Су эрозиясы

Кіріспе
Су эрозиясы
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер

Кіріспе
Эрозияға судың барлық категориялары: мұхит, континенттік, жерасты, әр түрлі дәрежеде ұшырайды.
Судың, әсіресе аузы судың сапасы халықтың денсаулығын анықтайтын маңызды факторлардың бірі табылады. Дүниежүзілік денсаулық сақтай ұйымының мәліметтері бойынша судың сапасының төмен болуы себепті шамамен 5 млн. адам (негізінен балалар) өледі де, әр түрлі дәрежеде уланған немесе ауырған адамдардың саны 500 млн.-нан 1 млрд.-қа дейін жетеді.
Барлық сулардың құрамында еріген заттар болады. Судағы көп кездесетін элементтерге кальций, натрий, хлор, калий жатады.
Судағы химиялық элементтердің жиынтығы жануарлар мен адамның қанының құрамына жақын болады. Бұл өмірдің суда пайда болғандығының дәлелі бола алады (1 кесте).
Судың тұздылығы әдетте онда еріген химиялық заттардың жалпы мөлшерімен немесе құрғақ қалдықпен (г/л) анықталады.
Теңіз суында шамамен 35 г/л тұз (3,5 немесе 35 -промилле) болады. Суларда органикалық заттар мен әр түрлі жүзіп жүрген заттар, сонымен қатар патогенді ағзалар да болады.
Адам суды оны пайдалану мақсатына байланысты бағалайды: ауыз су, техникалық қажеттіліктер үшін, ауыл шаруашылық қажеттілігі үшін және т.б.
1. Газета “Капитал” 2009 ж. 9 ақпан.
2. “Экология” А.Ж.Ақбасова, Г.А.Саинова. Алматы 2003.
4. “Экология” Г.С.Оспанова, Г.Т.Бозшатаева. Алматы 2002.
6. “Су эрозиясы, ластануы және жағдайы ” С.Е.Әжіғали. Алматы 2008.
7. интернет сайты google.kz
        
        Жоспар
Кіріспе
Су эрозиясы
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Кіріспе
Эрозияға судың барлық категориялары: мұхит, континенттік, ... ... ... ... ... аузы ... ... халықтың денсаулығын анықтайтын маңызды
факторлардың бірі ... ... ... сақтай ұйымының
мәліметтері бойынша судың сапасының төмен болуы себепті шамамен 5 млн. ... ... ... де, әр ... ... ... ... ауырған
адамдардың саны 500 млн.-нан 1 млрд.-қа дейін жетеді.
Барлық ... ... ... заттар болады. Судағы көп ... ... ... ... калий жатады.
Судағы химиялық элементтердің жиынтығы жануарлар мен адамның қанының
құрамына жақын болады. Бұл ... суда ... ... ... ... (1 ... тұздылығы әдетте онда еріген химиялық заттардың жалпы мөлшерімен
немесе құрғақ ... (г/л) ... ... ... ... ... категорияларын бөліп көрсетеді:
| | ... ... ... ... ( |
| ... суы ... қаны ... |49,3 |55,0 ... |30,0 |30,6 ... |9,9 |5,6 ... |1,8 |1,1 ... |0,8 |1,2 ... Тұщы су – 1 г/л дейін;
• Тұздылау – 1-3 г/л;
• Аз тұзды – 3-10 г/л;
• Тұзды және өте ... – 10-50 ... Рапа - 50 г/л ... ... ... 35 г/л тұз (3,5( немесе 35-промилле) болады.
Суларда органикалық заттар мен әр ... ... ... заттар, сонымен қатар
патогенді ағзалар да болады.
Адам суды оны ... ... ... ... ауыз ... ... үшін, ауыл шаруашылық қажеттілігі үшін және т.б.
Су эрозиясы
Табиғи Эрозия баяу жүреді және су қоймасының ... ... пен ... минерологиялық құрамына және химизміне байланысты болады. Су
қоры мол және кристалдық жыныстардың арасында ... су ... ... ... Олар ... ... бойы ... (қоректік
заттарға кедей) жағдайда, олай болса таза күйінде қалады.
Мұндай су қоймасының мысалы – Байкал көлі. Баяу эрозия ... шығу ... ... де тән. Олар ... таза суының негізгі қоймасы. ... ... ... аз ... және ... ... ... тазару қабілеті төмен. Сондықтан, олар эрозиясыға сезімтал.
Келіп түсетін су ағыстарынан қоректенетін шағын су қоймалары азот ... ... ... ... ... және ... ұшырауға
бейім. Олар жастық (олиготрофты) күйден, пісіп-жетілген (мезотрофты) және
қартайған (эвтрофты) күйге батпаққа, одан шымтезекті субстратты ... ... ... ... қазір барлық ішкі су қоймалары мен кейбір теңіздер
ұшырайды. Оны туғызатын негізгі факторларға ... ... ... заттар (құрамына енетін беттік белсенді ... (ББЗ) ... ... ... ... тұрмыстық және өнеркәсіптік шайынды ... мал ... ... ... ... ... ағын ... ағынсыз
суға айналдыру және т.б. адам қызметі туғызады.
Қоректік заттарға кедей ... ... ... ... ... ірі өсімдіктерден (макофиттер) тұрады. Бұл өсімдіктер су
қоймасының түбінде орналасып, қажетті биогенді элементтерді су ... ... ... ... бөлініп шығатын оттегі судың
төменгі қабаттарында ериді. Судың жоғары қабаттары су түбінен ... ... ... оттегімен байытылады. Екі процесс те тепе-теңдікте
болады да, су тазалығын сақтайды.
Эвтрофтанған суларда өсімдіктердің биогенді элементтерді тікелей қоршаған
судан ... ... ... ... Бұл судың жоғарғы қабатында
фитопланктонның интенсивті жиналуына және су түбіндегі өсімдіктердің оттегі
жетіспеуінен жойылуына әкеліп ... ... оны ... ... затын өңдейтін редуцент-ағзалар сіңіреді.
Эрозия кезінде тек судың химизмі ғана ... ... ... ... да ... Нәтижесінде судың терең қабаттары ... ... ... ... ... ... да, су улы
заттармен ластанады ... ... ... ... ... ... солтүстіктен оңтүстікке 550 шқ және ... ... ... 470 шқ ... жатыр. Физикалық-географиялық
аудандастыру бойынша [1] ... ... ... ... ... ... ... (жусанды-тұздықты) және оңтүстік (эфемерлі-
жусанды) шөлдің ... ... ... ... ... ... және Оңтүстік-батыс Тянь-Шань провинцияларына кіреді.
Аталған аймақтың геологиялық-геоморфологиялық, ... ... ... ... ... әр ... қатар территорияның солтүстіктен оңтүстікке қарай едәуір созылып
жатуы табиғи-территориялық ... әр ... ... ала ... және ... көп ... ... пайдалануын қамтамасыз етті.
Нақты табиғи-территориялық кешендердің жел және су ... ... ... топырақтың тұздануымен қабаттасуы сияқты табиғи ... ... ... ... бейімін бағалау
үшін табиғи-территориялық кешендердің жетекші құрамдарының зерттелуі қажет.
     Геологиялық орта, көбіне, аэрацияның белсенді ... [2] ... ... жағдайының қалыптасуындағы басты фактор болып ... ... мен оның ... ... ... құрғатушылығын,
грунт суларының бағы-тын, шөлдің сол не ... ... ... түрі ... ... ... мен ... режимін анықтайды. Оңтүстік Қазақстан
облысының территориясы күрделі геологиялық-геоморфологиялық ... және ... ... ... ... мен ... ... жүйесінің батыс сілемдерінің шегінде ... ... ... ... ... ... ... береді. Жер
беті қалыптасуының барлық геологиялық кезеңінде зерттелген территория
айтарлықтай трансформацияға ... ... ... ... ең ... құрылымдар фрагментті түрде Қаратау, Батыс Тянь-Шань
тауларындағы антиклиноридің білік ... ... ... [3]. Оңтүстік
Қазақстан территориясының геологиялық дамуының палеозойлық сатысында
теңіздік геосинклиналдық жағдайлар ... етті [4], мұны ... ... плитасы ауданындағы ордовик және кембрий кезеңдері
шөгінділерінің едәуір ... ... және ... аз ... Батыс
Тянь-Шань шегінде кездеседі. Девон кезеңі климаттың едәуір ... ... және ... магмалық іс-әрекетпен ерекшеленді [4,5].
Мезозой сатысында, соның ішінде ... ... ... ... ... ... тән, ал бор кезеңінде ... ... ... ... байланысты Оңтүстік Қазақстан облысының шегінде жер-
жерде шұбаланған саздар мен құмтастар қалыптасты.
     Неоген кезеңінде ... ... ... ... ... ... тау жүйелерінің көтерілуі және теңізден босаған құрлықтарда
өзен торабының қалыптасуы байқалды. Соның ішінде аталған ... ... ... өзен торабы жеткілікті түрде жақсы дамыды. Осы ... мен Шу ... ... ... жатады.
     Төрттік кезеңде тау жүйелері қазіргі бейнелерін иемденді. ... ... ... ... алып келді және көптеген көлдер қалыптасты,
олардың саны қазіргі уақытта ... ... ... ... ... [6] Оңтүстік Қазақстан облысы Қаратау орта ... ... ... ... ... мен жоталар жүйесі, Сырдария және
Шу-Сарысу ойпатының аккумулятивті және денудациялық жазықтарына ... ... ... ... әр ... ... сипатталады және ірі геоморфологиялық аудандар шегінде
орналасады, олар: ... ... ... мен тауалды жазықтары,
Бетпақдала көтерілген денудациялық ... ... мен ... ... және ... мен Шу ... ... кешендері. Бетінің
құрылысы бойынша Оңтүстік Қазақстан облысы территориясының үлкен бөлігі
жазықтыққа ... ... және ... ... таулардан
тұрады. Мезозой мен ... ... ... бөлігі вертикальды
тербеліске ұшырады, ... ... ... ... ... және ... шөгудің кезектесуі байқалды [5].
     Облыстың солтүстігінде абсолютті көрсеткіші 200-290 м, ... ... ... және ... пен батысқа қарай шыңдардың
кертпештерімен шектелген, көтерілген пластты Бетпақдала үстірті орналасқан.
Үстірт ... ... ... ... ... және ... сонымен қатар нашар дислокацияланған ... және ... ... ... бор ... қабатталған [7]. Беттің рельефі тегіс, кей ... ... және ... ... ... территориясындағы құмды массивтер жеткілікті түрде кең таралып,
Мойынқұм және Қызылқұм ... ірі ... және ... ... ... ... ... құмдары Шу өзені аңғарының
оңтүстігінде орналасқан және қырқалы-төбешіктер мен ... ... ... ... ... 400-430 м, ал 160-180 м ... Мойынқұм құмдарының рельефтері үшін науалар- мен көзектесетін,
көне аңғар болып ... ... ... ... ... ... сыналану зонасындағы құмдардың шеттері бойынша көптеген көлдер
таралған. Қызылқұм құмды массиві Оңтүстік ... ... ... ... ұштасады және негізінен қырқалы-төбешікпен (төбешіктерінің
биіктігі 20-40 м), едәуір ... ... ... кей ... ... және ... төмендеулер мен палеозой тау жыныстарымен түзілген
бұйраттармен құралған. Аталған құмдардың абсолюттік көрсеткіштері 300-320 ... және ... 190-200 м ... ... ... ... ... солтүстік-батысқа
нашар еңісті, кей жерде сорлы төмендеумен және ... ... ... ... ... дала) орналасқан. Жазықтықтың беті сазды
және саздақты тасындылардың қалың қабатымен қайта жабылған, жиі ... ... ... шегіндегі тауалды жерлер төбелі-жонды
және жонды-толқынды ... ... олар бор, ... ... жүйелерінікі және едәуір деңгейде өзен аңғарларымен тілімденген
лесс түріндегі ... ... ... ... ... [5].
     Батыс Тянь-Шаньның таулары біршама күрделі орографиясымен сипатталады
және абсолюттік ... ... ... ... және ... ... ... тау құрылысы ретінде қалыптасуы төменгі палеозой (каледон
қатпарлануы) кезінде басталды. Неоген мен ... ... ... ... ... ... ... және қатпар түзумен рельефтің
тілімденуін ... ... ... болуымен қатар, Тянь-Шаньның жалпы
көтерілуі жүрді [4,9]. Біршама биік абсолюттік көрсеткіштер (3600-4200 м)
Оңтүстік ... ... ... ... Алатауы, Өгем,
Майдантал жоталарының шегінде ... Биік ... ... ... ... мен ... ... басым болды. Кей жерлерде мұзданудың
қазіргі үрдістері (Сайрам, Ақсуат таулары, т.б.) орын алады. Биік таулардың
ерекше ... жота ... ... ... бар ... тауларға Қаржантау, Жабағалы жоталары жатады, биіктік
көрсеткіштері 2000-2800 м және тік ... ... ... таулар мен жоталар (Қаратау, Боралдайтау, Қазығұрт және т.б.)
биіктік көрсеткіші 1800 м ... ... ... және ... ... жайпақ беткейлі тегіс рельефпен ерекшеленеді. Қаратау
жотасы ... ... 2100 м ... ... Қазақстан облысының
орталық бөлігінде орналасқан, ... ... ... жатыр. Құрылымдық қатынасында Қаратау жотасы жаңа күмбөзді-шойтасты
көтерілу [10] және облыстың жазықтық ... екі ... ... Мойынқұм құмдары мен Бетпақдала үстірті алып ... ... маңы ... ... ... ... оңтүстік бөлігі,
жотаның Сырдария өзеніне қараған ... ... ... ... ... тауалды алаптары дамыған. Мойынқұм құмдарына
қараған солтүстік-шығыс беткейлері тік және жартасты ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысы шегіндегі аңғарлық кешендердің ... ... ... ... көне ... ... ... мен Шу өзендерінің аңғарлары болып табылады [11]. ... ... ... ескі арнамен, арна алды белмен, арна ... ... ... ... ... ... жалпы ылдиланған.
Оңтустік Қазақстан облысы шегінде Шу ... ... ... ... атыраулық бөлігімен көрінеді, кей жерлері батпақтанған және ұсақ
тармақтардан, арна алды ... арна ... ... ... ... ... ... атыраумен бітеді.
    Осылайша уақыттың тарихи кезеңінде әр алуан палеогеографиялық ... ... мен ... ... ... литологиялық
кешендердің бір текті еместігін және территорияның едәуір геоморфологиялық
әр алуандығын ... ала ... ол өз ... ... ... ... игеруінде және салдар ретінде табиғи-территориялық
кешендердің трансформациясының әртүрлі бағытының дамуына ... ... ... одан ... табиғи процестердің көптүрлілігін анықтайды:
құмдардағы дефляция және аккумуляция, таулардағы ... ... ... ... ойпаңдарда тақыр түзілу және т.б. Жоғарыда ... ... ... ету ... едәуір күшеюі мүмкін және
үлкен масштабты сипатты иемденеді. 
 
 
 
Қорытынды
Судың эрозиясы деп- ... ... ... әсіресе азотпен,
фосформен немесе құрамында осы элементтер бар ... ... ... ... ... ... эу – жақсы, трофе – қоректену) – судың бай
қоректенуі.
Эрозия мысалында экологияның ... ... ... ... ... факторлардың әсері, су сукцессиялары және басқа
жүйелік ... ... ... ...... мен басқа өсімдіктердің қарқынды өсуі, су
қоймасында органикалық заттар мен ... да ... шіру ... болып табылады. Бұл өлген органикалық затпен қоректенетін, оны
бастапқы минералдық элеметтер мен ... ... ... ... –ағзалардың санының артуынаәкеледі. Редуценттер ... ... ... ... ... ... сіңіреді. Мұндай
құбылыстың нәтижесі – су ортасының оттексізденуі мен ... ... ... ... ... өтуі болып табылады.
Анаэробты процестердің нәтижесінде қоршаған ортаға күкіртсутек ... және ... да улы ... ... шығарылады. Келтірілген
мысалдан бірдей әсерге екі тіршілік ортасының (су және ... әр ... анық ... Топырақтың биогенді заттармен байытылуы барлық
жағдайда қолайлы ауыл шаруашылық және ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаға қойлайлы әсер етеді және
өздігінен ... ... ... ... ... әсер ... маңызды қасиеті – тазалығының нашарлануына
әкеледі. Эвтрофитануы кезінде артады. ... ... ... ... жылдамдатады, себебі температура артқан ... ... және ... процестердің интенсивтілігі әсерінен кемиді.
Эрозияны табиғи және антропогенді факторлар туғызады. Олардың әр түрлі
әсері тек ... ғана ... ... ... де ... ... тізімі
1. Газета “Капитал” 2009 ж. 9 ақпан.
2. “Экология” А.Ж.Ақбасова, Г.А.Саинова. ... ... ... Г.С.Оспанова, Г.Т.Бозшатаева. Алматы 2002.
6. “Су эрозиясы, ластануы және жағдайы ” ... ... ... ... ... google.kz

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Топырақ эрозиясы6 бет
Топырақ эрозиясы және онымен күресу – жолдары4 бет
Топырақ эрозиясы және оның алдын алу11 бет
Топырақтың азуы немесе эрозиясы13 бет
Топырақтың ластануы, су эрозиясы болатын аймақтағы эрозияға қарсы күресті ұйымдастыру9 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
Арал тағдыры – ел тағыдыры3 бет
Егіншілік жүйесін қолдану және топырақты эрозиядан қорғау14 бет
Егеншіліктің ауыспалы жүйесін қолдану және топырақты эрозиядан қорғау15 бет
Литосфераның ластануы және оны қорғау4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь