бөлініп, жапалақ, үлпек қар ... ... ... ... Соғылғыш шойындағы жапалақ тәрізді
графиттің ұзындығы сұр шойындағы графиттің ұзындығынан ... ... ... ... арқылы алынған соғылғыш ... ... ... мен ... ... ... ... механикалық
қасиеттерінің аралығында орналасады. Соғылғыш шойындарды былай белгілейді:
КЧ 33-8, КЧ 37-12, КЧ 50-4, КЧ 60-7 және ... ... сұр, ... ... әсіресе ауыр машина жасайтын өндірісте және тағы басқа
өнеркәсіптерде кеңінен қолданылады.
Хром – ... шыны ... ақ ... ... ... 1520-1830 С,
тығыздығы 7,19 г/см3. Хром металына қышқылдар ерітінділері онша әсер
етпейді, ... және ... ... тотықпайды. Хром металы ең алдымен
металл өндіретін өнеркәсіптерінде, ыстыққа ... ... ... негізгі легірлеуші элементтерінің бірі болып ... ... әр ... ... ... қорғау қаптағыштарын жасатуға
пайдаланылады. Мысалы, хром металы жалатылған бұйымдардың төзімділігі,
сырты жылтырап, ... ... ... ... хром металы
жалатылған бұйымдардың пайдалынатын уақыты едәуір ұзарады. Хром әр ... ... және ... ... ... ... ... және т.б. үй тұрмысында қолданылатын бұйымдарының
коррозияға ... ... ... және ... ... ... беру
үшін жиі қолданылады.
Ванадий – жылтыр сұр металл, балқу температурасы 1700 С, тығыздығы 6,11
г/см3. ... ... ... мыс, мырыш, титан, уран кендерінде
кездеседі, ал таза ... ... ... ... ... ... ретінде және қымбат платина металының орнына
қолданады. ... қара ... ... ... ... ... ... (төзімділігі жоғары, қажалмайтын) және ... ... ... ... ... ... ... тез кескіш аспаптар
дайындауға пайдаланылады.
Түсті металдар
Ауыр металл
Мыс-созылғыш, қақталғыш, жұмсақ, ... ... ... ... С. Мыс, ... күкірт қышқылдарында және аммиакта жақсы
еріп, көкшіл ерітінді түзеді, ылғалды ауада көмір көмір қышқылының әсерінен
оның бетінде жасылдау жұқа ... ... ... Мыс ... ... ... Мыс-техникада, өндірістерде кеңінен тараған металдың бірі. Ол
жылуды және тоқты жақсы өткізеді, мысалы, мыс ... ... ... 5, ... – 3, ... -12, ... – 34, ... – 15 есе
тез өткізеді. Сондықтан мыс металы қазіргі кезде прибор, ... ... және т.б. ... ... ... ... – жеңіл, ақ күміс тәрізді металл, оның ... 2,7 ... ... 660 С. Таза ... ... және ... ... өткізеді.
Ол суық (бөлме температурасында) және ... ... ... ... ... ... ... мыстан 3, 2 есе жеңіл металл. Ал
алюминий ... ... ... мүлде тотықпайды деуге болады.
Алюминий басқа металмен ... әр ... ... ... ... ... тараған қосындылар: силумин (алюминий және ... ...... ... ... мен ... ... темір,
кремний және мыс металдарының қосындысы). Дюралюминийдің силуминнен
айырмасы – оның ... ... ... ... ... ... ... алюминий металын қолданбайтын өнеркәсіп жоқ, әсіресе авиацмя,
автомобиль өнеркәсіптерінде көп пайдаланылады.
Магний – жеңіл, созылғыш ақ күміс тәрізді ... оның ... 1,74 ... ... ... осал металл. Балқу температурасы 650 С. ... 1,5, ... 2, ... 5 есе жеңіл металл. Магний
металдардың әр ... ... ... ... ... шойын, сондай-ақ
ванадий титан, уран металдарын, сонымен қатар басқа да ... ... жиі ... Таза ... отқа ... ... оны кескен
кездегі түскен ұсақ магний жоңқалары өздігінен жануы мүмкін. Сол ... ... ... тез ... ... ... ... өндірістерде
жиі пайдаланылады. Мысалы, магний қорытпалары авиация ... ... ... ... ... техникасында
(баллистикалық ракета және электроника аппараттарын жасауға)ғ, автомобиль
өнеркәсібінде (двигатель ... ... ... ... ... (фрезер станоктарының бұрғылау бөлшектерін жасауға) және әр
түрлі оптика бұйымдарын жасауға кеңінен пайдаланылады.
Титан – ақ, күміс тәрізді, жарқырағыш, көркем, қиын ... ... ... 4,5 ... балқу температурасы 1690 С. Көміртегімен ... ... ... ... ... ... қоспа қосқанда оның беріктігі
жоғары, коррозияға төзімді) әр түрлі қорытпалар алуда, және ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Кадмий – майысқақ, созылғыш, жұмсақ, күміс түсті ақ металл. Оның
тығыздығы 8,65 г/см3, ... ... 321 С. ... металының буы және
тұздары улы келеді, сол ... ... ... ... ... ... керек. Кадмий Қышқылдарда нашар еріп, ал
сілтілерде тіпті ерімейді. Мырыш металына қарағанда ... ... ... ... көбінесе кеме жасау өнекәсіптерінде әр түрлі
конструкциялық материалдарды ... ... ... төзімділігін
едәуір арттыру үшін жиі қолданылады.
Бериллий- жеңіл, ақ-сұр түсті металл, тығыздығы 1,85 ... ... 1282 С. ... ... аз ... да оның ... ... қорытпалары беріктігінен айтарлықтай жоғары. Бериллий
металы коррозияға төзімді ... ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Баяу балқитын
Вольфрам – ақ күміс тәрізді, ең ауыр салмақты ... ... ... 3377 С, ... 13,3 ... Ыстыққа өте төзімді, сыртқы
реңі ... ... ... ... ... күрделі түзілістер
қалпында марганец, кальций немесе темір тотықтарымен аралас болады. Олардың
табиғатта ең көп кездесетін түрі – ... ... ол ... өте
жоғары жылтырауық қоңыр түсті минерал. ... ... ... электроника детальдарын, сонымен қатар әр түрлі өте төзімді, қаттылығы
және ыстыққа беріктігі анағұрлым жоғары қорытпаларды ... ... ... сұр, күміс тәрізді, қиын балқитын металл, ... ... ... ... 2617 С. ... ... ... болат
металын легірлеу, электровакуум, электр жарық бергіш приборларын ... т.б. ... ... ... ... үшін ... қолданылады.
Сирек – жер металдары
Сирек жер металдары құрамына 14 элемент ... ... ... ... ... ... ... 71-ге дейін. Алғашқы
кезде бұл металдарды бір ... деп ... Көп ... 14 ... бар ... ... жер ... кіретітін
металдарды лантандар деп атайды. Лантандар екі группаға бөлінеді. Церийдің
группасы La; Ce; Pr; Pm; En; Sm және ... ... Gd; Tb; ... ... күміс түсті ақ немесе сарғыш болып келеді.
Церий ... ... ... ... ... ... төмен.
Лантанойдтар созылғыш және өңдеуге бейім келеді. Олар ... ... ... ... көптеген салаларында қара және ... ... ... ... үшін ... атом ... ... ядролық реакторлар, двигательдер,
магнит қорытпалар, құймалар, электротехникада, ... ... ... ... ... әр ... бөлшектер мен
заттар жасауға қолданылады.
Шашыранды металдар
Рений – ... ... ... ... ұқсайды, балқу
температурасы 3180 С. ... ... ... ... және ... 4-ші орында. Рений және оның ... ... ... ... өнеркәсіптерінде катализатор ретінде электротехникада,
радиотехникада, электроника ... ... ... ... ... термо-паралар және космоста қолданылатын ыстыққа
төзімді әртүрлі құймалар жасауға болады.
Германий – түсі ... ... ... сияқты кубтік решеткада
кристаллизациялынады, балқу ... 1500С. ... ... және радио өнеркәсібінде жартылай өткізгіштер, диодтар,
түзеткіштер, детекторлар, ... ... ... ал ... оптикалық шынылар жасауға және катализатор қатарында қолданады.
Асыл металдар
Күміс – Созылғыш, жылтыр, жақсы ... өте ... ақ ... ... 10,52 ... ... температурасы 961 С. Күміс металы өте жылтыр
болғанмен құрғақ ... ... ... ... ... Ол жылуды
және электр тоғын жақсы өткізеді, тұз қышқылы мен ... ... ... ... күкірт қышқылында еруі ... қиын ... ол ... ... ... ... Қазіргі кезде күміс металы ең алдымен
зергерлік ... ... және ... электротехника
өнеркәсіптерінде кеңінен қолданылады.
Алтын – Созылғыш, жақсы тапталатын, жұмсақ сары түсті металл, тығыздығы
19,53 г/см3, балқу температурасы 1063 С. ... ... өте ... ... Оны тек қана ... ... ... ерітуге болады.
Алтын металы зергерлік бұйымдарды жасауда, дәл өлшейтін прибор өндірісінде
және әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... басталғалы тоғыз мың жыл болды. Адамның осы
мыңжылдықтардағы еңбегімен 80-ге жуық металл табылып, зерттелді. Қазір
металл шаруашылықта да, ... да ... ... ... ... ... ұшы-қиырсыз созылып жатқан болат рельстерге дейін,
шегеден бастап, жер ... рет орап ... , ... миллиондаған
километрге жететін, айқыш-ұшқыш тартылған сым ... ... ... ... ... ... дейін – міне, осының бәрі металдан
жасалады. Қазіргі уақытта миллион тонналап балқытылып жатқан металдармен
бірге ... ... әлі ... ... да бар: ... ... лабораториясында күрделі әдіспен грамдап және
миллиграмдап өндіруде.
Жиырма ... ... ... ... ... ... ... деп те атауға болады.Үздіксіз жаңарып жатқан
технологиялар, жаңа машиналар, станоктар, аспаптар тағы да көптеген ... мен ... ... ... Ал бұл ... ... ... септігін тигізеді. Қазіргі кезде адамзатты металсыз елестетуге болады
ма? Әрине жоқ! Бұл мүмкін емес. Қандай да болмасын технологиялық процесте
металдардың ... ... ... ... ... ... ... өндіру» Алматы, 1992ж
2. А.Қ.Омаров «Материалтану мен ... ... ... ... «Ана ... ... «Металлография»
4. И.Оңаев, Б.Жақыбаев «Әлемнің тұңғыш металы» Алматы, «Қазақстан»
1977ж.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Металдар. Металдардың сипаттамасы және жіктелуі14 бет
Қазіргі кездегі қоршаған ортаның химиялық заттармен ластануы66 бет
Аналитикалық химия пәнінен дәрістер жинағы59 бет
Бейорганикалық заттардың негізгі класстары және олардың генетикалық байланысы116 бет
Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары5 бет
Табиғи және жасанды тау жыныстары,түрлері, қасиеттері5 бет
Тамыр және тамырлар жүйесі8 бет
ҚР сот сараптамасы пәнінен лекциялар44 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
Cілтілік және сілтілік жер металдардарға сипаттама7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь