Алаяқтық және онымен күресудің проблемалары мен болашақ мәселелері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3


1. Алаяқтыққа қарсы күресудегі қылмыстық.құқықтық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9

1.1. Алаяқтықтың объективтік белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9

1.2. Алаяқтықтың субъективтік белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23

1.3. Алаяқтықтың сараланған түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32


2. Алаяқтыққа қарсы күресудегі қылмыстық.құқықтық және криминологиялық шараларды жетілдірудің өзекті проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... .. .40

2.1. Алаяқтық үшін жауапкершілік туралы қылмыстық заңнаманың нормаларын жетілдірудің қазіргі заманғы проблемалары ... ... ... ... ... ... ... 40

2.2. Алаяқтықты ескертудегі кешенді тәсіл ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...47




Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..66
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Диссертация Қазақстан Республикасының қылмыстық заңнамасы бойынша алаяқтыққа қарсы күресу мәселелеріне арналған. Зерттеу жұмысында алаяқтыққа қарсы күресудегі криминологиялық және қылмыстық-құқықтық аспектілері талданады, қолданыстағы қылмыстық заңнаманы жетілдіру және оны толықтыру жөнінде ұсыныстар негізделеді. Сонымен бірге диссертациялық жұмыста Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 177-бабына өзгеріс енгізу бойынша ұсыныстар беріледі және алаяқтықтың алдын алу бойынша әдістер қарастырылады.
Тақырыпты зерттеу өзектілігі. Нарықтық қатынастардың қарқынды дамуы, Қазақстанның экономикалық өсу жолымен жылжуы, саяси жүйенің модернизациялауы және қоғамның демократизациялауы жағдайында адамның, қоғамның және мемлекеттің әл-ауқатының негізі ретінде жеке меншікті қылмыстық қол сұғушылықтан қорғау проблемасы аса өткір тұр.
Қазақстан Республикасының 2005-2007 жылдарға арналған құқық бұзушылықтың алдын алу және қылмысқа қарсы күрес жөніндегі бағдарламасында «өмірге, денсаулыққа, азаматтың мүлігіне жасалған кез-келген қол сұғушылық – бұл конституциялық құқықтарды бұзу» - деп айтылған [1, 6-б.].
Меншік иесі болу жеке меншік ажыратылмайтын құқық туралы Қазақстан Республикасының Конституциясы 26-бабының 3-бөлігінде «Соттың шешімінсіз ешкімді де өз мүлкінен айыруға болмайды. Заңмен көзделген ерекше жағдайларда мемлекет мұқтажы үшін мүліктен күштеп айыру оның құны тең бағамен өтелген кезде жүргізілуі мүмкін» - деп көрсетілген [2].
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауында ашық нарықтық экономика «жеке меншікті құрметтеу мен қорғауға...» негізделу керек деп айтыған [3].
Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасында «Қылмыстық заңнамада заңмен қорғалатын әлеуметтік жоғары құндылықтар ретіндегі адам құқықтары мен бостандықтарының бастылығы мен ажырамастығын тану негізге алынуы тиіс» деп көрсетілген [4, 18-б.], ал ажырамас құқықтарының бірі меншік құқығы болып табылады.
Меншік құқығын қорғау кез-келген мемлекеттің міндетті қызметі, олардың қорғау шарттарын қамтамасыз етіп, меншік қатынастарының тұрақтылығына кепілді болуға міндетті.
Қазақстан Республикасының азаматтары заң олардың жағында екеніне сенімді болу керек. «Қазақстан-2030» Жолдауында: «Біз заңның шексіз үстемдігін белгілеуге және заңды орындайтын азаматтарды қылмыстан қорғауға тиіспіз» - деп көрсетілген [5, 24-б.].
Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеттің мәліметтері бойынша 2005 жылы 146347 қылмыс тіркелген, 2006 – 141271, 2007 – 128064, 2008 – 127478, 2009 – 121667, ал 2010 жылдың 4 айында 44501 қылмыс тіркелген (Қосымша А).
1. 2005-2007 жылдарға арналған Қазақстан Республикасында құқық бұзушылықтың алдын алу және қылмысқа қарсы күрес бағдарламасы– Астана, 2004.
2. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30 тамыз 1995 жыл. – Алматы: «Издательство «НОРМА-К» ЖШС, 2008.
3. Назарбаев Н.А. Казахстан на пороге нового рывка вперед в своем развитии. Послание Президента Республики Казахстан Н. Назарбаева народу Казахстана // Казахстанская правда. 1 марта 2006 года.
4. Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы– Алматы: Жеті Жарғы, 2002. – 56 с. Указ Президента Республики Казахстан «О концепции правовой политики Республики Казахстан» от 20 сентября 2002 года № 949. – Алматы: Жеті жарғы, 2002. – 56 с.
5. Назарбаев Н.А. Казахстан-2030: Процветание, безопасность и улучшение благосостояния всех казахстанцев. Послание Президента страны народу Казахстана. – Алматы: Білім, 2001.
6. 2005-2010 жылдар аралығындағы Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы Құқықтық статистика және арнайы есепке алу комитетінің статистикасы
7. Волженкин Б.В. Мошенничество: Серия «Современные стандарты в уголовном праве и процессе». – СПб.: Юридический институт Генеральной прокуратуры РФ, 1998. – 36 с..
8. Каиржанов Е.И. Интересы трудящихся и уголовный закон (проблемы объекта преступления). – Алма-Ата: Казахстан, 1973. – 160 с.
9. Герасимов В. М. Благо и зло (антиблаго) как социальные качества: Автореф. дисс… канд. филос. наук. – Иваново, 1985. – 25 с.
10. Уголовное право России: Учебник для вузов. В 2 т. Т. 1. Общая часть. –– М.: Издательская группа «НОРМА-ИНФРА-М», 1998. – 326 с.
11. Неновски Н. Право и ценность. – М.: Прогресс, 1987. – 246 с.
12. Молдабаев С.С. Концептуальные, материальные и процессуальные основания преодоления воинской преступности в Республике Казахстан. – СПб.: Издательство С.-Петербургского университета, 2004. – 257 с.
13. Гаухман Л.В., Максимов С.В. Ответственность за преступления против собственности. Изд. 3-е, стереотип. – М.: АО «ЦентрЮрИнформ», 2002. – 305 с.
14. Матышевский Л.С. Преступления против собственности и смежные с ним преступления. – Киев: Юрінком, 1996. – 240 с.
15. Бойцов А.И. Преступления против собственности. – СПб.: Юридический центр Пресс, 2002. – 775 с.
16. Безверхов А.Г. Собственность и имущественные отношения в уголовном праве // Законодательство. 2002. № 12.
17. Безверхов А.Г. Имущественные преступления. Автореф. дисс. … док-ра. юрид. наук. – Ижевск, 2002. – 25 с.
18. Борзенков Г.Н. Ответственность за мошенничество (вопросы квалификации). – М.: Юридическая литература, 1971. – 168 с.
19. Иванов Н.Г. Парадоксы уголовного закона // Государство и право. 1998. № 3.
20. Кочои С.М. Ответственность за корыстные преступления против собственности. Изд. 2-е, доп. и перераб. – М.: Издательство «Профобразование», ТОО «Антея», 2000. – 197 с.
21. Плохова В.И. Ненасильственные преступления против собственности. – СПб.: Юридический центр Пресс, 2003. – 295 с.
22. Право на имущество выступает предметом еще одного преступления против собственности – вымогательства (ст. 163 УК). Правда, в последнем составе не оговаривается, что имущество является чужим для виновного, что следует признать недостатком законодательной техники.
23. См.: Уголовное право Российской Федерации. Особенная часть // Под ред. Г. Н. Борзенкова и В.С. Комиссарова. – М.: Олимп, ООО «Издательство АСТ», 1997. – 752 с. / Автор главы – Г.Н. Борзенков.
24. См.: Уголовное право. Особенная часть // Отв. ред. И.Я. Козаченко, З.А. Незнамова, Г.П. Новоселов. – М.: Норма, 2001. – 960 с. / Автор главы – З.А. Незнамова.
25. См.: Научно-практический комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации. В 2 т. Т. 1 // Под ред. П.Н. Панченко. – Н. Новгород: НОМОС, 1996. – 453 с. / Автор главы – А.Ю. Чупрова.
26. См.: Комментарий к Уголовному кодексу Российской федерации. В 2 т. Т. 2 // Под ред. О.Ф. Шишова. – М.: Новая волна, Издательство ОНИКС, 1998. – 576 с. / Автор комментария к гл. 21 УК РФ – О.Ф. Шишов. Думается, необходимо уточнить, какая сберкнижка имеется в виду. Если это сберкнижка на предъявителя, то в соответствии с гражданским законодательством, она признается ценой бумагой и должна быть отнесена не к праву на имущество, а к другому виду предмета мошенничества – имуществу. Такую ошибку, в частности, допускает А.Ю. Чупрова. / См.: Научно-практический комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации. В 2 т. Т. 1 // Под ред. П.Н. Панченко. – Н. Новгород, НОМОС, 1996. / Автор главы – А.Ю. Чупрова. Э.С. Тенчов и Н.И. Ветров относят к праву на имущество оплаченный кассовый чек на товар, сберкнижку на предъявителя. Вряд ли с этим можно согласиться: и то, и другое относится к имуществу / Преступления и наказания в Российской Федерации // Отв. ред. А.Л. Цветинович и А.С. Горелик. – М.: Бек, 1997. – 720 с. / Автор главы – Э.С. Тенчов;
27 См.: Уголовное право. Особенная часть // Под ред. Н. И. Ветрова и Ю.И. Ляпунова. – М.: Новый юрист, КноРус, 1997. – 592 с. / Автор главы – Ю.И. Ляпунов.
28. См.: Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации // Под ред. В.М. Лебедева, Ю.И. Скуратова. – М.: Юрист, 2002. – 457 с. / Автор комментария к гл. 21 УК РФ – А. Н. Игнатов.
29. См.: Волженкин Б.В. Мошенничество. – СПб.: Юридический институт Генеральной прокуратуры РФ, 1998. – 36 с.
30. См.: Лесняк В.И. Мошенничество: уголовно-правовой и криминологический аспекты. Автореф. дисс. … канд. юрид. наук. – Екатеринбург, 2000. – 23 с.
31. См.: Григорьева Л.В. Уголовная ответственность за мошенничество. – Саратов: Саратовская государственная академия права, 1999. – 114 с.
32. См.: Ларичев В.Д., Спирин Г.М. Коммерческое мошенничество в России. Способы совершения. Методы защиты. – М.: Экзамен, 2001. – 255 с.
33. См.: Бойцов А.И. Преступления против собственности. – СПб.: Юридический центр Пресс, 2002. – 775 с.
34. Лопашенко Н.Л. Преступления против собственности: теоретико-прикладное исследование. – М.: ЛексЭст, 2005. – 405 с.
35. «Бөтеннің мүлкін заңсыз иемдену жөніндегі істер бойынша сот тәжірибесі туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы сотының 2003 жылғы 11 шілдедегі № 8 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Бюллетені 2003, №8
36. Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы Ерекше бөлім: Оқулық Алматы: Жеті жарғы 2008 305-б.
37. Уголовное право Республики Казахстан. Особеннная часть Учебное пособие в 2-х т./ Под ред. И.Ш. Борчашвили, М.М. Оразалиева – Караганда: КарЮИ МВД РК им. Б.Бейсенова, 2002 т.1. 607 с.
38. См.: Уголовное право. Особенная часть // Отв. ред. И.Я. Козаченко, З.А. Незнамова, Г.П. Новоселов. – М.: Норма, 2001. – 960 с. / Автор главы – З.А. Незнамова.
39. Уголовное право Казахстана // Под ред. И.И. Рогова и Г.И. Баймурзина. Общая часть. 2-е изд., испр. и доп. – Алматы: Жеті жарғы, 2003. – 304 с.
40. Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федрации. Изд. 3-е измененное и дополненное / Под ред. Ю.И. Скуратова, В.М. Лебедева М.: Норма 2007 645 с.
41. См.: Уголовное право. Особенная часть // Отв. ред. И.Я. Козаченко, З.А. Незнамова, Г.П. Новоселов. – М.: Норма, 2001. – 960 с. / Автор главы – З.А. Незнамова.
42. Гаухман Л.В., Максимов С.В. Ответственность за преступления против собственности. Изд. 3-е, стереотип. – М.: АО «ЦентрЮрИнформ», 2002. – 305 с.
43. Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации. – М.: Норма-Инфра М., 1999. – С. 354; Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации (с учетом судебной практики). Кн. 2. – М.: Новая волна, 1998.
44. Кригер Г.А. Квалификации хищений социалистического имущества М. 1974 168 с.
45. Владимиров В.А., Ляпунов Ю.И. Ответственность за корыстные посягательства на социалистическую собственность М. 1986 363 с.
46. Уголовное право Российской Федерации. Общая часть: Учебник // Отв. ред. Б.В. Здравомыслов. – М.: Юристъ, 1996. – 512 с.
47. См.: Борзенков Г.Н. Уголовное право. Общая часть. – М.: ИКД «Зерцало-М», 1993. – 293 с.; Семенов С.А. Специальный субъект преступления в уголовном праве: Автореф. дисс. … канд. юрид. наук. – М., 1999. – 25 с.
48. См.: Лейкина Н.С. Личность преступника и уголовная ответственность. – Л.: Издательство Ленинградского университета, 1968. – 129 с.
49. См.: Трайнин А.А. Учение о составе преступления. – М.: Госюриздат, 1946. – 163 с.
50. Павлов В.Г. Субъект преступления. – СПб.: Юридический центр Пресс, 2001. – 318 с.
51. Более подробно об этом см.: Молдабаев С.С. Проблемы субъекта преступления в уголовном праве Республики Казахстан. – Алматы: ТОО «Аян әдет», 1998. – 156 с.; Павлов В.Г. Субъект преступления в уголовном праве. М. СПб.: ИТД «Герда», 1999. – 118 с.
52. См.: Волженкин Б.В. Уголовная ответственность юридических лиц. – СПб., 1998. В странах общего права, таких, как Великобритания, США и др., вопрос об уголовной ответственности юридических лиц давно уже решен положительно и дискуссионным не является (см. об этом, например: Никифоров Б.С., Решетников Ф.М. Современное американское уголовное право. – М., 1990. – С. 53.).
53. Джекебаев У.С. Об уголовной ответственности юридических лиц // Известия НАН РК. 1993. № 6. С. 76; Наумов А.В. Предприятие на скамье подсудимых? // Сов. юстиция. 1992. № 17-18. С. 3; Никифоров А.С. Об уголовной ответственности юридических лиц // Уголовное право: новые идеи. – М., 1997. – С. 44–61; Рахметов С.М., Молдабаев С.С. Об уголовной ответственности юридических лиц // Вестник Академии труда и социальных отношений. 1998. № 1. С. 93–106.
54. См.: Таганцев Н.С. Русское уголовное право. Лекции. В 2 т. Часть общая. Т. 1. – М.: Наука, 1994. – 380 с.
55. Пусторослев П.П. Русское уголовное право. Общая часть. Вып. 1. – Юрьев, 1908. – 219 с.
56. Лист Ф. фон. Учебник уголовного права. Общая часть // Пер. перераб. изд. Ф. Ельяшевич. – М., 1913. – 205 с.
57. Егемен Қазақстан. 2001 жылғы 13 ақпан
58. Кузнецова Н.Ф. Цели и механизмы реформы Уголовного кодекса // Государство и право. 1992. № 6.
59. Молдабаев С.С. Концептуальные, материальные и процессуальные основания преодоления воинской преступности в Республике Казахстан. – СПб.: Издательство С.-Петербургского университета, 2004. – 257 с.
60. 2005-20009 жылдар аралығындаға сот тәжірибесі. Алматы қалалық сотының мұрағаты.
61. Никифоров Б.С. Борьба с мошенническими посягательствами. – М.: Наука, 1980. – 217 с.
62. Сергеева Т.Л. Уголовно-правовая охрана социалистической собственности в СССР М, 1976. – 65 с.
63. Постановления Пленумов Верховных судов СССР и РСФСР (Российской Федерации) по уголовным делам. – М.: СПАРК, 1999. 2000. – 560 с.
64. См.: Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации. В 2 т. Т. 2 // Под ред. О.Ф. Шишова. – М.: Новая волна, Издательство ОНИКС, 1998. – 576 с. Автор комментария к гл. 21 УК РФ – О.Ф. Шишов.
65. 2005-20009 жылдар аралығындаға сот тәжірибесі. Астана қалалық сотының мұрағаты.
66. Фельдблюм B.C. Квалификация хищений // Советская юстиция. 1975. № 19. – С. 19–20; Преступление и наказание. Комментарий к проекту Уголовного кодекса России. – М., 1993. – С. 138.
67. См.: Волженкин Б.В. Мошенничество. – СПб.: Юридический институт Генеральной прокуратуры РФ, 1998. – 36 с.; Лимонов В. Понятие мошенничества // Законность. 1997. № 11.
68. Постановление № 22-154-00 от 13 мая 2009 года. Архив Алматинского городского суда.
69. Постановление 92-885/00 от 20 июня 2009 года. Архив Алматинского городского суда.
70. Постановление 32-583/00 от 20 июня 2009 года. Архив Алматинского городского суда.
71. Указ Президента Республики Казахстан «О концепции правовой политики Республики Казахстан» от 20 сентября 2002 года № 949. – Алматы: Жеті жарғы, 2002. – 56 с.
72. Российское законодательство Х–ХХ веков. В 9 т. Т. 9. – М.: Юридическая литература, 1994. – 356 с.
73. Уголовный кодекс ФРГ / Пер. с нем. А. В. Серебренникова. – М.: Зерцало, 2001. – 180 с.
74. Уголовный кодекс Франции. – М.: Зерцало, 2001. – 174 с.
75. Уголовный кодекс Испании. – М.: Зерцало, 1998. – 218 с.
76. Уголовный кодекс Китайской Народной Республики // Под ред. А.И. Коробеева. Пер. с китайского В.Д. Вичикова. – СПб.: Юрист, 2001. – 198 с.
77. История политических и правовых учений: Учебник. – М.: Юридическая литература, 1988. – 560 с.
78. Монтескье Ш. Избранные произведения. – М.: Госполитиздат, 1955. – 800 с.
79. Фукидид. История. – Л., 1981. М., Ладомир, АСТ, 1999. – 736 с.
80. Мор Т. Утопия. – М.: Наука, 1978. – 415 с.
81. См.: Каиржанов Е.И. Криминология. Общая часть: Учебник для юрид. вузов. Изд-е 2-е, перераб. и доп. Алматы, 2000. – 320 с.
82. Криминология: Учебник / Под ред. В.Н. Кудрявцева и В.Е. Эминова. 2-е изд., перераб. и доп. – М., 2000. – С. 291; Иншаков С.М. Криминология: Учебник. – М., 2000; Криминология: Учебник для юрид. вузов // Под общ. ред. А.И. Долговой. – М., 1997; Аванесов Г.А. Криминология. – М., 1984; Лекарь А.Г. Профилактика преступлений. – М., 1972.
83. Афанасьев А.Ю. Объективная сторона финансовых мошенничеств, совершаемых с использованием кредитных карт // Проблемы теории уголовного права и практики применения нового Уголовного кодекса: Сб. науч. тр. – М., 1999; Аминов Д.И., Ревин В.П. Преступность в кредитно-банковской сфере в вопросах и ответах. – М., 1997; Ларичев В.Д. Преступления в кредитно-денежной сфере и противодействие им. – М.: Инфра-М, 1996; Клепицкий И. Мошенничество и правонарушения гражданско-правового характера // Законность. 1995. № 7. – С. 41–43.
84. Назарбаев Н.А. Новый Казахстан в новом мире. Послание Президента Республики Казахстан Н. Назарбаева народу Казахстана // Казахстанская правда. 1 марта 2007 года.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ІШКІ ІСТЕР МИНИСТРЛІГІНІҢ АКАДЕМИЯСЫ
Ішкі істер органдары басшы құрамын даярлау институты
Ғылыми-педагогикалық ... ... ... ... және ... күресудің проблемалары мен болашақ мәселелері
Мамандығы: 6N0303 құқыққорғау қызметі
Ғылыми жетекші:
Қылмыстық құқық саясат және
криминология кафедрасының
бастығы з.ғ.к.
полиция полковнигі
Т.Ә. Бапанов
Алматы, 2010
МАЗМҰНЫ
Кіріспе .......………………………………………………………….………..3
1. ... ... ... ... ... ……………………….......9
1.1. Алаяқтықтың объективтік белгілері …...……………………………....9
1.2. Алаяқтықтың субъективтік белгілері ...……………………………….23
1.3. Алаяқтықтың сараланған түрлері …...………………………………..32
2. Алаяқтыққа қарсы күресудегі қылмыстық-құқықтық және ... ... ... ... ... .40
2.1. Алаяқтық үшін жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... 40
2.2. Алаяқтықты ... ... ... ... ... ... ... сипаттамасы. Диссертация Қазақстан Республикасының
қылмыстық заңнамасы бойынша алаяқтыққа қарсы ... ... ... ... алаяқтыққа қарсы күресудегі ... ... ... талданады, қолданыстағы қылмыстық заңнаманы
жетілдіру және оны толықтыру жөнінде ұсыныстар негізделеді. Сонымен ... ... ... ... Қылмыстық кодексінің 177-
бабына өзгеріс енгізу бойынша ұсыныстар беріледі және ... ... ... ... қарастырылады.
Тақырыпты зерттеу өзектілігі. Нарықтық қатынастардың қарқынды дамуы,
Қазақстанның экономикалық өсу ... ... ... ... және ... ... ... адамның,
қоғамның және мемлекеттің әл-ауқатының негізі ретінде жеке ... қол ... ... ... аса ... тұр.
Қазақстан Республикасының 2005-2007 жылдарға ... ... ... алу және ... ... күрес жөніндегі бағдарламасында
«өмірге, денсаулыққа, ... ... ... ... қол ... – бұл ... құқықтарды бұзу» - деп айтылған
[1, ... иесі болу жеке ... ... ... ... ... Конституциясы 26-бабының 3-бөлігінде «Соттың шешімінсіз
ешкімді де өз ... ... ... ... көзделген ерекше
жағдайларда мемлекет мұқтажы үшін ... ... ... оның құны ... ... кезде жүргізілуі мүмкін» - деп көрсетілген [2].
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан
халқына ... ашық ... ... «жеке меншікті құрметтеу мен
қорғауға...» негізделу керек деп айтыған [3].
Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасында ... ... ... ... ... құндылықтар ретіндегі адам
құқықтары мен бостандықтарының бастылығы мен ... тану ... ... деп ... [4, 18-б.], ал ... құқықтарының бірі
меншік құқығы болып табылады.
Меншік құқығын қорғау ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіп, меншік қатынастарының ... ... ... ... ... заң ... ... екеніне
сенімді болу керек. «Қазақстан-2030» Жолдауында: «Біз заңның шексіз
үстемдігін белгілеуге және ... ... ... ... ... - деп ... [5, ... Республикасының Бас прокуратурасы Құқықтық статистика және
арнайы есепке алу ... ... ... ... 2005 жылы 146347
қылмыс тіркелген, 2006 – 141271, 2007 – 128064, 2008 – 127478, 2009 ... ал 2010 ... 4 ... 44501 ... ... ... ... таңда меншікке қарсы қасақана қылмыстар жыл ... ... ... ... ... құрайды. Сонымен қатар олардың тұрақты
өсу үрдісі байқалады. Әсіресе алаяқтық саны қарқынды өсуде. 2009 ... өсуі 2005 ... ... 15,3% ... [6].
Қазақстанның нарықтық экономикаға көшуінен бастап алаяқтықтың саны
ұдайы өсуде. Осылайша, 2005 жылы алаяқтықтың 8828 фактісі ... 2006 ... 2007 – 9710, 2008 – 10219, 2009 – 10180, ал 2010 ... 4 ... фактісі тіркелген (Қосымша Б).
Алаяқтық – алаяқтың құрбанымен қарым-қатынасы сценарий бойынша
құрастырылатын қылмыстың ... ... түрі ... атап ... ... орай алаяқтықтың виктимологиялық белгілерін (қасиеттерін) зерттеу
өзектілігі туындайды. Бөтен меншікке қол ... осы ... ... пысықтау барысында осыны ескеру қажет.
Сонымен бірге алаяқтық туралы істер жөніндегі сот-тергеу тәжірибесінің
талдауы осы қылмысты саралау барысында ... ... ... Олардың көбі алаяқтық құрамының тек объективтік белгілерін ғана
емес, сондай-ақ субъективтік жағын да дұрыс түсінбеумен ... ... ... ... мен ... ... жасау, алаяқтықтың объективтік
жағын сипаттайтын әдістер ұғымының анықтамасы керек.
Осы ... ... ... құқықтық және криминологиялық
белгілерін кешенді талдауды қажет етіп диссертацияның өзектілігін растайды.
Зерттеудің мақсаттары мен міндеттері. ... ... ... ... ... ... және ... қолдану барысын зерттеу негізінде нарықтық қатынастың дамуы және
мүліктік айналымның күрделенуі жағдайында ... ... және ... шаралар жүйесін жетілдіру жөніндегі
ұсыныстарды ... және ... ... ... ... ... даму ... мен әдістерін әзірлеу.
Осы көрсетілген мақсатты жүзеге асыру мынадай міндеттерді шешу арқылы
нақтыланады:
- алаяқтықтың ... ... ... ... мағына беру;
- айлакерлердің әрекет жасап жатқан ... орта ... ол ... ... нәтижелерге жетуге мүмкіндік беретін
алаяқтық сценарийлердің ерекшелігін ашу;
- қылмыстық заңның ... ... ... ... меншік қатынастарын қорғау жөніндегі негізгі функцияларды жүзеге
асыру;
- осы қылмыстың ... ... ... ең алдымен оның
жасалуының негізгі тәсілдеріне сүйеніп ... ... ... ... және аса ... ... түрлеріне жауапкершілік
ерекшелігін анықтау;
- алаяқтық жаупкершілігі үшін ... ... ... ... ... ... ... алаяқтықты алдын-алудың кешенді шараларын пысықтау.
Зерттеудің объектісі меншікке қарсы қылмыстарды сипаттайтын қарым-
қатынастар.
Зерттеудің пәні ... ... ... Республикасы алаяқтық
іс-әрекеттерімен байланысты құқық бұзушылықтардың сипаты мен мазмұны.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы зерттеу жұмысында ... ... ... ... кол ... ... ... қылмыстық-
құқықтық және криминологиялық аспектілері кешенді зерттелді. Қолданыстағы
қылмыстық заңнаманың, оның ... ... мен ... ... ... ... ... ашылды және оның
құрамының негізгі қылмыстық-құқықтық элементтері талданды. ... ... ... бойынша алаяқтықтың түсінігіне талдау жасалып және оның
анықтамасы берілді. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жаңалық мынадай нәтижелерде көрсетілді:
- Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... ... және аса ... алаяқтық құрамының қылмыстық-
құқықтық сипаттамасы ашылды;
- Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... ... және ... жауапкершілігі үшін қылмыстық заңнаманы ... ... ... ... ... ... ... кешені пысықталды.
Зерттеудің методологиялық негізін әлеуметтік процесстерді зерттеудің
диалектикалық әдісі, ғылыми ... ... ... ... ... және құқық теориясының, қылмыстық құқықтың, криминологияның жалпы
ережелері құрады.
Диссертациялық зерттеуді жүргізу барысында заң әдебиеттерінде табысты
апробацияланған жалпы ... ... ... ... ... ... тарихи-құқықтық, логикалық, сауалнама жүргізу
әдістері қолданды.
Зерттеудің ... ... ... ... мен алдын-алу
проблемаларының зерттеуіне үлкен үлес қосқан ... ... ... ... ... ... Л.С. Белогриц-Котляревский,
В.В. Волков, Н.А. Неклюдов, С.В. Познышев, Н.Д. Сергеев, Н.С. Таганцев,
И.Я. Фойницкий және т.б., сондай-ақ қазіргі зерттеушілердің еңбектері ... ... ... ... ... С.М. Кочои, В.Д. Ларичев, М.М. Бабаев,
А.И. Бойцов, А.Г. Безверхов, В.В. Векленко, Г.А. Кригер, Ю.И. Ляпунов,
Б.С. Никифоров, ... ... ... М.Д. Шаргородский, A.M. Филатов, Ш.И. Чинхоев, П.С. Яни және
т.б. Қазақстан ғалымдарының ... ... Т.Ә. ... Б.Ә. ... И.Ш. Борчашвилидің,
Н.С. Гагариннің, Ж.Г. Калишевтың, Г.Е. Қозыбаевтің, С.М. Кузьменконың, Қ.М.
Кучуковтың, Р.О. Орынбаевтың, И.И. Роговтың, Г.Р. ... ... ... ... ... және т.б. ... қолданды.
Диссертацияның нормативтік базасын ... ... ... Республикасы Қылмыстық кодекстің және Азаматтық
кодекстің, Қазақстан Республикасы Әкімшілік Құқық бұзушылықтар туралы
кодексі, ... ... ... ... ... ... ... және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті әрі
қарай күшейту жөнідегі шаралар турады» 1997 ... 5 ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы күрес
туралы» 1998 ... 2 ... ... ... Республикасының
«Азаматтардың қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуге қатысуы туралы» 2004 ... ... ... ... Республикасының «Қылмысқа және ... ... ... ... ... шаралар туралы»2000 жылғы 20
сәуірдегі Заңының, Қазақстан Республикасы Үкіметінің «2005-2007 жылдарға
арналған Қазақстан Республикасында ... ... ... ... қарсы күрес бағдарламасы туралы» 2004 жылғы 24 ... ... ... ... тұрады.
Сонымен бірге Германия, Франция, Қытай, Испания және басқа ... ... ... ... ... ... ... зерттелді.
Қорғауға келесідей тұжырымдар шығарылады:
1. Нарықтық ... ... ... ... ... ұрлау
нысандарының қарқынды өсуіне, «әдеттегі» алаяқтық шеңберінен ... ... ... ... ал осы ... әлі ... ... заңнамалық
шешімді таппағаны туралы тезиспен негізделеді. Зерттеу жұмысында ... ... ... ... және ... орындап шығатын, ерекше
әлеуметтік-өнегелік сценарийлерде негізделген, ... ... ... ереже қорғалады.
2. Алаяқтық әрекеттер саласында оның негізінде туындайтын әлеуметтік
қатынастардың ерекшеліктері тек оның ... ғана ... ал ... ... ... ... Алаяқтықтың мазмұндық болмысы
қылмыстық-құқықтық және әлеуметтік-өнегелік табиғатының оның ұдайы және
ауыспалы белгілері көрсетіледі.
3. ... ... ... ... және ... ерекшелігі
жаңадан ашылады, олардың объективтік-субъективтік сипаты ашылады. Алаяқтық
қол сұғушылықтың сараланған ... ... ... ... ... қолданыстағы заңнамасына алаяқтық қол сұғушылықтың толық
және нақты типологиясы сонымен ... ... ... ... ... ... ұсыныстар жасалады. Бұл алаяқтық үшін қылмыстық
жауапкершілікті күшейтуге және дифференциялауға көмектеседі.
Кінәлілердің әрекеттерін саралау кезінде ... ... ... ... Республикасы Қылмыстық кодексінің 177-бабы нормасының
диспозициясында «бөтен мүлікке құқықты алу» деген сөздер алынып тастап ... ... ... кодексі 175-бабының ескертпесінде
«бөтен мүлік» түсінігіне анықтама берілу;
2) үлкен ... ... ... ... ... ... ... бөліп көрсетіп, қылмыстың осы түрімен ірі мөлшердегі
залал параметрлері белгілеу және ... ... ... 177-бабын жаңа төртінші бөлікпен толықтыру;
3) Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі ... ... ірі ... ... ... компьютерлік техника құралдарын пайдаланумен жасалған алаяқтықты
көздейтін, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі 177-бабының ... «г» ... ... ... Республикасы Қылмыстық кодексі 177-бабының санкциясына
белгілі бір ... ... және ... бір ... ... ... айыру түріндегі қосымша жазаны қарастыру керек.
4. Сақтандыру саласында алаяқтық санының өсуіне және ... ... ... ... үшін ... ... норманы енгізу.
5. Қылмыстық әрекеттердің түрлерінің ішінде аса кең таралған ... ... ... ... алдын-алуда кешенді іс-шаралар керек,
олар теориялық тұрғыда көп аспектілі болу, ал тәжірибелік тұрғыда – әртүрлі
мемлекетік және қоғамдық құрылымдардың кооперациялары мен ... ... ... ... ... ... қорытындылары мен ұсыныстарын қылмыстық заңнаманы ... ... ... ... және қылмыстық-іс-жүргізу құқығы,
криминология мен виктимология ғылымдарына қызығушылық туғызуы ... ... ... ... мен қорытындылар заңнамалық
процессте, ... ... ... ... ... ... мүлкін заңсыз иемдену жөніндегі істер ... сот ... ... ... ... Сотының 2003 жылғы 11 шілдедегі № 8
қолданыстағы нормативтік қаулысына толықтырулар ... ... ... ... ... ... курсы және «Жеке меншікке қарсы
қылмыстар», «Жеке меншікке қарсы ... ... ... курстар бойынша сабақ беру процессінде, қасақана қылмыстардың алдын-
алу проблемаларын әрі ... ... ... ғылыми-зерттеу жұмыстарында
қолдануға болады. Сонымен бірге зерттеу нәтижелері банк, ... ... және ... ... ... ... туғызуы мүмкін.
Зерттеу нәтижесінің сыннан өтуі:
Зерттеу жұмысының нәтижелері мынадай басылымдарда жарық көрді:
1) ... ... 2010 ... 2020 ... ... ... жаңа кезеңге арналған Құқықтық саясат тұжырымдамасы» атты Б.Х.
Төлеубекованың 60 жылдығына ... ... ... ... Алматы 2010 ж. – 964 б. 2) «2010-2020 ... ... ... құқықтық саясат Тұжырымдамасын жезеге
асыру ... ... ... ... ... адам ... ... өзекті мәселелері» тақырыбындағы халықаралық ... ... ... 2010 ж. – 316 ... ... ... мен ... Жұмыстың құрылымы
зерттеудің мақсаты мен міндетіне негізделген. ... ... ... ... ... орындауға қойылатын талаптар мен ережеге сәйкес
келеді. Диссертация кіріспеден, екі бөлімнен (бес бөлімшеден) ... ... ... және ... тұрады.
1. Алаяқтыққа ... ... ... ... ... белгілері
Ұрлаудың барлық нысандарының ішінде алаяқтық өзінің қайталанбас
қылмыстық-құқықтық ... ... оның ... біздің
пікірімізше, ең алдымен, оның анықтамасы ұрлықтың жалпы ұғымына және ... ... тән ... ... ... ... Осыған орай Қазақстан Республикасының ҚК ... ... ... ... біздің
пікірімізше, алаяқтықтың жалпы қамтитын ұғымы болуы екі талай, себебі ... ... ... ... және ... ... ... ие болумен
«ұрлау» санатына механикалық біріктіру жүргізілген. Алаяқтық ұғымын анықтау
кезінде алаяқтықтың жалпы және ... ... ... ... ... ... Бұл ... дауда ерекше белгілерге басымдық ... ... ... ... ... бола тұра, ұрлықтың барлық белгілерін
қамтиды және ... ... ... ... ... да, оның жекелеген
нысандарына да тән емес белгілерді де ... ... ... ...... ... алдау немесе
сенiмге қиянат жасау арқылы пайдакүнемдік пиғылмен кінәлінің немесе басқа
адамдардың пайдасына оны ... ... ... ... ... немесе көрсетілген жағдайларда бөтен мүлікке құқықты алу деген
қорытынды жасауға болады.
Алаяқтық ... ... ... беру ... бірізділікті
құруға мүмкіндік береді, оның буындары: ұрлықтың жалпы ... (ҚР ҚК ... 1-б.), ... екі ... түрін қамтитын алаяқтықтың ... (ҚР ҚК 177-б. ... ... ... ... ... ... мүлiкке құқықты алаяқтық арқылы алу болып табылады.
Ресей ғалымы Б.В. Волженкин осы ... ... [7, ... екі ... ... белгілері – объект, қылмыстық, қол
сұғушылықтың әдісі, кінә және ... пен ... ... ... ... ... бар.
Объект – бұл бір нәрсеге бағытталған қылмыстық іс әрекет. Қылмыс құрамы
элементтерінің бірі ... ... рөлі оның ... мәнін
және қоғамдық қауіпсіздік дәрежесін айқындауда ... ... ... қол сұғушылық пен құрамның жасалуында көлемі мен
мазмұнын бекіту өтер зор.
Біздің ойымызша, алаяқтықтың тікелей объектісі мен ... ... осы ... ... ... және ... негіздерін
белгілеу қажет.
Бұл үшін өзіндік әдісті әзірлеу керек, ол қаралатын мәселенің өзіндік
көзқарасын негіздеуге ... ... ... заңнамалық ережелердің және
әртүрлі теоретикалық бағыттағы қылмыс объектісі жалпы түсінігінің мазмұны
туралы мәселесі бойынша шығыс ... ... ... керек.
Шартты түрде ол өлшемдерді төрт топқа бөлуге болады. Олар:
1) философиялық (гносеологиялық)
2) ... ... ... (материалдық)
4) заңды (формальды)
Осыларды толығырақ қарастырайық.
Қылмыс объектісінің түсінігінде ... ... ... ... ... ... дербес санатын әзірлемейді, ал философиядағы мәнін
қолданады. Кез келген ... ... ... барлық жағын ашу үшін
жеткіліксіз болады. Қылмыстың объектісін зерттеу үшін ... ... ... ... белгілерін көрсетейік:
а) объект – бұл объективтік ақиқаттың бәрі емес, ал тек ... ... оның ... бір саласы ғана;
б) объект – бұл күрделі, бір текті және бір өлшемді құбылыс;
в) нақты ақиқат объекті болмысының шығу нысаны осы ... ... ... объектінің болмысын іске асырудың үстем болатын әдісі
ретінде түсіндірілетін жағдайы болып табылады.
Объектінің осы ... ... ала ... ... ... ... кез-келген қылмыстық әрекеті (жүріс-тұрысы бет алысы)
әрқашанда белгілі ішкі фактіге шындық феноміне ықпал етеді. Басқа ... ... ... бір нәрсеге бағытталып, затталады.
Қылмыс объектісінің заттық (материалдық, заттық) сипатын орнату үшін
қылмыстар қол ... сол ... ... ... сипаттамасын ашу
қажет.
Аксиология тұрғысынан қылмыстық заңмен ... ... ең ... ... ... ... ... өзінің бұрынғы еңбектерінде құқықтық құндылық теориясы
– бұл өзіндік база және ... ... ... деп көрсеткен
[8, 122-123-б.]. Әрине бұл өте ... ... ... ... ... ... маңыздылығын түсіндіру үшін осындай сипаттама ... ... ... – «бұл тек ... ғана емес жеке ... ... ал ... сапасы....» [9, 5-б.]. Құндылық кез-келген нәрсе
болып табылады.
Қылмыстық құқық тек ... ... ... ... ... қорғайды [10, 101-105-б.].
Заңды аксиологияда құндылықтардың екі түрі ажыратылған: мақсатты
құндылықтар және ... ... Бұл ... ... ... құндылықтардан бірінші болады және оларды оқшаулап ... ... ... ... ... және заң ... ... және басқа да заң институттары) аспапты ... оның ... ... жоғары тәртіп құндылықтары болып ... ... ... ... ... ... қорғалатын орнықты
әлеуметтік құндылықтар құқықты, оның ... ... ... болу керек. Осыдан қылмыстың объектісінде құндылықтар-мақсат
белгілері болу керек деген туындайды.
Қылмыстың негізгі ... ... ... ... құбылыс
ол қоғамдық қауіп. Ол ең алдымен қылмыстық заңда көзделген яғни күзетілетін
объектіге (құндылыққа) ... зиян ... ... ... Сондықтан да
қылмыстың объектісінде қылмыстық іс ... ... қол ... ... ... анық көріну керек.
Заң тұрғысынан қылмыстық-құқықтық қорғаудың объектісі айналадағы
ақиқаттың кез-келген құбылысы ... ал тек ... ... ... ... ... ... қол сұғушылық жасалатын ғана объектілер
болады. Қылмыс объектілерінің көбі ... ... ... ... Бірақ қылмыстық-құқықтық қорғалатын объектілерге жатқызылған
құндылықтар тек қылмыстық-құқықтық құралдармен қорғалмайды. Құндылықтарды
көбі әртүрлі ... ... ... де қорғалады, сондықтан
қылмыстық құқық қорғайтын санатқа жататын ... ... ... қол ... ... тек ... заңмен қаралмайды. Қылмыстық
заңмен осы заңда көзделген және объектілерге қауіпті қол ... ғана ... ... ... нақтыланып отырады, тек қана бір
қалыпты бір жақты ... ... ... ... ... ... ... және оның қорғалуына қоғам мүдделі болу керек. ... ... ... қол ... ... ... ... керек.
С.С. Модабаевтің қылмыс объектісі – ... ... ... қоғамның және мемлекеттің (ұлттық қауіпсіздік) қауіпсіздігі, ... ... ... зиян ... ... ... ... келісеміз
[12, 78-б.].
Әдетте қылмыс объектісінің белгілері Қазақстан Республикасы ҚК ... ... ... ... ... ... белгіленеді.
Алаяқтық туралы норма Қазақстан Республикасы ҚК ... ... ... ... ... ... Республикасының қазіргі қылмыстық
құқығында меншік аса маңызды құқықты қорғалу объектілердің біріне жатады.
Меншікті қылмыстық қол ... ...... ... кодексінің міндеттерінің бірі (2-бап, ... ... ҚК ... ... ... ... ... құндылықтар тізбегіне меншікті қорғауға екінші орын берілген, яғни
адам мен азаматтың құқықтары, бостандықтары және ... ... ... қорғау құқық қорғау объектілерінің аса маңыздысы болып табылатынын
атап өтейік.
Қылмыстық құқықта меншікке қатысты бет алысы аса ... ... оның ... ... қоғамдық қауіпті қол сұғушылық дербес
топтың объектісі ретінде қарастырылуы да өте маңызды.
Қылмыстық құқықта ... ... ... ... ... сайыстыққа
жатады. Меншікке қарсы қылмыстар туралы ілімдер шеңберінде қол сұғушылықтың
тиісті әр ... ... ... ... ... ... үш ... меншік экономикалық қатынастар ретінде;
2) меншік құқықтық құндылық ретінде ... ... ... ) [13, ... ... ... қатынастар және меншік құқығы ретінде [14, 12-
б.].
Қазіргі қылмыстық құқықта ұрлаудың объектісіне жаңа ... ... Айта ... ... А.Г. ... «.... нарықтық экономикада
қалыптасқан мүліктік құқық тәртібін, мүліктік салада жасалатын қылмыстардың
объектісі туралы ... ... ... ... ... - деп көрсетеді.
Ең алдымен ол өзінің мазмұнымен барлық ... және ... ... ... алмайды, ал екіншіден – тек ... ... ... ... қаралатын қылмыстар және олардың
объектілері жаңа әлеуметтік-экономикалық және саяси ... ... ... ... ... атау алу ... [15, 47-б.]. Ұрлаудың
объектісі ретінде автор мүліктік қатынастарды айтады, олардың негізінде
«меншік құқығының ... ... ... ... ... ... құқық, басқа құқықтық нормалар ... ... ... регламенттеуді алып тиістілігіне қарай және мүліктік байлыққа
көшуі бойынша ... ... ... ... ... ... ... »
[16, 5-б.].
Біздің ойымызша, ұрлаудың жалпы алаяқтықтың ... ... шығу ... егер ... зиян келтірілген (немесе зиян келтіруге қауіп төніп
тұрған) қатынас болса, онда ұрлаудың ... ... ... емес екенін мойындаумыз керек, ... ... ... ҚК ... ... ... барысында залал меншік
иесіне ғана келтірілмейді, сонымен бірге мүліктің «иеленушісіне» залал
келтіреді;
2) ... ... ... ... қол ... затында
«материалданады», «затталады» деп санасақ, онда ... ... ... ... ... ... осы ... объектісін меншік қатынастармен
шектемейді.
Меншікке қарсы қылмыстың, соның ішінде алаяқтықтың объектісі мүліктік
қатынастар деп мойындайтын ... ... (А.Г. ... және ... ... қатынастар – бұл экономикалық байланыстардың ерекше саласы,
онда меншік иегерлерінің құқықтары мен ... ... ... ... ... да, ... ... мүліктік қатынастар
қатысушылары, адамдары бар. Нарықтық қатынас жағдайында мүліктік қылмыстың
қауіптілігі мынадай: нарықтық ... ... ... ... ... қол сұғылмаушылық, шарттың және мүліктік айналымның
бостандығы) жол бермеуі, ... ... ... ... ... ... және ... реформасының нәтижесінде қалыптасқан мүліктік
құқық тәртібінің негізін жояды [17, ... ... ... осы ... ... қылмыс құрамының
белгілерімен тікелей байланысты, заң шығарушы оларға конститутивті мағына
берді. Алаяқтықтың заты мүлік және оны иелену құқығы ... ... заты ... ... ... ... бір мәнді емес. Кейбір
авторлар (И.С. Тишкевич, А.К. Иркаходжаев, В.А. Владимиров, Ю.И. ... заты ... ... ... бар мүлік деп
санайды. Ал ... ... (Г.В. ... ... Б.В. Волженкин) осы
белгілермен қатар ұрлаудың заты болып шығатын мүліктің пайдалы қасиеттері,
адамдардың ... ... ... бар екенін атап
көрсетеді. Авторлардың үшінші тобы (Ю.В. ... Г.А. ... ... ... ... заты ... ... материалды болып
табылатынын, меншік ... ... ... ... 70-жылдардың басында Г.Н. Борзенков қарастырған
алаяқтық ... ... ... ... алаяқтарды
қызықтыратын сол баяғы ақша екенін байқадық. ... ... біз ... Г.Н. ... ... айтарлықтай айырмашылығы бар [18,
15-б.]. Біздің пікірімізше бұл біріншіден ... ... ... азаматтық айналымға бұрын болмаған жаңа заттар мен ... ... ... ... ... ... ... қағаздар, әртүрлі түрдегі
жылжымайтын мүліктер, ақша шоттарын манипуляциялау осылардың барлығы жаңа
ұрпақ алаяқтарына ... ... көбі ... заты меншік қатынасымен қамтылған
тұтыну құны және ... деп ... ал оны ... емес адам алып
қойса немесе иеленіп алса меншік қатынастарына зиян келтіреді. Бұл ретте
мүліктің ... ... ... тұлғалық, экономикалық және құқықтық
белгілері ... ... ... ... ... жөнінде басқа да
ой-пікірлер айтылған. Н.Г. ... «... ... ... ... материалдық әлемнің заттарын ғана емес және оған деген
құқықты да жатқызады. ... орай ... ... ... ... ... ... деп есептейміз, онда бұл жағдайды қылмыстық-
құқықтық фикция деп тану керек, ... ... ... онда тиісті түрде алаяқтық және қорқытып алушылық ... ... ... ... ... [19, 54-б.].
Осы ретте құқықта бір түсінік ... ... ... аса ... пен қорқытып алушылықты, мүлік пен мүлікке құқықты қарсы қойып
салыстырудың өзі бір жаңалық екеніне күмән жоқ. ... ... ... ... алушылық туралы баптардың 1-бөлігінен мүліктік құқықты беруді
алып тастау керек, өйткені ол «мүлік» ... ... ... ... «Меншікке қарсы қылмыстар» атты тарауының ... ... ... ... беру ... ... шығар: «Осы
Кодекстің баптарында мүлік – бұл ақша мен бағалы қағаздар және басқа мүлік
оның ішінде мүліктік құқықтар» [20, ... ... ... ... ... ... және оның ... ара қатынасын анықтап беру керек.
«Мүлік», «мүліктік құқық» және «мүлікке ... ... ... ... ... өзектілігін оларды айыру қажеттілігіне ғана
байланысты емес, сонымен «бөтеннің мүлкін ... ... ... ... алу» ... ... ... негізділігіне байланысты
болады [21, 156-б.].
Алаяқтық құралы ретіндегі ... ... ... ... ... ... Г.Н. Борзенков бұған қатысты былай дейді: «Егер мүлікке құқық
дегенде ... ... ... құқығын білдіретін болса, онда бұл туралы
еске түсіру қылмыстың аяқталу сәтін нақтылауда ғана ... ие» ... ... мүлікке құқықты меншік иесінің белгілі ... ... ... ... ... тұжырымдайды, яғни оған тиесілі
мүлікке иелік ету, оны пайдалану және басқару құқықтары. Бұл орайда, ол
«мүлікке ... ... ... ... ... бір мағынада еместігін
болжайды. Соңғысы меншікке қарсы бір қылмыстың ғана құралы ретінде алынуы
мүмкін – алдау ... ... ... ... ... мүліктік зиян келтіру
[24].
А.Ю. Чупрова ... ... ... ... ... ол оның міндетті
белгісі ретінде осы құқықты ... ... ... Ол ... бір ... ... жоқ, ... немесе дене сезімділігі көмегімен
қабылданбайтын» мүлік ретінде анықтайтындығына назар аударған жөн ... ... бұл ... деп ... тиіс ... ... ұрлық нысандары мен түрлері шегінде бір қалыпты түсіндірілуі тиіс.
О.Ф. Шишов мүлікке құқықты оны иеленіп алуға құқығы ... ... ... ... ... салымды алуға жинақтау кітапшасын, несие берушіден
ақша алу үшін борыштық қолхатты келтірді [26].
Ю.И. Ляпунов мүлікке құқық ұғымына толыққанды ... ... ... ... құжаттардың түрлерін санамалайды: өсиетхатта, сақтандыру
полисі, сол ... өзге ... ... ... ... ... ... (атаулы және ордерлік) [27], оның ... ... та ... ... ... ... ... кезінде мүлікке құқықты алу
заңсыз әдіспен меншік иесінің ... ... ... заңды күштерін ғана
емес, мүліктерді талап ету құқықтарын сатып алумен байланысты болуы мүмкін:
банктегі салымдар, ... қол ... ... бағалы қағаздар, кепілге
қойылған мүлік және т,б, [29, 23-б.]. Бұл ... В.И. ... та ... 11-б.].
Алаяқтықтағы мүліктерге сипаттама бере отырып Л.В. Григорьева былай деп
жазады: «Мүліктік сипаттағы құжаттар дегеніміз ... ... ... болып табылады: жинақ кітапшасы, сенімхаттар, түбіртектер,
жетондар, ... ... ... [31, ... ... және Г.М. ... былай деп атап өтеді: «Бөтен ... ... ... алу багаж түбіртектеріне, тауар чектарына,
жетондарға, нөмірлерге, мүліктерді алу құжаттарына және т.б. ие болу ... ... ... [32, 60-61-б.].
Мүлікке құқыққа қатысты айрықша ұстанымды А.И ... ... ... түрде анықтау «...объект бойынша алаяқтықтың екі түрін
атап ... ... ... атап ... (дәл ... бойынша,
құрал бойынша емес!)» - меншік қатынастарына қол сұғатын бөтен ... ... ... ету және ... ... ... қол ... кісінің мүлкіне құқықты ... ... ... заттай
құқықтар [33, 317-б.].
Бұл орайда заттай қатынастар мынадай ... ие ... ... ... құқығына негізделген қатынастар сипаты сияқты, бөтен адамның мүлкіне
шектелген құқықтар шеңберіндегі көрініс тапқан заттай-құқықтық ... ... ... ... ... ... заңсыз
ауысуын болжайды.», бұл меншік иесі ... ... ... алып ... болады. Заттай құқығы шектелген субъектіден мүлікті алаяқтықпен
алып қою ... ... ... ... ештене өзгермейді, өйткені мұндай
мүлікке меншік құқығы бұрынғы меншік иесінде ... ... ... зат ... мүлік меншік иесі қорында қалатындай бір адамнан басқа
адамға ... ... ... ауысады [33, 318-б.].
Осылайша, ғылымдағы ... ... ... ұғымға барлық пікірлер
қағидатты түрде бір бірінен ерекшеленетін үшеуге ... ... ... ... заңды күштері ретіндегі түсіндірілуімен (мүлікке
иелік ету, пайдалану және басқару ... ... ... екіншісі мүлікке
құқық ұғымына мүлікті талап ету құқығын да қамтиды (соңғысын, шындығында,
әр ... ... ... ... ... құқықты шектелген зат құқығы
иесінің құқықтарымен теңдестіріледі.
Біздің пікірімізше, екінші көзқарастың анағұрлым ... ... ... – бұл ... да бір ... көрініс табатын (құжат немесе
материалдық дүние құралы нысанындағы), ... ... ... ... ... осы ... қатысты құқығы. «Мүлікке құқық» ұғымына келетін нақты
құқықтар ... ... ... ... өз ... немесе басқалардың
пайдасына аудартуға мүмкіндік беретіндей соншалықты кең ... ... ... [34, 252-257-б.].
Алаяқтық объектісі және құралы ұғымының құқықтық және ... ... ... қарастырып зерттеу тақырыбына маңызды болатындай бір
қатар қорытындылар шығару керек.
1. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 177-бабы нормаларының
тұғырсыздығында ... ... ... ... болуы қылмыскерлердің
әрекеттерін қате айқындауға алып келуі және алаяқтыққа қастандық жасаған
кезде оған алаяқтықтың ... ... ... баға ... ... ... ... кезде қылмыскер басқаның мүлкіне құқықты алып қойған,
бірақ заттың өзін әлі алып ... жоқ ... Егер ... дер ... ... ... пиғылдардың жолын кесуге шаралар қолданады ... ... ... ... ... ... сияқты болады. Егер
орын алған алаяқтықтың ... ... ... онда ... құрамы болады.
Осыған байланысты, біз төменде Қазақстан ... ... ... нормасының диспозициясынан «бөтен мүлікке құқық» ұғымын
мынадай қорытындылар негізінде алып тастауды ұсынамыз: біріншіден, осы
ұғымның дұрыс ... ... ... ... сәйкес мүлікке құқық
заңды негіздерде туындайды. Ал алдаумен жанасқан мәміле заңсыз және ... ... ... және оны ... ... ... та қолданылмайды.
Сондықтан, қылмыс жасау арқылы мүлікті басқаруға және оны ... ... ... алу мүмкін емес. Бұл құқық заңды иесінде қала береді.
Екіншіден, алаяқтық дегеніміз ұрлау нысаны болып ... бұл ... ... ... ... ... Қылмыстық кодексінде
беріледі. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ... ... ... кең ... ... мүлікке құқықты
иеленіп алу сияқты белгі жоқ. Алаяқтықты анықтау кезінде «мүлікке ... алу» ... ... ... деген ұғыммен қатар пайдалану мүмкін
емес, өйткені алаяқтықтың ұрлау нысаны ретінде ғана емес, ... ... ... ... ... де ... ... болжайды. Мысалы, қорқытып
алушылық. Бұл ұрлық деген ұғымның ... ... ... ... ... Қылмыс объектісі мәселелерін оның аксиологиялық (құндылық) ... ... ... ... ... ... қатынастар да
(құқықтық қатынастар), субъективтік құқықтар да, адам да қылмыстың жалпы
объектісі ретінде қарастырылуы ... емес ... ... келуге
мүмкіндік береді.
3. Қазақстан Республикасының қолданыстағы ... ... ... объектісі «қылмыстық заңмен қорғалатын ... ... ... ... ... ... қорғау мүддесі (құқықтық
игілік) ретінде ... оның ... ... ... өйткені кез
келген сыртқы дүниенің феномені игілік болуы мүмкін. Қоғам мен ... ... ... мүдделерінің (құқықтық игіліктердің) ... ... ... табылады. Бұдан қылмыс объектісі – бұл қылмыс
нәтижесінде зиян келтірілетін және ... ... жеке ... және ... ... ... ... қауіпсіздігі (ұлттық
қауіпсіздігі).
4. Қазақстан Республикасының ҚК-і 177-бабының бірінші бөлігінде «бөтен
мүлікке құқықты» ... ... алып ... ұсынылады, өйткені ол ... ... ... ... ... 175 бабына ескерту
редакциясында «бөтен мүлік» деген ұғыммен қамтылатын болады.
5. Қазақстан Республикасы ҚК-нің ... ... ... ... ... «Бөтен мүлік дегеніміз тек жылжитын және
жылжымайтын мүлік қана емес, ... ... ... ... құқық
беретін құжаттар мен заттар.»
Алаяқтықтың қылмыстық-құқықтық мәні мүлікке қарсы ... ... ... ... ... ... орай алаяқтықтың
бастапқы объектісі меншік қатынастары болады.
1994 жылғы 27 ... ... ... және ... Републикасының Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім) 188-бабының мәні
бойынша меншік заңдық санатқа жатады, өйткені ол ... ... ... ... ... ... мүшелері (меншік иелері емес) арасында оған
тиесілі мүлікті иеленуге, пайдалануға және иелік етуге ... ... ... құқықтық қатынас. Осы иелену, пайдалану және иелік ету
құқықтары меншік қатынастарының ... ... ... ... тең ... ... ... тікелей объектісі болып
жеке, мемлекеттік, коммуналдық және т.б. ... ... ... деп ... ... ... кінәлі бұзатын адамның меншік құқығы ҚР АК 188-
бабында «оған тиесілі мүлікті иелену, пайдалану, иелік ету құқығы» ретінде
айқындалған. ... ... ... кез ... ... ... белгісі
кінәліде ол ие болған мүлікке қатысты ... ... ол ... ... ... болып табылады деген қорытынды ... ... ... ... ... ... ... қол сұғушылық туралы айтуға
болмайды. Осылайша тек бөтен мүлік немесе бөтен мүлікке ... ... мәні бола ... ... ... ... мәні екі түрлі.
Мүлік «ұрлық» ұғымына анықтама беруде ... ... ... ... себебі ол ұрлықтың барлық нысандарының, оның ішінде алаяқтықтың
мәні ... ... Бұл ... ... ... ... иемдену жөніндегі
істер бойынша сот тәжірибесі туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы сотының
2003 жылғы 11 шілдедегі № 8 (2003 ... 19 ... ... ... ... және ... ... өзге қылмыстардың мәні
бөтен, яғни кінәлінің ... емес ... ... ... ... [35].
Ұрлықтың басқа нысандары сияқты ... ... ... ... ... жылғы 27 желтоқсандағы (соңғы өзгерістермен және толықтырулармен)
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім) ... ... ... мен құқықтарға (мүлікке) заттар, ақша, оның ішінде шетел
валютасы, бағалы қағаздар, жұмыстар, қызметтер, шығармашылық ... ... ... ... ... ... белгілері, және
бұйымдарды жекелендірудің өзге де құралдары, ... ... және ... ... ... Қарастырылып отырған қылмысқа қатысты мүлікке ... ... ... ... құқықтар жатады. Біз ұрлық мәні ретінде
мүлік міндетті түрде жекелік, экономикалық, заңгерлік қасиеттерге ие ... ... ... ... [36, ... мүлік әрқашан материалдық, атап айтқанда материалдық дүниенің
бөлігі болып ... яғни ... ... бар ... ... ... ... отандық қылмыстық құқық ғылымы үшін ... ... ... ... адам ... ... мүліктік қылмыс
ретінде алаяқтықтың мәні бола алмайды [37, 92-б.]. Қазіргі ... ... ... ... меншікті ұрлау туралы астарлы мағынада, мысалы
ҚР ҚК 184-бабында жауапкершілік бекітілген плагиатты еске алып қана ... Егер ... ... ... нәтижелері меншік белгілеріне ие
бола алса, онда зияткерлік меншік те ... оның ... ... мәні ... деп ... ... ... болады. Осыған байланысты біз Л.В.
Григорьеваның ... ... ... ол ... ... меншікті де жатқызады [31, 12-б.].
Қылмыстық құқық теориясында ... ... ... оған сәйкес белгілі
бір экономикалық құндылыққа ие зат қана ұрлық (оның ішінде ... ... ... ... ... ең алдымен, тұтыну құны, яғни өзінің материалдық
немесе рухани қасиеттерімен ... ... ... ... құнына ие болуы керек деген ой келеді. Егер материалдық
әлемдегі зат адамның белгілі бір ... ... ... ол қажетсіздігіне, қажет етілмеуіне байланысты қылмыстық қол ... де бола ... деп ... ... ... ... ... бойынша біз ұрлық мәні ... ... адам ... ... ... (айырбас құны) тек материалдық
дүниенің заттары ғана емес, объективтік құны бар, адам ... ... ... ... күйдегі жабайы жануарлар) заттар ұрлық мәні болады
деген ғалымдардың пікірімен бөліспейміз [38, 194-б.]. Біз ... адам ... ... ... ғана ... мәні бола алады деп
көрсететін авторлардың ұстанымын ... [39, ... ... ... ... ... және ... заңдық белгі де жатады. Оның мағынасы мұндай зат болып тек бөтен
мүлік, яғни кінәлінің меншік ... ... емес ... ... ... құқық қана бола алады. Бұл ретте кінәлі жеке өзінікі ретінде бұл
мүлікке шынайы да, болжанатын да иелік ету ... ие емес ... айта ... ... бұл ... ... адамның меншік құқығында. Басқаша айтқанда,
бұл мүлік кінәлі үшін бөтен болуы тиіс. ... ... ... ... ... ережелерден қорытынды шығара отырып, алаяқтықтың мәні
–заттар, ... ... ... шикізат, материалдар және қылмыс бұзатын
меншік қатынастары болатын тұтыну құны бар ... ... ... ... да, жылжымайтын мүлік те алаяқтықтың мәні бола алады. Егер
өзінің объективтік қасиеттері бойынша жылжымайтын мүліктің ... ... ... ... ... ... мысалы пәтер, жер учаскесі және т.б.,
оларға алаяқтық қол сұғушылықтар кезінде кінәлі адам ... ... ... ... немесе сенімге қиянат ... ... ... ... ерекшеліктерін ескере отырып, біз бірқатар оқиғаларда
кәсіпкерлік қызметті жүзеге ... үшін ... ... ... жеке ... ... мәні бола алады деген авторлардың
көзқарасын бөлісеміз [40, 243-б.].
Азаматтық айналымнан алынған мүлік алаяқтықтың мәні бола ... егер ... ... ... және ... ... ... төндіретін мүлік (қару-жарақ, жарылғыш ... ... ... құралдары, психотроптық, күшті әсер ететін немесе улы
заттар) ұрланса, онда бұл әрекет мүліктік ... ... ... ... пен ... ... ... халықтың денсаулығы мен
адамгершілікке қарсы қылмыс ретінде сараланады.
Заттың құндылығының көрінісі оның ... ... ... ... 1994 ... 27 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Азаматтық
кодексінің (Жалпы бөлім) (соңғы ... және ... ... ақша ... ... бүкіл аумағында
көрсетулі құн бойынша қабылдауға міндетті заңды ... ... ... ... ақша ... және ... валютасы) және бағалы қағаздар
(облигациялар, вексельдер, ... ... ... ... ... ... және т.б.) да алаяқтықтың мәні бола алады. ... ... ... ... ... ... ... санынан 70%
оқиғасында алаяқтар жәбірленушілердің ақшаларын иемденген.
Қолма қол емес ақша мен ... ... ... ... ... жоқ болуына қарамастан, кінәлі адам жасай отырып, бөтен ... ... ... мәні ... қолма қол емес ақшаны және
банктік салымдарды танитын авторлардың пікірін біз ... [7, ... емес ... ... (ҚР Аазаматтық кодексінің 129-б.)
алаяқтықпен иемденіп алуға (көбіне электрондық есептеу техникасын ... ... ... де ... ұқсас шешілуі тиіс, өйткені олардың
көмегімен ерекше түрде азаматтық ... ... ... ... мәні ... мүлікке құқық қылмыстық-құқықтық теорияда әр
түрлі түсіндіріледі. Мысалы З.А. Незнамова мүлікке ... ... ... ... деп ... «Мүлікке құқық – бұл
заңдық санат, оған меншік иесінің белгілі бір ... яғни ... ... ... ... және иелік ету құқығын қамтиды» [41, 245-
б.].
Л.Д. Гаухман, Е.В. Максимов және басқалар меншік ... ... ... ... ... ... ... авторлар мен
өнертапқыштардың сыйақыға құқығын, мұрагерлік құқықты қоса алғанда, мүлікке
құқықты әр түрлі мүліктік құқық деп түсінеді [42, 21-22 б.]. ... ... ... мәні ... табылмайды, ол қылмыстың аяқталған сәтін
анықтаушы функциясын атқарады деген ... орын ... [43, ... ... мүлікке құқықты алаяқтық жолмен алу меншік ... ... ... ... иесінің құқықтарын не мүлікті ... ... ... ... ... ... қиянат жасау арқылы алаяқтық жолмен
алуын білдіреді. «Мүлікке құқық» түсінігінің ... ... ... ... ... Оған ... ... қол емес ақша,
құжаттандырылмаған бағалы қағаздар, ... ... ... ... салым
және т.б. алаяқтықтың мәні бола алады.
Осылайша біз ... қол ... ... ... ... ... белгілерін қарастырдық.
Алаяқтықтың объективті жағы мүлікті өзінің ... ... ... ... ... ... ... немесе сенімге қиянат жасау
арқылы бөтен мүлікті немесе мүлікке құқықты құқыққа қарсы өтеусіз иемдену
болып табылады. Құқыққа ... ... ... тек ... ... ... ғана емес ... құқыққа қарсылық), кінәліде осы мүлікке
құқық болмаған жағдайда да ... ... ... ... ... Орнына ақша эквивалентімен, басқа мүлікпен, өз еңбегімен
және т.б. орнын толтырмай, мүлікті алу өтеусіз деп ... Егер ... ... ... ... ... ... ұсынылса, онда мұндай
әрекеттерді алаяқтық деп есептеуге болмайды, өйткені олар мүліктік зиян
келтірмейді, себебі меншік ... ... ... ... ... [44, ... Республикасының ҚК 175-бабына ескертпеде көрсетілген ұрлық
нысандарының бірі ... ... ... ... ... ... ... адамдардың пайдасына бөтен мүлікті алуда және
(немесе) пайдалануда» көрінетін әрекеттердің жинақталған сипаттамасы болып
табылады. ... ... айту ... алу деп, біздің
пікірімізше, кінәліге мүлікті немесе мүлікке құқықты ... ... ... жөн, ... ... иесі не оның ... ... немесе күзетуінде
болған адам өз еркімен береді оны ... ... және ... ... ... шатыстыруын түсінген жөн.
Осыған байланысты алаяқтық мүлікті алусыз да мүмкін болатынын ... ... атап ... ... өз ... ... басқа адамдардың
пайдасына айналдыру оны алусыз да жүзеге асырылуы мүмкін. Алаяқтық – бұл
меншік иесінің немесе ... ... ... олар ... ... ... мүлікті немесе бөтен мүлікке ... ... ... кезде қылмыскер сырттай мүлікті иемденбегені, ал меншік иесі оны
қылмыскерге өзі бергені туралы әсер ... ... ... тек ... ғана ... ... ... алу орын алады. Олай болмаған жағдайда алаяқ
оған меншік иесі «ерікті түрде» берген мүлікті нысанын ғана ... ... осы ... ... тиді деп ... ... ... еді.
Алаяқтық жасау кезінде мүлік меншік ... ... ол ... күзетінде болған адамның иелігінен алынады. Осыған байланысты ... ... ... өзге заңды иенің иелігінен бөтен мүлікті іс жүзінде
кінәлінің иелігіне ауыстыруды білдіреді, соның нәтижесінде кінәлі мүлікке
бастапқы иелік ... – оны ... ... алып ... қоса қатысушыға
беруді жүзеге асыра алады. Егер ... ... да бір ... ... ... ... ... кеткен болса, онда мұндай мүлікті
иелену алаяқтықты, сондай-ақ ұрлықтың басқа түрін ... ... ... деп тек ... ... ... тыйым салынған мүлікті
ғана емес, сонымен қатар қолжетімді – кәсіпорынның ... ... ... алаңындағы немесе шаруашылық
қызметін жүзеге асыратын басқа жерде, сондай-ақ ол уақытша ... ... ... ... егер бұл ... ... иесі жоғалтқан болса, осындай
мүлікті де ... ... [45, ... ... кезде мүлікті алу кінәлінің оны өз пайдасына немесе
басқа адамдардың пайдасына айналдырумен, яғни ... ... ... «затқа
билік етумен» қатар жүреді. Мүлікті ұрлаған адам мүлікті өзінің жеке ... ... ... ... және ... ... өзін ... иесінің
орнына қояды, бірақ заңды түрінде ... ... ... иесі болмайды.
Меншік құқығын қылмыстық жолмен алуға болмайды. Сондықтан ... ... ... меншік құқығын жоғалтуға әкеп соқпайды.
Кінәлінің бөтен мүлікті алуы және ... оны өз ... ... бір ... ... бір әрекетпен жасалады. Егер алаяқтық процесінде
уақыттың ұзақтығы болса, мүлікті немесе мүлікке құқықты кінәлінің пайдасына
айналдыруды көрсету ... ... ... ... онда кінәлі
өзінің жеке меншігі сияқты мүлікке немесе мүлікке ... ... ету ... ... ... ... түрде ие болады. Егер кінәлінің өз
қалауы бойынша алынған мүлікке иелік етуге ... ... ... яғни өзінің еркіне бағынбайтын себептер бойынша ол қылмысты ... ... ... бұл ... ... жасауға әрекеттену ретінде
саралауға жатады. Бұл туралы «Бөтеннің мүлкін ... ... ... ... сот ... ... ... Республикасы Жоғарғы сотының
2003 жылғы 11 шілдедегі нормативтік қаулысында ... онда ... және ... егер ... ... және ... оны өз ... бойынша
пайдалануға нақты мүмкіндікке ие болса, онда ... ... ... ... ... ... ... табыла ма , яғни қажетті белгі
ретінде қылмыстық нәтиже оған кіре ме ... ... ұзақ ... ... ... Бұл ... бір ... өз уақытында Қазақстанның
аумағында да қолданылған 1926 жылғы ... ҚК ... ... ... ... ... алу ... өзге жеке пайдалары мақсатына
кінәлінің қол жеткізуіне қарамастан, алдау ... ... ... ... ... ... аяқталған деп есептеуге ... ... ... ... ... ... жылдары қылмыстық кодекстерде,
оның ішінде 1959 ... ... ... ... ... заңнамалық
тұжырымдау алаяқтық материалдық құрамы бар қылмыстардың ... ... ... ... ... ... материалдық құрамы кінәлі мүлікке
құқыққа ие болған және алаяқ іс жүзінде осы ... ... ... ол ... ... ... Осыған байланысты алаяқ ... ... ... ... ... ... олар ... тиісті мүлікті
алуға қол жеткізуіне қарамастан, қылмыс аяқталды деп есептеледі деп ... ... ... [46, ... ... ... диспозициясы алаяқтықтың құрамына қылмыстық
нәтижені енгізу онда жеткілікті айқын баяндалған. Алаяқтыққа анықтама ... заң ... ... ... ... ... ... немесе басқа адамдардың пайдасына ... ... алу ... ... екіншіден осы әрекеттің нәтижесін – меншік иесіне
немесе мүліктің өзге иесіне зиян ... ... ... деп тану үшін ... ... ... ... іс жүзінде қолдануы, оны «пайдалана» бастауы, пайда табуы қажет
етілмейді. Затқа ... осы ... ... өзі ... оның ... алуы маңызды.
Алаяқтықтың жасалуы кезінде қоғамдық қауіпті ... ... ... ... ... ... мүлікті ұрлауды немесе бөтен мүлікке құқықты
алуды білдіреді. Қазақстан ... ... ... берілген
алаяқтықтың жасалу кезіндегі қоғамдық қауіпті әрекеттің жалпы сипаттамасы
осындай.
Алдау және сенімге қиянат жасау ... ... ... Алаяқтық ұрлықтың басқа түрлерінен әрекет ету ... ... ... ... алдау туралы алаяқтық жасау
кезінде мүлікке иелік ету құралы ретінде ой ... ... ... ... қолдану теориясында құралдар деп, әдетте, заттар, құжаттар, түрлі
құралдар мен механизмдер, құбылыстар, өзгеше айтқанда, қылмыс ... ... ... ... тасымалдауыштар түсініледі. Осыған орай
алаяқтық жасау кезінде алдау және ... ... ... ... ... құралдары деп санала алмайды. Сондықтан терминологияның бірізділігі
мақсатында алдау ... ... ... ... тек қылмыс жасау тәсілі
ретінде ғана айту қажет.
Алдау (сенімге қиянат ... – бұл ... ... актісі.
Мүлікке иелік ете отырып, алаяқ алдап қана қоймай, түрлі әрекеттер жасап,
мүлікті алады, қолға түсіреді, ұстайды. Алайда алаяқтық ... ... ... ... ... қылмыскердің әрекетінің негізін құрайды. Алдау
(сенімге қиянат жасау) алаяқтық әрекеттің негізін ... және ... ... ... ... ... отырып, біз алдау
(сенімге қиянат жасау) мен алаяқтықтың қылмыстық ... ... ... ... ... ... иемденудің арасындағы себепті байланыс туралы
айта аламыз. Қылмыстық-құқықтық мағынада себепті байланыс – бұл әрекет
тәсілі мен ... ... ... ... ... әрекет
(әрекетсіздік) пен болған ... ... ... ... пен ... ... ... «жасырын» және «ашық»
ұрлау деген сөздер тек ... ... – тек ... ... Тіпті ұрлық
кезіндегі әрекет оның жасырын ... ... ... деп ... Сол ... ... құрамын талдау кезінде әрекеттің жасырын
сипаты мен ... ... ... байланыс» туралы ... ... ... ... ... ... ... өзі ұрлық пен тонаудың анықтамаларына ... ... ... ... Осы ... ұрлықтың басқа
түрлерінен алаяқтықты бөліп қарау кезінде есте сақтаған жөн.
1.2. Алаяқтықтың субъективтік белгілері
Қылмыстық-құқықтық доктринада «қылмыс субъектісі» термині екі ... ... ... ... ... ... ... және осы
үшін қылмыстық жауапкершілік тартуға қабілетті адам ретінде қалыптасқан.
Екіншіден, ... ... ... элементі ретінде қарастырылады. Ал
қылмыс құрамы қылмыстық заңде ... және ... ... ... ... ... және ... белгілердің
жиынтығын белгілі бір түрдегі қылмыс ретінде білдіретін ...... ... ... ... ... атап өткендей, қылмыс субъектісі түсінігі, ең ... адам ... ... ... ... ... ... белгілердің
жиынтығы қылмыстық жауапкершілікке жатады [48, 37-б.]. Мұндай позиция ... А.Н. ... ... ... ... ... ... тануға қарсы болды, бұл позицияны ол адам өзі жасаған әрекеттің
элементі болып табыла алмайды деп түсіндіреді [49, 97-б.].
«Қылмыс ... ... ... ... субъектісі»
түсініктері қазіргі заманғы заң ғылымында іс ... ... ... және ... оны жасаған адам және жауапкершілік
туралы әңгіме қозғалғанда жиі теңдестіріледі [50, 67-б.].
Егер ... ... ... болсақ, онда іс жүзінде ... бір ... ... ... ... кез ... адам жасай алады, бірақ заңда
белгіленген белгілері бар адам ғана қылмыс субъектісі бола алады. Бұл есі
дұрыстық және ... ... ... ... белгілі бір жас
шамасы.
Осылайша, қолданыстағы ... ... ... ... ... ... мәні ... қылмыс субъектісінің алғаш
рет толық және дәл белгілерін айқындады. Олар бар ... ... ... адам қылмыстық жауапкершілікке тартуға жатады, ал олардың ең
болмаса ... жоқ ... (есі ... және ... ... қауіпті әрекет
жасаған адам ... ... ... ... және ... ... ... қозғала алмайды.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 3-бабына сәйкес қылмыстық
жауапкершіліктің басталуы үшін ... ... ... ... бар, ... ... көзделген қоғамдық қауіпті әрекетті
нақты адамның жасауы ғана негіз бола алады.
Қылмыстық жауапкершілік үшін қылмыс ... ... ... ... ... қана негіз болып табылатыны ... ... өз ... ... ... ... кодексі
9-бабының 1-бөлігіне сәйкес ұқсастығы бойынша қылмыстық жауапкершілікті
болдырмайды.
Бұл ереже заңдылықты ... ... ... және егер ... ... ... ... болса, ешкім қылмыстық жауапкершілікке
тартылмайтынына кепіл болады.
Сонымен қатар біздің мемлекетіміздің алдыңғы ... ... ... ... ... қарағанын және қазіргі
уақытта да қарайтынын атап өткен жөн. Бұл ... ... ... ... белгіленетінін білдіреді, ол туралы төменде нақтырақ айтылатын болады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде өзінің ... ... ... ... ерекше маңызы мәні бар. Алғаш рет
отандық қылмыстық заңнамада ... ... ... ... субъектілерінің белгілерінің бірі ретінде жеке тұлға, ... ... ... құқығында және ... ... ... ... ... бұл ... атай ... тек
ойша алынған. Қолданыстағы Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі ... ... ... ... ... ... ... жойды.
Әрине, қазіргі уақытта, жансыз ... мен ... да ... бола ... ... себебі олар қылмыстық әрекет жасай алмайды.
Алайда тарихта жансыз ... ... ... және т.б. ... ... ... ... қылмыстық құқыққа тән оқиғалардың
болғаны белгілі [51].
Сонымен қатар басқа елдердің ... АҚШ, ... ... ... ГФР) ... ... ... қылмыс субъектісі
болып танылатын заңды тұлғалардың жауапкершілігіне рұқсат етіледі [52].
Алғашқыда біздің ... ... ... қылмыс субъектісі тек
жеке тұлға – адам ғана бола ... ... ... ... сияқты. Алайда
заңды тұлғалардың қылмыстық жауапкершілігі проблемасы едәуір өткір күйде
және оның да өз жақтастары бар ... ... ... ... ... ... заңнамада және сот
практикасында) корпорациялардың қылмыстық жауапкершілік ... атап өту ... Н.С. ... осы ... ... 1845 ... және түзеу жазалары туралы ереженің 530 және 985-баптарын ... (1885 жылы өзі ... ... [54, ... Осы ... ... ... П.П. Пусторослев: «Мысалы Орыстың жазалар туралы ережелері
және Нью-Йорк қылмыстық ережесі сияқты ... ... ... ғана ... ереже түрінде қылмыскер деп жеке тұлғаны, дара адамды
таниды, ал өте сирек ерекше ... ... ... ... ... ... кейбір заңды тұлғаларды да қосады»,-деп жазады
[55, 201-202-б.].
Сондай-ақ ХІХ соңғы ширегінде және ХХ ғасырдың басында жұмыс ... ... Ф. фон Лист ... деп ... ... ... ... онда қолданыстағы императорлық құқық бойынша
корпорация емес, тек жеке адам ғана ... ... ... және сол ... жазаны тартуы мүмкін... Алайда корпорациялар заңгерлік
игіліктерді дербес тасымалдаушылар ... ... ... ... тану тек ықтимал ғана емес, мақсатқа сай болмақ екені де
күмәнсіз» [56, ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық жауапкершілігі қарастырылған.
Сонымен қатар жасалған ... ... үшін ... ... ... Республикасының 2001 жылғы 30 ...... ... ... Қазақстан Республикасының «Әкімшілік құқық
бұзушылық туралы» кодексімен ... ... ... ... ... ... 36-бабының 1-бөлігінде
заңды тұлға «Осы Кодекстің Ерекше бөлігінде тура ... ... ... ... үшін ... жауапкершілікке тартуға жатады»
деп белгіленген.
Қазақстан Республикасының ӘҚБтК 45-бабына сәйкес заңды тұлғаларға
мынадай ... жаза ... ... ... екені қарастырылған:
1) ескерту;
2) әкімшілік айыппұл;
3) әкімшілік құқық бұзушылық ... ... ... ... ... табылған затты өтемді алу;
4) әкімшілік құқық бұзушылық жасау ... ... ... ... ... ... әкімшілік құқық бұзушылық жасау салдарынан алынған
кірістерді, ... және ... ... ... ... ... ... қызметтің белгілі бір түріне немесе белгілі бір әрекеттерді жасау
лицензиясынан, әлеуметтік ... ... ... ... ... оның ... тоқтату;
7) өз бетімен салынып жатқан немесе салынған құрылысты мәжбүрлеп
қирату;
8) заңды тұлғаның қызметін ... ... ... ... ... егер құқықта заңды тұлғаларды құқық бұзушылықтардың
бір түрі үшін жауапкершілікке тарту мүмкіндігі ... ... онда ... бұдан қауіптірек басқа түрі үшін осы субъектілерді
жауапкершілікке ... бас ... үшін ... ... жоқ, оның ... бұзушылықтардың ортақ құрамы құқықтың түрлі салаларында бірдей.
Мәселе құқық ... ... үшін ... ... ... деп тану ... танымауда емес, мәселе заңды ... ... ... ... ... ойымызша, жасалған қылмыс үшін заңды тұлғалардың қылмыстық
жауапкершілігі туралы айтуға ... ... жоқ. Біз ... ... және жеке ... қағидатын заңды тұлғалардың
кінәсіз және ұжымдық жауапкершілігімен үйлестіру мүмкін емес. Кінә ... өз ... ... қарым-қатынасын білдіреді. Заңды тұлғада
мұндай кінә жоқ» деген пікірі өте дұрыс деп есептейміз [58, ... ... ... ... ... тұлға құру арқылы алаяқтық
әрекеттер жасау оларды қылмыс және ... ... ... алмайды деуге болады. Сонымен қатар әкімшілік заңнамада мұндай
заңды тұлғаны Қазақстан Республикасының ӘҚБтК ... ... ... ... рәсімі қарастырылған. Сондай-ақ Қазақстан
Республикасының қазіргі қолданыстағы заңнамасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... Жеке тұлға
қандай да бір қылмыстың орындаушысы болып табылса, ол Қылмыстық кодекстің
Ерекше бөліміндегі тиісті ... ... ... ... ... ... қатар қылмысқа қарсы күрестің қазіргі жағдайларында, оның
ішінде алаяқтық жасағаны үшін заңды тұлғалардың қылмыстық ... ... ... ... зерттеулер жүргізу мәселесін қою
толығымен заңды.
Мысалы ірі мөлшердегі алаяқтық белгілі бір ұйымдастырушылық-құқықтық
нысанда заңды ... құру ... ... жасалады. Осыған байланысты,
біздің пікірімізше, мұндай жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... азаматтық-құқықтық
жауапкершілігін қарастыруға, ал Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің
49-бабын алаяқтық сияқты немесе ... да ... ... ... ... ... құру ... пайдалануды заңды ... ... бірі ... ... ... ... болады.
Осылайша, қолданыстағы Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі
бойынша қылмыс субъектісі тек жеке ... ғана бола ... ол ... ... жасаған қоғамдық қауіпті әрекеттері үшін жауапкершілікте
болуы тиіс. Бұл ретте бұл мән-жай қылмыстық құқықтың ... ... ... ... ... ... ... саналы және дәлелді
қылмыстық әрекеттері үшін дербес қылмыстық ... ... ... [59, ... ... ... әрекеттерін жасауы белгілі бір жағдайларда
түрліше, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... бойынша
саралануы мүмкін.
Мысалы Алматы қаласының Әуезов аудандық ... ... ... С. 2005 ... ... айынан желтоқсан айына дейінгі кезеңде
жұмыс ... ... ... ... ... ЖШС, ... ... «Визуаль», «Дирекс», «Ренат» ЖШС-мен, ... ... ШҚ және ... ... шарттарын жасасқан. Басшылардың
сеніміне кіріп, тауар алғаннан кейін жасырынып кеткен. Бұдан әрі С. «Курдай
Виктория» ... иесі ... ... ... тауар-материалдық бағалы
заттармен бірге жалға алып, тауарларды ұрлап, қашып кеткен.
Алматы қаласының Медеу аудандық сотының үкімінде ... ... ... П. ... ... ... «Витязь» фирмасының филиалын
тіркеп, алдау арқылы «Тұмар» ЖШС-ның басшысының сеніміне кірген және жалған
шарттар жасасып, 16 миллион теңгені ... ... ... 11 ... салық төлеуден жалтарған.
Ш. мен С-ның әрекеттері екі оқиғада да алаяқтық ретінде ... ... ... ... асыратын дүкендердің немесе халыққа қызмет
көрсететін кәсіпорындардың қызметкерлері жасаған тауарлардың (қызметтердің)
тұтынушылық қасиеттеріне немесе ... ... ... ... ... алаяқтық үшін емес, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 223-
бабы бойынша тұтынушыларды алдағаны үшін қылмыстық жауапкершілікте болады.
Қылмыстың ... ... ... ... белгілері көп емес.
Бұл ... ... заң ... ... қағидасына байланысты.
Алаяқтықтың субъектісі – ақыл-есі дұрыс, қылмыс жасаған сәтте белгілі бір
жасқа, яғни 16 ... ... жеке адам бола ... ... ... ұрлаудың жеке нысандарына қылмыстық
жаупкершіліктің түрлі жас мөлшерін белгілейді. Ұрлық, қарақшылық және ... ... ... 14 ... ... ал ... ... мүлікті иеленіп алу немесе ысырап кету үшін ... жаза ... ... ғана ... Заң ... ... жауапкершіліктің ең аз
жас мөлшерін белгілеуде, ең ... ... қай жас ... ... ... түсініп және өзінің іс-әрекеттерін саналы түрде жасағанын
сезіну мүмкіндігін ескерген. Салыстырмалы ... ... ... ... үшін ... ... қарсы әрекет екенін түсіну маңызды
болады. Алайда ... ... ... ... кем ... ... үшін алаяқтық іс-әрекеттердің құқыққа қарсы әрекет екендігі
түсінікті. Демек, ... үшін ... ... 16 ... мәнісі бұл қылмыстың тек қоғамға ерекше қауіптілігінде ғана
емес, сондай-ақ ... ... ... ... және ... ... кәмелетке толмағандар арасында көп тарамағандығына байланысты болса
керек.
Кәмелетке толмаған қылмыскерлер алаяқтықты ... ... ... сирек жасайды, жасалған алаяқтықтың жалпы санынан 2,3% ғана
кәмелетке толмағандар ... ... ... ... ... ... алаяқтық айла-шаралардың күрделі болуымен түсіндіріледі.
Екіншіден, алаяқ жәбірленушінің сеніміне кіріп, өзінің көздеген мақсатына
табысты жете ... ал ... ... кіру ... ... ... ... туралы сөз қозғалса. Кәмелетке толмағандардың алаяқтық іс-
әрекеттерді сирек жасауына орай, ... ... және ... ... ... үшін ... ... басталудың жоғарғы жас мөлшерінің
белгіленуі мақсатқа сай екенін ... Ішкі ... ... ... ... ... нәтижесі көрсеткендей
бүгінгі таңда, ең алдымен – алаяқ бұл ер адам, олар жасаған алаяқтық саны
64% ... ал ... ... ... 36% құрайды (Қосымша В). Осы
тұрғыдан алып қарағанда алаяқтық ... ... мен ... ... ... ... ... – ақыл-есінің дұрыс
болуы, ал бұл ... ... ... ... ... ... ... Бұл
алаяқтық әдісінің ерекшелігімен түсіндіреледі, себебі алаяқтықты тек
белгілі ... ... ... және ... ... ... адам
жасай алады.
Алаяқтық субъектісінің ақыл-есі дұрыс және 16 жасқа толудан басқа
ешқандай ... ... ... Сондықтан алаяқтық арнайы
субъектісі бар қылмыс қатарына ... тек ... ... ... алаяқтық жатады (ҚР ҚК 177-бабының 2-б. «в» т.). Бірақ ... ... ... ... бола ... ... олар жасаған
алдау іс-әрекеттері ... ... ... ... алдау іс-әрекеттері оларды кім жасағанына қарай, яғни
мемлекеттік қызметтерді орындауға ... ... ... адамдар немесе басқа адам, болмаса басқарушылық қызметтерді
орындайтын не орындамайтын ... ... ... ... жағынан алаяқтық кінәліде мүлікті иеленуге немесе бөтен
мүлікке құқықты ... ... ... ... ... Тікелей қасақаналық жалпы ұрлау нысандарының барлығына қатысты
белгі болады. Алаяқтықтың әдісі алдаудың өзі қылмыс ... ... ... ... ... алдаудың болуы мүмкін ... ... ... ... ... абайсыз жаңылыстырса (мысалы, өзі
жаңылыса тұрып) әрине онда ол бөтеннің мүлкін алаяқтық әдістермен ... ... ... Бұл ... ... ... туралы сөз қозғауға
болады.
Алаяқтық – бұл әрбір ақыл-есі дұрыс, қылмыстық жауапкершілік жасына
толған адам үшін оның ... ... ... ... ... ... мен объективтік жағының белгілеріне сәйкес барлық нақты
жағдайларды, өз іс-әрекетінің қоғамдық қауіптілігін ... ... ... ... ... қауіптілікті сезінуін анықтау мәселесі
туындамайды. Алаяқтың қасақаналық мәнісіне тек өз ... ... ... ғана кірмейді, сонымен бірге себептік ... және ... ... ... ... келтіру түріндегі қоғамдық
қауіпті салдардың басталуын алдын ала ... де ... ... ... ... шындық туралы айтпау жолымен алдағанын сезінеді, осылайша
ол жәбірленушіні шатастырып, нәтижесінде жәбірленуші оған ... ... ... ... күні ... ... ... Сенімге қиянат жасау
арқылы алаяқтық жасау барысында кінәлі жәбірленушінің сеніміне қиянат жасап
және сол ... ... ие ... ... ... ... ... иемденетін мүлікке құқығының болмауы, бұл ... ... ... ... ... жасау барысында субъект мүліктің
(мүлікке құқықтың) өзіне ... емес ... ... ... ... ... ... ретінде саралау мүмкіндігін жоққа шығарады.
Алаяқтықтың сараланған түрлерін жасауда ... ... ... ... рет, ... жасалған алаяқтық және т.б.) біледі. Сондықтан
кінәлінің қылмысты саралау үшін ... ... ... ... Бұл ... оның өз әрекеттеріне дұрыс құқықтық баға берген-
бермегені шарт емес.
Алаяқтық кезіндегі ... ... ... ... ... сенімге қиянат жасау жолы арқылы бөтен мүлікті иемденуді немесе ... ... ... мүлікке құқықты алуды көздеп, жәбірленушіге мүлікті ... ... ... ... де, алаяқтықта субъектінің біріншіден, ... ... ... зардаптарына психикалық
қатынасын көрсетуге болады. Алаяқтық кезінде психикалық қатынас әрқашанда
да бірдей болады, сондықтан осы ... ... ... ... кінә
нысаны бар қылмыс деп санауға болмайды. Алаяқ әрқашанда өзінің ... ... және ... ... ... Сонымен бірге алдаудың
нәтижесінде ол бөтен мүлікке ие болатынын алдын-ала біліп, сол ... ... Б.С. ... ... ... ... алдап,
алаяқтық жасалуы мүмкін. «Жәбірленушіні шындыққа сай емес ... ... ... ... қажетті белгісі болмайды. Алаяқтық алдау
– дегеніміз жәбірленуші ... ... оған ... ... беруге
көндіретін белгілі бір зат туралы көрініске сендіру, бұл ретте ... ... ... сай емес ... сезінеді - дейді [61, 172-б.]. Сонымен
бірге Б.С. Никифоров субъективтік жақтың ... ... ... ... өзінің меншігіне айналдыруды тілеу болады деп ... ... ... ... элементтердің бірлесуі алаяқтыққа тән қасиет.
Б.С. Никифоров өзінің ... ... ... ... ... ... ақша қажет болғаннан кейін өзінің затын сатуға тырысады, бірақ оған ол
заттың ... мен ... ... ... ... ... жету үшін ол затты барынша мақтайды, бірақ оның айтқандары
шындыққа сай емес ... ... Бұл ... ... ол ... ... сондай болғанына өте қуанышты болар еді. Бірақ өкінішке орай зат
түкке жарамсыз болып қалады. Б.С. ... ... ... ... бар деп ... [61, ... пайымдаумен келісу қиын. Ең алдымен, өзінің ... ... ... неғұрлым пайдамен сатуға тырысу қоғамдық қауіптілікті
тудырмайды. Алаяқтық үшін ол қажет емес, ал ... зат үшін оған ... ... алуды тілеп және осы жолмен бөтеннің ... ... ... осы ... ... ол айтқан заттың артықшылықтары шындыққа сай емес
екенін толық сезінгенде ғана қол ... ... Егер ол оны ... ... та жоқ ... ... қоғамдық қауіптілік сипатын
сезінбей қылмыстық нәтиже бола алмайды. ... ... ... ... ... отырып, және осылайша өтірік айту ... ... ... ... ... ... ... субъект ол адамды алдағысы келеді.
Жәбірленушіні жаңылыстыру алаяқтық алдаудың өзгеше «аралық нәтижесі» болып,
соңғы нәтиже – ... ... ... психикалық қатынас болса, сондай
қатынасты талап етеді. Сондықтан субъект алдауды саналы түрде ... ... ... ... бөтен мүлікті иеленуді де саналы түрде жасайды. Б.С.
Никифоров келтірген мысалда ... ... ... ... ... ... ... басқа нысандары сияқты тек тікелей ниет болғанда ғана
болуы мүмкін.
Қылмыстық құқық ғылымы мен сот тәжірибесінде қасақаналықты, ... ... ... ... ... және кенеттен
туындаған деп жіктеу белгілі. Алаяқтық қол сұғушылықтар кезінде қасақаналық
көбінесе ... ... ... ... алаяқ қылмыстың аса
маңызды сәттерін тиянақты ойластырып, қылмыс ... ... ... ... ... Мұны ... және ... әрекеттің алдын-ала дайындалудың (жалған
құжаттарды, жасанды заттарды дайындау, жасанды сенім жағдайды ... т.б.) көп болу ... көре ... Алаяқтық қол сұғушылықтар
кезінде субъектінің қасақаналығы ... ... ... ... ... ... ... әрекетінің нәтижелерін алдын-
ала болжап біле алатындығында және белгіленген ... ... ... ... ... туындаған қасақаналықпен
жасалады, бұл ... ... ниет ол ... ... бірден жүзеге
асырылады. Алаяқтық кезінде қасақаналықтың 30% жағдайда жолдасының ойға
салғаны болса, ал 15% жағдайда ... ... ... ... ... ... ... пассивті алдауға тән сипат, яғни ... ... ... ... сол арада жағдайды пайдалануға
тырысады. Сондай-ақ кенеттен туындаған ... ... ... ... ... ... тән қасиет.
Алаяқтық жөніндегі нормалар диспозициясында қылмыстың мақсаты туралы
айтылмайды. Қазақстан Республикасы ҚК ... ... ... ... ... нысандары сияқты, алаяқтық ... ... ... ... болып табылады. Пайдакүнемдік мақсат ұрлаудың міндетті
элементтерінің болуы, оның жеке баю мақсаты ретінде тар ұғымын ... ... ... ... Қазіргі уақытта авторлардың көбі
пайдакүнемдік мақсат мынадай жағдайда да болады деп ... егер ... ... ... ... алуға мүмкіндік беруге тырысса, ... де сол ... ... ... ... ... ... жағының факультативтік белгісі қылмыстың уәжі
болады, ал оның астында ниет жатыр, оны ... ... ... ... ... басшылыққа алады. Алаяқтықта және басқа ұрлауларда ниет
әдетте пайдакүнемдік болады. Бұл заңды нәрсе өйткені ... ... ... ... ... ... ... Ниет адамды не қозғап тұр дене сұраққа
жауап береді, ал мақсат осы ... ... ... ... ... ... онда ... құрамы да жоқ екенін
көрсетеді. Ал алаяқтықтың немесе ұрлаудың басқа нысандарының ... ... ... ... ниет ... олай айта ... топпен жасалған алаяқтық барысында қоса ... ... ... бас ... ... ... ... көмек көрсету үшін
басқа қатысушының пайдасына берсе. Осы ... ... яғни ... ... ... ... болып отыр. Сондай-ақ көрсетілген
қызмет үшін ризашылық білдіру ... ... ... ... ... затты
басқа адамға беру мақсаты да ... ... ... ... ... да
негізгі ниет пайдакүнемдік болмайды, бірақ қылмыскердің мақсаты кең ұғымда
әрине пайдакүнемдік болады. ... ... да ... ниетті
басшылыққа алуына қарамастан, егер оның қылмысының мақсаты мемлекеттік
немесе қоғамдық мүлікті өзінің ... ... ... пайдасына қаратуы
бірдей пайдакүнемдік мақсатты көздейді» – деп Т.Л. Сергеева дұрыс ... 18-б.]. ... ... пен ... ... белгілеу
алаяқтық үшін жауапкершілікке тартудағы қажетті талап. Осы ... ... ... ... ... әрекеттің дұрыс сараланбауына
әкеледі.
1.3 Алаяқтықтың сараланған түрлері
Қолданыстағы қылмыстық заңнама алаяқтықтың қол ... ... ... бір қатар мән-жайларды қарастырады, олардың болуы
қарастырып жатқан әрекет ... ... ... бар қылмыс деп
танылады. Бұл мән-жайларды заң ... ... қол ... ... ... көрсетеді. Қазақстан Республикасының Қылмыстық
кодексі 177-бабының 2-бөлігімен ... ... қол ... ... а) адамдар тобының алдын ала сөз байласуы бойынша; б)
бірнеше рет; в) қызмет бабын ... ... ... ... ... талдауы көрсеткендей алаяқтықтың сараланған түрлері
осы қылымыстың жай түріне ... ... ... Біздің кейбір
мәліметтеріміз бойынша ... ... ҚК-і ... 2 және ... ... алаяқтық әрекеттер жасағаны үшін 2005-2009 жылдары
алаяқтық үшін ... ... ... 80% ... ... тартылып және сотталғандар (соның ішінде ... ... ... көп ... тән ... ... ... (85,3%) соты,
Қарағанды (81,3%), Оңтүстік Қазақстан (84,2%), ... (81,1%), және ... ... ... ... ... жасау туралы күні бұрын уағдаласқан ... ... ... ... ала сөз ... бойынша жасалған алаяқтық
деп танылады.
«Мемлекеттік және қоғамдық мүлікті заңсыз иемдену жөніндегі ... ... КСРО ... Соты ... 1972 ... ... № 4 ... (1984 жылғы 26 сәуірдегі редакциясында)
адамдар ... ... ала сөз ... ... ... мүлікті заңсыз иемдену
деп, егер осы қылмысты бірлесіп жасауы туралы ... ала ... ... танылады – деп көрсетілген [63, 78-б.].
Жеке меншікке қол сұғатын алаяқтыққа қатысты ұқсас түсіндірме ... ... ... ... ... жөніндегі сот тәжірибесі туралы» КСРО
Жоғарғы Соты Пленумының 1986 жылғы 5 қыркүйектегі № 11 ... ... да ... (1990 ... 30 ... редакциясында) [63, 253-
257-б.].
Адамдар тобының алдын ала сөз байласуы бойынша ... ... ... ... барлық қатысушыларда жасалатын қылмыс субъектісінің
белгілері (есі ... ... ... кезінде 16 жасқа толған адам) болу
керек деп айтқан Ю.И. ... және О.Ф. ... ... ... ... осындай түрдегі ... ... ... ... болу ... ... ... орындаушыға қажетті ақпаратты ... және ... ... ... ... іс-қимылдармен әрекет
жасағаны туралы айтылады. Қазақстан Республикасының ҚК 28-бабының тиісті
бөлігі және ... ... «а» ... бойынша (айдап салушы,
көмектесуші, ұйымдастырушы) ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық жауапкершілікке тартылу керек [64].
Қазақстан Республикасының ҚК-і 31-бабының 2-бөлігінде ... ... ала сөз ... ... ... Егер ... ... жасау
туралы күні бұрын уағдаласқан адамдар қатысса, ол адамдар тобы ... ... ... ... ... деп ... Бұл топта қатысудың жалпы
белгілері болу керек олар: қылмыстық құқықта қолданылып субъектілері болып
табылатын, бірлесіп ... және ... ... ... екі ... ... ... жасалған қылмыс - дегеніміз қылмыстық құқықта
қолданатын бір ... ... ал ... субъектінің белгілері
болмаса (есі дұрыс емес, ... ... ... ... және
с.с.), ал біздің ойымызша бұл жағдайда топтық алаяқтық болмайды, бірақ осы
жайында басқа да ... бар. Осы ... тек ... құқықта
қолданатын субъект өзі жасаған ұрлық үшін қылмыстық жауапкершілікке
тартылады. Алаяқтық ... ... тобы тек қоса ... нысанында, яғни
ұрлыққа қатысқан барлық адамдар болмаса оның екеуі алаяқтықтың объективтік
жағын орындаса ғана болады. Ұрлық барысында қоса ... екі ... ... қоса ... кезінде барлық қатысушылар толық немесе
жартылай бір уақытта ... ... ... ... ... аса кең ... жүйелі қоса орындау, мұнда алаяқтықтың
объективтік жағы топ қатысушылары бірнеше кезеңге бөлінеді, ... ... соң бірі ... ... ... ... Қатысу түрі
тұрғысынан осы сараланған белгі, тек ... ала сөз ... ... ... Сөз ... барлық ... ... ала ... бірі ... ... ... дейін қол жеткізсе
танылады. Сөз байласу алаяқтықтың жасалуына дейін, оған дайындалу кезінде
немесе тікелей ... ... ... ... ала деп ... Сөз байласу
мен алаяқтық қол сұғушылықтықтың басталу арасындағы уақыт аралығы маңызды
емес.
Басталған алаяқтыққа адамның қосылуы кейін қылмысты ... ... ... қарастырып жатқан сараланған белгіні осы жағдайда қолдануға
негіз жоқ. Сөз байласу ... ... ... ... конклюденттік
әрекеттер немесе үндемей келісу ... ... ... ... жатқан
сараланған белгіні арту үшін адамдар тобының алдын ала сөз ... ... болу ... яғни бір қылмысты жасау үшін құрылған болу
керек. Оны ... ... топ ... ал қатысу институты өз әрекетін
тоқтатады. ... бұл топ ... ... ... ... аса ... ... сараланатын ұйымдасқан топтан
ерекшеленеді. Әдетте ... сөз ... ... ... ... оған қатысты қылмыс жасаудың орнына, уақытына, әдісіне
қатысты жүргізіледі.
Ұйымдастырушының, айдап салушының немесе ... ... бір ... ... ... ... жағдайларды қоспағанда, ҚК-
нің 28-бабына сілтеме жасалып, осы ... үшін ... ... ... бабы ... туындайды [65].
Бірнеше рет жасалған алаяқтықты қарастырайық. Қылмыстың сараланған
белгісі ретінде қылмыстың бірнеше рет ... ... ... 11-бабымен көзделген, онда ҚК-тің Ерекше бөлімінің белгілі бір
бабында немесе бабының бөлігінде ... екі ... одан да көп ...... ... рет ... деп ... кезінде бірнеше рет жасалудың диапозыны өте кең болады.
Алаяқтықтың ... рет ... екі ... бөлуге болады. Бірініші түрі
–өткен соттылыққа байланысты емес бірнеше рет ... ... Бұл ... екі және одан аса ... жасайды (соның ішінде алаяқтық) қылмыстық
жауаптылықа тарту ескіру мерзімінің шегінде бір де ... үшін ... ... ... ... екі ... болады олар: ұқсас және аралас бірнеше рет
жасау. Ұқсас бірнеше рет ... ... ... ... ... бір және сол бөлігімен көзделген екі және одан көп алаяқтық
жасалады. Бұл ... ... ... ... ... 177-бабы 2-бөлігінің «б» тармағымен қамтылады.
Аралас бірнеше рет жасау екі немесе одан көп ұрлықты құрайды ... ... ... ... ... ... (мысалы ұрлық және
алаяқтық);
б) Қылмыстық кодекстің бір бабының әртүрлі бөліктерімен көзделген: ірі
мөлшерде жасалған алаяқтық (Қазақстан ... ҚК-і ... «б» ... және жай ... ... ... ... 1-бөлігі);
в) қылмыстық әрекеттің әртүрлі сатысында аяқталған ұрлық ... бір ... ... ал ... оқталы немесе керісінші
дайындалу сатысында тоқтатылған);
г) адам әртүрлі ... ... ... ... ... (бір
жағдайда адам алаяқтықтың орындаушысы ... ал ... ... ... айдап салушысы болмаса ұйымдастырушысы болды).
Аралас бірнеше рет қылмыс жасау дегеніміз – оны ... ... ... ... ... екі түрі болады: қылмыстың жиынтығы және
қылмыстың бірнеше мәрте жасалуы. Бұл аралас ... ... ... ... ұрлықтың саралануына әсер етеді: айыптының әрекетін екі баптың
жиынтығы бойынша саралау ... ал ... ... ... рет ... ... керек. Қылмыстың бірнеше рет жасалуын жалғаспалы жасалған
қылмыстан ажырата білу ... яғни ... ... ... ... ... ... жиынтығында бір қылмысты құрайтын ... [24, 206-207 ... ... ... ... ... К. азаматшаның әрекетін
келтіруге болады, ол 2000 жылдың қыркүйек және 2001 жылдың ... ... ... ... сатып аламын деп алдау жолымен оның ақшаларын бөлшектеп
– 1 миллионнан, 500 мыңнан алып отырған жалпы ... үш ... ... ... Неге пәтер берілмейді деген жәбірленушінің сұрағына К. құжаттар
дайын емес немесе құжат дайындайтын адам ... ... ... деп ... с.с. ... ... Жауап алу кезінде К. жәбірленушінің барлық
ақшасын алғысы келгенін айтты. Жәбірленуші барлық ақшаны бірден ... ... жыл бойы ... ... алып ... деген сылтаумен барлық
сомманы бөлшектеп болса да алғысы келді [60]. ... ... ... қамтыған және Қазақстан Республикасының ҚК 177-бабының 3-бөлігі
бойынша дұрыс сараланған, ал ... ... «ірі ... ... ... ... рет ... белгісі жоқ.
Қазақстан Республикасының ҚК-і 177-бабының 2-бөлігі «б» тармағының
және 3-бөлігі «в» ... ... ... ... ... болмауы туралы ғана айтылмайды, сондай-ақ бір соттылығы туралы
айтылады.
Келесі ... ... ... ... ... жасалған
алаяқтық. 1959 жылғы Қазақ ... ... ... ... ... ... ... ұрлағаны жеке нысаны үшін ... ... ол ... ... ... ... өзінің
қызметтік бабының күшіне қарай ол өзінің пайдасына немесе басқа адамдардың
пайдасына айналдыру ... ... ... мен өкімдерді бере алатын
еді. Қылмыстық кодексте осы ұрлау нысанының болуы құқықтанушы-ғалымдармен
бір жақты қабылданған жоқ. ... ... ... пайдалану арқылы ұрлықты
күмәнді деп санаған, өйткені олардың пікірлері бойынша қылмыстың осы ... ... ... ... қылмыс субъектісінің ерекшелігімен
ажыратылады деген [66]. Ал басқа авторлар Қылмыстық кодекстен көрсетілген
ұрлау нысанын алып ... ... емес деп ... [24, ... ... ... деп санаймыз және оған төменде ... ... ... ... ... ... ... атты санатты
алаяқтық құрамындағы иеленуді және ысырап кетуді ... ... ... ... ... ең ... қызмет бабын пайдаланумен жасалған
көрсетілген ұрлау түрлерін ... ... ... Бұл ... ... ... ... жасаған адам, алаяқтықтың мазмұнын ашу
варианттары белгілі дәрежеде ... Бұл ... аса ... ... ... қызметтік бабын пайдалануы иелену немесе ... ... көп ... бірақ ұрлаудың осы түрлеріне оларды ... ... ... қызмет бабын пайдаланып ... ... ... ... ... ... ... жоқ, бірақ оның жедел-шаруашылық
басқаруында болады, болмаса кінәлі немесе басқа адам ... ... ... ... сол мүлікке қатысты әрекеттер ... ... ... [13, 74-75 б.]. Осы және ... құрамының қарастырып жатқан
сараланған түріне қатысты ұқсас түсініктердің дау-дамайсыз екені негізсіз.
Біздің ойымызша алаяқтық ... ... ... пайдалану бөтен
мүлікті алу әдісі болмайды (қызмет бабын пайдаланып иеленіп немесе ысырап
кету осымен ажыратылады), ал ... ... ... ... жасау әдісі
болады. «....егер субъект өзінің қызмет ... ... ... ... ... ... оған ... немесе мүлігіне құқықты беріп,
ал ол оған қызмет ... ... ... ... қиянат жасаған
жағдайда ғана қызмет бабын пайдаланып жасаған алаяқтық болады» - деген Б.В.
Волженкиннің пікірімен келісеміз [67, ... ... ... ... өкілеттігін дұрыс емес және
тиісті белгілемеу кінәлінің әрекетін саралауға әсер етеді.
Осылайша, Қазақстан Республикасы ІІМ Дипломатиялық өкілдіктерді ... ... ... ... болып жұмыс ... ... ... ала ... ... ... ... ҚК-
і 311-бабының 2-бөлігі бойынша 10 мың ... ... пара ... ... яғни оның ... қызметкері М. мас күйдегі туралы
материалға жол бермеу және оның ... әрі ... ... ... үшін пара ... ... қаласының Медеу аудандық сотының
2004 жылғы 19 тамыздағы үкімімен Н. ... ... ... ... ... «в» ... бойынша қызмет бабын
пайдаланып ... ... деп ... ... ... М-ні ... ... өкілеттігі болған жоқ және ол оның мерзімі өтетінің
алдын ала білгені ... ... ... ... ... сот ... болып қызмет
атқарған И. және Т. әрекеттері де Қазақстан ... ҚК-і ... ... ... ... ҚК-і ... «а» және «в» ... қайта сараланған [68].
Қазақстан Республикасының ҚК 177-бабының 3-бөлігіне сәйкес алаяқтықтың
аса сараланған мән-жайларына мынадай жасалған ... түрі ... ... топ ... б) ірі ... ... ... ұрлық немесе қорқытып алушылығы үшін бұрын екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... 2009 жылғы
10 желтоқсандағы № 227-ІV Заңымен алып тасталды; г) ... ... ... адам не оған ... адам ... егер ол қызмет бабын пайдаланумен ұштасса.
Алаяқтықтың келесі түрі – ұйымдасқан топпен жасалған алаяқтық. ... ... ... ... бір ... бірнеше қылмыс жасау үшін күні
бұрын біріккен адамдардың тұрақты тобы ... ол ... топ ... деп ... ... ... ... 31-бабы).
«Бөтеннің мүлкін заңсыз иемдену жөніндегі істер бойынша сот тәжірибесі
туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 11 ...... ... ... бір ... ... қылмысты жасау үшін күні
бұрын біріккен тұрақты топ адамдар (ұйымдасқан ... топ, ... ... ... жасаса, ол ұйымдасқан топ болып қылмыс жасаған
болып танылады.
Бұл ... ... ... ... әрекеттері ұйымдасқан
қылмыстық топты, сол сияқты ... ... ... ... ... қатысқаны үшін жауаптылықты көздейтін ҚК-нің баптары бойынша қосымша
саралануға тиіс.» - деп көрсетілген ... ... топ ... ... ... ... ... тиянақты дайындалумен, қатысушылар арасында рольдерді бөлумен
және т.б. сипатталады. Осы топтың ерекше белгісі, оның ... ... ... тұрақты ұйымдасқан топ қатысушылары қасақана бірнеше қылмыс
жасауды көздейді. Сонымен ұйымдасқан ... ... ... қылмыстық
әрекеттер алдын ала ... ... ... іріктеледі және
олардың арасында рольдер бөлінеді, ... ... ... ... ... ... ... шараларды қамтамасыз етеді.
Көрсетілген белгілердің ... ... ... ... топ ... жасаған адамдардың әрекеттері, топтың әрбір қатысушысының роліне
қарамастан, қоса орындаушы ретінде қарастыруымыз керек.
Қазақстан Республикасының ҚК 31-бабының 6-бөлігіне ... ... құру ... ... ... ... көзделмеген жағдайларда оны
жасау үшін құрылған қылмыстарға дайындалғаны үшін ... ... ... ... ... ҚК-і ... 5-
бөлігіне сәйкес ұйымдасқан топты немесе қылмыстық сыбайластылықты
(қылмыстық ... ... не ... басшылық еткен адам ҚК-тің Ерекше
бөлімінің тиісті баптарында ... ... ... ұйымдастырғаны
және оларға басшылық еткені, сондай-ақ қылмыстар оның қаскүнемдік ниетімен
қамтылса, ұйымдасқан топ немесе қылмыстық ... ... ... барлық қылмыс үшін қылмыстық жауапқа тартылуға тиіс. Ұйымдасқан
топтың ... ... ... ... ұйымның) басқа
қатысушылары ҚК-тің ... ... ... ... көзделген
жағдайларда оларға қатысқаны үшін, сондай-ақ өздері ... ... ... ... үшін ... жауапқа тартылады.
Осы белгі бойынша алаяқтық қол сұғушылықты саралануына мысал ретінде
Қазақстан Республикасының ҚК 177-бабы 3-бөлігінің «а» ... ... ... Ф. және Р. ... айыпталу бойынша қылмыстық істі
келтіруге болады. Алматы қаласының әкімшілігі РМК-ның қызметкерлері ... ... 2001 ... маусымнан қыркүйекке дейін олар алдау жолымен
үш миллион теңгеге жуық соммаға оннан аса фирманың мүлігін алып жасырынып
кеткен. ... 2001 ... ... ... коммерциялық фирмаларға
қатысты алаяқтық жасау мақсатында қылмыстық топ болып біріккен. Олар Алматы
қаласы әкімдігінің бірнеше ... ... мен ... ... ... Халық банкінің бұрыштамалық мөртабанын және бірнеше
жасанды ... ... ... ... ... кінәлілер қандай да
бір өнімнің сатуы ... ... ... ... ... өнімді таратып
беруге шарт жасасатын нақты фирманың өкілін танысып және алдын ала келісім
құру үшін оларды кеңсеге ... ... Әрі ... шарт құрылып, өнім
Алматы қаласының әкімдігі РМК-ның қоймасына жіберілген. Әрі қарай Алматы
қаласының әкімдігі РМК-ның ... өнім ... ... ... ... жабылып, одан барлық құжаттар шығарылған [69].
Енді ірі мөлшерде жасалған ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының ҚК-і 6-тарауының баптарында ірі мөлшер немесе ірі ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарымен белгіленген
айлық есепті ... бес жүз есе асып ... ... құны ... мөлшері танылады. Осы ескертуде көрсетілген ірі мөлшердің шегі бір
уақытта Қазақстан Республикасының ҚК-і ... 1 ... ... ... ірі ... емес ... ... шегі
болады.
Алдау немесе сенімге қиянат жасау жолымен бөтен мүлікті бірнеше ұрлақ
жасап, жалпы күрделілігі ірі мөлшерді құраса, егер ... бір ... ... онда ірі ... жасалған ұрлық деп саралау керек.
«А.» өзінің бизнесіне ... ... өте ... ... ... ... уәде ... және осылайша меншік құқығында жылжымайтын
мүлігі бар адамдардың сеніміне кіріп, оларды ... ... ... т.б.) кепілге қойып банктен несие алуға көндірген, болмаса жылжымайтын
мүлікті сатып бір мезгілде ... ... және ай ... ... уәде ... ... ... сатудан немесе несие соммасынан
алынған ақша соммасын өзіне ... ... ... өз ... ... шатастыру үшін алғашқы уақытта дивиденттерді төлеп отырған
және ... ... ... ... де төлеген. 2003 жылдың
қараша мен 2005 ... ... ... ол 52 ... ... ... жәбірленушілерге келтірілген зиянның көлемі
1 300 000-ден 7 300 000 теңгеге дейін барады. Алматы ... ... ... 2006 ... 5 ... үкімімен «А.» Қазақстан
Республикасының ҚК-і 177-бабының 3-бөлігінң «б» тармағы бойынша ... 7 ... бас ... ... ... ... жасалған алаяқтық туралы айтқанда, егер адамдар ... ... ... ... ұрлық сияқты әрбір қатысушының нақты
алған үлесіне қарамастан, ұрланған мүліктің жалпы ... ... ... ... Егер ... ... ұрлықтың барлық
эпизодтарына қатыспаса, онда олардың әрекеттері олар ... ... ... ... ... болады.
Соңғы уақыттары «қаржы пирамидаларын» құру жолымен алаяқтық жағдайлары
жиі кездеседі, қаржы пирамидалары сонау 1919 жылы АҚШ-та ... ... ... ... ... ... ... «желілік маркетинг» ... ... жиі ... Осындай «пирамидаларды» және «желілік
маркетингті» құрастырушылар салынған соммадан көп ... ... ... ... енгізгені үшін өте көп бонустар алатынына уәде ... ... ... ... әдетте өзінің алғашқы салынған
соммасын ... ал ... ... ... компаниялардың құрбандары
болып қалады. Осындай компаниялардың ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде ондаған, ал ... ... ... ... зиян ... ал ... ірі ... зиян
келтірген алаяқтармен бірдей жауап береді, яғни қылмыс ... ... ... көрсеткіштен бес жүз есе асатын көлеммен жауап береді, қазіргі
уақытта ол 546000 ... ... ... ... бұл ... ... ... тудырмайды. Осыған байланысты Қазақстан Республикасы ҚК
177-бабын «аса ірі мөлшерде» алаяқтық үшін ... ... ... ... ... оның ... ... есептік
көрсеткіштен бес мың есе деп ... оны ... ... ... ескертуінде көрсету керек.
Қазақстан Республикасының ҚК-і 177-бабының «в» ... ... ... алушылығы үшін бұрын екі немесе одан да көп рет сотталған жасалған
алаяқтық Қазақстан Республикасы 2009 жылғы 10 желтоқсандағы № ... ... алып ... ... ... ... ... адам не оған
теңестірілген адам жасаған алаяқтық, егер ол ... ... ... ... ... ... мынадай қорытынды
жасауға болады:
1) алаяқтықтың жалпы құрылымында алаяқтықтың сараланған ... ... жай ... арта ... ... Республикасының ҚК-і 177-бабының 2-бөлігіне сәйкес
алаяқтық қол ... ... ... а) ... тобының алдын ала
сөз байласуы бойынша; б) бірнеше рет; в) ... ... ... жасалған
алаяқтық жатады;
3) сонымен бірге Қазақстан Республикасының ҚК-і ... ... аса ... мән-жайларын белгілейді олар:
а) ұйымдасқан топ жасаған; б) ірі ... ... ... в) ұрлық
немесе қорқытып алушылығы үшін бұрын екі немесе одан да көп рет сотталған
жасалған ... ... ... 2009 жылғы 10 желтоқсандағы
№ 227-ІV Заңымен алып тасталды; г) ... ... ... адам не оған теңестірілген адам жасаған алаяқтық, егер ол ... ... ... ... ... КҮРЕСТЕ ҚЫЛМЫСТЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖӘНЕ КРИМИНОЛОГИЯЛЫҚ
ШАРАЛАРДЫ ЖЕТІЛДІРУДІҢ ӨЗЕКТІ ПРОБЛЕМАЛАРЫ
2.1 Алаяқтық үшін жауапкершілік туралы қылмыстық заңнаманың нормаларын
жетілдірудің қазіргі заманғы ... ... ... сәйкес жалпыға танылған
қағидаттармен және ... ... ... ... ... ... ететін қолданыстағы заңнама одан әрі дамытуды –кезең-кезеңмен
жетілдіруді, қажет болғанда қоғамды одан әрі ... ... оның ... міндеттеріне жауап ... ... ... ... қабылдауды қажет етеді [71, 32-б].
Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша алаяқтыққа қарсы күрестің
проблемаларын зерттеу алаяқтық ... ... ... қажет ететінін көрсетті. Осы кіші бөлімде біз осы ... ... ... талдау жасаймыз.
Олардың бірі компьютерлік алаяқтықтың қарқынды өсуі болып табылады.
Ауқымы бойынша олар тез дамитын қылмыстық индустрияға айналуда, ... ... да, ... ... да ... ... ... топтар
компьютерлік алаяқтықты заңсыз дамудың ірі көзі ретінде ... ... ... ... ... өзге нысандарынан гөрі
айтарлықтай мол ... ... ... ... ... ... күрестегі қазіргі
қолданыстағы қылмыстық заңнамасының ... ... ... қазіргі кездегі қажеттіліктеріне жауап бермейді. Сондықтан
да Қазақстан Республикасының ҚК 177-бабының 2-бөлігіне «г» ... ... ... ... ретінде мынадай құрамды – компьютерлік техниканы
пайдалана отырып, ... ... ... ... негіздер бар.
Осы құрамда компьютерлік ақпаратты манипуляциялау деп алаяқтықтың
мақсатына қол жеткізу үшін оны ... не ... ... ... ... ... құруды түсіну керек.
Алаяқтыққа қарыс күрестің құқық қолдану практикасын зерттеу сондай-ақ
алдау және ... ... ... сияқты алаяқтық әрекеттер ... ... ... ... ... ... заңнамада алаяқтықтың толық ашылған анықтамасы берілмеген.
Сонымен қатар Ресей империясының ... ... ... түсінігіне толық анықтама берілген және оның ең көп ... ... [72, ... ... ... ... қолданушының
алаяқтық түсінігіне заң шығарушының енгізген мазмұны туралы айтарлықтай кең
және дәл түсінік ... ... ... Осы кең ... ... ... біздің пікірімізше, негізсіз алыстап кеткен. Заңдық техника және
практикада заңды ... ... ... ету ... алып ... ... түрлі доктриналық түсіндірулермен және практикада бір
ережені ... ... ... ... қылмыстық заңның ... ... ... үшін ... ... шет ... еуропалық
заңнамалардың арасында алаяқтықтың аса кең ... ... ... ... ҚК ... ... ... үшінші
тұлғаға құқыққа қарсы мүліктік пайда табу ... ... ... ... ... ... оны ... қолдай отырып, жалған фактілерді
шынайы етіп көрсетіп немесе шынайы фактілерді бұрмалау ... ... ... зиян ... адам үшін жаза ... [73, ... Бұл ... алдау жолымен пайдакүнемдік ниетпен мүліктік зиян келтіру туралы
болып отыр.
Егер орындаушы:
1) үнемі ... ... ... ... ... жасауға кәсібі
түрінде әрекет етсе немесе сол үшін ұйымдастырылған банданың мүшесі болса;
2) ірі мөлшерде мүліктік зиян келтірсе ... ... көп ... зиян ... ... ... ... алаяқтық жасау пиғылмен
әрекет етсе;
3) басқа адамды экономикалық қажеттілік күйінде қалдырса;
4) лауазымды ... бола ... ... ... ... ... ... пайдаланса немесе сақтандыру оқиғасының болуын бұрмаласа,
егер осы мақсатта ол немесе басқа адам ... құны бар ... ... немесе
оны өртеу арқылы толық немесе ішінара бұзса, кемені батырса немесе ... ... бұл ... ... ... ... ретінде
танылады.
Герман түріндегі алаяқтықтың негізгі ... ... ... және ... ... кең ... болып табылады.
Басқа еуропалық елдердің құқығында алаяқтық туралы нормалардың дамуын
зерттей отырып, көрсетілген ... ... ... ... атап ... болады.
Мысалы Франция Қылмыстық кодексінің 313-бабы бойынша алаяқтық деп
ойдан ... есім ... ... ... лауазымды немесе жағдайды
пайдалану немесе осы тұлғаның өзіне зиян келтіріп немесе үшінші тұлғаларға
зиян келтіру ниетін ояту үшін ... ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражат, бағалы заттар немесе қандай да бір
қызмет ... ... ... немесе міндеттемеден босатуды қамтитын
қандай да бір ... ... ... ... қатар алаяқтыққа қатысы бар әрекеттер деп орындаушыға белгілі
немесе белгісіз ... ... ... ... ... ... дене ... дене және психикалық ақаулығына немесе жүктілік
жағдайына байланысты ... ... ... ... ... осы
кәмелетке толмағанның немесе осы адамды ол үшін онша пайдалы емес әрекетке
немесе әрекетсіздікке мәжбүрлеу үшін ... ... ... ... ҚК ... ... алдау деп сонымен қатар адам төлеуге
жағдайы жоқ екенін біле тұрып немесе ... ... ... ... ... ... ... өзіне сусын немесе тамақ беруді сұраған;
бөлмелерді жалға беретін мекемеде бір ... ... ... ... сұраған
және оған орналасқан; оған өткізу желісінің қызметкерлері автомобильдің
барлық ... бір ... ... ... ... ... немесе
жағар май материалдарымен қызмет көрсетуді сұраған адамның әркеттерін
таниды.
Алаяқтық – бұл ... кез ... ... ... ... сыйлықтар,
уәделер, сөз байласу көмегімен жария сатулар жүргізу кезінде бағаны қосушы
адамды алып кету немесе мердігерлікке баға қосуды ... ... ... ... ... [74, ... ... кодексінде нарықтық экономика жағдайында кең
таралған әрекет ретінде алаяқтыққа 6-тараудың тұтас бір бөлімі ... ... ҚК ... ... ... басқа адамда шатасу
туындау үшін жеткілікті алдауды пайдалана отырып, пайда көру мақсатында оны
өзіне немесе басқа адамдарға зиян келтіріп, мүлікке ... ету ... ... ... ... ақпаратты пайдаланып немесе басқа
ыңғайлы алдауды пайдаланып, ... ... зиян ... ... ... ... қарсы беруге қол жеткізетін адамдар жасайды ... ... ... ... заңда мұндай егжей-тегжейлі
баяндау барлық шет елдердің қылмыстық ... ... ... да ... ... заңнамасында алаяқтық түрлерін талдау
белгілі бір мөлшерде ерекше болып көрінеді. ҚХР ҚК алаяқтықты меншікке және
нарықтық экономика ... ... ... ... айқындайды [76].
Бірінші жағдайда ҚХР ҚК 266-бапта елеулі сомадағы қоғамдық және жеке
құндылықтармен алаяқтық жасағаны үшін жауапкершілік белгілейді, ол үш ... бас ... ... ... ... ... ... қосымша немесе дербес жаза ретінде айыппұл салынады. Сома ірі
мөлшерде болса немесе басқа ауырлататын мән-жайларда үш ... он ... бас ... ... жазалануы мүмкін, қосымша жаза ... ... ... ... аса ірі ... ... ... да тым
ауырлататын мән-жайлар болса, алаяқтық он және одан көп ... ... ... ... өмір бойы бас ... ... ... жаза ретінде айыппұл ... ... ... ҚХР ҚК сол ... ... ... жасыру, ұстауға
қарсылық көрсету немесе айғақтарды жою үшін күш қолданылған» алаяқтықтың
сараланған түрін қарастырады, ол үш ... он ... ... бас ... жазаланады.
Екінші жағдайда заң шығарушы заңсыз елеулі сома алу мақсатына алаяқтық
тәсілдердің ... ... ... жинағаны (ҚХР ҚК 192-б.); заңсыз
елеулі сома алу мақсатында ... ... ... қаржылық құрылымдардан
алдау жолымен несиелер алғаны (ҚХР ҚК ... ... ... ... алаяқтық қылмыс (ҚХР ҚК ... ... ... ... ... (ҚХР ҚК ... елеулі сомаға несие
карточкаларымен алаяқтық әрекеттер (ҚХР ҚК 196-б.); елеулі сомаға мемлекет
эмитирациялаған ... ... ... ... ... ... немесе өзге де бағалы қағаздарды пайдалана отырып, алаяқтық
әрекеттер үшін (ҚХР ҚК 197-б.); елеулі ... ... ... ... үшін (ҚХР ҚК 197-б.) ... ... [76].
Германияның, Францияның, Испанияның және Қытайдың қылмыстық кодекстері
бойынша алаяқтықтың ... ... ... ... ... ... 177-бабында баяндалған алаяқтықтың анықтамасымен
салыстырғанда бұл елдердің ҚК-де ... ... ... ... ... ... ашатын толық анықтама берілетінін көрсетті.
Осылайша Германияның, Испанияның және ... ... заңы ... ... ... ХХ ... ... Ресейдің қылмыстық заңы секілді
алаяқтыққа толық ... ... ... ... Бұл ... ... жеткілікті түрде нақты заң ережелерінің құқық қолдану практикасын
қамтамасыз етеді.
Қазақстан Республикасының ҚК ... ... ... ... үшін ... ... ... әлі де егжей-тегжейлі
ашу қажет еді. Жоғарыда ... ... ... ... қателіктерді болдырмау мақсатында Қазақстан Республикасының ҚК 177-
бабының диспозициясынан «бөтен мүлікке құқықты алу» түсінігін алып тастау
қажет деп ... ... ... ... ҚК ... ... жаңа, толығырақ редакцияда жазу ұсынылады:
«177-бап. Алаяқтық
1. Алаяқтық, яғни адамға көрінеу ... ... ... ... олар ... ... міндетті шынайы мән-жайларды көрінеу жасыру
немесе ... ... ... яғни ... мүлкін иемдену үшін
жәбірленушімен ... жеке ... ... ... ... ... ... жалған арнайы өкілеттіктерін пайдалану арқылы
ақпаратты манипуляциялау ... ... ... бөтеннің мүлкін ұрлау».
Ұсынылып отырған редакция, біздің пікірімізше, ... ... ... және бірыңғай түсіну есебінен құқық қолдану практикасын
бірдейлендіруге мүмкіндік береді.
Соңғы жылдары экономика саласындағы ... өсу ... ... ... ... ... сенімге қиянат жасау арқылы ұрлаудың үлес
салмағы өте ... ... ... және ... ... ... салымшыларды тарту бойынша компаниялар құру жолымен ... мен ... ... көп зиян ... («Смагулов и К°» және
т.б.), ... ... ... ... ... ... ... Алаяқтық
қылмыстың мұндай нысандарының дамуындағы жақын уақыттағы болжамы көңіл
көншітпейді.
Сонымен қатар ... ... ... ... (ҚК 177-б. 3-б. ... тек ірі көлемде жасалған алаяқтық үшін (егер зиянның мөлшері ... ... ғана ... ... Әңгіме құны (ҚК 175-б.
ескертпенің 2-т.) қылмыс ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштің мөлшерінен бес мың есе
асатын мүлік туралы болып отыр ... ... 546 000 ... әрекеттің іс жүзіндегі қаупін көрсетпейді, себебі мысалы ... ... зиян ... ірі ... ... ... ... алаяқтықтың ерекше сараланатын құрамы – осы әрекетті аса
ірі мөлшерде жасау ... жаңа ... ... ... ... ... ... күшейту проблемасы туындағаны әбден орынды.
Ұрланған заттың құндылығын және келтірілген зиянды ... ... аса ... ... ҚК ерекше сараланатын белгісі ретінде
бөлініп қаралады (250-б.) [75, ... ... ... ... ... ... ... белгісі ретінде аса ірі мөлшерді енгізу мақсатқа сай.
Қазақстан Республикасы ҚК 117-бабын төртінші бөлікпен толықтыруды
ұсынамыз, ... ... ... ... ретінде мүліктің құны деп
есептеуге болатын «аса ірі зиян» келтірген алаяқтық ... үшін ... ... ретінде қылмыс жасалған сәтте Қазақстан Республикасының
заңнамасымен белгіленген айлық есептік көрсеткіштің мөлшерінен бес мың есе
асатын соманы ... ... ... ... 546 000 теңге).
Бұл ұсынысты іске асыру жәбірленушілерге ... ... ... зиян ... ... ... ... дифференцияланған түрде қарауға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасы ҚК ... ... ... ең ... ... саны көп және көп ... ... сипаттағы түрлі «пирамидалар» құрушылар тартылатын
болады.
Қазақстан Республикасының ҚК ... ... ... ... белгілі бір лауазымды атқару немесе белігіл бір қызметпен
айналысу құқығынан айыры отырып, жеті ... он екі ... ... ... ... ... ... алаяқтықтың ерекше сараланатын осы құрамы кінәлілер үшін
туындайтын ... ... ... ауыр ... ... ... ойымызша, аса ірі зиянның мөлшеріне қатысты түсіндірмені
Қазақстан Республикасы ҚК ... ... ... ... ... ол, жоғарыда көрсетілгендей, қылмыс жасалған сәтте Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... бес мың есе ... мүліктің құнына тең болуы тиіс. Ол ... ... ... ... ... ... ... қатысты болуы
қажет.
Біздің пікірімізше, Қазақстан Республикасы ҚК 177-бабын а) ... ... б) аса ірі ... ... ... ... ... қарастырылған 4-бөлікпен толықтыру қажет.
Осыған байланысты Қазақстан Республикасы ҚК 175-бабына ескертпенің 2-
тармағын ... ... ... ... «Аса ірі мөлшер деп
ұрланған мүліктің немесе келтірілген зиянның бес мың есе ... ... ... тең құны ... ... ... ... Қазақстан Республикасы ҚК 177-бабы
оны диспозициясының конструкциялық кемшіліктеріне байланысты ... және ... ... жеткіліксіздігі болып табылады.
Біздің пікірімізше, негізгі (Қазақстан Республикасы ҚК 177-бабының ... және ... ... ... ҚК ... ... ... айыппұл мүлдем жеңіл болып табылады.
Жүргізілген зерттеу мыналардың ... сай ... ... ... ... ҚК 177-бабының 1-бөлігінде 400-ден 900-ге
дейінгі айлық есептік көрсеткіш ... ... төрт ... он ... ... сотталған адамның еңбекақысы немесе өзге кірісі мөлшерінде
айыппұл қарастыру;
2) ... ... ҚК ... ... ... ... ... есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе алты айдан бір жыл және
алты айға дейінгі және кездегі ... ... ... ... ... мөлшерінде айыппұл қарастыру.
Репрессивтілігін көтеру есебінен айыппұлды қолдануды тартымды етіп,
қылмыстық-құқықтық нормалардың ... ... үшін ... ҚК 177-бабының 1 және 2-бөлігіне тиісті өзгерістер енгізу
ұсынылады. Бұл ... ол бас ... ... ... ... бола
алады, оны қысқарту қажеттілігі туралы соңғы ... ... ... жаза ... ... бір ... ... немесе белгілі бір
қызметпен айналысу құқығынан айыру сияқты түрін енгізу ... ... ... бірі ... ... ҚК ... 2-бөлігі) оны адамның қызметтік жағдайын пайдалана отырып, жасауы
болып табылады. Біз арнайы субъект ретінде Қазақстан Республикасы ҚК ... ... ... өкілінің алаяқтық жасауын бөліп қарауды ұсынамыз.
Сондықтан да барабар реакция келешекте осындай әрекеттер жасауын ... ... бір ... ... ... ... бір ... айналысу
құқығынан айыру болып табылады.
Сот Қазақстан Республикасы ҚК 41-бабына сәйкес осы жаза ... өзі ... алса да біз ... санкциясына енгізілетін бұл өзгеріс бұрынғы
билік өкілдерінің немесе қызметтік ... ... ... ... жасауына алаяқтарды шектейді деп есептейміз. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... лауазымдарға жұмысқа
тұруын шектейді.
Бұл қосымша жазаның мерзімі, біздің ... ... ҚК ... 2 және 3-бөліктері үшін алты айдан үш дейін, ал
ұсынылып отырған осы ... ... ... үшін бір ... жеті жылға
дейін қосымша жаза белгілеу қажет.
Сақтандыру саласында ... ... ... ... ... ... Қылмыстық кодексіне ... ... үшін ... қарастыратын «177-1-бап. Сақтандыру
саласындағы алаяқтық» деген жеке бап енгізу ... ... ... ... ... шарты бойынша
бір тарап (сақтанушы) сақтандыру сыйақысын төлеуге міндеттенеді, ал екінші
тарап (сақтандырушы) ... ... ... жағдайда шартта белгіленген
сома шегінде сақтанушыға немесе пайдасына шарт жасалған өзге ... ... ... ... ... ... асыруға міндеттенеді.
Біз ұсынып отырған қылмыстық–құқықтық норманың ерекшелігі қарастырылып
отырған қылмыс түрінде сақтанушылар да, сақтандырушылар да ... ... ... ... ... ... сақтандыру сыйақыларының
сомасын, ал екнішілері сақтандыру төлемінің сомасын алады.
Қылмыстың осы түрінің ... өте ... ... ... ... жалған сақтандыру агенті жалған шарттар жасап, сақтандыру
компанияларының ... ... ... ... беріп, сақтандыру
сыйақыларын алып кетеді. Бұл сақтандыру полистері ... ... ... ала ... және ... құқық қорғау органдарына
жүгінбейді, себебі өздері осы ... ... ... ... және т.б. Құрылтайшылары шетелдік компаниялар болып табылатын ... ... ... ... ... ... ... қасақана
сақтандыру сыйақысы шетелдік компанияға түскен жағдайда ғана сақтандыру
төлемі ... ... ... ... компанияларынан интервью
алу заңсыз сақтандыру төлемдерін алу мақсатында ... ... ... ... ... ... ... және кейде жол
полициясы қызметкерлерін тарта отырып, жалған жол–көлік ... ... ... ... ... ... ... тиемеу; сақтандыру
шартын сақтандыру оқиғасынан кейін жасау және ... ... ... ... және т.б. ... сақтандыру оқиғаларының бұрмаланғанын
анықтаған сақтандыру компаниялары сақтандыру сомасын ... бас ... ... ... ... ... үшін ... жауапкершілікке
тарту туралы мәселе сақтандыру компанияларының тарапынан да, ... ... ... да ден ... ... ұсынып отырған қылмыстық-құқықтық норманың диспозициясы мынадай
мазмұнда болуы тиіс:
«Сақтандыру саласындағы алаяқтық, яғни жалған ... ... ... ... ... ... алдаудың немесе сенімге қиянат
жасаудың өзге жолымен сақтандыру сыйақысының сомаларын не болмаса ұрлау».
2.2 ... ... ... ... ... күрес проблемаларын зерттеу тіркелген алаяқтықтардың
және 2005-2009 жылдары тіркелген жалпы қылмыстылық бойынша алаяқтықтың ... ... ... өсу үрдісі байқалатынын көрсетті. 2005 ... ... саны 8828 ... ... ал 2009 жылы ... фактісі тіркелді.
Сонымен қатар зерттеу процесінде алаяқтық әрекеттердің саны мен ... ... ... дамуымен өсіп келеді деген тезис расталды.
Қазақстанда нарықтық экономиканың одан әрі ... ... ... ... олар одан әрі ... беретін болады деп негізді ұйғарым жасауға
болады. Сондықтан алаяқтықты ескертуге кешенді тәсілдер қажет.
Егер тарихи ... ... ... ... туралы идея
адамзат қоғамының ізгілікті көзқарастары мен дүниетанымының дамуымен бірге
пайда ... ... да ... ... ... ... еңбектерінде қылмыстарды ескерту ... ... ... 237-246-б.]. Ең атақтылары француз ... ... рухы ... философиялық-құқықтық трактаты (1748 ж.) және
итальян ағартушысы, заңгері және публицисі Ч. ... ... ... ... еңбегі болды (1764 ж.), ол мәні жағынан қылмыстық ... адам ... ... ... ... оларға қарсы күрестің өзге түрлерінің алдында
басым болу ... оған ... ... ... Фукидид айтып кетсе де,
[79, 128-130-б.], алғаш рет ... ... Ш. ... [78, ... ... ағылшын утописі Т. Мор қылмыстың, маскүнемдіктің,
қайыршылықтың әлеуметтік себептерін ... ... ... деп ... ... ... және монополияға ұқсас озбырлығын жүгендеңдер.
Арамтамақтардың азырақ ... ... ... ... жасап,
оларды жазалаудан өзге сендер бірдеңе істейсіңдер ме? деп сұраймын [80, 136-
б.].
Криминологиялық әдебиетте қылмысты ескеру түсінігі ... ... ... ... ... танылған осы түсініктің орныққан анықтамасы жоқ [81,
169-б.]. Қылмыстың себептері мен ... ... ... бейтараптандыруға
бағытталған мемлекеттік және қоғамдық органдардың ... ... ... ... ... ең көп тараған анықтамасы болып
табылады [82].
Алаяқтықты ескерту жөніндегі алдын алу жұмысының негізгі бағыттарының
жүйесі мен ... ... ... осы әрекеттерді жасауға негіз болған
себептер мен мән-жайларға сәйкес ... ... ... бөлігі ретінде Қазақстанның тарихы көптеген жылдарғы
қуғын-сүргіндермен және халыққа қатал ... ... ... ... пен ... әкімшіліктендірумен, жоспарлы
шешімдерді қабылдаудағы волюнтаризммен және басқалармен сипатталғанына
қарамастан, қылмысты ... ... ... ... ... бас ... Тіпті қуғын-сүргін мен заңсыздық жылдарында да ... ... ... ... ... ... жоқ. Бұл ... ұран болып
қалуы басқа әңгіме.
Еліміздің барлық жетекші криминологтары – Н.М.Әбдіров, ... ... ... ... ... Бейсенов, И.Ш. Борчашвили, С.Я. Булатов, У.С.Жекебаев,
Н.О. Дулатбеков, С.Е. ... Е.И. ... ... ... С.С. ... М.С. ... ... Оңғарбаев, С.М. Рахметов, И.И. Рогов, Г.Р.
Рүстемова, Б.Х.Төлеубекова, Н.Н. Турецкий, К.Ш. Уканов, Д.С. Чукмаитов ... өз ... ... бір ... ... ... ... ескерту теориясының қалыптасуы мен дамуына белгілі ресейлік
ғалым-криминологтар Г.А. Аванесов, А.И. ... Ю.М. ... ... Ю.Д. ... С.Е. ... П.С. ... А.И. ... Жалинский, К.Е. Игошев, И.И. Карпец, В.Н. ... ... Г.М. ... И.Б. ... В.В. ... ... В.Д. ... ... ... және
тағы басқалар елеулі үлес қосты.
Сонымен қатар мамандар үшін қылмысқа қарсы күрес проблемасын ... ... және ... әрекетінің жолын кесу жолымен ғана шешу
мүмкін емес екені бұрыннан белгілі болды. Бүгінгі таңда қылмыстың өсуі мен
таралуының ... ... ... ал ... ... жөніндегі
бағдарламаларға қылмысты ескертудің кешендік тәсілін енгізу қажет ететін
күйде.
Тек кешенді тәсіл ғана қоғамдық тәртіп бұзу мен ... ... ... ... ... жою үшін ... ... Проблемаларды кешенді шешу туралы әңгіме болғанда, экономикалық,
ұйымдасытырушылық және ... ... ... ... ... ... ... процеске түрлі факторлардың әсер ету
дәрежесі мен сипатын ... ... ... пайдалыларды барынша
пайдалануға және олардың ... ... ... ... болады. Әлеуметтік ақпараттың барлық жиынтығын ... ... ... ... ... құбылыстарға қарсы күрестің бірыңғай
стратегиясы әзірленуі тиіс.
Алаяқтықты ... ... ... ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік салаға бағытталған
негізгі шараларды ... ... ... ... біріктіру
қажеттілігіне негізделген. Бұл шараларды алаяқтықты ескерту мақсатында
пайдалану мақсатқа сай.
Бірінші түрі ... ... ... ... ... ... сай
шешуге бағытталған бірыңғай мемлекеттік идеологияны дайындау жөніндегі
шаралар болуы тиіс. Осы шараларды іске ... ... ... ... үшін ... ... ... қажет: түрде мүлік сатып алуға
болады және пайдалы, ал осы ... ... ... мінез-құлық жеңіл
анықталады және қатаң жазаланады.
Бұл стереотипті енгізуді Қазақстан халқының экономикалық айналымға
қатысуының мақсатты ... ... ... және іске ... негізіне
жүзеге асыру ұсынылады. Бұл бағдарламада республика тұрғындарын шағын
және орта ... ... өз ... ... ... капитал болуы үшін
экономикалық қызметтің әр түріне пайдалануға тартудың ... ... ... Басқаша айтқанда, көрсетілген бағдарламаның базасында
азаматтарды нарықтық экономика ... ... ... ақша табуға
үйрету қажет. Егер мұны жасамасақ, онда әлі де ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ... бейім сақталатын болады.
Бұл алаяқтық әрекеттер санының ұдайы өсуімен лаң туғызады. Заңға сай ... ... ... мен ... ... ... меншікке және
экономикалық саладағы ... ... қол ... әкеп ... ... ... деңгейдегі бірінші кезектегі шаралар ретінде мыналар
қажет деп есептейміз:
1. Кешенді түрде, яғни түрлі ... ... ... және ... педагогика, криминология және виктимология, күш
көрсету, конфликтология теориялары, құқықтық ... ... ... ... ... және т.б.) ... меншікке қарсы
зорлық-зомбылықтың, қылмыстың, оның ішінде алаяқтықтың және оларға қарсы
күрестің, сондай-ақ жалпы жеке адамның ... ... ... ... және ... ... ... негізінде жалпы және жеке субъектілер, құқық
бұзушылықтардың ... ... ... бойынша (бұл қазіргі кезеңде
ерекше өзекті болып табылады) проблемалардың ... ... ... ... ... ажырамас құқықтарын, оның ішінде меншігін ... ... ... ... актілердің іс жүзінде іске
асырылуын қамтамасыз ету; қолданыстағы ... ... ... ... күш ... ... оның ... психикалық күш
көрсету саласындағы зерттеулерді кеңейту; тиісті бейінде мамандар дайындау.
5. Девиантты мінез-құлықты ескерту және барлық деңгейлерде әлеуметтік
бақылауды қамтамасыз ету ... ... ... ... (70-80 ... ... жүйе ... әлеуметтік институттар жүйесін кезең-кезеңмен өрістету.
6. Субъектілердің түрлі санаттары үшін мүліктік қауіпсіздік ... ... ету ... бойынша ғылыми-танымдық әдебиеттер
дайындауды және жеткілікті тираждармен жүйелі түрде ... ... ... ... ... меншікке қарсы қылмыстарды, алаяқтық
әрекеттерді ескертудің өңірлік ... құру ... сай ... ... ... ... мүліктік қауіпсіздігін
қамтамасыз етудің тиімді жүйесін құру мынадай ... ... ... ... қағидаттарды сақтауды көздейді:
1) тарихи, мәдени, әлеуметтік-экономикалық даму ерекшеліктері, күш
көрсету мен қылмыстың түрлері мен ... ... ... ... ... ... жай-күйі және арақатынасы;
2) өңірлерде бар күштер мен құралдардың, ... ... ... ... ... алыдн алу және бақылау субъектілерінің
спецификалық әлеуеті;
3) күш көрсету мен ... ... және оның ... ... ... дауын айқындайтын факторлардың белгілі бір жиынтығы, ал
бастысы – ... ... ... ... ... ... қатысты.
Екі жүйе өзара байланысты, осы ретте өңірлік бағдарлама мемлекеттің
қолдауынсыз іске асырыла ... Бұл ... ... ... ... ... жалпы теориясына қатысты ... Л.Ч. ... ... ... мынадай алдын алу шаралары ұсынылады.
Біздің мемлекетіміздің халқының ... ... ... ... ... ... ... санасынан криминалдық субмәдениет дәстүрлерінің,
ережелерінің, өзге де ... ... ... ... ... ... іске ... үшін Қазақстан халқының экономикалық айналымға
қатысуының мақсатты кешенді бағдарламасын әзірлеу және іске асыру міндетті.
Өздігінен, ... ... ... ... ... отырған мақсаттарға қол жеткізудің ықтималдылығы аз.
Рухани-адамгершілік ... ... ... ... халықтың
санасынанқұқықтық нигилизмді ығыстыруға арнау қажет. Бұл, ең алдымен,
мемлекеттік ... ... ... ... ... бірі ретінде
заңның үстемдігін қайта қалпына ... ... ... Бұл ... білу қажет. Осыған байланысты жаңа мемлекеттік-қоғамдық құқықтық
жаппай оқу, ... және ... беру ... құру ұсынылады. Тұрғындарды жай
ғана Қазақстан Республикасының Конституциясымен, Қазақстанның әрбір ... тиіс ... ... ... ... ... ... құқықтық актілермен таныстырып қана қоймай, олардың мәнін
түсіндірген жөн.
Қарастырылып отырған жүйені ... ... ... ... ... ... ағартушылық және білім беруді жетілдіру
негізінде ... ... ... ... ... ... ... ығыстыру бөтеннің мүлікн заңсыз иемденудің айтарлықтай таралған
нысаны ретінде алаяқтық әрекеттердің ... ... үшін ... ... басымдығын арттыру мақсатында заң шығару қызметінің регламентін
жетілдірген жөн. ... заң ... ... және ... ... өтуі ... Бұл, біріншіден, оның қаржылық-
экономикалық негіздемесі пайда ... ... ... оның ... ... ... ... айқын олқылықтардың болмауы үшін
қажет. Сараптаманың осы түрлерінен өткен заңдарды ... ... ... ... және криминологиялық тұрғыдан осал есем етеді. Бұл ұсынысты
іске асыру заңға ... ... ... ықпал ететін болады. Ақырында
заңды қолданудың әрбір субъектісін өз ... ... ... ... жыл ... ... ... инстанцияларға есеп бере отырып, үздіксіз
мемлекеттік ... алу ... Тек ... ... ғана ... ... жалпы заңдылық деңгейі, ... ... ... ... ... ... ... сенім
артады.
Алаяқтықты ескерту тұрғысынан сайлау ... ... ... ... тазалығын бақылау маңызды, себебі бұл қылмыстық жолмен,
оның ішінде ірі ... ... ... ... ... ... Осыған
байланысты «Заңсыз жолмен алынған кірістерді заңдастыруға ... ... ... ... ... ... жөніндегі жұмысты
жалғастыру, мемлекеттік бюджет қаражатын пайдалануд ... ... ... жариялылығын қамтамасыз ету қажет.
Ескерту шараларын мемлекеттік аппаратта және жергілікті өзін өзі
басқару органдарында сыбайлас ... ... ... ... ... Мұнда сыбайлас жемқорлықтың нарықтық ... ... ... ... бірте-бірте бағындыру маңызды. Осыған байланысты
мемлекеттік қызметшілердің, ... өзін өзі ... ... ... табысы мен туарлардың, қызметтердің нарықтық
бағалары арасындағы айырмашылыққты жою қажет, ... осы ... тым ... ... ... ... ... қою
мәртебесін қалыптастырады.
Мемлекеттік аппаратты және жергілікті өзін өзі басқаруды жетілдіру
жөніндегі ... ... ... әзірлеу және іске асыру ұсынылады.
Бағдарлама шеңберінде мемлекеттік қызметшілер мен ... өзін ... ... ... ... және ... ... кепілдіктерін көтеру жөніндегі іс-шараларды жүзеге асыру қажет.
Сонымен қатар сыбайлас ... ... ... ... ... ... белгілеу ұсынылады.
Қазақстан Республикасы Президетінің «Қылмысқа және ... ... ... ... ... ... ... 2000 жылғы 20
сәуірдегі Жарлығын іске асыру үшін ... күш ... ... сай ... ... емқорлыққа қарсы іс-қимылда барлық мемлекеттік институттар мен
жалпы жұртшылықты біріктіру үшін құқықтық база ... ... ... ... ... ... ... ірі мөлшерде және
азаматтар мен ұйымдардың көп ... ... ... ... ... ... күрестің нәтижелілігін арттыру үшін маңызды әлеуметтік
алғышарт болады.
Саяси ... ... ... ... кешені конституциялық-
құқықтық жүйе дағдарысын еңсеруге арналған боуы ... ... ... ... институттарының өзара ... ... және ... ... кешенді мақсатты
бағдарлама әзірлеу және іске асыру ұсынылады. ... ... ... ... бар ... заң ... және сот ... жалпы мемлекеттік міндеттерді шеші кезінде олардың жиі
қарсы тұруына әкеп соқпай, ... ... ... бөлуді ғана
көздеуі тиіс.
Қазақстан Республикасы Парламентінің ... ... ... заң ... және атқарушы биліктің ынтымақтастығы үшін қолайлы
атмосфера қалыптасқан. Сонымен қатар Үкіметтің, Парламенттің және ... ... ... ... ... шешу кезіндегі өзара іс-
қимыл технологиясы жетілдіруді қажет етеді. Осыған орай ... ... ... ... ... және ... ... олардың бірлескен өкілеттіктері мен оларды іске асыру рәсімдерін
жан-жақты айқындау ұсынылады. Конституциялық-құқықтық ... ... ... ... және ... ... ... арттырады. Бұл алаяқтық әрекеттер жасауға қолайлы жағдайларды
жоюға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... шаралар салықтардың
ауырлығы шамалы және дифференцияланған болуы үшін ... ... ... ... жөніндегі негізгі шаралар болуы тиіс.
Экономиканың, ауыл шаруашылығының және өзге де ... ... ... мақсатында өндірістік қызметтің түрлеріне салықты ... ... ... жетілдіру ұсынылады. Бұл Қазақстан Республикасы
Президетінің 2006 жылғы наурыз ... ... ... ... аталып
өткен. Мұндай ынталандыру қалада және ауылда ресми және нақты жұмыссыздық
деңгейінің ... ... Бұл ... ... және ... ... түрлерінің санының төмендеуі үшін жақсы ... ... ... ... және ... ... қол сұғатын алаяқтар армиясын толықтыру үшін резерв болуы
мүмкін жұмыссыздар мен тұрақты табыс көзі жоқ ... ... ... ... ... қарсы шаралардың кешенді мақсатты бағдарламасын
қабылдау ұсынылады. Көрсетілген шараларды ... ауыл ... ... және дамытуға бағыттау мақсатқа сай. ... ... және ... ... ... ... тым жоғары
халықтың басқа да санаттарын еңбекпен қамтуды қамтамасыз ету жөніндегі іс-
шараларды қарастыру қажет. Осы бағдарламада Қазақстанның ... ... және ... жөніндегі іс-шаралардың мәнін айқындау қажет.
Жекешелендіру, меншікті қайта бөлудің өзге де ... ... ... ... ... ... ... шаралар болуы
тиіс. Бұл шаралар, ең алдымен, алаяқтықты бөтеннің мүлкін иемденудің ең көп
тараған ... бірі ... ... ... ... ... ... Іс-шаралардың толық кешені осыған байланысты
мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... және менщікті қайта бөлу ... ... ... ... ... болуы тиіс. Бұл ретте қаржылық
«пирамидалар» құру арқылы және ... да ... ... ... ... ... ... назар аудару қажет, олар жәбірленушілер санының көп
болуына ... кең ... ... ... ... ... күрт
төмендетеді.
Әлеуметтік салаға бағдарланған алаяқтыққа қарсы күрес шараларының
кешені халықтың бай және кедей ... ... ... айырмашылықтарды
бірте-бірте жоюға бағытталған іс-шаралардан басталуы ... ... ... бұл ... ... ... ... тамаққа, киімге деген
қарапайым қажеттілік алаяқтықтың өсуіне және ... ... ... ететін болады. Осыған байланысты халықты еңбекпен қамтамасыз етудің,
халықтың түрлі топтарының кірістерін ... ... ... ... ... Жоғарыда айтылғандай, оған Қазақстан халқының
экономикалық айналымға, оның ішінде шағын және орта ... ... ... бағдарламасын, өнеркәсіпте және ауыл шаруашылғында жұмыс
орындарын құруды ... ... ... ... ... ... әзірлеу және іске асыру ықпал етуі тиіс. ... ... іске ... ... ... мүлкі мен кірістеріне қарай
Қазақстан халқының топтарға күрт бөлінуінен бірте-бірте құтылуға болады.
Осы ... іске ... ... ... ... ... ... экономикалық қызмет саласында алаяқтық жасап, өзінің мүліктік-қаржылық
жағдайын дұрыстауға ... ... ... ой ... ... ... бойында нарықтық экономика жағдайында өз
мүлкін алаяқтық қол сұғушылықтардан қоғай отырып, оған иелік ету, ... ... ... мен ... пайда болуын туындатуға бағдарлаған
жөн. Мұнда да Қазақстан халқының экономикалық айналымға қатысуының мақсатты
кешенді бағдарламасын пайдалану қажет екені сөзсіз, оның біл ... ... ... ... өз ... ... қана ... жеке
меншік мүлкін заңды пайдалану арқылы да ақша табудың дағдылары ... ... ... жөніндегі іс-шаралар кешені болуыға тиіс.
Қарастырылп отырған шараларды іске асыру халықтың ... ... ... ... оның ... ... иемденуге әрекет етуден ... ... ... ... ... ... алу әлдеқайда оңай және
қауіпсіз.
Алаяқтыққа қарсы күрестің арнайы криминологиялық шараларының кешенін
қарастыра отырып, алаяқтық ... ... ... ең ... ... ... ... базасын пайдалана отырып, алаяқтықтарды ескерту,
анықтау, ашу және ... ... ... ... ... жұмысын
күшейту және мамандануы болуы тиіс екенін атап өткен жөн. Сарапшылардан
алынған интервьюді ескере ... ... осы ... ... ... ... ... ұйыдасқан қылмысқа қарсы күрес жөніндегі
бөліністердің, сондай-ақ алаяқтықтарды анықтауға және ашуға маманданушы
қаржы ... ... ... ... құру ұсынылады. Осы
топтар қоғамдық қауіпсіздік, криминалдық полиция, ұйыдасқан қылмысқа ... ... ... ... ... ... ... үйлестіру орталығы болуы тиіс.
Сонымен қатар құқық қорғау органдарының және ... ... ... ... ... сараланған және
аса сараланған түрлерін тергеуге маманданған тергеушілерді бөліп алу ... ... ... ... ... және ашу ... ... құрылған құқық қорғау ... мен ... ... ... ... ... ... болуы тиіс. Бұл
ретте тек ... ... ... ғана ... ... ... ... да алаяқтық жасаудың жаңа тәсілдері туралы хабардар болу қажетті
шарт болуы қажет. Бұл алаяқтыққа қарсы күрес және оны ... ... ... ... жасау тәсілдері туралы кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... Ұсынылып отырған меншікке
және экономикалық қызмет ... ... қол ... ... ... орталықтарының мамандануы және оларды алаяқтыққа ... ... ... ... ... береді.
Біздің пікірімізше, алаяқтықты ескерту жөніндегі ең тиімді шаралардың
екінші тобы қолма-қол ақшасыз, оның ... ... ... ... есеп ... көшу болуы тиіс. Бұл бағыт алаяқтық әрекеттердің
қазіргі ... ... өте ... екенін даусыз және оны барынша
дамыту қажет. Алайда бұл ретте қолма-қол ақшасыз есеп ... ... ... ... тәсілдерін ығыстыра отырып, қолма-қол ақшгасыз
есеп айырысу құралдарын ... ... ... жаңа түрлерін
туындататынын ұмытуға болмайды ... ... ... ... ... ... ... ескерту қызметі түріндегі құқық қорғау органдары мен ... ... ... байланысын жақсартуға бағытталған шаралар
болуы тиіс. Зерттеу: алаяқтық әрекеттерді ескерту ісіндегі құқық ... ... ... құралдарымен ынтымақтастығы едәуір нәтижелер
беретінін көрсетті. Срапшылардан алынған интервью алматылықтарды құмар
ойындар мен ... ... кең ... ... және осы ... ... ... телехабарлар сериясынан кейін Алматы
қаласында алаяқтық әрекеттері айтарлықтай азайғанын көрсетті.
Алаяқтықтарды ескерту, ... және ашу ... ... ... ... органдарының тергеу бөліністерімен бірге алаяқтықты ескерту
жөніндегі арнайы бағдарламалар әзірлеуі тиіс, бұл ... ... ... ... жөн. Бұл бағдарламалар алаяқтықтың дәстүрлі, сондай-
ақ платикалық карталармен және қолма-қол ... ... ... ... және ... ... ... жаңа түрлерін
ескерту мәселелерін қамтуы тиіс.
Алаяқтықтарды ескертудің басқа да арнайы шараларына алаяқтық үшін
жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... тараған түрлері туралы хабарлау; құқық қорғау органдарының алаяқтыққа
қарсы күрес ... ... ... ... құқық қорғау
органдарының техникалық жарақталуын жақсарту жатады.
Алаяқтық үшін ... ... ... ... ... ... да алаяқтықты ескертудің маңызды ... ... ... ... ... қылмыстық-құқықтық аспектілеріне ... ... ... ... ең көп ... ... ... халықты ақпараттандыру,
жоғарыда айтылғандай, осы әрекеттерді ескерту ісінде ... ... Ол ... қорғау органдарының бұқаралық ақпарат құралдарымен
ынтымақтастықтың маңызды ... бірі ... ... ... алу ... алдын алу шаралары жүйесінде
алдыңғы ... ... ... Оның мақсаты криминалдық қауіп көзіне
әлеуетті құрбанның ... ... ... іс-қимыл жасау және оның ... ... ... жою жолымен жалпы және жеке алдын алу
жүргізу ... ... ... ... ... алыдна алу
қызметінің қылмыстардың ерте бастан алдын алу сатысында қазіргі ... ... ... ... ... қауіпсіздік шараларын қабылдау
болып табылады.
Бұл ретте алаяқтықтың ... ... алу ... мүлкінің
сақталуына қауіп төндіретін және алаяқтық жасауға негіз болатын ... ... ... мән-жайларды, жағдайларды
анықтауға, жоюға немесе бейтараптандыруға; мүлік иелерінің арасында тәуекел
топтарын анықтауға және олардың виктимге ... ... ... ... ... мақсатында оларға жария да, жеке де ден қою ... ... ... ... ... алудың түрі болып табылады, сондай-
ақ алаяқтықпен ... ... ... қорғаудың арнайы
құралдарын әзірлеу немесе жетілдіру болаып табылады.
Алаяқтықты виктимологиялық ескерту ... ... ... ... алу,
ұйымдастырушылық-құқықтық, арнайы техникалық және алдын алу сипатындағы
өзге де шараларды қабылдаудан ... олар ... ... ... ... қауіпті жағдайларды бейтараптандыру және кейіннен жою
жолымен қылмыстың аталған ... ... одан ... ... ... себептер мен шарттарды ... ... ... үшін ... ... құралдары және қалың жұршылықты
тарта отырып, виктимді қауіпті субъектілерді анықтау үшін ақпарат ... ... ... ... ... бірі ... ... болып
табылады, ол арқылы болашақ құрбанмен тиісті консультациялар жүргізу арқылы
виктимді қауіпті жағдайды бейтараптандыру және жою бойынша ... ... Оны ... ... ... қаржы полициясында
орнатқан жөн.
Виктимологиялық алдын алуды сондай-ақ екі: ... және жеке ... ... ... ... ... түрлері мынадай
жағдайларда болуы мүмкін.
Құқық қорғау органдарының алаяқтыққа қарсы күрес бойынша арнайы ... ...... ... ... алудың, анықтаудың және
жолын кесудің маңызды бағыты.
Практикада, мысалы, ішкі істер органы меншікке қарсы ... ... түрі ... мен ... ... ... мыналарды бөліп айтуға болады:
– меншікке қарсы пайдакүнемдік қылмыстарды ... ... ... ... органдарының үйлестіру кеңестерінің жұмысын ұйымдастыру;
– осы әрекеттерді болдырмау кезінде халықтың белсенділігін ... ... мен ... ... ... ... өткізу;
– бұқаралық ақпарат құралдарында құқық қолдану практикасының
нәтижелерін жариялау;
– қоғамда ең ... ... және ... жасаған адамдарды
жазғыру жағдайын құру;
– нақты пайдакүнемдік әрекет жасауға әкелген барлық мән-жайларды
анықтау, жұртшылыққа оны ... ... мен ... ... қорғалатын объектілердің қорғалуын бақылауды жетілдіру.
Біздің пікіріміз бойынша, көрсетілген шараларды жүзеге асыру, бір
жағынан, адамдарды пайдакүнемдік қол ... ... ... ... азаматтарға осындай әрекеттердің құрбаны болмауға көмектеседі.
Осыған байланысты меншікке және экономикалық ... ... ... ... ... анықтау және жолын кесу жөніндегі
мамандандырылған операциялар мен өзге де ... ішкі ... және ... ... ... ... ... енгізу ұсынылады.
Алаяқтықтың жеке алдын алуды жүргізудің үлкен маңызы бар. Меншікке
қарсы ... ... ... ... ... ішкі ... қызметкерлері әрқашан жеке жұмысқа бағдарланған. ... ... ... ... ... бейіні – дербестендіру.
Жеке жұмыстың негізгі элементтері:
– әлеуметтік профилактикаға жататын ... ... және ... олардың жеке мінез-құлқына болжам жасау;
– объектіні тиісті ... ... жеке ... ... әсер ету көздерін зерделеу;
– белгіленген жұмыс іс жүзінде оның ... ... ... ... мен ... ... ... ұйымдастырудың өзі;
– жеке адамды бақылау және арнайы ескерту әсерінің нәтижелерін тексеру
болып табылады.
Алаяқтыққа қарсы күресте құқық ... ... ... ... ... ... ... мәселе қажетті
қаржыландырудың болмауынан біршама уақыттан бері ... ... ... ... ... ... ... жақсарту үшін қаржыландыруда
басымдықтардың бірі ... тану ... ... ... ... ... алдын алу қызметіндегі
барлық ықтимал бағыттар мен шараларды көрсете алмайтыны ... ... ... ... ... оның ... ... да ескерту
жөніндегі табысты жұмыс көпаспектілікті, кешенділікті, едәуір материалдық,
ұйымдастырушылық және өзге де шығындарды, түрлі ... және ... ... ... және ... қажет ететіні
анық.
Тек осындай тәсіл ғана ... ... мен ... оң өзгерістерге
әкеле алады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Алаяқтық меншікке қарсы, негізінен алдау және сенімге қиянат жасау
арқылы зиян ... ... бірі және ... қала бермек.
Жүргізілген диссертациялық зерттеу меншікке қол сұғатын ... ... ... және ... құралдарын жетілдіру
бойынша бірқатар теориялық қорытындылар мен ... ... ... ... ... ... ... туындайтын негізгі теориялық қорытындылар ... ... ... ... ... ... ... нарықтық экономика
мен нарқытық қарым-қатынаста одан әрі дамыған жағдайда ... ... ... ... оның ... жағының құрамдас бөлігі
болатын алаяқтық ... ... ... ... жөн ... қорытынды
жасауға мүмкіндік береді. Алдағы уақытта ... ... және ... ... гөрі ... ... деп күтіледі.
2. Алаяқтықтың детерминациясында мынадай факторлар қатысады:
– әлеуметтік-экономикалық (байлық пен ... ... ... қазақстандық нарықтың іскерлік белсенділігі мен инвестициялық
тартымдылығын күшейту және т.б.);
– ұйымдастырушылық-құқықтық (азаматтық, салық, қаржы ... ... ... ... ... ... рөлін
жете бағаламау және т.б.);
– әлеуметтік-психологиялық (құқық ... ... ... ... ... алаяқтың жеке басының ерекшеліктері және т.б.);
– виктимологиялық ... ... және ... ... тәртіптің кемшіліктері және т.б.).
3. Қазіргі кездегі алаяқтың криминологиялық портретінің ... ... ... мен әлеуметтік мәртебесі жоғары ... жеке ... ... үлес ... ... ... ... мен жеке тартымдылығының болуы;
в) авантюризмге бейімділігі;
г) өзінің ақыл-ой қабілеттерін асыра бағалау;
д) басқа ұрылар кәсіптерінің өкілдерінен өзін өзі оқшаулауға ... ... ... жеке ... ... ... құрайтын
белгілерімен кейбір ұқсастықтары;
ж) жылдам мимикрияға, оның ішінде қағаз жүзіндегі айналысатын кәсібін,
тұрғылықты жерін және айналасындағыларды ... ... ... ... алаяқтық үш бөлімнің: нақты криминогендік
ахуалдың, қылмыскердің және жәбірленушінің ... ... ... Дәл осы ... ... ... ... торпатық тетігі
болады. Қалыптасқан криминогендік ахуалға ден қоя отырып, екі тарап ... ... ... өз ... мен көзқарастарының ерекшеліктеріне
сәйкес әрекет етеді.
Осыған ... ... жеке ... мен ... ... жеке ... ... криминологиялық зерттеулерде
нақыт өмірлік жағдайдың, жеке адамның ерекшелігіне және бастысы алаяқтық
кезіндегі жәбірленушілердің мінез-құлқына тиісті көңіл бөлу ... ... ... және атап ... ... түбірімен құртуға
бағытталған тиімді шаралар әзірлеу кезінде ... ... ... ... ... орындарда болатынын
ескерген жөн.
5. Қылмыс объектісінің проблемаларын оның аксиологиялық (құндылық) және
материалдық (әлеуметтік) ... ... ... ... қоғамдық
қатынастар (құқықтық қатынастар), оның ішінде адамның субъективтік
құқықтары қылмыстық әмбебап ... ... ... ... деп ... ... ... бұл әт қазақстан Республикасының қолданыстағы
Қылмыстық кодексінде де нақтыланған, қылмыстық-құқықтық қорғаудың жалпы
объектісі ... ... ... ... ... ... ғалымдардың еңбектерінде құқықпен қорғалатын мүдде ретінде қылмыс
объектісі ... ... ... (құқықтық игілік) ретінде қылмыс
объектісінің ... оның ... ... үшін ... екенін
басшылыққа алады, себебі сыртқы дүниенің кез келген феномені игілік ... ... ... ... ... ... ... негізі жеке адамның, қоғамның және мемлекеттің қауіпсіздігі
(ұлттық қауіпсіздік) болып табылады. Осыдан, олардың ... ... – бұл ... заңмен қорғалатын жеке адамның, қоғамның және
мемлекеттің ... ... ... ... ... оған ... зиян келтіріледі немесе келтірілуі мүмкін. Сонымен ... ... одан да гөрі ... жалпы арқылы анықтаууға әрекет етуден ... ... ... зерттеуде Қазақстан Республикасының ҚК 175-бабының
ескертпесіне толықтыруға негіздеме беріледі. Қазақстан Республикасы ҚК ... ... ... ... ... толықтыру ұсынылады:
«Бөтеннің мүлкі деп тек жылжитын, ... ... ғана ... ... бөтен құндылықтарды кедергісіз алуға құқық беретін құжаттар мен
заттарды есептеген жөн», бұл ... ... ... ҚК ... ... бірінші бөлігінен «бөтеннің мүлкіне құқықты
сатып алу» деген сөздерді алып ... ... ... ... жағы ... ... ... немесе сенімгі
қиянат жасау тәсілімен жасалған бөтеннің мүлікн ... ... ... ... алу), ... ... ... немесе заңды иесіне мүліктік
зиян) және әрекет пен зардаптың арасындағы себепті ... ... осы ... ... жағын өзара байланысты екі
актіні: мүлікті алып қою немесе мүлікке құқықты алуды (негізгі әрекет) ... ... ... ... жасауды (негізі әрекетті орындауды қамтамасыз
ететін қосалқы әрекет) құрады. Бөтеннің ... өз ... ... ... ... ... ... қиянат жасап, қылмыскер мүлік
иесінің ... мен ... ... Алданған меншік иесі қылмыскерге
өзінің немесе оған ... ... ... иелігінен шығарады немесе
затқа шектеулі құқық субъектісі ретінде иемденетін бөтеннің мүлкін береді,
бұл ... осы үшін ... ... бар деп ... Сырттай ерікті түрде
мүлікті беру ... ... ... ... іс ... ... ғана ... пайдалану немесе оған ... ету ... ... ... оның алуын білдіреді.
8. Алаяқтық – ... ... ... дұрыс, қылмыстық
жауапкершілік жасына ... кез ... ... анық ... Өйткені алаяқтық
объектісінің белгілеріне және алаяқтықтың объективті жағына сәйкес ... іс ... ... ... ... өзінің әрекетінің
қоғамдық қауіптілігін де сезінеді, алаяқтық туралы істер бойынша қоғамдық
қауіптің ... ... ... ... ... ... пиғылының
мазмұнына өзінің әрекеттерінің қоғамдық қаупінің сипаттамасы ғана емес,
жәбірленушіге нақты ... зиян ... ... қоғамға қауіпті
зардаптарының себепті байланысының дамуын және болуын ... ала білу ... ... ... ... немесе шындық туралы үндемеу арқылы
алдайтынын ... ... ... ... ... ... соның нәтижесінде ол оған мүлкті немесе мүлікке құқықты береді.
Сенімге қиянат ... ... ... ... ... кінәлі
жәбірленушінің сеніміне қиянат жасап тұрғанын және осындай жолмен мүлікке
ие болатынын сезінеді. ... ... ...... ол ие ... ... ... бұл мән-жай да пиғылдың мазмұнына кіреді.
Алаяқтық жасай отырып, ... бұл ... ... құқық) оған тиесілі емес
екенін ұғынады. ... ... ... ... ... ... ... болдырмайды. Алаяқтықтың сараланған түрлерін жасау кінәлінің
жасаған әрекеттің сараланатын ... ... ... ... ... рет, ... ... және т.б.). Кінәлінің саралау үшін
мәні бар нақты мән-жайларды сезінгені жеткіікті, бірақ оның ... ... баға ... қажет етілмейді.
9. Компьютерлік алаяқтықтарға қарсы күресте ... ... ... заңнама қылмысқа қарсы іс-қимыл жасаудың қазіргі
заманғы қажеттіліктеріне жауап ... ... ... Қазақстан
Республикасы ҚК 177-бабының 2-бөлігі «г» тармағының сараланатын ... мына ...... ... ... отырып, жасалған
алаяқтықты қосу үшін барлық негіздер ... ... ... ... ... деп алаяқтықтың
мақсатына қол жеткізу үшін қажетті жаңа компьютерлік ақпаратты ... ... ... ... ... ҚК 177-бабы 1-бөлігі ноормасының
диспозициясын жаңа, толығырақ редакцияда жазу ұсынылады:
«177-бап. Алаяқтық
1. Алаяқтық, яғни ... ... ... ... ... не болмаса
олар туралы хабарлануы міндетті шынайы мән-жайларды көрінеу жасыру ... ... ... яғни бөтеннің мүлікн иемдену үшін жәбірленушімен
сенімді жеке қарым-қатынастарды немесе қызмет ... ... ... ... ... ... пайдалану арқылы ақпаратты
манипуляциялау ... ... ... ... ... ... отырған редакция алаяқтықтың негізгі құрамын толық және
бірыңғай түсіну есебінен ... ... ... ... береді.
11. Қазақстан Республикасы ҚК ... ... ... ... ... ... а) ... өкілі жасаса, б) аса
ірі мөлшерде жасалса - ... ... ... бір ... ... белігіл бір қызметпен айналысу құқығынан айыра отырып, жеті жылдан
он екі жылға дейін бас бостандығынан ... ... ... ҚК ... 4-бөлігі бойынша аса ірі мөлшерде
алаяқтық жасағаны үшін жауапкершілікке, ең алдымен, үлкен зиян ... саны көп ... ... ... ... ... ... өкілдері тартылатын болады.
Қазақстан Республикасының ҚК 177-бабының 4-бөлігінің санкциясы ... ... ... бір лауазымды атқару немесе белігіл бір қызметпен
айналысу құқығынан ... ... жеті ... он екі ... ... ... ... қарастыру қажет.
Осылайша алаяқтықтың ерекше сараланатын осы құрамы кінәлілер үшін
туындайтын барлық ... ... ауыр ... ... ... ойымызша, аса ірі зиянның мөлшеріне ... ... ... ҚК ... ... ... ... жөн
және ол қылмыс жасалған ... ... ... ... ... есептік көрсеткіштің мөлшерінен бес мың есе асатын
мүліктің құнына тең болуы ... Ол осы ... ... белгі көзделген
ұрлықтың барлық түрлеріне қатысты болуы қажет.
Сондай-ақ Қазақстан Республикасы ҚК 175-бабына ескертпенің 3 және ... ... ... ... рет жасаған немесе сотталған адам
жасады деп танитын бұл тармақты Қазақстан ... ҚК ... ... ... ол да ... мүлікн иемденге бағытталған
және пайдакүнемдік пиғылмен жасалады.
12. Сонымен қатар жүргізілген зерттеу ... ... ... ... оның ... конструктивтік кемшіліктеріне байланысты
тиімділігінің жеткіліксіз және ... ... ... ... ... ... ... Республикасы ҚК 177-бабының 1-
б.) және сараланатын (Қазақстан Республикасы ҚК ... ... ... ... ... жеңіл болып табылады.
Жүргізілген зерттеу мыналардың мақсатқа сай екенін көрсетті:
1) Қазақстан Республикасы ҚК 177-бабының ... ... ... ... есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе төрт айдан он айға
дейінгі ... ... ... ... ... өзге ... мөлшерінде
айыппұл қарастыру;
2) Қазақстан Республикасы ҚК 177-бабының 2-бөлігінде 900-ден ... ... ... ... ... немесе алты айдан бір жыл және
алты айға дейінгі және ... ... ... ... ... өзге
кірісі мөлшерінде айыппұл қарастыру.
Репрессивтілігін көтеру есебінен айыппұлды қолдануды тартымды ... ... ... ... үшін ... ҚК ... 1 және ... тиісті өзгерістер енгізу
ұсынылады. Бұл жағдайда ол бас ... ... ... ... ... оны ... ... туралы соңғы жылдардағы ғылыми
конференциялардың материалдарында бірнеше рет ... жаза ... ... ... ҚК ... 2, 3-
бөліктеріне және біз ұсынып отырған 4-бөлігіне белгілі бір ... ... ... бір қызметпен айналысу құқығынан айыру сияқты түрін
енгізу ... ... ... ... бірі (Қазақстан
Республикасы ҚК ... ... оны ... қызметтік жағдайын
пайдалана отырып жасауы болып табылады. Біз арнайы субъект ... ... ҚК ... ... ... өкілінің алаяқтық
жасауын бөліп қарауды ұсынамыз. Сондықтан да барабар реакция келешекте осы
адамдардың алдағы уақытта осындай ... ... ... үшін белгілі
бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... 4-бөлікпен толықтыруды ұсынамыз, оның санкциясы
билік өкілінің жауапкершілігін және 7 жылдан 12 ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар қосымша жаза ретінде
белгілі бір ... ... ... ... бір қызметпен айналысу
құқығынан айыруды көздеу қажет. Бұл ретте қосымша ... бұл ... ... ... Республикасы ҚК 177-бабының 2 және 3-бөліктері үшін
– 6 айдан 3 жылға дейін, ал осы баптың ұсынылып отырған 4-бөлігі үшін – ... 7 ... ... ... ... ... ... Қылмыстық кодесінің 177-бабын мынадай
редакцияда жазу мақсатқа сай болады:
«177-бап. Алаяқтық
1. Алаяқтық, яғни адамға көрінеу жалған мәліметтер хабарлап не ... ... ... міндетті шынайы мән-жайларды көрінеу жасыру немесе
сенімге қиянат ... яғни ... ... ... үшін ... жеке ... немесе қызмет бойынша қойылған өзінің
шынайы ... ... ... пайдалану арқылы ақпаратты
манипуляциялау жолымен ... ... ... ... ... ... 900-ге ... айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе төрт
айдан он айға дейінгі кездегі сотталған адамның ... ... ... мөлшерінде айыппұлмен не сексеннен екі жүз сағатқа дейінгі мерзімге
қоғамдық жұмыстарға ... не екі ... ... ... ... не алты айға ... қамаумен, не үш жыл мерзімге дейін бас
бостандығын шектеумен, не сол ... бас ... ... ... ... ала сөз байласып, адамдар тобы;
б) бірнеше рет;
в) қызметтік жағдайын пайдаланып;
г) компьютерлік техника құралдарын пайдаланып жасаса, ... ... ... ... есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе алты
айдан бір жыл және алты айға дейінгі және сотталған адамның ... өзге ... ... айыппұлмен, төрт жыл мерзімге дейін бас
бостандығын шектеумен не мүлкін ... не ... алты ... үш ... ... ... бір лауазымды атқару немесе белгілі бір қызметпен
айналысу құқығынан айыра отырып, бес жылған ... ... ... ... ... ... ... топ;
б) ірі мөлшерде;
в) 175-бапқа ескертпенің 4-тармағында көрсетілген қылимыстар үшін бұрын
екі ... одан көп рет ... адам ... ... алты ... үш ... дейінгі мерзімге белгілі бір
лауазымды ... ... ... бір ... ... құқығынан айыра
отырып, бес жылдан он жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан ... ... аса ірі ... билік өкілі жасаса, –
мүлкі тәркіленіп, бір жылдан жеті жылға дейінгі мерзімге белгілі бір
лауазымды атқару немесе ... бір ... ... ... ... жеті ... он екі ... дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға
жазаланады».
13. Сақтандыру саласында алаяқтық фактілерінің ... ... ... ... саласындағы алаяқтық үшін жауапкершілік
қарастыратын жеке норма (Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... деген 177-1-бабы) енгізу ұсынылады.
14. «Ұрлық туралы істер бойынша сот практикасы туралы» ... ... ... 2003 ... 11 ... № 8 нормативтік
қаулысына (Қазақстан Республикасы Жоғарғы ... 2003 ... ... № 14 ... ... енгізілген өзгерістерімен)
19-тармағына мынадай редакцияда толықтыру енгізу ұсынылады: «Алаяқтық
деп адамға ... ... ... ... не ... олар ... ... шынайы мән-жайларды көрінеу жасыру немесе сенімге
қиянат ... яғни ... ... ... үшін ... ... ... немесе қызмет бойынша қойылған өзінің шынайы жалған
арнайы өкілеттіктерін пайдалану арқылы ... ... ... ... ... бөтеннің мүлкін құқыққа қарсы өтеусіз
алу және (немесе) кінәлінің өзінің пайдасына немесе ... ... ... түсіну керек.
Алаяқтықтың мәні тек бөтеннің мүлкі болып табылады».
Қылмыскер өзінің әрекеттері байқаусыз қалады деп үміттенетін ұрлықтан,
өзінің әрекеттерінің төтеннен және қатыгез не күш ... ... ... ... айырмашылығы алаяқ алдау неғмесе сеніміне
қиянат жасалған адам оған өзінің мүлкін өзі береді деп есептейді.
Алаяқ жәбірленушіні дене ... ... ... ... ... мәні ... ... және т.б. түрінде психикалық күш қолдана
отырып, алдау немесе сенімге ... ... ... ... зиян ... жолымен жасалатын алақятық кезінде себепті байланыстың ерекшелігі
бар. Ол мүліктің жәбірленушінің иелігінен кінәліге ... ... ... өзі ... ... Бұл ретте
алаяқтықтың кез ... ... ... тарапынан аудау уақытынан бұрын
шатастыру орын алғаны немесе басында кінәлінің әрекеттерімен қатар туындаса
да (енжар алдау), ... оның ... ... ... ... ... ... барабар емес қабылдауы оның ауру жағдайына
байланысты болса және осыны ұрлаушы ... онда ол ... ... ... келеді (ҚР ҚК 175-б.).
Алаяқтық кезінде қылмыскерге мүлікті әрекетке қабілетті, мүлікке иелік
ету жөніндегі әрекеті заңдық мәні бар адам ... ... ... ... ... ... ... байланысты әрекетке қабілетсіз адамның
мүлкін алдау немесе сенімге қиянат жасау жолымен иеленсе, онда ... ... ... өйткені мұндай адамдардың еркі заңдық ... ... ... ... саны ... сапасына
қатысты тауарларды өткізуді жүзеге асыратын немесе ... ... ... немесе басқа да кәсіпорындардың қызметкерлері
жасаған алдау әрекеттері мен шатастырғаны үшін ... үшін ... ... ... 223-бабы бойынша тұтынушыларды алдағаны үшін
қылмыстық жауапкершілікте болады.
«Сеніп тапсырылған бөтеннің ... ... ... ... ... ... ... сияқты біртектес қылмыстардан ара-жігін
ажырату кезінде алаяқтықта қызметтік жағдайын пайдалану бөтеннің мүлкін ... ... ... ... ... сенімге қиянат жасау болатынын ескерген
жөн.
Алдау немесе сенімге қиянат жолымен мүліктік зиян ... ... ... ... ... ... алаяқтық жағдайында
бөтеннің мүлкі заңсыз алынады, ал ... ... ... ... ... жолымен
бөтеннің мүлкін заңсыз алу кезінде бөтеннің ... алу ... ... ... ... зиян ... яғни жәбірленуші бұл
мүлікті өзінің меншігіне әлі ... ... осы ... ... ... ... үшін ... және т.б.) түсуін құқыққа сай және
шынайы есептеген.
15. Қазақстан халқының экономикалық айналымға, оның ішінде ... ... ... ... ... кешенді бағдарламасын, Дағдарысқа қарсы
шаралардың кешенді мақсатты бағдарламасын, Биліктің ... ... ... ... ... және жетілдірге
бағытталған кешенді мақсатты бағдарлама қабылдау.
16. Алаяқтықты ескертудегі ... ... ... ... ... және өзге де ... түрлі мемлекеттік
және қоғамдық құрылымдардың ... ... және ... ... бұл ... ... ... 2007 жылғы 28
ақпандағы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты Жолдауына сәкес ... ... ... ... алдын алудың жалпымемлекеттік жүйесін құруды
және оның ... ... ... ету ... ... [84]. Тек ... ғана ... қарқыны мен құрылымын оң өзгерістер әкеле алады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. 2005-2007 жылдарға арналған ... ... ... ... алу және ... ... күрес бағдарламасы– Астана,
2004.
2. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30 тамыз 1995 жыл. – ... ... ЖШС, ... ... Н.А. ... на ... нового рывка вперед в своем
развитии. Послание Президента ... ... Н. ... ... // ... ... 1 ... 2006 года.
4. Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы– Алматы:
Жеті Жарғы, 2002. – 56 с. Указ Президента Республики ... «О ... ... Республики Казахстан» от 20 сентября 2002 года № 949. –
Алматы: Жеті жарғы, 2002. – 56 ... ... Н.А. ... ... ... и ... всех ... Послание Президента страны народу
Казахстана. – Алматы: Білім, 2001.
6. ... ... ... ... Республикасы Бас
прокуратурасы Құқықтық статистика және арнайы есепке алу ... ... Б.В. ... ... ... стандарты в
уголовном праве и процессе». – СПб.: ... ... ... РФ, 1998. – 36 с..
8. Каиржанов Е.И. Интересы трудящихся и ... ... ... преступления). – Алма-Ата: Казахстан, 1973. – 160 с.
9. Герасимов В. М. Благо и зло (антиблаго) как ... ... ... канд. филос. наук. – Иваново, 1985. – 25 с.
10. Уголовное ... ... ... для ... В 2 т. Т. 1. ... –– М.: ... группа «НОРМА-ИНФРА-М», 1998. – 326 с.
11. Неновски Н. ... и ... – М.: ... 1987. – 246 ... ... С.С. Концептуальные, материальные и процессуальные
основания преодоления ... ... в ... ...... С.-Петербургского университета, 2004. – 257 с.
13. Гаухман Л.В., Максимов С.В. Ответственность за ... ... Изд. 3-е, ... – М.: АО ... 2002. – 305
с.
14. Матышевский Л.С. Преступления против собственности и смежные с ...... ... 1996. – 240 ... ... А.И. ... ... собственности. – СПб.: Юридический
центр Пресс, 2002. – 775 с.
16. Безверхов А.Г. Собственность и имущественные отношения в уголовном
праве // ... 2002. № ... ... А.Г. ... ... Автореф. дисс. … док-ра.
юрид. наук. – Ижевск, 2002. – 25 с.
18. ... Г.Н. ... за ... ... – М.: Юридическая литература, 1971. – 168 с.
19. Иванов Н.Г. ... ... ... // ... и право.
1998. № 3.
20. Кочои С.М. Ответственность за корыстные ... ... Изд. 2-е, доп. и ... – М.: ... ТОО ... 2000. – 197 ... ... В.И. Ненасильственные преступления против собственности. –
СПб.: Юридический центр Пресс, 2003. – 295 с.
22. Право на ... ... ... еще ... ... собственности – вымогательства (ст. 163 УК). ... в ... не ... что ... ... чужим для виновного, что
следует признать недостатком законодательной техники.
23. См.: Уголовное право Российской ... ... ... // ... Г. Н. ... и В.С. Комиссарова. – М.: Олимп, ООО «Издательство
АСТ», 1997. – 752 с. / ... ... – Г.Н. ... См.: ... ... ... ... // Отв. ред. И.Я. Козаченко,
З.А. Незнамова, Г.П. Новоселов. – М.: Норма, 2001. – 960 с. / ... ... ... Незнамова.
25. См.: Научно-практический комментарий к ... ... ... В 2 т. Т. 1 // Под ред. П.Н. ... – Н. ... 1996. – 453 с. / ... ... – А.Ю. ... См.: ... к ... кодексу Российской федерации. В 2 т.
Т. 2 // Под ред. О.Ф. ... – М.: ... ... ... ОНИКС, 1998.
– 576 с. / Автор комментария к гл. 21 УК РФ – О.Ф. ... ... ... ... ... имеется в виду. Если это сберкнижка
на предъявителя, то в соответствии с ... ... ... ... бумагой и должна быть отнесена не к праву на имущество, а
к другому виду предмета ...... ... ... ... ... А.Ю. ... / См.: Научно-практический комментарий к
Уголовному кодексу Российской Федерации. В 2 т. Т. 1 // Под ред. ... – Н. ... ... 1996. / ... ... – А.Ю. Чупрова. Э.С.
Тенчов и Н.И. Ветров относят к праву на имущество оплаченный ... ... ... ... на ... Вряд ли с этим ... ... и
то, и другое относится к имуществу / ... и ... в ... // Отв. ред. А.Л. ... и А.С. ... – М.: Бек, 1997. ... / Автор главы – Э.С. Тенчов;
27 См.: Уголовное право. ... ... // Под ред. Н. И. ... ... ... – М.: ... ... КноРус, 1997. – 592 с. / Автор ... ... ... См.: ... к ... кодексу Российской Федерации // Под
ред. В.М. Лебедева, Ю.И. Скуратова. – М.: ... 2002. – 457 с. / ... к гл. 21 УК РФ – А. Н. ... См.: ... Б.В. ... – СПб.: ... ... прокуратуры РФ, 1998. – 36 с.
30. См.: ... В.И. ... ... ... ... Автореф. дисс. … ... ... ... ... 2000. – ... См.: ... Л.В. ... ответственность за мошенничество. –
Саратов: Саратовская государственная академия права, 1999. – 114 с.
32. См.: ... В.Д., ... Г.М. ... ... в ... ... ... защиты. – М.: Экзамен, 2001. – 255 с.
33. См.: ... А.И. ... ... ...... центр Пресс, 2002. – 775 с.
34. Лопашенко Н.Л. Преступления против собственности: теоретико-
прикладное исследование. – М.: ... 2005. – 405 ... ... мүлкін заңсыз иемдену жөніндегі істер бойынша сот
тәжірибесі туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы ... 2003 ... ... № 8 ... ... ... Сотының Бюллетені 2003, №8
36. Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы Ерекше бөлім: ... Жеті ... 2008 ... ... ... Республики Казахстан. Особеннная часть Учебное
пособие в 2-х т./ Под ред. И.Ш. ... М.М. ...... МВД РК им. ... 2002 т.1. 607 ... См.: ... право. Особенная часть // Отв. ред. И.Я. Козаченко,
З.А. Незнамова, Г.П. Новоселов. – М.: Норма, 2001. – 960 с. / ... ... ... ... ... ... ... // Под ред. И.И. Рогова и ... ... ... 2-е изд., ... и доп. – ... Жеті ... – 304 ... Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федрации. Изд. ... и ... / Под ред. Ю.И. ... В.М. ... М.: ... 645 ... См.: ... право. Особенная часть // Отв. ред. И.Я. Козаченко,
З.А. Незнамова, Г.П. Новоселов. – М.: ... 2001. – 960 с. / ... ...
З.А. Незнамова.
42. Гаухман Л.В., Максимов С.В. Ответственность за преступления против
собственности. Изд. 3-е, стереотип. – М.: АО ... 2002. – ... ... к ... ... ... Федерации. – М.: Норма-
Инфра М., 1999. – С. 354; Комментарий к Уголовному ... ...... ... практики). Кн. 2. – М.: Новая волна, 1998.
44. Кригер Г.А. Квалификации хищений социалистического имущества М.
1974 168 ... ... В.А., ... Ю.И. Ответственность за ... на ... ... М. 1986 363 с.
46. Уголовное право Российской Федерации. Общая часть: Учебник // Отв.
ред. Б.В. Здравомыслов. – М.: Юристъ, 1996. – 512 ... См.: ... Г.Н. ... ... ... часть. – М.: ИКД
«Зерцало-М», 1993. – 293 с.; Семенов С.А. ... ... ... ... праве: Автореф. дисс. … канд. юрид. наук. – М., 1999. – 25 с.
48. См.: Лейкина Н.С. ... ... и ... – Л.: ... Ленинградского университета, 1968. –
129 с.
49. См.: Трайнин А.А. Учение о ... ... – М.: ... – 163 ... ... В.Г. ... преступления. – СПб.: Юридический центр Пресс,
2001. – 318 с.
51. Более подробно об этом см.: ... С.С. ... ... в уголовном праве Республики Казахстан. – ... ТОО ... 1998. – 156 с.; ... В.Г. ... ... в ... праве.
М. СПб.: ИТД «Герда», 1999. – 118 ... См.: ... Б.В. ... ответственность юридических лиц. –
СПб., 1998. В ... ... ... ... как Великобритания, США и др.,
вопрос об уголовной ответственности юридических лиц ... уже ... и ... не ... (см. об этом, например: Никифоров
Б.С., Решетников Ф.М. Современное американское уголовное право. – М., 1990.
– С. 53.).
53. Джекебаев У.С. Об ... ... ... лиц //
Известия НАН РК. 1993. № 6. С. 76; Наумов А.В. ... на ... // Сов. ... 1992. № 17-18. С. 3; ... А.С. ... ... юридических лиц // Уголовное право: новые идеи. –
М., 1997. – С. 44–61; ... С.М., ... С.С. Об ... ... лиц // ... ... ... и социальных
отношений. 1998. № 1. С. 93–106.
54. См.: Таганцев Н.С. Русское уголовное право. Лекции. В 2 т. ... Т. 1. – М.: ... 1994. – 380 ... ... П.П. Русское уголовное право. Общая часть. Вып. 1. ... 1908. – 219 ... Лист Ф. фон. ... ... ... Общая часть // Пер. перераб.
изд. Ф. Ельяшевич. – М., 1913. – 205 ... ... ... 2001 ... 13 ... ... Н.Ф. Цели и ... реформы Уголовного кодекса //
Государство и право. 1992. № ... ... С.С. ... ... и ... ... воинской преступности в Республике Казахстан. – СПб.:
Издательство С.-Петербургского университета, 2004. – 257 ... ... ... ... сот ... ... қалалық
сотының мұрағаты.
61. Никифоров Б.С. Борьба с мошенническими посягательствами. – М.:
Наука, 1980. – 217 ... ... Т.Л. ... ... ... в СССР М, 1976. – 65 ... ... Пленумов Верховных судов СССР и РСФСР (Российской
Федерации) по уголовным делам. – М.: СПАРК, 1999. 2000. – 560 ... См.: ... к ... ... ... Федерации. В 2
т. Т. 2 // Под ред. О.Ф. Шишова. – М.: Новая ... ... ... – 576 с. Автор комментария к гл. 21 УК РФ – О.Ф. ... ... ... аралығындаға сот тәжірибесі. Астана қалалық
сотының мұрағаты.
66. ... B.C. ... ... // ... ... 1975. №
19. – С. 19–20; Преступление и наказание. Комментарий к ... ... ... – М., 1993. – С. 138.
67. См.: Волженкин Б.В. Мошенничество. – СПб.: Юридический ... ... РФ, 1998. – 36 с.; ... В. ... ... ... 1997. № ... Постановление № 22-154-00 от 13 мая 2009 года. Архив Алматинского
городского суда.
69. Постановление ... от 20 июня 2009 ... ... Алматинского
городского суда.
70. Постановление 32-583/00 от 20 июня 2009 ... ... ... ... Указ Президента Республики Казахстан «О концепции правовой
политики Республики Казахстан» от 20 ... 2002 года № 949. – ... ... 2002. – 56 ... ... законодательство Х–ХХ веков. В 9 т. Т. 9. – ... ... 1994. – 356 ... Уголовный кодекс ФРГ / Пер. с нем. А. В. ...... 2001. – 180 ... ... ... Франции. – М.: Зерцало, 2001. – 174 с.
75. Уголовный кодекс Испании. – М.: Зерцало, 1998. – 218 с.
76. ... ... ... ... Республики // Под ред.
А.И. Коробеева. Пер. с китайского В.Д. Вичикова. – СПб.: ... 2001. – ... ... ... и ... ... ... – М.:
Юридическая литература, 1988. – 560 с.
78. Монтескье Ш. Избранные произведения. – М.: Госполитиздат, 1955. ... ... ... ... – Л., 1981. М., ... АСТ, 1999. – 736 с.
80. Мор Т. ... – М.: ... 1978. – 415 ... См.: ... Е.И. ... ... часть: Учебник для юрид.
вузов. Изд-е 2-е, перераб. и доп. Алматы, 2000. – 320 с.
82. Криминология: Учебник / Под ред. В.Н. ... и В.Е. ... изд., ... и доп. – М., 2000. – С. 291; Иншаков С.М.
Криминология: Учебник. – М., 2000; Криминология: Учебник для ... ... Под общ. ред. ... – М., 1997; ... Г.А. ... ... 1984; ... Профилактика преступлений. – М., 1972.
83. Афанасьев А.Ю. ... ... ... ... с ... кредитных карт // Проблемы теории ... и ... ... ... Уголовного кодекса: Сб. науч. тр. – М.,
1999; Аминов Д.И., Ревин В.П. Преступность в кредитно-банковской ... ... и ... – М., 1997; ... В.Д. Преступления в кредитно-
денежной сфере и противодействие им. – М.: Инфра-М, 1996; ... ... и ... ... ... ... 1995. № 7. – С. ... Назарбаев Н.А. Новый Казахстан в новом ... ... ... ... Н. ... ... Казахстана //
Казахстанская правда. 1 марта 2007 года.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 91 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік тіркеу102 бет
Мүлікке салық салудың экономикалық мазмұны7 бет
''SC Food'' ЖШС-нің ірі қара мал бұзаутазын алдын алу және онымен күресу шаралары.14 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
12 – жылдық білім беру проблемалары11 бет
1998-2006 жылдардағы мұрағат ісін дамыту проблемалары47 бет
Excel электрондық кестесі және онымен деректер қоры ретінде жұмыс жасау12 бет
«Девиантты мінез – құлқы бар балаларды анықтау және оқыту проблемаларын шешудің болашақ даму жолдары»9 бет
«Достық» станциясы арқылы халықаралық көлік қызметінің болашақтағы даму жолдары5 бет
«ОҚО Сайрам ауданы бойынша ауылшаруашылығы малдарының «бруцеллез (сарып)» ауруынан алдын алу және онымен күресу шаралары64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь