Құқық шығармашылық

Кіріспе

1 Құқық шығармашылықтың жалпы сипаттамасы

1.1 Құқық шығармашылықтың түсінігі мен туындауы
1.2 Құқық шығармашылық объектілерінің құқықтық түсінігі
1.3 Құқық шығармашылықтың субъектілері мен олардың құқықтары


2 Қазақстан Республикасындағы құқық шығармашылықты
қорғаудың реттеу жолдары

2.1 Құқық шығармашылық туралы заңның құқықтық табиғаты
2.2 Бұзылған құқық шығармашылықты қорғаудың тәсілдері
2.3 Құқық шығармашылықты қорғау ұйымдары

3 Құқық шығармашылықты қорғауды халықаралық шарттық түрде реттеу

3.1 Құқық шығармашылықтың халықаралық құқықтағы
даму тенденциялары
3.2 Құқық шығармашылықтың халықаралық және аумақтық
қайнар көздеріне шолу


Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Екі жүз жылдан астам тарихы бар құқық шығармашылықтың әлемдік жүйесі дамуы мен өркендеуіне халықаралық қатынастардың қарқынды дамуы мен құқық саласында соңғы он жеті жылда жаңа мемлекеттердің (соның ішінде Қазақстан Республикасының) пайда болуы едәуір әсер етті.
Құқық шығармашылық туралы заңнамамен реттелетін құқықтық қатынастар жеке азаматтық қатынастар шеңберінен шығады және өзіне қойылатын мәдени-ағартушылық қасиеттегі талаптар мен құқықтармен өзгеше көріністе болады.
Осыған сәйкес, диплом жұмысының тақырыбы «Құқық шығармашылықты қорғаудың халықаралық құқықтық аспектілері» болып табылады.
Құқық шығармашылық субъектілері арасындағы құқықтық қатынастарын азаматтық-құқықтық реттеу мәселесіне көптеген ғалым-заңгерлердің еңбектері арналған. Қазақстандық заңгерлердің ішінен Абдуразаков М.Г., Басин Ю.Г., Искакова С.О., Ихсанов Е.Б., Каудыров Т.Е., Оразалинов С.Ш., Сулейменов М.К., Тілеужанова А.И. ерекше атап өтуге болады. Шетелдік, оның ішінде орыс ғалымдарының да бұл салаға сіңірген еңбегі зор. Олар: Банхаев Ф.Е., Борохович Л., Гаврилов Э.П., Диденко А.Г., Дозорцев В.А., Ионас В.Я., Кекух-Луцк Б.Ф., Кириллова М.Я., Козырев А.К., Майков А.Н., Савельева И.В. және т.с.с. белді заңгерлер. Ал өзге шетел құқықтанушыларынан Алан Латман, Вальтер М.М., Жан Муане, Карлос Брага, Строуэл А., Стюарт С.М. бұл тақырыпты түбегейлі зерттеген. Құқық шығармашылықты халықаралық дейгейде қорғауға қатысты мәліметтерді Богуславский М.М., Гаврилов В. В., Звеков В.П., Лунц Л.А., Марышева Н.И., Садиков О.Н., М.А. Сарсембаев сияқты ғалымдарды халықаралық жеке құқық бойынша жазылған еңбектерінде таба аламыз.
Жоғарыда аталған ғалымдардың және басқа да заңгер-зерттеушілердің осы саладағы атқарған зор еңбектерінің арқасында құқық шығармашылықтың құқықтық негізін қалыптастыруға мүмкіндік туындады. Бірақ осы саладағы кейбір сұрақтар түпкілікті зерттелмеген. Атап өтсем, Қазақстан Республикасында құқық шығармашылық субъектілері мен объектілерінің жекеленген түрлерінің өзара байланысы мен оларға тән белгілерін сипаттау, осы тұлғалардың құқық субъектілігінің көлемін белгілеу, құқық шығармашылықты қорғаудың әдіс-тәсілдеріне қатысты мәселелер өте аз зерттелген.
13. Абдреев Н. Юридическое лицо, как субъект авторского права. //Фемида, 2004, №7. – 35-36 беттер
14. Абдуразаков М.Г. Борьба с нарушителями на потребительском рынке. //ИС: Авторское право и смежные права. – Алматы, 2000, №1. – 39 бет
15. Абуова Р.Ж. Авторский договор в гражданском праве. /Автореферат диссертации на соискание ученой степени к.ю.н. – Алматы, 2002. – 29 бет
16. Айдарбеков Б. Доверено управлять. //А.: Юридическая газета, 2005, 25 ноября. – 2 бет
17. Амангельды А. Эволюция формирования юридической сущности понятия «авторское право» //Фемида, 2008, №8 (152). – 16-17 беттер
18. Антимонов Б.С., Флейшиц Е.А. Авторское право. – М.: Наука, 1957. – 369 бет
19. Богуславский М.М. Проблемы авторского права в международных отношениях. – М.: Наука, 1973. – 305 бет
20. Богуславский М.М. Международное частное право: Учебник. – М.: Юристъ, 1999. – 408 бет
21. Вальтер М.М. Связь и сопоставление Римской конвенции, договора ВОИС по исполнениям и фонограммам (ДВИФ) и Соглашения по аспектам прав интеллектуальной собственности, связанным с торговлей (соглашения ТРИПС); развитие и возможное совершенствование охраны смежных прав, признаваемых Римской ковенцией //Бюллетень по авторскому праву, 2000, том XXXIV, №3. – 28-40 беттер
22. Гаврилов Э.П. Советское авторское право. – М.: Юридическая литература, 1985. – 466 бет
23. Гражданское и торговое право капиталистических государств: Учебник /Под ред. Е.А. Васильева. – М.: Международные отношения, 1993. – 571 бет
24. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Особенная часть). Комментарий. М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. – А.: Жеті жарғы, 2000. – 726 бет
25. Гордон М.В. Советское авторское право. –М.: Наука, 1955. – 576 бет
26. Дозорцев В.А. Проблемы современного авторского права. – Свердловск: Свердловский юридический институт, 1980. – 378 бет
27. Дозорцев В.А. Исключительные права и их развитие /Права на результаты интеллектуальной деятельности. Сборник нормативных актов. – М.: ДЕ-ЮРЕ, 1994. – 619 бет
28. Дюма Р. Литературная и художественная собственность. Авторское право Франции: перевод с французского языка. – М.: Международные отношения, 1989. – 233 бет
29. Жан Муанэ. Частное копирование в сравнительном праве Франции. Тэзисы доклада на семинаре по смежному праву. – М.: Международные отношения, 1996. – 187 бет
30. Зенин И.А. Интеллектуальная собственность и ноу-хау: Учебно-практическое пособие. – М.: Юристъ, 2001. – 223 бет
        
        Жоспар
Кіріспе
1. Құқық шығармашылықтың жалпы сипаттамасы
1. Құқық шығармашылықтың түсінігі мен туындауы
2. ... ... ... ... ... ... ... субъектілері мен олардың құқықтары
2 Қазақстан Республикасындағы құқық шығармашылықты
қорғаудың ... ... ... ... ... заңның құқықтық табиғаты
2. Бұзылған құқық шығармашылықты қорғаудың тәсілдері
3. Құқық шығармашылықты ... ... ... ... қорғауды халықаралық шарттық түрде реттеу
3.1 Құқық шығармашылықтың халықаралық құқықтағы
даму тенденциялары
3.2 Құқық шығармашылықтың халықаралық және ... ... ... ... жүз жылдан астам тарихы бар құқық шығармашылықтың әлемдік ... мен ... ... қатынастардың қарқынды дамуы мен құқық
саласында соңғы он жеті жылда жаңа ... ... ... ... ... ... едәуір әсер етті.
Құқық шығармашылық туралы заңнамамен реттелетін құқықтық қатынастар
жеке азаматтық қатынастар ... ... және ... қойылатын мәдени-
ағартушылық қасиеттегі талаптар мен құқықтармен өзгеше көріністе болады.
Осыған сәйкес, ... ... ... ... ... халықаралық құқықтық аспектілері» болып табылады.
Құқық шығармашылық субъектілері арасындағы құқықтық қатынастарын
азаматтық-құқықтық реттеу ... ... ... ... ... заңгерлердің ішінен Абдуразаков М.Г., Басин Ю.Г.,
Искакова С.О., ... Е.Б., ... Т.Е., ... С.Ш., ... Тілеужанова А.И. ерекше атап өтуге болады. ... оның ... ... да бұл ... ... еңбегі зор. Олар: Банхаев Ф.Е.,
Борохович Л., Гаврилов Э.П., ... А.Г., ... В.А., ... В.Я., ... Б.Ф., ... М.Я., ... А.К., Майков А.Н., Савельева И.В. және
т.с.с. белді заңгерлер. Ал өзге шетел құқықтанушыларынан Алан ... М.М., Жан ... ... ... ... А., Стюарт С.М. бұл
тақырыпты түбегейлі зерттеген. Құқық шығармашылықты ... ... ... ... ... М.М., Гаврилов В. В., Звеков
В.П., Лунц Л.А., Марышева Н.И., ... О.Н., М.А. ... ... ... жеке құқық бойынша жазылған ... ... ... ... және ... да заңгер-зерттеушілердің осы
саладағы атқарған зор еңбектерінің арқасында құқық ... ... ... ... туындады. Бірақ осы саладағы
кейбір сұрақтар түпкілікті ... Атап ... ... ... ... ... мен объектілерінің
жекеленген түрлерінің ... ... мен ... тән ... ... ... құқық субъектілігінің көлемін белгілеу, ... ... ... ... ... өте ... ... жалпы сипаттамасы
1.1 Құқық шығармашылықтың түсінігі мен туындауы
Құқық шығармашылықты ғылым, өнер мен мәдениет ... ... ... ... ішкі ... және ... ... ретінде анықтауға болады.
Тар мағынада құқық шығармашылық – ғылым, өнер мен мәдениет туындыларын
ойлап табушысының құқықтары. Олар осы туындылардың ... ... ... ... объективті нысанда болу тиіс.
Құқық шығармашылықтың заңды мәнінің жайлы бірнеше көзқарастар ... бойы ... ... ... меншіктің болуын жоққа ... ... ... ... ... ... – Локре, Ренуар,
Гербер, В. Спасович). В. Спасовичтің айтыунша:«Азаматтық құқық
жүйесінде ... ... ең ... ... ... оның ... ... өзі күрделі мәселе болып табылады. Бұл – ... ... оның жеке ... бар, ол ... ... ... құқық та болып табылмайды».[1]
2. Ғалымдардың екінші тобы құқық шығармашылықты ... ... ... ... ... деп ... (неміс заңгерлері О. Вехтер, Ю.
Иолли, Р. Клостерман, орыс ғалымы Г.Ф. Шершеневич).
3. Ғалымдардың ... тобы ... ... ... айырылмас
құқығы ретінде қарастырған (неміс заңгерлері Блунчи, Дан. Р. ... ... Бұл ... ... ... меншік құқығымен де,
мүліктік құқықпен де байланыстырмады, оны мүліктік емес құқық деп
санады.
4. ... ... тобы ... ... ... ... ... (неміс заңгерлері В. Крамер, А. Фолькман, Л. Гейдеман).
Құқық шығармашылықтың құқықтық мәнінің ... ... ... ... ... ... ... деп айтуға болады. Бірақ
ғалымдардың қай тобы қазіргі кездегі ... ... ... ... мәніне жақын болды деген сұраққа жауап беретін
болсам, менің ойымша, бұл – ... ... ... мүліктік және
жеке құқықтарынан тұратын интеллектуалды меншік құқығының ерекше түрі» деп
тұжырымдаған заңгерлердің көзқарастары.[2]
Құқық шығармашылықтың ... ...... ... ... ... ... және туындыларды шығару қызметін жақсарту болып
табылады.
Құқық құқықпен ... ... ... ... ... ... ... қағидалар қолданылады, олар:
- реттелетін қатынастардың қатысушыларының теңдігі;
- меншікке қол сұқпаушылық;
- шарт еркіндігі;
- жеке істерге ... ... ... жол ... ... құқықтардың кедергісіз жүзеге асырылуы;
- азаматтық құқықтардың қалпына келуін қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ... осы салада жазылған заң
әдебиеттерінде қалыптасқанымен, әлі ... ... ... ... ... ... құқық мүдделері мен қоғам мүдделерінің сәйкес келуі;
- шығармашылықтың еркіндігі;
- құқық ... мен ... ... ... ... тек сол ... авторының артында танылуы;[3]
- құқық туындыны шығаруда моральдік және материалдық мүдделілігі;
- шығармашылық еңбегіне ақының сапасы мен санына сәйкес ... ... ... басылымға беруге дайындық кезінде ұйымдастырушылық
шығармашылығы;
- шығармаға қол сұқпаушылық.[4]
Азаматтық заңнаманың нормаларынан ... ... ... арнайы
заңмен реттеледі. 1996 жылы 10 ... ... ... ... және ... ... туралы» Қазақстан Республикасының Заңы
қабылданды. Бұл Қазақстандағы құқық шығармашылықтың дамуының жаңа ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл Заңға соңғы
өзгерістер мен толықтырулар 2007 жылы 7 шілдеде енгізілді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық ... мен 1996 ... ... және ... ... туралы» Заңға сәйкес құқық айрықша
құқықтары танылады. Құқық шығармашылықтың ... ... – ол ... ... ... ... ие тұлғаға өз туындыларын кез-келген тәсілмен
қолдануды рұқсат ету немесе тыйым салу ... деп ... ... мәні – ол ... ... ... сол ... ие тұлғаның жүзеге
асыра алатындығында. Сонымен қатар, айрықша құқық ішкі ... ... ... ... ал басқа ... ... ... ... тек ... ... сәйкес танылады. Яғни құқық
шығармашылықтың ерекшелігі – оның ... ... ... әдебиет, ғылым, өнер және ғылыми-техникалық шығармашылық
туындылары құқық шығармашылықтың ортақ ... ие – олар ... ... яғни бір ... оның заңдары сәйкес пайда болып, сол
мемлекеттің ... ғана ... ... ... жеке ... бұл – оның ... ... құқықтардан негізгі айырмашылығы
болып табылады. Мысалы, егер тұлға бір мемлекетте оның ... ... иесі ... ... ол сол ... ... ... де ие болып
табылады.
Ал қарастырылып отырған құқықтардың аумақтық сипаты бойынша, егер ... ... ... ... ол ... мемлекетте де құқық
келісімінсіз және оған ешқандай қаламақы төленбей ... ... ... ... ... ... объектілерінің құқықтық түсінігі
Құқық шығармашылық шығармашылық ... ... ... және ... бір ... ... болатын ғылым, әдебиет және
өнер туындыларын қорғайды.
Құқық шығармашылықты зерттеушілердің бірі М.В. Гордон: «Егер белгілі
құқық ... ... ... ... ... шықпаса, құқық
шығармашылық туындамайды» – деп көрсеткен.[6]
Қазіргі кезде құқық ... ... ... ... ... ... құқық заңнамада жоқ.
Осы тұрғыда, яғни құқық шығармашылық объектілері аясындағы халықаралық
конвенцияларға назар аударатын болсақ, 1886 ... Берн ... ... және көркем туындылар» термині қандай әдіспен және қандай
нысанда көрініс ... ... ... ... және ... ... ... қамтиды. Осындай норма санаткерлік меншік
құқығының сауда-саттық ... ... 1994 ... ... ... 1996 ... ... Интеллектуалдық Меншік Ұйымының
Келісімшартында да қарастырылған.
1952 ... ... ... мазмұнына сәйкес, құқық шығармашылық
объектілері ретінде әдебиет, ғылым және өнер ... ... ... ... ... және ... көркемсурет, мүсіндеме
және гравюра туындылары танылады.
Құқық шығармашылық объектісіне тоқталған кезде «туындылар» деген ұғым
негізгі ... ... Кез ... ... ... ... үшін оның өзіне тән ... ... алу ... олар жайлы
толығырақ айтып кетейін.
Ең алдымен, туындының мақсаты білім тарату мен эстэтикалық ләззат беру
болып табылатын әдебиет және өнер ... ... ... ... дәл ... ол ... ... материалдық қажеттіліктерін өтеуге арналған жай
немесе қолөнер туындыларынан ... ... ... келесі белгісі – туынды белгілі бір
объективті нысанда болуы тиіс. Бұл талаптың ... ...... ... ... ... ... сурет, магнитті пленка және ... ... ... ... олар ой нысанында қала береді.
Туынды қайтарымсыз қоғамдық пайдалануға ... ... ие болу ... сол ... ... ... бұйрықтары, халықаралық
трактаттар, сот шешімдері құқық шығармашылық объектісі болмайды.
Туынды өнертабыс нәтижесі болуы тиіс, және де ... ... ... ... ... тиіс.[7]
Құқық шығармашылық мәселесіне арналған заң әдебиеттерінде туынды
түсінігінің әр ... ... бар. ... туынды деп, құқық
шығармашылық қызметі ... ... ... ... ой жиынтығын
атаған.[8]
ТМД-ның бірқатар мемлекеттерінде жүзеге асырылатын құқық шығармашылық
туралы заң әдебиеттеріне сай, туынды – ең ... ... ... ... құқық шығармашылықтың объектісі болып табылады.[9]
Сонымен, туынды деп – белгілі бір объективтік, ... ... ... болатын интеллектуалдық (әдеби, көркем және ғылыми) құқық
өнертабыс нәтижесін атауға болады.
Өнертабыс деп – тұлғаның өзінің жеке дара ... ... ... ... ... ... ... туындататындай рухани,
интеллектуалдық қызметің нәтижесін түсінуге болады.[10]
Жоғарыда бірнеше рет аталған Берн ... ... ... рет қайта қараулар мен өзгертілер енгізуден ... ... ... ... шығармашылығы құқықтарын қорғау жүйесін күшейту мен ... ... ... жаңа ... ... ... жаңарту
табылады.
Берн конвенциясы үш негізгі қағидаға негізделеді:
біріншіден, ұлттық ... ... ол ... ... ... ... ... өнер туындысына басқа мүше- мемлекеттер
территориясында өз еліндегідей қорғау жүзеге асырылуы тиіс;
екіншіден, автоматты түрде қорғау қағидасы, ол ... ... ... ... ... дипонирлеу сияқтыформалдық әрекеттерге байланыссыз
жүзеге асады;
үшіншіден, қорғаудың ... ... ол ... ... қорғалуы туындылардың шығу елдерінде олардың ... ... ... асырылады.
Қазақстан территориясында 1996 жылдың 10 маусымынан бері ... ... ... ... ... және ... ... туралы» Заңы Берн
конвенциясының барлық негізгі қағидаларын өзіне жинап отыр.
Қазақстандағы ... ... пен ... ... ... ... олардың жүзеге асу әдістері мен нысандарына байланыссыз
барлық әдебиет, ғылым және өнер туындылары танылады.
«Құқық ... және ... ... ... ... Республикасы
Заңының «Құқық шығармашылық объектісі. Жалпы ережелер» атты ... ... ... ... «Құқық шығармашылық туындының мақсаты мен
маңыздылығына, сондай-ақ ... ... мен ... ... ... ... болып ғылым, әдебиет және өнер туындыларына қолданылады».
Туынды оның құндылығы мен қасиеттеріне де, ... ... ... ... ... ... себебі туындыларды ... ... ... қорғауға еш қатысы жоқ.
Туынды құқық құқықпен қорғалу үшін, ол оригиналды болуы ... ... ... ... ... жаңа ... міндетті емес, ең бастысы,
оларды құқық жеткізу нысаны жаңаша болуы тиіс. Әр адамның кез-келген ... жеке ... ... ... туындыны қорғау оның
көркемдік сипатына да байланысты емес.
Туындының қорғалуға ... ... ... бар ... ... ... мен ... жатқызуға болады. Заң ғылымында туындының ... ... ... – ішкі нысан деп, ал оның тілін – сыртқы
нысан деп атайды. Негізінен, туындының негізгі бейнесін ... жаңа ... ... ... деп есептелінеді, бірақ ол үшін туындының сыртқы
нысанын ауыстырып, және де оған құқық ... алу ... ... туынды
туындылар да құқық құқықпен міндетті түрде қорғалады және олар автормен
жасалатын келісімшарт ... ... ... ... ... туындылар Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексінің 971-бабының ... және 1996 ... ... және ... ... ... Заңның 6-бабының 2-
тармағында көрсетілген нысандарда болу керек: жазбаша, ауызша, ... ... ... Сол себептен объективтіі нысан
мен шығармашылық қасиет құқық ... ... ... ... жағынан қарасақ, құқық құқыққа нұқсан келтіру объектісі ретінде
заттық нысан емес, ... ... ... ... танылады.[11]
Құқық құқықпен қандай нақты туындылар түрлері реттеледі, яғни құқық
шығармашылық ... ... ... ... ... шығармашылық және
сабақтас құқықтар туралы» Заңның 7-бабы ... ... ... бөлектелген түрлерін көрсетеді:
- әдеби туындылар;
- драмалық және музыкалық драмалық туындылар;
- сценарий ... ... және ... ... ... бар ... мәтіні жоқ музыкалық туындылар;
- дыбыс-бейнежазба туындылары (кино-теле және бейнефильмдер, диафильмдер
және ... ... және ... ... ... ... және ... өнерінің басқа да
туындылары;
- сәулет, қала ... және ... ... ... ... ... және ... түсіруге орайлас әдістермен
жасалған туындылар;
- карталар, жоспарлар, нобайлар, ... және ... мен ... ғылымдарға қатысты үш өлшемді туындылар;
- ЭЕМ-ге арналған бағдарламалар;
- өзге де туындылар.
ЭЕМ-ге ... ... ... ... ... ... ... операциялық жүйелердің) бастапқы мәтіні мен
объектілік кодты қоса алғанда, кез-келген ... және ... ... мүмкін барлық түріне қолданылады.
Құқық шығармашылық объектілеріне сондай-ақ мыналар да жатады:
1) туынды ... ... ... ... ... түйіндер, шолулар,
инсценировкалар, музыкалық өңдеулер және басқа да ... пен өнер ... ... ... (энциклопедиялар, антологиялар, деректер базалары)
және материалдарының іріктелуі және (немесе) орналасуы
жағынан ... ... ... ... ... да ... туындылар.
Туынды және құрама шығармалар, өздерінің негізге ... ... ... туындылардың құқық шығармашылық объектілері болу-болмауына
қарамастан, құқық құқықпен қорғалады.
Туынды немесе құрама туындыларды құрастырған кезде ... ... ... жеке дара ... ... ... ... шығармашылығыы
оларды тек өз қалауы бойынша қолданатын болса, туындыны туындыларды
құрастыру және ... үшін олар ... ... ... ... ... ... заңнама оригинал авторымен оның
еңбектерінің нәтижесін пайдалана отырып, жаңа туынды жасауға рұқсат ететін
келісімшарт жасасуды талап етеді, немесе кем ... ... ... авторы
құқықтарының толық жүзеге асуы және тиісті сыйақы сомасы төленуі қамтамасыз
етілуі қажет.
Яғни, авторға өз туындысына ... ... ... ... ... тәсілмен қолдануына құқықтары тиесілі.[12]
Сонымен, құқық құқықпен қорғалатын барлық туындыларды 2 ... ... ... не ... ...... ... элементтерінсіз пайда
болған туындылар.
2. «Тәуелді» не туынды ...... ... ... ... пайда
болған туындылар (жинақтар, аудармалар, өңдеулер т.б.).[13] ... ... ... ... шығармашылықтың сақталу керек.
Жоғарыда аталған Заңның 8-бабында құқық ... ... ... қарастырылған, оларға:
1) ресми құжаттар мен олардың ресми аудармалары;
2) мемлекеттік рәміздер мен белгілер. Оларды ... ... ... ... ... ... ... табылады;
3) халық шығармашылығының туындылары. Өйткені олар ұлттық мәдениеттің
маңызды элементі ретінде қорғалады, сондай-ақ халық ... ... ... қоғамдастық иелігінде;
4) ақпараттық сипаттағы оқиғалар мен фактілер туралы хабарлар. Өйткені
олар тек ... мен ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің
971-бабының 4-тармағы құқық шығармашылық идеялар, концепциялар, ... ... ... ... және ... ... деп
бекітеді.
Бұл тұрғыда, яғни, құқық шығармашылық ... ... ... 1952 ... Женева конвенциясында да, 1994 жылғы ... ... 1996 ... ДИМҰ ... да, 1886 ... Берн конвенциясы 2-
бабының 8-тармағында да: «көрсетілетін қорғау күн жаңалықтарына немесе ... ... ие ... ... оқиғалар туралы хабарламаларға
таралмайды» делінген. Сондай-ақ, осы Берн конвенциясының ... ... ... ... мен сот ... барысында сөйленетін сөздерді Кеңес
мүше-мемлекеттерінің заңнамасының негізінде және олардың қалауы бойынша
жартылай ... ... ... ... алып ... ... ... қызметтің көпшілік туындылары материалдық нысанда өмір
сүреді: кітаптар, ... ... ... ... ... кейбір түрлері, мысалға музыка немесе сахналық әрекеттер, ... ... ... ... ... бетіне түспесе де, түскенге дейін де деөмір
сүре ... ... ... ... ... өзін ... ... жүзеге
асу нысандарын қорғайды.
Идеялар туындыға айналған сәттен бастап, ... ... ... ... сипатталатын нысандарын құқық -құқықтық қорғау
пайда болады. Олай болса, ... ... ... ... ... н осы ... көшіріп алушылардан, яғни, құқық
оригиналды дүниесі ... ... ... ... ... объектілерінің нысандарына байланысты 1886 жылғы
Берн ... ... ... «Кеңес мүше-мемлекеттері
заңнамаларының белгілі бір ... ... ... ... және
көркем туындылардың немесе олардың жекелеген категорияларының қорғалуға
жатпайтындығын бекіту құқығы бар» ... ... ... ... ... 1-тармағында құқық
шығармашылық объектілері алғашқы нысанда да, ... ... ... да ... да қорғала береді делінген.
1994 жылғы ТРИПС Келісімі 9-бабының 2-тармағы және 1996 жылғы ДИМҰ
келісімшартының ... ... ... ... ... ... процедуралар, тәсілдер немесе математикалық концепцияларға ... ... асу ... ... деп ... ... Қақақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 971-бабы
мен «Құқық және ... ... ... ... ... ... ... мынандай белгілі бір объективтік нысанда жүзеге асатын: 1)
жазбаша (қолжазба, машинкаға басылған, нотаға ... және сол ... ... ... алдында айтушылық, көпшілік алдында орындаушылық және сол
сияқты); 3) ... ... ... ... сандық, магниттік,
оптикалық және сол сияқты); 4) бейнелеу (сурет, нобай, көркемсурет, жоспар,
сызба, ... ... ... ... және сол ... 5) ... ... үлгі, макет, ғимарат және сол сияқты) жарияланған
туындыларға да, жарияланбаған ... да ... ... ... ... ... ... да, яғни
жарияланбаған туындылар да қорғалуға жатады. Осы ... ... ... деп – ... ... ... көпшілік алдында орындау,
қандай да болмасын өзге бір ... ... беру ... ... ... ... рет жеткізетін іс-әрекетті жүзеге асыруды атайды.[15]
«Жарыққа шығарылған туындылар» ретінде 1886 ... Берн ... ... және 1994 ... ... келісімі мен 1996 жылғы ДИМҰ келісім шартының
мазмұны даналарды жасап ... ... ... ... ... ... танылады, бірақ, бұл ... ... ... ... ... қанағаттандыра алатын көлемде
айналымға түсуі тиіс деп атап өтеді. Сонымен қатар, ... ... ... музыкалық-драмалық немесе киномотографиялық туындыларды ұсыну,
музыкалық туындыларды орындау, ... ... ... алдында оқу,
әдебиет немесе көркемөнер туындыларын хабарлау немесе эфирге беру, өнер
туындысын жария ету мен ... ... ... құру танылмайды» деп
қарастырылған.
«Жарыққа шығару» ретінде 1952 жылғы Женева конвенцияның 2, ... ... ... ... ... ... болатын туынды даналарын
материалдық нысанда шығару және ... ... ... ... ... және сабақтас құқықтар туралы» Заңның 5-бабына сәйкес,
құқық ... 1) ... ... ... ... құқық
мұрагерлерінің азаматтығына қарамастан, Қазақстан Республикасының ... не ... ... ... ... ... ... 2) жарияланған не ... ... ... тыс ... ... да ... объективті нысандағы
туындыларға қолданылады және ... ... ... құқық
шығармашылығы және олардың құқық мұрагерлері деп ... 3) ... ... ... Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегі қандай да
болсын объективті нысандағы туындыларға қолданылады және ... ... ... ... ... ... құқық шығармашылығы (олардың құқық мұрагерлері) деп танылады.
Егер туынды Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде алғаш жарияланған ... отыз күн ... ... ... ... ... ол
Қазақстан Республикасында жарияланды деп саналады.
Қорытындылай келе, құқық шығармашылық ... ... ... атап ... ... ... мерзімі;
- аумақтық әрекет ету сипаты;
- ерекше мазмұны;
- шығармашылық қызмет нәтижелігі;
- айрықша құқық шығармашылықтың бөлінбестігі.[16]
Шығармашылық қызметке үнемі стимул беріп отыру – ... ... күші ... ... Осы ... құқық шығармашылықтың
ролі Берн конвенциясына жасалатын түсініктемелерде көрініс табады.
Құқық шығармашылық даму процесінде маңызды орынға ие ... ... ... ... ... байлығы әдеби және ... ... ... ... ... бағынышты. Бұл дәреже
неғұрлым жоғары болған сайын, құқық шығармашылығы үшін ... да ... ... ... ... көп болған сайын, соғұрлым ол
елдің беделі жоғары болады; неғұрлым әдебиет және көркем ... саны ... ... ... ... үн-жазба және басқа да өндірістерді дамыта түсу
мүмкіншілігі жоғарлайды. Қорыта айтқанда, интеллектуалдық шығармашылықты
дамыта түсу ... ... және ... ... ... екендігі сөзсіз болып табылады.
1.3 Құқық шығармашылықтың ... мен ... ... ... ... жайында нақты анықтама
жоқ. Бірақ жалпы айтатын болсақ, құқық шығармашылық ... ... ... ... ретіндегі туындыларға жеке мүліктік емес және
мүліктік құқықтарға ... бір ... ие ... жеке және заңды
тұлғалар, сонымен қатар осы ... ... ...... ... шығармашылықтың пайда болу негіздеріне қарай субъектілерді екі
топқа бөлуге болады:
1) Алғашқы субъектілер – туындының шығу ... ... ... ... ие ... автор. Сонымен қатар осы ... шығу ... ... осы туындыға заңмен құқық
шығармашылықтары танылатын ... ... ... ... ... ... энциклопедиялар, газет-
журналдарды және т.б. басылымдарды жарыққа шығаратын баспагерлер
жатады.
2) Туынды субъектілер – құқық ... ... ... әр
түрлі негіздерге байланысты өткен және сол ... ... ... ... шарт ... ... ... мұрагер
не мирасқор, құқық сұрауы бойынша мүліктік емес құқықтарды
қорғалуды жүзеге ... ... ... ұйым.[17]
Құқық шығармашылықты толық көлемде тек құқық ... ... яғни ... ... ... Ал ... ... субъектілері белгілі көлемде құқық шығармашылықтың бөліктерін
иелене алады.
Заңи ... ... ... ... ... ие ... ... ұйымы, фонограмма өндіруші, эфирлік және ... ... ... ... болады. Сонымен қатар, құқық шығармашылықты басқару
тапсырылған ұйым ... ұғым бар. Бұл ұйым ... ... ... иеленушілер атынан лицензиялық шарт жасасады, сыйақы
мөлшерін белгілеп, өндіріп, құқық иеленушілер ... ... ... ... бір ... шығындарды өтеу үшін алады.[18]
Автор дегеніміз – шығармашылық еңбегімен туынды жасаған жеке тұлға.
Құқық шығармашылықты ... ... ... ... жалпы бөлімінің ережелері оның әрекет және құқық ... ... 14 ... 18 ... дейінгі құқық шығармашылығы өздері
шығарған интеллектуалдық меншік объектісімен өз бетінше бұйрық ету ... 14 ... ... кәмелет жасына толмаған құқық шығармашылығыдың орнына
бұл құқықты ... ... ... ... мен қамқоршылары жүзеге
асырады.
Құқық азаматтығына байланысты да ... ... ... де ... ... ... ... жарияланған
немесе жарияланбаған, қандай да болсын объективті ... ... ... тыс ... де ... Шетел құқық
шығармашылықтың олардың ... не ... ... ... ... объективті нысандағы туындыларға ... ... ... ... ... ... шығармашылығының
республикадан тыс жердегі туындыларға құқық ... ... ... қорғалады.
1996 жылғы «Құқық шығармашылық және сабақтас құқықтар туралы» Заңының
5-бабының 3-тармағына сәйкес жарияланған не жарияданбаған, ... ... тыс ... ... да ... ... ... қолданылады және ... ... ... ... басқа мемлекеттердің азаматтары құқық шығармашылығы деп
танылады.
Тең құқық шығармашылығымен шығарылған туынды Қазақстан Республикасында
қорғалады, егер тең құқық шығармашылығыдың біреуі ... ... ... табылса.
Екі не одан да көп тұлғалардың бірігіп, шығармашылық ету арқылы
туындының ... ... оның ... алғашқы құқық иеленушілері болуы
мүмкін. Осындай қатынастар тең ... деп ... және ... ... ... және сабақтас құқықтар туралы» заңының
10-бабымен реттеледі. Құқық құқықтар туындының біртұтас болуына немесе
әрқайсысы өз ... жеке ... ие ... ... ... ... шығармашылығыға тиесілі болады.
Бірлескен шығармашылық қатысушылық әр құқық қосқан ... ... ... ... ... қатысу арқылы үлес ... ... ... ... ... тең ... ... деп
танылады. Тұлғалардың тең құқық шығармашылығы деп танылуы ... ... ... қай ... қатысқандығына да байланысты емес.
Туындыны бірігіп шығару кезіндегі қатынастар арнайы рәсімдеуді талап
етпейді. Бірақ кейбір заңгерлер құқық ... ... ... ... тың ... ... деп есептейді.[19]
Мысалы, тең құқық қа туындыған құқық құқықтар ортақ, сондықтан бірде-
біреуі қалған тең ... ... ... ... ... ... асыра алмайды.
Қазақстан Республикасының заңнамасы тең құқық тың 2 ... ... ... тең ... – жеке мәнге ие және туындының басқа бөлімдерінен
тәуелсіз қолданыла алатын бөлімдерге тең құқық .
2) Біртұтас тең ...... ... ... ... тең ... ... біреуі құрастырған бөлінбейтін
бөлімдерге тең құқық .
Шартты түрде құқық құқықтар жиынтығын негізгі екі ... ... ... ... ... жеке мүліктік емес құқықтары ... ... ...... ... – moral
rights);
3. мүліктік құқықтар.[20]
Құқық жеке мүліктік емес және мүліктік ... ... ... ... 977-978-баптары және 1996 жылғы «Құқық
шығармашылық пен сабақтас ... ... ... Республикасының
Заңының 15-16-баптары қолданылады.
Жеке мүліктік емес ... оның ... ... ... ... ... және оның ... құқығы басқа тұлғаның
шығармашылық қызметінің нәтижелеріне ауысқан жағдайда ... ... ... ... ... жеке мүліктік емес құқықтар
моральдық құқықтар деп аталады. [21]
Берн конвенциясына қатысушы мемлекеттер құқық шығармашылығыға мынандай
құқықтарды табыс ... ... ... ... ... ... ... туындының құрылысы мен құрамын құқық намысы мен репутациясына нұқсан
келтіретіндей кез-келген түрде өзгертуге қарсылық ... алу ... ... ... ... ... ... байланысты болмауы
тиіс және де автор өз құқықтарын басқа тұлғаларға ... ... ... ... заңнамасы бойынша туынды ... жеке ... емес ... ... ... ... ретінде танылу және тануды талап ету құқығы ... ... ... өз атымен, бүркеншек атпен немесе жасырын атпен пайдалану
құқығы (құқық атқа ... өз ... ... мен толықтырулар енгізуге және ... оның ... ... мен толықтырулар енгізілуінен
туындыны қорғау құқығы (туындыға қол сұқпаушылық ... ... ... ету құқығы;
- туындыны халыққа тарату туралы шешімінен бас ... ... ... алу ... ... ... болғанын тану үшін ешқандай тіркеудің
қажеті жоқ. ... ... деп тану үшін ... ... да, ... ... да қажет емес. Бірақ автор өз құқықтары ... ... ... ... яғни ... ... данасында орналасатын және
негізгі үш элеметтен тұратын құқық ... ... ... ... қоршауға алынған латынша «С» әрпі – ©;
- ... ... ... ... ... ... туындының алғаш жарияланған жылы.
Қоршауға алынған латынша «С» әрпі – © – бұл ... ... ... «copyright» терминінің алғашқы әрпі. Құқық
шығармашылықты қорғау белгісі құқықтардың тиесілігін белгілеу үшін ... ... ... болу ... тануға «copyright» белгісін
қою басқа дәлелдемелер жоқ кезде ғана әсер ете ... ... жеке ... емес ... айырылмастығы туралы
айтқанда, оның мерзімсіз екенін де айта кету ... Яғни ... да ... ... ... тек мүліктік құқықтарға қатысты ... ... ... оның ... өз ... бойынша кез-
келген әдіспен пайдалану мүліктік құқығы ... ... ... ... ... табылады.
Шығармашылық қызмет нәтижесіне құқық заттық емес, айрықша ... В.А. ... ... ... ... құқық» атты
нормативті актілер жинағының алғысөзінде ... ... ...... емес объектіге абсолютті құқық. Айрықша ... емес ... ... ... материалды объектілерге
атқаратын қызметті атқарады.
2 Қазақстан Республикасындағы құқық шығармашылықты
қорғаудың реттеу жолдары
1. ... ... ... ... ... табиғаты
Қазақстанда құқық шығармашылықтың жалпы сипаттамасы және осы салада
шетел азаматтарының жағдайы құқық шығармашылық саласындағы заңнама, ... ... ... ... ету ... ... Бұл өз
сипатын, авторға заңмен берілетін жеке ... ... ... ... ... ... жемісін пайдалану жағдайын ... ... ... азаматтарының құқық ... ... ... ... анықталады. Айтып кететін нәрсе,
біздің Республика Әдебиет және сурет туындыларын қорғау ... ... ... ... табылады, сонымен қатар құқық шығармашылық
және сабақтас құқық туралы заңы бар. Бүгінгі таңда құқық шығармашылықты ... 1999 ... 1 ... ... ететін Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексінің (Ерекше бөлімі) «Интеллектуалдық меншік ... ... және ... жеке құқық» (62-тарау 7-параграф) VII бөлімімен
реттеледі. Сонымен қатар, Республика аумағына құқық шығармашылық ... ... өз ... ... ... ... бола отырып, Қазақстан Республикасы басқа
мемлекеттермен барлық салаларда, ... ... ... ... ... ... ... Мұнда туындайтын сұрақ – Қазақстан
Республикасында шетелдіктердің құқық шығармашылықтары , біздің ... шет ... ... ... ... ... қалай
реттелетіні жөніндегі сұрақ. Қазақстан Республикасында шетелдіктерге
қатысты айтсақ, ... ... ... ... талаптар,
Қазақстан Республикасының азаматтарына да, ... де ... ... Республикасының Азаматтық кодексіне сәйкес құқық
шығармашылық шығармашылық ... ... ... табылатын ғылым, әдебиет
және өнер туындыларына олардың бағытына, мазмұны мен маңызына, ... ... ... мен ... ... ... Бірақ оларды
қайта шығару әдісіне байланысты ... ... ... ... сот ... заң ... ... сот және
дипломатиялық сипаттағы өзге де мәтіндер), сондай-ақ олардың ... ... ... мен белгілер (жалаулар, елтаңбалар, ордендер, ақша
белгілері және өзге де мемлекеттік рәміздер мен белгілер);
- ... ... ... ... ... оқиғалар мен фактілер туралы хабарлар.[24]
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес авторға жеке және ... ... ... оның негізгісі құқық қа құқық, ол дегеніміз,
тек туындыны шығарушы өзін автор деп ... ... бар. ... ... ... бар, 1996 жылы ... Республикасының «Құқық шығармашылық
және сабақтас құқықтар туралы» Заңының 15-бабының 1(3)-тармағына ... ... ... ... жағдайда оның даналарына құқық шын
есімінің орнына лақап есімін (бүркеншік ... ... және соны ... ... ... ... бас ... құқығы, яғни жасырын есім атау құқығы
бар. Қандай жағдайларда болмасын, бір автормен шығарылған ... ... ... ... ... және осы ... қол ... жол бермеу
қамтамасыз етіледі, яғни оның мазмұны ... ... ... ... ... өз туындысын жариялауға, қайта шығаруға және ... ... Әр ... шыққан туынды құқық келісімінсіз басқа тілге
аударыла алады, бірақ туындының мағынасы мен ... ... ... ескерту керек. Қазақстан ... ... ... заңнаманың ерекшеліктерін қысқаша сипаттағаннан кейін, енді осы
салада Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... қорғалуын, оны
шығарушысының азаматтығына байланысты қамтамасыз ету 1996 жылы ... ... ... және ... ... ... ... мен Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 980-бабына сәйкес
реттеледі.
Құқықтық қорғалу көлеміне қарай ... екі ... ... ... құқық шығармашылық таралады:
1) құқық шығармашылығының ... ... ... мұрагерлерінің
азаматтығына қарамастан, Қазақстан Республикасының ... не ... ... қандай болсын объективті нысандағы
туындыларға;
2) жарияланған не жарияланбаған, бірақ Қазақстан Республикасынан тыс
жерлердегі ... да ... ... нысандағы туындыларға
қолданылады және Қазақстан Республикасының азаматтары ... және ... ... мұрагерлері деп танылады.[25] Содан
кейін «шетел элементі» бар құқықтық қатынастарды құқық ... ... ... біздің заң бойынша аумақтық қағида болады.
Әдебиетте, шетел құқық шығармашылығының Қазақстан Республикасының
аумағындағы жарияланбаған ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Егер мұндай туынды алғаш рет ... ... ... ... ... онда ... ... қорғалуы жойылуы
мүмкін, ал жариялану фактісі халықаралық ... ... ... ... ... ... – белгісіз тұлғалар
шеңберінде қандай да болсын тәсілмен (басып шығару, ... үшін ... ... және т.б. ... ... ... ... – бұл кітап
шығару да, пьеса қойылымы да, теледидар арқылы тарату да, ... ... жылы ... ... ... және ... ... Заңда :«Егер туынды Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде алғаш
жарияланған ... ... отыз күн ... ... Республикасының
аумағында жарияланса, ол Қазақстан Республикасында жарияланды деп саналады»
деген ереже қарастырылған.
Қазақстан Республикасында ... ... ... үшін ... ... ... ... немесе аударылған тілде жариялануы
қажет емес. Заң туындының міндетті түрде түпнұсқа басып шығарылуын қорғау
талабы ... ... ... бір тілде жазылуы мүмкін (мысалы, шет ... ана ... ... ... ... ... ... рет
жарыққа қазақ тілінде шығады және оған Қазақстан ... ... ... Егер ... ... ... ... аудармасы Қазақстан
Республикасында түпнұсқа тілде алғаш рет жарыққа шықса, онда ол ... ... ... ... ... Республикасында басылып шығарылған
туындының кейін шет елде шығуы, Қазақстан ... ... ... ... ... ... Республикасының аумағында шетел авторының туындысы, кез-
келген басқа да объективті нысанда (мысалы, ... ... ... бола
алады. Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... ... ... табылса, барлық жағдайларда мұндай туындыға қорғау
беріледі.
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... туындысы,
сол уақытта басқа мемлекетте қорғалуы да мүмкін. Мұндай ... ... ... ... ... мен ... ... сол не өзге елдің ішкі
заңнамасы немесе халықаралық конвенциясына сәйкес ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасында алғаш орындалатын музыкалық туындысына 1996 ... ... және ... ... ... ... ... 7-
тармақшасындағы әрекеттер таралады, сонымен ... ... ... Берн ... ... ... ... Бұл Берн
конвенциясы бойынша туындының алғаш орындалуы емес, туындының басылып шығуы
жарияланған болып есептелетіндігімен байланысты.
Қарастырылған ... ... ... жоқ тұлғалардың да құқық
шығармашылықтары на қолданылады, себебі 1996 ... ... ... ... және ... ... туралы» Заңының
5-бабында, шетел мемлекетінің азаматына құқық шығармашылықты тану ... оның ... ... ... құқық шығармашылықты тану
туралы айтылған. Яғни тек ... ... ... емес,
сонымен қатар шетелдіктер және азаматтығы жоқ тұлғалар автор бола ... ... ... ... ... ... шығармашылығының
туындыларының Қазақстан Республикасында қорғаудың құқықтық режимі. 1996
жылғы «Құқық шығармашылық және ... ... ... ... ... ... Республикасындағы шетелдіктер жарияланған не
жарияланбаған, бірақ қандай да ... ... ... туындыларға
Қазақстан Республикасының аумағында құқық шығармашылықты пайдаланады.
Сол ... осы ... ... шетелдіктерге ұлттық режим
ұсынылады. Бұл шетелдік ... ... ... ... ... ... білдіреді. Сондықтан шетелдік ... ... ... ... ... ... ... тиесілі құқық көлемі маңызды
емес. Шетелдікке біздің заңнамамен қарастырылған құқықтар беріледі. Мысалы,
егер Қазақстандық ... ... бір ... ... құқық
келісімінсіз және құқық сыйақы ... ... ... ... ... ... ... есімі көрсетілу тиіс, онда ... ... ... да ... ... ... туындылары бұдан бұрын шетелде
жарияланбаса және орындалмаған болса, ұлттық ... ... ... алдында орындауға да қатысты қолданылады.[28]
Мұндай туындыларды қорғау ... ... ... ... ету ... ... Қазақстандық заңнаманың ережелері қолданылады.
Яғни кейбір еледердегідей мерзім туынды жарияланған күннен бастап ... ... ... болғаннан кейінгі келесі жылының бірінші қаңтарынан
бастап есептеледі. Аталған туындыларға құқық ... ... ... ... болсақ, онда құқық құқықтар мұрагерлерге олардың
азаматтығына қарамастан ... ... ... ... жағдайларға
қолданылатын коллизиялық нормаларға сәйкес заңнама негізінде анықталады.
Мұрагерлердің ... ... ... ... ... (мысалы, құқық мұрагерлеріне төленетін ганорардың мөлшері).
Сондықтан, ... және ... жоқ ... ... ... Республикасында біздің азаматтардың мұрагерлеріне берілген құқық
шығармашылықты ... ... ... ... игілікке өтуі туралы айтып кету
керек. Туындыға құқық шығармашылықтың әрекет ету мерзімінің өтуі ... ... ... ... ... ... аумағында ешқашан
қорғауға алынбаған туындыларды қоғамдық игілікке өтті деп саналады. ... ... ... құқық сыйақы төлемей еркін қолданылады,
бірақ ... ... ... ... ... және құқық беделін қорғау
құқығының сақталуы ... ... ... ... және ... жоқ ... ... шығармашылықтары
қорғалатындықтан, оларға Қазақстан азаматтарына сияқты сотта ... ... ... етіледі.
Шетелде жарыққа шыққан шетел құқық шығармашылығының ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық шетедіктерге алғаш шетелде жарыққа шыққан туындыларға
Қазақстан Республикасы қатысатын халықаралық шарттар немесе ... ... ... ... ... құқықтар Қазақстан
Республикасының құқық құқығы туралы заңнаманың нормалары шеңберінде ғана
жүзеге ... яғни ... ... ... ... азаматтарына
қарағанда құқықтар шағын көлемде берілуі ... ... ... ... ... біздің заңнамада көрсетілген құқықтардан басқа
және үлкен көлемде ... күші ... ... ... үшін ... ... біздің
Республикада қолданылатын қағидалардан басқа қағидалармен анықталмайды
(мысалы, әдебиет туындыларына ... ... ... бойынша емес,
сатылған даналарды санына байланысты).
Жоғарыда айтылғандай Қазақстан ... ... ... ... ... болып табылады. Кез-келген конвенцияға қатысудың
нәтижесі – ... ... ... ... ... ... қатысушы елдерде қорғалады, ал осы елдердің азаматтарының
олардың ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Халықаралық келісімдердің күші тарайтын шетел құқық шығармашылығының
туындылары «қорғалатын туындылар» деп аталады. Шетел құқық ... ...... ... ... ... ... сияқты құқықтарға ие және сондай міндеттерге ие құқық ... ... ... ... ... ... үшін ... ету, есімі мен құқық қа мүліктік құқықтары бұзылғаны үшін ... ... ... ... ... ... жағдайлармен сипатталады:
1) құқық құқыққа иеленушінің келісімінсіз туынды ... ... ... ... ... осы ... ... келісімінсіз қысқартулар немесе басқа да
өзгерістер жасалмайды;
3) туындыны пайдаланудың әр ... ... ... жарияланбаған
драмалық туындыны орындау, туындының аудармасын теледидар мен радио
арқылы хабарлау құқық ... ... ғана ... тек жалпы жағдайлары, себебі қорғалатын ... ... ... және Қазақстанның ішкі заң ережелерімен ... ... ... ... яғни ... ... ... құқық құқыққа қатысты келісім ... ... ... ... емес, осы келісім ережелері
қолданылады. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... толығымен халықаралық шарт ережелерін қолдану туралы
азаматтық заңнаманың жалпы ... ... яғни егер ... ... ... шартта немесе халықаралық келісімде
Қазақстандық азаматтық заңнамадағы ... ... ... бекітілсе,
онда халықаралық келісімнің ережелері қолданылады. ... ... ... ... ... ... ... мемлекет
құқық шығармашылығының туындылары ... ... ... ... және ... туындылар құқық құқықпен қорғалмайтын
туындылар категориясына жатқызылуы керек.
Туындылардың қорғанылмайтындығы – кез-келген ... ... ... ... ... ... ... сыйақыны төлемей туындыны
басып шығаруға немесе ... ... ... ... ... ... ... негізгі қағиданың ... ... ... тыс жерлерде алғаш жарияланған, ... ... ... ... композиторларының туындыларына қорғау
таралмайды. Алайда, бұл ... ... ... шығармашылықтың ның
сақталмайтындығын білдірмейді. Тәжірибе жүзінде құқық ... ... қол ... ... сақталады.
Мүліктік құқықтарға қатысты айтып кететін нәрсе – шетел ... ... ... ... ... ... туындысына, егер ол
бұрын шетелде басылып шықса, сыйақы ... ... ... жоқ. ... ... ... ... осы құқықты кемінен пайдаланады, бұған дәлел
ретінде кітаптар және өзге ... ... ... ... ... ... пайдаланудың моральдық ауытқулары қалады. Әрине ол ... ... ... ... ... ... ... ішкі заңнамамен реттеледі. Қазақстан
Республикасында Азаматтық кодекстің 1120-бабына сәйкес зияткерлік меншікке
құқықтарға осы ... ... ... ... ... ... ... меншікке қатысты құқық өз нысанасы ... ... ... ... ... ... ... реттеледі.
Бірқатар мемлекеттің заңдарында интеллектуалдық ... ... ... бар. ... 1987 ... «Халықаралық жеке құқық
туралы» швейцариялық заң бойынша ... ... ... ... ... ... ... қолданылады» (lex fori).[30]
Әрине кез-келген құқық саласы сияқты құқық шығармашылықты реттегенде
ұлттық заңнамалар мен халықаралық ... ... ... ... коллизиялары туындауы мүмкін. Осы жағдайда да біздің елден ... ... ... ... туындыларына халықаралық
шарттарда бекітілген ережелер қолданылуы тиіс.
Қазақстан құқық шығармашылығының шетелде құқық ... ... ... өнер ... ... ... және ... туындыларды қорғау тек Қазақстан мен туындыны пайдаланатын мемлекеттің
құқық шығармашылық туралы ... ... ... немесе екі
мемлекеттің құқық шығармашылықты қорғау туралы екіжақты шартқа қатысқанда
ғана жүзеге асырылады. Бұл ... ... ... ... ... мен ... ... ішкі заңнамасының
нормалары бойынша ұлттық режим қағидасына сәйкес қорғау беріледі. Бірақ ... ... ... ... ... ... режим қағидасын
азаматтық қағидасымен сәйкестендіріледі. 1996 жылғы «Құқық шығармашылық
және ... ... ... ... ... ... ... 6-
тармақ, 1.2-тармақшасында: «Жарияланған не жарияланбаған, бірақ Қазақстан
Республикасынан тыс жерлердегі қандай да ... ... ... ... ... қолданылады және Қазақстан Республикасының
азаматтары құқық шығармашылығы және олардың құқық мұрагерлері деп ... ... ... ... н ... ... мен
жариялау орнына байланысты ... ... ... нормалары
негізінде қорғалады. Егер Қазақстан азаматы шетелде әдеби ... ... ол сол ... алғаш жарияланса, онда мұндай туындыға құқық шығармашылық
Қазақстандық заңмен ... Дәл ... ... және оның ... ... ... ... шетелде шығарылған сурет өнерінің
туындысына құқық шығармашылықты иеленеді. Бірақ Қазақстандық азаматтар мен
кәсіпорындар жиі шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... қорғау мен тіркеу кезінде олардың
құқықтарының Қазақстанда ... ... ... ... ... шетелде болса және оған тек Қзақстанда ғана емес, ол тұрған
мемлекетте де қорғау ... ... не ... ... Әр түрлі мемлекеттерде
осындай дауларды шешумен айналысатын фирмалар бар. Мысалы, АҚШ-та «White
and Associates» ... ... ... ... ... ... сату және
өзге де құқық құқықпен қорғалатын туындыларды құқыққа қайшы пайдаланудың
алдын алу ... ... ... ... қызметтерін көрсетеді.
Американдық құқыққа сәйкес ... ... ... таратуға, сатуға,
көпшілікке көрсетуге, көпшілік үшін орындауға, қайта өңдеуге ... ... ... ... ... Егер ... азаматтарына
туындылардың кез-келгенін АҚШ-та жариялау қажет болса, онда «White ... ... ты ... және ... ... ... талаптарына толық сәйкестігін қамтамасыз етеді. Сонымен қатар,
осы фирма шетел азаматына ... ... ... ... Office of the Library of ... ... Copyright Certificate
алуды қамтамасыз етеді және АҚШ-та туындының даналарын заңсыз импорттаудан
сақтау үшін құқық шығармашылық ... ... ... ... ... ғана ... ... қатар көптеген дамыған мемлекеттерде де бар. Бұл
шетел азаматтарына халықаралық шарттар мен ... ... ... ... ... н ... ... құқық шығармашылықты қорғаудың тәсілдері
Құқық шығармашылық жүзеге дұрыс асырылу ... оны ... ... ... ... барлық қиыншылықтарды жою қажет, басқаша айтатын
болсақ, субъективтік құқық шығармашылықты қорғау орын алуы тиіс.
Азаматтық ... ... ... ... бір түрі болып
табылатын субъективтік азаматтық құқықтарын қорғалуын қарастырады, және де
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 9-бабында ... ... ... немесе аралық сот арқылы қорғауда былай көрініс табады:
құқықтарды тану, құқық бұзылғанға дейінгі ... ... ... ... ... бұзу ... ... әрекеттерді тоқтату;
міндеттемелерді орындауды натура түрінде ... ... ... ... ... ... ... деп тану; моральдық
шығындарды өтеу; құқықтық ... ... ... ... мемлекеттік
басқару немесе жергілікті басқару немесе ... ... ... ... ... актісін жарамсыз немесе қолдануға жарамсыз деп
тану; азаматқа немесе заңды тұлғаға құқықтарын алуға ... ... ... ... ... мемлекеттік органнан немесе лауазымды тұлғадан
айыппұл өтеп алу және де ... ... ... да ... ... ... ... құқық және сабақтас
құқықтарды қорғаудың әралуан түрлерін, нысандарын, әдістері мен ... да, заң ... ... ... ... ... әлі де ... жүзеге аз асуда. Бұндай жүзеге аспаудың басты
себептерінің бірі – ... ... ... ... ... да құқық иегелердің өз құқықтары мен оларды қорғау жолдары туралы аз
білетіндігінде.
Осы аяда қандай халықаралық ... ... ... ... ... ... туындайды, себебі интеллектуалдық меншікке, соның
ішінде құқық және ... ... ... ... және әлі де ... ... мәселелерді бір мемлекет шеңберінде ғана шешу мүмкін емес
десек қателеспеспіз. Осы тұрғыда ... ... ... ... ... ... меншік құқықтарын ... (CIPR), ... және ... бойынша IFPI-тің аймақтық
бөліміне, АҚШ сауда ... ... ... ... ... жиі
қатысуда, себебі мұндай өзара ... ... ... ... ... ... қорғалуына кең мүмкіншіліктер туғызатындығы
сөзсіз.[32]
Құқық шығармашылықты қорғаудың ... ... бар шет ... құқықтарды басқаратын ұйымдардың саны өте көп және олардың
көпшілігі ... ... ... ... ие. ... ... ... орындаушылар мен баспаханашылар Қоғамы
(SDRM), Автoрлар, ... және ... ... ... ... ... бойынша азаматтық Қоғам (SAKD), ... ... ... ... Қоғам (ADAMIC), Артист-
музыканттар мен орындаушылардың сыйақыларын жинау мен ... ... ... ... етеді.[33]
Қазақстанда құқық шығармашылық мемлекеттік ... ... ... ... Интеллектуалдық меншік объектілеріне құқықтар
бойынша Комитетпен (Комитетпен) қорғалады. Бұл комитеттің құрылуына ... ... ... ... 1998 ... 9 сәуірдегі №310
Қаулысымен құрылған Қазақстан Республикасы Энергия, индустрия және ... ... ... бойынша Агенттік қызмет еткен еді. Кейіннен,
бұл Агенттік Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 25 ... ... ... ... ... ... ... Құқық құқықтар бойынша комитет деп аталды. Одан кейін, ... ... ... ... 2001 ... 29 мамырдағы №411
Қаулысының негізінде қазіргі ... ... ... ... Интеллектуалдық меншік құқықтары бойынша Комитет болып
ауыстырылды.[34]
Комитет заңнамамен белгіленген тәртіптe, құқық және ... ... ... функцияларды жүзеге асырады:
- құқық және ... ... ... ... ... осы ... халықаралық келісімдерді
орындауға байланысты қатынастарды мемлекеттік реттеу;
- ұжымдық негізде мүлік басқарушы ... ... ... ... ... ... ... тіркеу;
- құқық және сабақтас құқықтар ... ... ... ... ... және ... ... аясындағы нормативтік-құқықтық
актілердің дайындалуына қатысу;
- ұжымдық негізде мүлік ... ... мен ... ... ... ... байланысты
лицензиялық келісімшарттарды тіркеу және сәйкес ... ... ... ... және сабақтас құқықтар аясында өзара қорғау ... ... мен ... ... қатысу;
- құқық және сабақтас құқықтар мәселелері бойынша азаматтар мен
ұйымдарға кеңес беру;
- ғылым, әдебиет және өнер туындылары ... ... ... жеке ... емес құқықтарын заңнамамен белгіленген
реттерде, ол қайтыс ... ... ... жүзеге асыру;
- құқық және сабақтас ... ... ... байланысты ұсыныстар жасау, туындыларды пайдалану
құқығына импорт пен экспортты ұйымдастыруға септігін тигізу.
Құқық және сабақтас құқықтарды ... ... ... елде
сәйкес ұйымдар құрылады. Сол сияқты, Қазақстанда да 1997 жылы Қазақстандық
құқық шығармашылығы өз ... ... ... ... ұйым ... ... ... қоғамын (ҚазАҚ), ал 2002 жылы Қазақстандық
орындаушылар – сабақтас құқықтардың иегерлері өз кезегінде «Қазақстандық
орындаушылар одағы» ... ... ... Бұл ... ... ... ... сөз болады.
Туындыны дүниеге әкелгеннен кейін құқық туралы дау болмас үшін құқық
өз құқықтарын сақтандырып алғаны дұрыс ... еді. ... ... ... ... құқық шығармашылығы қоғамында да, тіптен сенімді
болу үшін АҚШ ... ... ... ... ... ... да ... болады. Бұл ұйымдар тіркеуді растайтын
куәліктер береді. Осы ұйымдардың беретін ... ... ... растаудың заңды күші пара-пар келеді.
Туындыны мемлекеттік тіркеу Қазақстанда ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Әділет Министрлігінің 2002 жылғы 27 қыркүйектегі №146 Бұйрығымен бекітілген
«Құқық және ... ... ... туындыларға құқықтарды
мемлекеттік тіркеу туралы» Нұсқаулығымен реттеледі. Осы нұсқаулықтың 2-
бөліміне ... ... және ... ... ... ... Заңымен көзделген барлық объектілер тіркеуге жатады.[35]
Объектілердің тіркелгендігі ... ... ... ... ... ... қараңыз/ шектелмейтін мерзімге, автормен немесе құқық иегерімен
өтініш берілгеннен ... 20 күн ... ... және оның күші сот ... ... ... құқық иегері басқа тұлға екендігі дәлелденгенше
жүзеге асады. Тіркеуді жүзеге асыру үшін ... ... ... ... құқық (құқық шығармашылығыдың) аты, тегі, әкесінің аты;
- паспорттық мәліметтері;
- ... ... ... мен ... ... ... (оригиналды немесе туынды) көрсете отырып берілетін
өтініш;
- туындының түпнұсқасы немесе көшірмесі;
- туындының толық сипаттамасы;
- тұлғаны ... ... ... (жеке тұлға үшін – тұлғаны
куәландыратын ... ... ... үшін – ... ... туралы куәлік
көшірмесі);
- заңнамамен белгіленген тәртіпте бекітілген және автор қол қойған сенімхат
(өкілді ... ... ... ұсынылса).
Тіркеуге берілетін құжаттар нөмірленген болуы және ... ... ... ... ... ... жария етуге немесе басқалай
жарыққа шығаруға баспахана немесе дыбыс жазу студиясы ... ... ... ... тың ең дұрыс дәлелдемесі ретінде туындымен ол жарық
көргенше танысу туралы келісімшарт ... Осы ... оның ... ... ... шығармашылық еңбегімен туындыны дүниеге әкелген және
басқа құқық шығармашылығыдың құқықтарын бұзбаған ... ... ... ... ... ... тиіс. Белгілі бір себептермен тұтынушымен
келісім жасалмаған жағдайдың ... ... ... ... ... ... қолы мен мөрі бар бір данасы дау туған жағдайда дәлелдеме бола
алады.[36]
«Құқық шығармашылық және ... ... ... ... ... ... былай дейді: «Осы заңда көзделген құқық және
сабақтас құқықтарды бұзғаны үшін Қазақстан ... ... ... ... және ... жауаптылық туындайды». Сондықтан, осы
Заңның талаптарын орындамайтын жеке ... ... ... ... және ... бұзушысы болып табылады.
Негізінен бұзылған құқық немесе ... ... ... ... ... үшін кез-келген емес, нақтылы бір ... ... ... ... ... құқықбұзушыға қолданылуы мүмкін заңнамамен
анықталған және белгіленген мәжбүрлеу шараларын айта аламыз. ... ... ... ... ... ... құқық иегердің бұзылған
құқықтарын қалпына келтіру туралы сұрағанынан кейін ғана емес, Қазақстан
Республикасы заңнамасын жүзеге ... ... да ... ... ... ... құқық шығармашылықты және заңмен қорғалатын құқық
иегерлердің мүдделерін қорғау сот ... ... ... Құқық шығармашылықты
қ даулардың негізгі массасы аудандық, облыстық және ... ... ... ... ... құқық шығармашылығы мемлекеттік баж
салығын төлеуден босатылады.
Мысалы, тең құқық қа туындыған құқық құқықтар ортақ, ... ... ... тең құқық шығармашылығыдың келісімінсіз туындыға құқық
шығармашылықты жүзеге асыра алмайды. ... ... ... ... туындыға тең құқық құқығы ... ... ... оның ... ... ... жүзеге асыруда. Бұндай кезде құқығы бұзылған тең
автор өзінің авторлығын қорғау ... ... ... ... қосымшаны қараңыз/ толтыру арқылы сотқа жүгіне алады.
Даулы қарым-қатынастың ... ... ... ... ... болса,
олардың арасындағы дау арбитраждық сотта да шешілуі, өзара келісімі бойынша
аралық сотта да ... ... ... ң ... ... ... шеңберінде де,
одан тыс та пайда болуы мүмкін. Егер құқық шығармашылықты беру ... ... ... ... көзделген санкциялар
қолданылады. Келісімшарттан тыс құқық ... ... ... ... ... ... жағдайларда құқығы бұзылған
тұлға заңнамамен көзделген қорғаныс тәсілдерін пайдалануына болады.
Негізінен ... ... ... ... ... ... ... немесе жасалған құқық бұзушылық сипатынан туындайды. ... ... ... құқық аты дұрыс жазылмаған болса, ол тек сәйкес
өзгерістерді енгізу туралы ғана ... ... ... ... ... өз құқықтарын қорғау тәсілдерін өзі
таңдайды. Нақтырақ айтатын болсақ, құқық немесе ... ... ... ... шығын келсе, ол өз қалауы бойынша шығындарды
толық көлемде өтеттіруге, немесе құқықбұзушының алған ... ... ... ... ... ... шекте компенсацияны ... ... ... ... ... кең тараған және тиімді
тәсілдерінің бірі ретінде ... ... сот ... ... ... болып табылады. Қазақстан Республикасының «Құқық және
сабақтас құқықтары ... ... ... ... және ... ... сот арқылы жүзеге асырылады» деп, тек қана сот арқылы
қорғау жолы қарастырылған. ... ... ... ... ... ... сияқты соттан тыс та (әкімшілік) қорғау тәсілдерінің ... жөн. ... ... ... ... ... органның
субъективтік құқық шығармашылықты бұзатын заңнамаға сәйкес емес, қайшы акт
шығарған жағдайда орын алады. Бірақ осыған ... сот ... ... ... болып қала береді.
Құқық шығармашылықты қорғаудың енді бір ... ... ... ... өнімдер ұғымымен байланысты заңнаманы қамтамасыз ету
бойынша арнайы шаралар танылады.[38] Контрафактілік деп – туындының немесе
фонограмманың дайындалған ... ... ... құқық және сабақтас
құқықтардың бұзылуына әкеп соғатын ... ... сол ... ... ... қорғалмаған немесе қорғауы тоқтатылған мемлекеттерден
Қазақстан Республикасына құқық және ... ... ... ... ... мен фонограммалардың заңнамамен
қорғалатын даналары танылады.
Сол себепті қорғаудың бір тәсілі ретінде сот ... ... ... сот істі ... ... туындылар мен ... деп ... ... ... ... ... пайдалануына тиым салу туралы және алып қою туралы
дербес ... ... ... ... немесе фонограмманың контрафактілік даналарын, сондай-ақ
оларды көшірмелеуге пайдаланылатын материалдар мен жабдықтарды ... ... ... құқылы. Туындының немесе фонограмманың контрафактілік
даналары оның талап етуі бойынша құқық немесе сабақтас құқықтардың иесіне
берілуі мүмкін не ... ... ... ... не мемлекет кірісіне
берілуге тиіс. [39]
Ал енді құқық шығармашылықты әкімшілік-құқықтық ... ... 2001 ... 30 қаңтардағы Қазақстан Республикасының №155-2 Әкімшілік
құқық бұзушылық туралы кодексінің 129-бабына сәйкес: «Құқық шығармашылық
пен сабақтас құқықтар ... ... ... беру ... ... өзгеше
пайдалану, егер бұл іс-әрекетте ... жаза ... ... ... мен ... даналарын тәркілей отырып, жеке
тұлғаларға айлық есептік ... 5-тен 10-ға ... ... ...... 20-ға дейінгі мөлшерінде, заңды тұлғаларға 50-
ден 100-ге дейінгі мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады».
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде ... және ... ... яғни ... бағдарламаларды заңсыз қосу, көрсету,
тарату, немесе басқаша авторлақ құқықтарды қасақана бұзғаны үшін ... ... ... және ... есептік көрсеткіштің 500-ден
700-ге дейінгі мөлшеріндегі айыппұл немесе ... ... 5-тен ... ... ... немесе басқа табысы мөлшерінде, немесе 180-нен
240 ... ... ... ... ... немесе 3-тен 6 айға дейінгі
қамау жазасы қарастырылған.[40]
Бұл Кодекстердің аталған ... ... ... ... ... ... Дегенмен өзгертілген де жаза мөлшерлері құқық
шығармашылық объектілерін заңсыз пайдаланудан түсетін түсімнен ... ... ... ... ... да ... береді, сондықтан
бұл жаза мөлшерін одан сайын ұлғайтқан немесе қатандырған жөн.
Бұзылған құқық және ... ... ... ... бір жағдай
туындаған кезде орын алуы ... ... ... ... ... осы ... бұзылуы; азаматтық құқықтарды олардың
негізгі мақсатында жүзеге асыру; талап-арыздың ескіру мерзімін сақтау ... ... ... ... заңнамамен де ертеден қарастырылуда.
Мысалы, 1963 жылғы Қазақ КСР ... ... ... ... ... ... қорғауға байланысты екі (498 және 499-баптар) норма
орын алған.[41] ... ... емес ... құқықтарын қорғау» атты 498-
бапта: «Автормен ... оның ... ... ... жасаспай, басқа
біреудің шығармасын пайдаланған ... ... ... ... ... ... реттерде, сондай-ақ шығармаға қол
сұқпаушылық немесе құқық ... емес ... ... ... бұзылған
ретте, ал ол қайтыс болғаннан кейін оның ... ... ... ... ... (тиісті түзетулер енгізуді, болған ... ... ... ... ... ... немесе шығарманы
жарыққа шығаруды тыйым салуды немесе оны таратуға тыйым салуды талап ... ... Ал осы ... ... ... бұзылған реттерде
құқық мүліктік құқықтарын қорғау» атты ... ... ... ... ... ... ... оның құқық
қабылдаушыларына залал келтірілген ... онда ... ... ... ... ... деп атап ... автор немесе оның құқық мирасқоры құқық бұзушыдан ... ... ... ... ... ... ... бұзылған құқықты бұрынғы қалпына келтіруді (тиісті түзетулер енгізуді,
болған бұзушылық туралы баспасөзде ... ... ... ... шығарманы жарыққа шығаруға, таратуға тыйым салуды талап етуге;
- залалдарды өтеуді.
Осы аталған ... ... ... ... шығармашылық
және сабақтас құқықтар туралы» Заңының ... және ... ... атты V тарауының 48-бабы «Құқық және сабақтас құқықтардың бұзылуы»
және 49-бабында «Құқық және сабақтас құқықтарды ... ... ... де оған ... ... және ... құқықтардың иегерлері
құқықбұзушыдан өз ... ... ... ... ... ... ... келесі әрекеттерді жүзеге асыруды талап ете алады:
1) құқықтарды тану;
2) құқық бұзылғанға ... ... ... ... ... бұзатын немесе оның бұзылуына қауіп төндіретін әрекеттерді
тыю;
4) айырылып қалған пайданы қоса алғанда, шығындардың орнын ... ... ... құқық және сабақтас құқықтарды бұзу салдарынан тапқан
табысты өндіріп алу;
6) Қазақстан ... ... ... ... елу ... ... ең ... мөлшері, ал ЭЕМ-ге арналған
бағдарламаның немесе деректер ... ... ... ... кезде жалақының бес жүзден елу мыңға ... ең ... ... өтем ... ... ... ... Зиянның орнын толтырудың
немесе табысты өндіріп алудың орнына өтемақы мөлшерін сот ... ... ... ... ... заң ... ... де шаралар қолдану арқылы жүзеге асырады.
Осы баптың 4), 5), 6) тармақшаларында аталған шаралар ... ... ... иелерінің таңдауына қарай қолданылады.
2.3Құқық шығармашылықты қорғау ұйымдары
ХVIII – XIX ғасырлардағы туындылардың құқық шығармашылығыында, ... ... ... өз алдына қорғай алмайтын болса, онда оны
ұжыммен жасап көруге болады, яғни өз құқықтарын ... ... ... ... ой ... ... ... ұжымдық басқару шегінде ... ... ... ... ... ... пайдаланушылармен келіссөздерді жүргізуді, олардың туындыларының
пайдалануына лицензия немесе рұқсат беруді, пайдаланушылардан ... және оны ... ... бөлуді ұжымға жүктейді. Ұсынылған
жүйе өз қажеттілігін көрсетті, оның ... етуі ... ... ... ... ... және туындыны пайдаланғаны үшін
тиісті сыйақы алуға мүмкіндік береді.
Осы аяда ... ... ... ... ... ... ... еріксіз туындайды, себебі интеллектуалдық меншікке, ... ... және ... ... байланысты даулы және әлі де болса
шешімін таппаған мәселелерді бір мемлекет шеңберінде ғана шешу ... ... ... Осы ... ... ... ... Ұйымына (ВОИС), Санаткерлік ... ... ... (CIPR), ... және ... бойынша IFPI-тің ... АҚШ ... ... ... ... ... семинарларға жиі
қатысуда, себебі мұндай өзара тәжірибе алмасу ... ... ... ... ... кең мүмкіншіліктер туғызатындығы
сөзсіз.[42]
Құқық шығармашылықты ... ... ... бар шет ... ... басқаратын ұйымдардың саны өте көп және ... ... ... ... мамандықтарға ие. Мысалы,
Францияда Құқық ... ... мен ... ... Автoрлар, композиторлар және музыка шығарушылар ... ... ... ... азаматтық Қоғам (SAKD), Артистер мен
музыкант-орындаушылардыңістерін басқарушы Қоғам ... ... мен ... ... ... мен ... байланысты
Қоғам (SPEDIDAM) қызмет етеді.[43]
Қазақстанның Бүкіләлемдік интеллектуалдық меншік ұйымына кіруі, құқық
шығармашылық жөніндегі Бүкіләлемдік конвенцияға, ... және ... ... ... Берн ... ... құқық шығармашылық
саласындағы негізгі конвенцияға ... ... ... ... ... ... шараларды талап етті. Осы мәселені шеше
отырып, Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексін, «Құқық шығармашылық және
сабақтас ... ... ... ... Заңын құрастырушылар
осы нормативтік ... ... ... шығармашылығыдың айрықша
құқықтарын ұжымдық басқаруды ұйымдастыруға мүмкіндік беретін нормаларды
қарастырды.
Жоғарыда айтылған норма өз ... ... ... ... деп ... 1996 ... ... шығармашылық және сабақтас құқықтар
туралы» Қазақстан Республикасының Заңының 4-тарауында ... Онда ... және өнер ... ... ... ... шығарушылар немесе өзге де құқық және ... ... ... ... құқықтарын жүзеге асыру мақсатында олардың
мүліктік құқықтарын ұжымдық негізде басқаратын ұйымдарды ... ... ... негізде басқаруға байланысты институт Қазақстан құқық
құқығы үшін де, ... да ... ... үшін де ... ... ... ... басқаруға беру туралы
келісімшарттың құқықтық табиғаты әлі де ... ... ... ... ... ... ... Е.Моргунова мұндай келісімшарттарды
агенттік келісімшарттарға жатқызады, ... ...... ... ал
құқықтарды бeруші автор – принципал болып табылады.[44]
Профессор В.А.Дозорцевтің пікірі бойынша, құқық шығармашылықты беруге
байланысты келісімшарттар ... ... ... ... бұл ... ... Федерациясы Азаматтық кодексінің 1013-
бабына ... онда ... ... басқарудың объектісі ... ... ... ... ал ... ... Федерациясы Азаматтық
кодексінің 128-бабына сәйкес құқық және сабақтас құқықтар жатқызылады.[45]
Қазақстан Республикасының «Құқық және сабақтас ... ... ... ... ... ... ... басқаратын ұйым өзі өкілі болып
табылатын құқық және сабақтас ... ... ... әрі ... ... негізде мынадай қызметтері болады:
- мұндай ұйым басқарып отырған құқықтарды пайдалануға пайдаланушылармен
лицензиялық ... ... ... да ... пайдаланушылармен
келісуге;
- лицензиялық шартта көзделген сыйақыны жинауға, құқық және ... ... ... және ... ... ұйым ... ... қорғауға қажетті кез-келген заңды
әрекеттерді жасауға тиіс.
3 Құқық шығармашылықты ... ... ... ... ... ... ... халықаралық құқықтағы
даму тенденциялары
Құқық шығармашылықты ... ... ... ... ... ... бұл ұғымның әр түрлі мемлекеттерде қалыптасуы,
дамуы мен орнығуына және халықаралық маңыздылыққа ие болу ... ... ... өтейік.
Құқық шығармашылық – азаматтық құқық санаттарының бірі бола отырып,
ғылым, әдебиет және өнер салаларындағы тұлғаның ... ... ... табылатын туындыларды пайдалануды реттеуге және ... ... ... ... ... Әртүрлі құқық жүйелеріндегі
оның түсінігі, ұғымдары түрлі өзіндік ерекшеліктерге ие, және де ... ... ... ... және ... құқықтары (“droit
d’ayter”) терминдерімен сипатталады.
Халықаралық ... ... ... туралы идея көптеген
зерттеушілердің (отандық та, ... те) ... ... басу ісімен және
техниканың дамуымен тікелей байланысты XV ғасырда пайда болды. Бұрын баспа
ісі жоқ кезде қолжазбаны ... өте қиын ... да, ... ... ... ... ... Кейіннен, XVI ғасырда Иоганн Гутенберг жылжымалы
литерді ойлап тауып, кітап ... ... ... келісімен кітап шығару
күрт өсіп, шығарма иесіне пайда түсіре бастады. Шығармашылық ... ... Бұл ... шығармашылығыдың осындай туындарды еркін ... бола ... да, осы ... ... ... ... сауалдар
құқық шығармашылығыдың құқықтарын қорғау негізінде емес, кәсіпкерлердің –
баспашылар мен кітап сатушылардың ... ... ... ... Яғни ... ... ... шығаратындар, біреудің шығармасын
екіншілердің жөнсіз ... ... ... басу арқылы пайда табатындардың
арасындағы бәсекелестік алғашқы «әдебиет қарақшыларын» тудырды.
Баспа өнімдерінің экономикалық пайдасымен қоса, саяси және әлеуметтік
күш-қуатын тани білген ... ... XV ... аяқ ... ... ... ғана ерекше мүмкіндік тудырып, қалғандарын патшалар мен
корольдердің жарлығы арқылы тежеп реттеп, басқарып отырды, яғни ... ... ... германдық князьдықтарда – князьдармен, т.б.
берілетін құзыреттер жүйесі орнықтырылды.
Англо-aмерикандық құқық ... ... ... ... сот прецедентімен қатар маңызды рөлге заңнама ие болады. Тарихқа
үңілетін болсақ, Европадағы осы аядағы алғашқы Заң XVII ... ... ... ... баспагерлері мен кітап саудагерлері компаниясының
автор құқығын қорғауға байланысты талаптарына ... ... заң ... жылы ... ол 1710 жылдың сәуірінде «Королева Аннаның Статуты»
деген атпен күшіне енді. Бұл заң басында тек ... ғана ... ... ... буржуазиялық мемлекеттермен қабылданып, ... ... ... ... ... ... ... Англияда 1956 жылғы заңның орнына келген 1988 ... ... ... Заң ... ... және бұл ... күші ... сияқты
бүкіл Ұлыбритания аумағында таралады. Ал «Суретшілердің құқық құқығы
туралы» Заң ... 1735 ... ... ... еді.[46]
Әдеби меншік туралы ұғым Францияда бұрын пайда ... ол ... XVI ... күш ... бір ... келтіріп, құқық өз шығармасын
басып шығаруына және сатуына деген құқық заңдастырылды. Ал 1791 және 1793
жылдарғы ... ... өз ... ... ... қанша рет басып
шығарамын десе де, еркі бары айрықша айтылған.
Германияның әртүрлі аймақтарында құқық ... ... ... ... ... ... Бүкілгермандық алғашқы Заң 1837 жылы
жарық көрді.
Ал Дания мен Норвегияда 1741 жылы ... 1814 ... ... ... ... ... мен оның ... құқығы өмір бойы сақталды.
1762 жылы Үшінші Карлдың патшалығы кезінде Испанияда қабылданған Заң ... тек ... ... құқығы барын бекітті.
Интеллектуалдық меншікті қорғауда өз жүйесін қалыптастырған Америкада
«Құқық шығармашылық туралы» Заң тұңғыш рет 1790 жылы ... ... ... ... ... ... ... әлемнің қай еліне
болса да өз ықпалын тигізіп отырғаны ақиқат. Өйткені жыл сайын мемлекет
бюджетіне 350 ... ... ... келтіретін интеллектуалдық меншікке
иелік жасап, азаматтардың шығармашылық қызметінің табыстарын қорғау арқылы
ел байлығын еселей ... ... ... ... ... бұл ... аяны дамытуға күш-жігерді де, қаражатты аямайтындығы сөзсіз.[47]
Ресейге келетін болсақ, ... ... ... ... және ... ... ... реттеу баспашылар мен ... ... да, ... ... құқықтарын қорғау үшін пайда болған жоқ.
Ресей құқық ... ... ... оның ... ... болып табылады. 1771 жылға дейін кітап шығарушылық қызмет ... ... ... жатқызылып келді. 1771 жылы Петербургте
шет тілдерінде кітап басып шығаруға байланысты құзыреттер енгізіліп, ... шет ... ... ... енгізілген еді. Орыс тіліндегі
кітаптарды басуға мүмкіншілігі бар жеке ... ... ... ... ... тек 1783 ... 15 ... Жарлықпен ғана беріліп,
ол кейін өте ... ... акт ... ... ... ... кітап шығару аясындағы үстем рөлі Ресейде XIX ғасырдың ортасына
дейін ... ... Ең ... ... ... өз әдеби
туындыларына құқықтарын бекітетін заң тек 1828 жылы ... ... бір ... ретінде пайда болды және оның бастау көзінде орыстың ұлы
драматургы Островский А.Н., Толстой А.К., Тургенев И.С., ... Н.С. ... ... 1875 жылы оған ... Н.А. бастаған композиторлар
келіп қосылды.
Қазіргі кезде Францияда жүзеге асып отырған құқық шығармашылық туралы
негізгі заң 1957 жылы 11 ... ... ... және көркем өнер
меншігі туралы» Заң (соңғы өзгерістер 1985 жылы жасалған), ал ... ... ... ... заң ... 1965 жылы 9 қыркүйекте
қабылданған «Құқық және ... ... ... Заң (соңғы басты
өзгерістер 1972-1974 жылдары енгізілген) және осы заңмен қатар қабылданған
құқық қоғамдардың ... ... ... ... ... ету ... танылады.[48]
Құқық келісімшарттар германдық Азаматтық ережелерде ... ... ... ... 1922 жылы 7 желтоқсанда қабылданған
швейцарлық «Әдебиет және көркемөнер туындыларына құқық шығармашылық туралы»
Федералдық Заңымен ... ... 1955 жылы ... ... ... 1976 жылы Құқық шығармашылық туралы жаңа заң қабылданып (титул 17 ... ... ... ... Бостандығы), ол 1978 жылы 1 қаңтарда
күшіне ... 1988 жылы ... Берн ... ... ... ... енгізілген еді. Құқық қарым-қатынастар АҚШ Конституциясына
сәйкес жекелеген штаттардың заңнамаларымен емес, ... ... сол ... 1976 жылғы заң да, оған дейінгі заңдар сияқты
федералдық болып табылады.[49]
Сонымен Европа ... де, ... де ... шығармашылық алғашында
әдеби туындыларды пайдалану құқығы ретінде көрініс тапқан еді. ... ... ... ... ... кеңіп, өз қатарына музыкалық,
көркемсурет және басқа туындылар және басқа да туындылар ... ... ... ... ... жүзеге асуы – құқық азаматтығы
немесе қай елге ... ... ... келген еді. Бұдан
қазір де орын алып отырған құқық шығармашылықтың аумақтық қағидасын ... ... ... бір мемлекет азаматтарының өз ... ... ... ... ... ... да ... қажет етіле бастады. Осының нәтижесінде, құқық шығармашылықты өзара
қамтамасыз ететін көптеген екіжақты халықаралық ... ... ... ... бұл ... ... түрдегі ізденіс пен шешімді қажет етті.
Яғни, ... ... ... ... ... иесін анықтап, оны
тудырушы ел мен пайдаланушылар арасындағы қарым-қатынасты реттеудің, ... ... бір ... ... ... ... ... тудырды.
3.2 Құқық шығармашылықтың халықаралық және аумақтық
қайнар ... ... ... ... ... ... ... мынандай халықаралық
және аймақтық келісімдер мен конвенциялар ... ... Бір ... астам тарихы бар Әдеби және көркем туындыларды қорғау
жөніндегі тұңғыш конвенция 1886 жылы 9 қыркүйекте Бернде қабылданды.
Берн ... ... рет ... ... оның ... қағидалары толық сақталған және ол барлық
қатысушы елдерге ортақ ... ... ... ... ... ... және көркем туындыларды қорғау жөніндегі ... ... ... ... 1998 ... ... қол ... Осы
арқылы Қазақстан өзінің шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... отырып, әлемдік
қауымдастыққа лайықты орын алуға ұмтылысын дәлелдей ... ... ... барлық елдер құқық шығармашылықтың ның
қорғалуы – осы құжаттың басты шарты. Яғни әр тарап өз заңдарына ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ,
басқа ел құқық шығармашылығының да құқықтарын тең дәрежеде қорғауды жүзеге
асыруға міндеттенеді. ... ... ... жол ашу Конвенцияға
қосылған барлық елдерге тән сипат.
Берн конвенциясы құқық шығармашылықты халықаралық ... ... ... ... нәтижелі жетістіктерді қамтамасыз етеді. Оған
қосылу Қазақстанның Дүниежүзілік Интеллектуалдық Меншік ... ... ... ... ... барлық халықаралық форумдарға
қатысуға, құқық ... ... ... өз пікірін білдіруге және
халықаралық ұйымдармен байланысты арттыра ... ... ... ... ... мен ... ... арасындағы әріптестік пен
ынтымақтастық туралы ... одан әрі ... ... ... Сауда Келісімін Конвенцияға сәйкес жүргізуге мүмкіндік туғызады.
Сонымен, Берн Конвенциясына ... ... біз ... Осы ... мүше болу ... ... Дүниежүзілік Сауда Ұйымына
(ДСҰ) кіру мүмкіндігі артады.
• Ең бастысы, Берн Конвенциясына республиканың ... де, ... ... ... ... ... ... сенімді алғышарт орнайды.
2. Берн конвенциясындағы құқық шығармашылығы құқықтарын ... ... мен ... орын ... ... құқықтық
нормалар аздығын, ұлттық заңнамаларға сілтемелердің көптігін негізге
ала ... ... ... ... ... ... 1952 жылы ... Женевада Дүниежүзілік құқық шығармашылық жөніндегі
конвенциясының қабылданғандығын атап өтуге болады. Осы ... ... ... ... тұлғалардың
құқықтарын сақтау, оларды ... ... ... және ... ... жасау – халықаралық өзара түсіністікке игі ... нық ... ... КСРО ... конвенцияға тек 1973
жылы ғана қосылған болатын. Біздің мемлекетіміз егемендікке қол
жеткізгеннен кейін, ... ... ... бірі ... ... мүшесі болып қалды.
Осы екі конвенциялардың да соңғы мәтіні 1971 жылы ... ... ... ... 1996 жылы 20 желтоқсанда Женевада
қабылданған Туындылардың ... ... ... ... ... құқық шығармашылық туралы ДИМҰ келісімшартына
2004 жылы 16 сәуірдегі Заңымен қосылды. Бұл ... ... ... ... субъектілерінің құқықтары мен ... ... ... ... көзі десек, қателеспейміз.
4. Құқық шығармашылық идеясы мен жаңадан пайда ... ... ... ... пайда болған объектілерге (орындау,
фонограммалар, хабар таратушы ұйымдар бағдарламалары) қатысты
алғашқы ... ... ... ... ... ... ... құқықтарға жататындығына көрініс
тапты. Сол себепті, 1936 жылдың өзінде Австрия мен 1941 жылы Италия
орындаушылар мен ... ... ... ... ұсынды.
Орындаушылар, фонограмма жасаушылар және хабар таратушылар құқықтары
өзара және құқық құқықпен тығыз байланысты ... ... ... ... орнату үшін, осыларды өзара ортақ бір
институтқа біріктіру туралы идея орын алды, кейіннен бұл идея ... 26 ... ... қол ... ... фонограмма
жасаушылар және хабар таратушы ұйымдар мүдделерін қорғау туралы
Халықаралық конвенцияда (Рим конвенциясы) ... ... ... ... ... ... байланысын ескере отырып,
оларды «жақын», «байланысты», ... ... ... құқықтар
ретінде белгіледі.
5. Жыл өткен сайын фонограмманы заңсыз қайта өңдеу мен көшіріп көбейту
кең етек алып, ол ... ... ... ... өндірушілердің мүдделеріне үлкен залал келтіруде.
Дыбыс жазу техникасы мен ... ... ... іс ... бұл
саланы, әсіресе дыбыс, дыбыс-бейне ... ... ... ... отыр. Сол себептен де бірқатар ... ... ... 1971 жылы Женевада қабылданған
Фонограмма жасаушылар мүдделерін фонограммаларын заңсыз ... ... ... ... ... ... ... 2000
жылдың маусымында Қазақстан Республикасының Президенті «Қазақстан
Республикасының Фонограмма ... ... ... заңсыз көшіріп көбейтуден қорғау жөніндегі Женева
конвенциясына қосылу туралы» Заңға қол ... ... ... ... ... ... бар ... қатарында 1974
жылы 21 мамырда қабылданған Спутник арқылы берілетін сигналдар
программаларын ... ... ... ... ... Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы ДИМҰ-ның құқық және сабақтас
құқықтар саласындағы Берн ... ... ... ... 1957 жылы ... қабылданған Фонограмма өндірушілерінің
мүдделерін қорғау туралы Конвенцияға 2000 жылдың 7 маусымындағы
Заңымен қосылды. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... мүдделерін
қамтиды және қамтамасыз етуге мүмкіндік ... ... ... ДИМҰ ... ... ... қосылуы
фонограмма өндірушілер мүдделлері бойынша мемлекеттер арасында бай
мәліметтер жиынтығын еркін пайдалануға және оларды ... ... ... береді деп есептейді.[53]
7. Сабақтас құқықтар субъектілерінің мүдделерін қорғау аясындағы қайнар-
көздер қатарына, сонымен қатар, ... ... ... сәуірдегі №547-ІІ Заңымен қосылған 1996 жылы 20 желтоқсанда
Женевада ... ... мен ... ... ДИМҰ
Келісімшартын жатқыза аламыз.
8. Қазақстан ТМД деңгейіндегі көпжақты және екіжақты келісімдерге де
белсенді қатысуда. Солардың ішінде ТМД-ның 9 ... ... ... 24 ... ... қол ... «Құқық шығармашылық және
сабақтас құқықтарды ... ... ... ... және де 1998 жылы 6 ... ... қаласында қабылданып,
Қазақстанмен 2001 жылы 11 мамырдағы №201-ІІ Заңмен ратификацияланып,
2001 жылы 11 маусымнан бастап күшіне ... ... ... ... ... жол ... ... ынтымақтастық
туралы» Келісімін атауға болады. Енді бірі – ТМД ... ... ... 2000 жылы 20 ... ... және ... ... қол қойылған ... ... ... бұзушылық жолын кесу ... ... ... ... ... ... комиссиясы туралы» Ереже. Сонымен қатар, осы сала ... ... ... ... ... ... Үкіметтері арасындағы
Келісімдердің де алатын орны ерекше.
Сонымен, жоғарыда аталған көптеген ел ... 20-30 жыл ... ... ... ... ... ... жаңартып отыр. Бұл өзгерістер
көбінесе қорғалатын ... ... ... ... ... мен
басқа да құқық иегерлер құқықтарының көлемін ... ... ... ... және де ... ... мен ... көбейтудің (қайта
жаңғыртудың) жаңа ... ... ... телеарна,
телебағдарламаларды спутниктер арқылы беру, көшірмелер ... т.б.) ... ... одан әрі ... ... ... байланысты.
Құқық құқықтар жөніндегі ресми құжаттар Қазақстанда тұңғыш рет ... аяғы мен ХХ ... ... ғылыми-қоғамдық еңбектер де көрініс
берді, ал одан соң қолданылып жүрген бірқатар заң ережелерінде, оның ... ... Заң ... ... ... мәлім. Дегенмен, бұл заңдар
жүйесі 1917 жылы 29 ... ... ... баспа туралы»
декреттен бастау алады. Қазіргі мемлекеттік кешенді заң ... ол ... заң ... ... ... ... ... шешуге, құқық шығармашылық саласының көптеген ... ... ... ... шығармашылықты қорғаудың мемлекеттік негізі 1973
жылы Бүкілодақтық Құқық шығармашылық жөніндегі ... ... ... ... ... бастаған күннен басталады.
Құқық шығармашылықты қорғаудың жаңа кезеңі Қазақстанның ... ... ... 1992 жылы Бүкілодақтық Агенттіктің қазақ
бөлімшесінің ... ... ... ... және ... жөніндегі мемлекеттік агенттіктер құрылды.[55]
Қазіргі кезде жүзеге асып жатқан 1996 жылы 10 ... ... ... және сабақтас құқықтар туралы» ... Заңы ... ... ... мазмұны мен маңызына,
сондай-ақ ... ... мен ... ... ... ... ... табылатын ғылым, әдебиет және өнер туындыларына қолданылады»
деп бекітеді (6-бап).
Жоғарыда аталған заң құқық шығармашылықтың ... ... ... ашып көрсетпейді, бірақ туындыны сипаттайтын белгілерді
анық белгілейді ... ... ... ... ... ... нәтижесі болып табылатын ғылым, әдебиет және өнер
туындыларына қолданылады) және де ... ... аса ... ... ... нысаны (6-баптың 2-тармағы) мен құқық шығармашылықтың
объектісі болып табылатын да ... ... да ... ... ... ... ... және шарттарға қол қою біздің
мемлекетке бірқатар жауапкершілік жүктейді, осы келісімдер мен ... ... ... ... ... таңда халықаралық
ұйымдар, экономикасы дамыған ... ... ... ... ... қорғау мәселелеріне түпкілікті назар аударып отыр. Олай
дейтініміз, мысалға, Қазақстан Республикасы мен АҚШ ... ... ... 1992 ... 19 ... екі ... Президенттері қол
қойған Келісімдегі ... ... бірі – ... ... ... жөніндегі VII бабы ... ... Онда ... ... әр ... өз ... ережелеріне сәйкес
интеллектуалдық меншік құқығын қорғайды, соның ішінде әдеби, ғылыми ... ... ... ... ... ... ... да бар.
Қорытынды
Халықаралық мәдени әріптестік халықтардың ... ... ... пен ... ... идеяларының бекітілуіне қызмет етеді.
Біздің мемлекетімізде шетел құқық шығармашылығының ... ... ... ... ... қойылары, шетел әндері
орындалады, басқа елдермен кино, теледидар мен радио ... ... ... ... ... ... үшін бұндай әріптестік әр
мемлекеттің егемендігін, заңдары мен ... ... ... мен ... ... негізделу керек.
Халықаралық әріптестікті жүзеге асыру кезінде құқық ... ... ... ... ... ... шығармашылықты халықаралық жеке құқықта реттеу ... ... ие, ... ... шығармашылық сияқты бір мемлекет ... ... ... тән саланы ойлау мүмкін емес. Біз ... ... ... ... ... ... ойнаймыз, интернетті қолданамыз
және әрқашан да біз ... ... және т.б. ... ... құқықтарын бұзуымыз мүмкін.
Құқық шығармашылықтың қорғалуының халықаралық жүйесі өзі негізінде
мемлекеттің ішкі құқығында жасалады. ... ... және ... ... ... ... кепілдік бере отырып, ұлттық
реттеу ұстанымы бойынша құрылған.
1996 жылы 10 ... ... ... және ... ... ... ... Заңы қабылданды. Бұл заңды қабылдау әдеби
және көркем шығармаларды қорғау туралы Берн ... ... ... ... шығармашылықты қорғау деңгейін қамтамасыз ету
қажеттілігінен туындаған. Бұл Заңға соңғы өзгерістер мен толықтырулар ... 7 ... ... шығармашылық туралы заңнама кешенді сипатта болады. Осы ... ... ... ... күрделілігі, түрлі бағыттылығы оларды
құқықтың реттеуде қазақстандық құқықтың түрлі салаларына ... ... ... ... ... жетістіктерді және басқа да интеллектуалдық қызметтің
нәтижелердің таратудың жаңа құралдардың пайда ... ... және ... ... ... әрекет етуін қамтамасыз етудегі мемлекеттік
рөлінің ... ... ... ... ... қызметті
қалпына келтіру мен мемлекеттік органдар жүйесін ... ... ... айналдырады.
Сонымен, жоғарыда қарастырылған мәселелер бойынша келесідей
тұжырымдарға ... ... ... ... басқа азаматтық құқық салашаларына қарағанда
ерекше құқық түрі болып табылады. Бұл ... оның ... ... яғни бір ... оның заңдары сәйкес пайда болған туындыға
құқық шығармашылық сол ... ... ғана ... етеді. Халықаралық
жеке құқық көзқарасынан, бұл – оның басқа ... ... ... болып табылады. Мысалы, егер бір мемлекетте әдеби туынды
жарияланса, ол басқа мемлекетте де ... ... және оған ... ... жариялана немесе аударыла алады. Сондықтан құқық
шығармашылықтың негізгі ... бірі – ... ... ... үшін ... ... және т.б. ... жасау, құқық
туындыларын тану мен оған қатысты құқықтың қорғалуына ... ... ету ... ... ... ... бүл ... халықтың кең
тобымен қолданылуы үшін құқықтық, материалдық және т.б. ... ... Заң ... ... ... ... түрде және тәсілмен
қолдануға тыйым салатын немесе рұқсат беретін ... бере ... ... ... ... ... етті. Ал тәжірибеде жағдай көп
өзгере қойған жоқ. ... ... ... бірі – ... ... қорғау механизмінің жоқтығы. Себебі олардың бар ... ... ғана ... ... ... ... да білмейді. Осындай
жағдайдан шығу үшін құқық сыйақының ... ... ... Бірақ бұл норманы енгізу ... ... және ... ... Қазақстан Республикасы Заңына қайшы келуі мүмкін, себебі
Заң бойынша тек автор ғана ... ... ... үшін ... ... мөлшерін белгілейді. Ал тараптардың арасында келісім
болмағанда, жағдай күрделене түседі.
3. Аталған ұсынысты жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... автор құқықтарды ұжымдық басқаратын ұйымның мүшесі болады және
осы ұйымға өз мүліктік құқықтарын береді. Бұл ұйым ... ... ... органдармен белгіленген мөлшерлемелерді басшылыққа ала отырып,
өзара байланысты ... ... ... ... жасайды. Бір
мемлекеттің мөлшерлемесі экономикалық дамуына байланысты басқа ... ... ... ... ... ... ... құқық
шығармашылық саласында жалпы және сыйақыға байланысты жеке ... ... ... Техниканың дамуымен құқық қоғамдардың қызметін ... ... ... ... заң ... ... және ... заң бұзушылықтарға қоғамда бар қатынастарды өзгерту
қажеттілігімен, мемлекеттік және халықаралық заңның дамуы, қоғам игілігіне
айналған ... ... ... ... ... ... ... саласында мемлекеттің рөлін күшейтуге әкеп соқты.
Ол тек құқық ... ... мен ... ... ғана әкелмейді.
Екі дәстүрлі қызметке – ішкі заңнама ... ... мен ... ... келісімдер жолымен қорғауға жаңа ... ... ... бірі ... шығармашылық иелерінің мүліктік құқығын
басқаруды ұйымдастыруға қатысты үйлестіру қызметі болып табылады. ... ... ... Қазақстандық құқық шығармашылығы қоғамы
атқарады. Аталған қоғамға ұқсас ұйымдар ... ... ... ... Олардың негізгі міндеті құқық иесіне сыйақы ... бөлу ... ... ... беру және осы ... сақталуын
қадағалау. Қазақстанда тек бір құқық қоғамның құрылуы жеткіліксіз. Бұл
салада шетел азаматтарының құқық ... ... ұйым құру ... ... ... ... ... мұндай ұйымдарға қатысты белгілі бір
үйлестіру қызметін жүргізуі керек.
5. ... ... ... ... ... беру ... шектеулі уақыт аралығында белгілі бір елде бір ... ... ... асыру үшін сату арқылы бұл ... ... ... Ал бұл ... ... ... оның ... береді. Бірақ лицензиялық келісім негізінде пайдаланылып отырған
туындыларды жүзеге асыру шектерін нақтылы ... ... ... бұл мәселе тез арада шешілуді талап етеді.
6. Халықаралық ... ... ... ... тиісті
дәрежед қорғалуының бірден-бір негізін құрайды. Қазіргі ... ... ... ... сай ... шығармашылықты қ заңнама
жасауда, дегенмен халықаралық нормаларды одан әрі тиісті түрде сақтау ... ... ... ... ... ... келе айтатыным, өркениетті елдердің басты ажырамас
белгілерінің бірі – ... ... ... ... қою, ... ... деген адам құқығының бөлінбес бір бөлігі. ... ... ... зңнама нормалары арқылы қамтамасыз ете отырып
қорғау өркениетті елдерде ертеден қолға алынып, жақсы жолға қойылған болса,
ол ... ... ... келе ... ... елде ... ғана
заңдарымызға еніп, қарала бастауда. Сондықтан болашақта құқық ... ... ... ... жауап бере алу мемлекетіміз
азаматтарының басты мақсаты болуы абзал.
Сонымен, ... ... ... ... рөлі ... ... мәдениеттен басқа несі бар? Мәдениет болмаса, ұлт та жоқ. Адамдар
әрқашан қандай да бір туындылар жасайды, сондықтан құқық ... ... ... ең ... – бұл ... қорғау қажеттілігін түсіну.
Библиография
Нормативтік құқықтық актілер:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы (2007 жылғы 21 мамырдағы №254-
ІІІ ... ... ... және ...... ... 2007. – 40 ... Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі ... және ...... ЮРИСТ, 2006. – 296 бет
3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі (2007 жылғы 15 мамырдағы
№253-ІІІ Заңымен енгізілген ... және ...... 2007. – 144 ... ... Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі (2006
жылғы 2 ... ... ... енгізілген өзгерістер ...... ... 2006. – 280 ... 1996 ... 10 ... Қазақстан Республикасының «Құқық шығармашылық
және сабақтас құқықтар туралы» Заңы (2007 жылы 7 ... ... және ... //Источник: Справочная правовая система
ЮРИСТ
6. 1998 жылғы 10 қарашадағы ... ... ... ... және ... ... қорғау туралы Берн
конвенциясына қосылуы туралы» Заңы //Источник: Справочная правовая ... ... ... ... 2001 ... 29 ... №411
«Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Санаткерлік меншік құқықтары
бойынша Комитеті мәселелері» Қаулысы ... ... ... жылғы 28 қазандағы №1120 Қаулысымен енгізілген өзгерістер және
толықтырулармен) ... ... ... 2004, 20 ... ... ... Әділет Министрлігінің 2002 жылғы 27 қыркүйектегі
№146 «Құқық және сабақтас құқықтармен қорғалатын ... ... ... ... ... бекіту туралы» Бұйрығы //Әділет
Министрлігінің құжаттары, 2003, 9 ... №146. – 35-97 ... ... ... Бернская конвенция об охране литературных и художественных ... года ... акт от 24 июля 1971 ... измененный 28 сентября 1979
года) //Источник: ИС ПАРАГРАФ
10. Всемирная конвенция об авторском праве (Женева, 6 сентября 1952 ... акт от 24 июля 1971 ... ... ИС ... ... о ... в ... охраны авторских и смежных прав
(Москва, 24 сентября 1993 года) //Источник: ИС ПАРАГРАФ
12. 1996 жылы 20 ... ... ... ... ... ... ... жөнiндегi шарты //Источник: Справочная правовая
система ЮРИСТ
Ғылыми әдебиеттер:
13. Абдреев Н. Юридическое лицо, как субъект ... ... ... №7. – 35-36 ... ... М.Г. Борьба с нарушителями на потребительском рынке. //ИС:
Авторское право и смежные права. – ... 2000, №1. – 39 ... ... Р.Ж. ... ... в гражданском праве. /Автореферат
диссертации на соискание ученой степени к.ю.н. – Алматы, 2002. – 29 бет
16. ... Б. ... ... //А.: ... ... 2005, 25
ноября. – 2 бет
17. Амангельды А. Эволюция формирования юридической сущности понятия
«авторское право» //Фемида, 2008, №8 (152). – 16-17 ... ... Б.С., ... Е.А. ... ... – М.: Наука, 1957. – 369
бет
19. Богуславский М.М. Проблемы авторского права в международных отношениях.
– М.: Наука, 1973. – 305 ... ... М.М. ... ... право: Учебник. – М.: Юристъ,
1999. – 408 ... ... М.М. ... и ... ... конвенции, договора ВОИС по
исполнениям и фонограммам ... и ... по ... ... ... связанным с торговлей (соглашения ТРИПС);
развитие и ... ... ... смежных прав, признаваемых
Римской ковенцией //Бюллетень по ... ... 2000, том XXXIV, №3. ... ... ... Э.П. ... авторское право. – М.: Юридическая литература,
1985. – 466 бет
23. Гражданское и торговое право ... ... ... ... Е.А. ... – М.: Международные отношения, 1993. – 571 бет
24. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Особенная часть). ... ... – А.: Жеті ... 2000. – 726 ... Гордон М.В. Советское авторское право. –М.: Наука, 1955. – 576 бет
26. Дозорцев В.А. Проблемы современного ... ...... ... ... 1980. – 378 ... Дозорцев В.А. Исключительные права и их развитие ... на ... ... ... ... актов. – М.: ДЕ-ЮРЕ,
1994. – 619 бет
28. Дюма Р. ... и ... ... ... ... перевод с французского языка. – М.: Международные отношения, 1989.
– 233 бет
29. Жан Муанэ. Частное ... в ... ... ... ... на семинаре по смежному праву. – М.: Международные отношения, 1996.
– 187 бет
30. Зенин И.А. ... ... и ... ... ... – М.: Юристъ, 2001. – 223 бет
-----------------------
[1] Спасович В. Права авторские и контрафакция. – СПб., 1865. – 106 ... ... А. ... ... ... сущности понятия
«авторское право» //Фемида, 2008, №8 (152). – 16-17 беттер
[3] Савельева С.В. Правовое регулирование ... в ... ... – М.: Юридическая литература, 1986. – 45-46
беттер
[4] Свердлык Г.А. Проблемы авторского права в современном мире. –
Свердловск, 1986. – 13-25 ... Лунц Л.А., ... Н.И., ... О.Н. ... ... ... – М.: Юридическая литература, 1984. – 222-223 беттер
[6] Гордон М.В. Советское авторское право. –М.: Наука, 1955. – 317 ... ... И.Г. ... музыкальная и художественная
собственность. – СПб., 1978. – 115 бет
[8] Серебровский В.И. ... ... ... ... – М.: ... – 32 бет
[9] Антимонов Б.С., Флейшиц Е.А. Авторское право. – М.: Наука, 1957. – 80
бет
[10] Ионас В.Я. ... ... в ... ... – М.: ... – 173 бет
[11] Федосеева Г.Ю. Международное частное ... ... – М.: ... ... 285 бет
[12] Intellectual property rights and economic development /Braga, Carlos и
др. – Washington: The World Bank, 2002. – 7 бет
[13] ... С.В. ... ... ... в ... ... – М.: Юридическая литература, 1986. – 43 бет
[14] Театральная энциклопедия. 4-том /Гл. ред. ... П.А. – ... ... ... 1965. – 112 бет
[15] Строуэл А. Права производителей фонограмм и видеопрограмм организаций
телевидения и радиовещания //Авторское и ... ... в ... ... ... ... ... докладов и дискуссий по материалам
международных семинаров по вопросам охраны интеллектуальной собственности в
сфере культуры и ... ... ... ... 1. – М., 1997. – ... ... Г.Ю. ... частное право. Учебник. – М.: Эксмо,
2007. – 287 бет
[17] ГК РК ... ... ... М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. – А.:
Жеті жарғы, 2000. – 643 бет
[18] Абдреев Н. Юридическое лицо как субъект авторского права. ... №7. – 35-36 ... ... М.И. ... на ... ... ... и искусства. –
Казань, 1972. – 29 бет
[20] Ионас В.Я. Произведения творчества в гражданском праве. – М.: Юристъ,
1997. – 103 ... ... Р.О. ... ... правила игры: Учебное пособие по
торговому и гражданскому праву зарубежных стран. – М.: ... ... 1993. – 130 ... ... И.А. ... собственность и ноу-хау: Учебно-
практическое пособие. – М.: Юристъ, 2001. – 139 бет
[23] Intellectual law – Oxford: Oxford University Press, 2001. – XVII, ... Дюма Р. ... и ... ... Авторское право
Франции: перевод с французского языка. – М.: Международные ... ... 233 ... ... Е.У. Авторское право как субъективное гражданское право по
законодательству Республики Казахстан: Диссертация на соискание ученой
степени к.ю.н. [Науч. рук. Сулейменов М.К.] – А.: ... ... ... ... ... и ... РК, 2001. – 22 бет
[26] Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы және ... ...... ... 2006.
[27] Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы және Ерекше
бөлімдері), 980-бап. – ... ... ... Лунц Л.А., ... Н.И., ... О.Н. ... частное право:
Учебник. – М.: Юридическая литература, 1984. – 223-224 беттер
[29] Богуславский М.М. Проблемы ... ... в ... – М.: Наука, 1973. – 25 бет
[30] Лунц Л.А. Курс международного частного права. ... ... ... ... 1975. – 384 ... Stewart S.M. International copyright and neighboring rights. 2 ed.
Butterworths, 1989. ... по ... ... 1992. Том XXV. №1. ... ... ... for the ... Cases and materials /Alan Latman және т.б.
– Charlottesville: Michic Co., 1989. – 43 ... Жан ... ... ... в ... ... Франции. Тэзисы
доклада на семинаре по смежному праву. – М., 1996. – 26 бет
[34] ҚР Үкіметінің 29.03.2001ж. №411 «ҚР Әділет ... ... ... ... ... мәселелері» Қаулысы (ҚР Үкіметінің
28.10.2004-жылы №1120 қаулысымен өзгерістер енгізілген) //Әділет
министрлігінің ... ... N ... ҚР ... ... ... ... №146 «Авторлық және сабақтас
құқықтармен қорғалатын туындыларға құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы
Нұсқаулықты бекіту туралы» Бұйрығы //Әділет ... ... №146. – 35-97 ... Строуэл А. Права производителей фонограмм и видеопрограмм организаций
телевидения и ... ... и ... ... в ... ... ... Федерации: сборник докладов и дискуссий по материалам
международных семинаров по вопросам охраны интеллектуальной ... ... ... и ... ... ... выпуск 1. – М., 1997. – 43
бет
[37] Пиленко А.А. Новый закон об авторском ... – СПб.: 1997. – ... ... и торговое право капиталистических государств: Учебник
/Под ред. Е.А. Васильева. – М.:Международные отношения, 1993. – 37 ... ... И.Г. ... ... и ... – СПб., 1978. – 186 ... Сман Б.Ө. ... құқық субъектілерінің салықтық міндеттемелерін
қамтамасыз ету шаралары. //А.: Вестник. Серия юридическая. №1 (41), 2007. ... ... Stewart S.M. ... ... and neighboring rights. 2 ed.
Butterworths, 1989. //Бюллетень по авторскому праву, 1992. Том XXV. №1. –
36 ... ... for the ... Cases and materials /Alan Latman және т.б.
– Charlottesville: Michic Co., 1989. – 43 ... Жан ... ... копирование в сравнительном праве Франции. Тэзисы
доклада на семинаре по смежному праву. – М.: ... ... ... 26 ... ... Е. Управление правами авторов на коллективной основе
//Интеллектуальная собственность, 1997, №5-6. – 40 бет
[45] ... В.А. ... ... ... права. – Свердловск:
Свердловский юридический институт, 1980. – 132 бет
[46] Антимонов Б.С., Флейшиц Е.А. ... ... – М.: ... 1957. – ... ... ... М.В. ... авторское право. – М.: Наука, 1955. – 17 бет
[48] Гаврилов Э.П. Советское авторское право. – М.: ... ... – 366 ... Гражданское и торговое право капиталистических государств: Учебник
/Под ред. Е.А. ... – М.: ... ... 1993. – 471 ... ... М.М. ... и ... Римской конвенции, договора ВОИС по
исполнениям и фонограммам (ДВИФ) и Соглашения по аспектам прав
интеллектуальной собственности, связанным с торговлей (соглашения ТРИПС);
развитие и ... ... ... смежных прав, признаваемых
Римской ковенцией //Бюллетень по авторскому праву, 2000, том XXXIV, №3. –
28 ... ... aspects of the ... of ... ... ... ... for Information Law, University of Amsterdam, 1998. –
37 бет
[52] Антимонов Б.С., ... Е.А. ... ... – М.: ... 1957. – ... Оразалинов С.Ш. Право на права. – А.: Жеті жарғы, 2004. – 89 бет
[54] Оразалинов С.Ш. ... на ... – А.: Жеті ... 2004. – 26 ... Абдуразаков М.Г. Борьба с нарушителями на потребительском рынке. //ИС:
аторское право и смежные права. – А., 2000, №1. – 39 бет

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1) Әдебиеттің көркем шығарманың көркемдеу құралдары мен тілі 2)Өлең сөздің теориясы 3)Шығармашылық әлемі және әдеби жанрлар мен олардың түрлері 4) Әдеби үдеріс (процесс), әдеби әдіс, бағыттар мен көркемдік тәжірибелер16 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
7 -арна: кәсіби деңгейі мен шығармашылық шеберлігі50 бет
«Балалар ойынының жіктелуі.Шығармашылық және ережелі ойындар. Мектеп жасына дейінгі балалардың сюжеттік-рөлдік ойындары»7 бет
«Бекмаханов ісі» ХХ ғасырдың 40-50 жылдардың ортасындағы республикадағы шығармашылық интеллигенция26 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
«Қазақстан» және «Хабар» телеарналарындағы адамзатқа тән құндылықтарды насихаттайтын бағдарламалардың шығармашылық сипаты45 бет
Абай және Ахмет шығармашылық үндестігі37 бет
Абайдың өмірі мен шығармашылығы, шығармашылық өмірбаяны, Абай өлеңдеріндегі ғылым тақырыбы. Абайдың эстетикалық тағлымы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь