Құқық туралы жалпы түсінік, құқық жүйесі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І бөлім. Құқық туралы жалпы түсінік, құқық жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1 Құқық туралы негізгі теориялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Құқықтың түсінігі және мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.3 Құқық жүйесі, құрылымы, қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16

ІІ бөлім Құқық шығармашылығының түсінігі, түрлері, қызметі ... ... ... 24
2.1 Құқық шығармашылығының түсінігі мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... .24
2.2 Нормативтік актілердің заңды күшінің уақыты, кеңістігі және адамдарды камтуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
2.3 Қазақстан Республикасының құқық шығармашылық қызметі ... ... ... ... ..27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34
Құқық қоғамды реттеп, басқарудағы негізгі құрал; құқық қоғамдағы бостандықты, әділеттікті теңдікті, адамгершілікті қалыптастыратын негізгі құрал; құқық мемлекеттік билікті, қоғамның саяси-экономикалық, мәдени-әлеуметтік даму процесінің даму бағыттарын анықтап отыратын негізгі құрал; құқық қоғамдағы заңдылықты, тәртіпті бақылап отыратын негізгі құрал; құқық мемлекеттің ішкі-сыртқы істердегі егемендігін қамтамасыз ететін негізгі құрал т.б. Бұл пікірді жалғастыра беруге болады. Құқық –қоғамның экономикалық базисінің үстіндегі қондырма. Оның қоғамдағы мәні, маңызы, мазмұны мен нысаны, сайып келгенде, қоғамның экономикалық, мәдени-рухани сипатына байланысты. К.Маркс «Гота программасына сын» деген еңбегінде: «Құқық ешуақытта да экономикалық құрылыстан және қоғамның соған сәйкес мәдени дамуынан жоғары бола алмақ емес» – деді.
Қоғамды басқаруда мемлекет пен құқық сан алуан нормативтік актілерді өмірге әкеліп, ескіргенін жаңартып, кемшіліктері болса толықтырып отырады. Бұл процесте заңға көп күрделі талаптар қойылады. Заң неғұрлым мазмұны жағынан өмір талаптарына сәйкес, халықтың ойы мен негізгі мүдделерін терең қамтыса, нысаны жағынан да әбден жетілсе соғұрлым ол тәуелсіз демократиялық мемлекет құру күресіне тиянақты үлесін молынан қосады, заңның беделі артады. Сол себепті заң жобасын жасауға оны жан-жақты талқылауға көпшілік халықтың, қоғам ұйымдарының белсене қатысуы біздің жалпы халықтық мемлекетімізде заңдылыққа айналды. Өте маңызды заң жобалары халықтың талқылауына түседі. Заң қабылдайтын орган – Парламент көпшіліктің ұсыныстарына жіті көңіл бөледі, оның тұрақты комиссияларында мұқият тексеріліп, Парламентке арналған ұсыныстар алынады. Демократияның қағидалары осылайша заң қабылдау саласында іс жүзіне асады. Заң жобасы туралы пікір айтуда азаматтарға, олардың қоғамдық ұйымдарына шек қойылмайды.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 ж.
2. Қазақстан Республикасы Конституциясының түсіндірме сөздігі.
3. Бейсенова А., Біржанова К. Қазақстан Республикасы мемлекет және құқық негіздерін оқып үйренушілерге көмек. Алматы: Жеті Жарғы, 2007.
4. Теория государства и права. /Под ред. Профессора М.Н.Марченко.2009 г.
5. Сапаргалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы: Жеті Жарғы, 1997.
6. Сапаргалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет пен құқық теориясы. Алматы: Жеті Жарғы, 1998.
7. А.С. Ибраева, Н.С. Ибраев Теория государства и права: учебное пособие.- Алматы, «Жеті жарғы», 2003, - 65-71стр.
8. А.С. Ибраева Заң терминдерінің қазақша – орысша және орысша – қазақша қысаша түсіндірме сөздігі.- Алматы, «Жеті жарғы» 2003 ж.
9. А. Жакупова «Конституция – основа развития государства» // Заң және заман.-2009ж. № 12-17б.
10. Ә. Әділхан «Адам құқы – ең жоғары құндылық» // Заң және заман.- 2010 ж.-№25-3-5 б.
11. Б. Қонақбаев «Азаматтарды құқықтық қорғау және олардың құқықтары мен бостандықтарының кепілдіктерін нығайту» // Заң.-2010 ж.-№31.-26-28б.
12. Г. Адрасулова «Юридическое значение, функции и эффективность применения норм права» // Фемида.-2006ж.-№10-11-14б.
13. «Қазақстан Республикасының Конституциясы»: Түсініктеме.-Алматы, «Жеті жарғы», 2009ж.,-26-32б.
14. «Қазақстан Республикасының мемлекеті мен құқығының негіздері» : оқулық.-Алматы, 2009ж.,-112-116б.
15. Қ.А. Мустафаев «Құқықтық тәлім - тәрбие мен жалпы оқытудың іс-шаралары» // Заң.-2009ж.-№5.-31-33б.
16. Қ.Д. Жоламан, А.Қ. Мухтарова, А.Н. Таукелов мемлекет және құқық теориясы: оқулық.-Алматы, ҚазМЗУ-дың баспа- полиграфия орталығы 2009ж.,-124-127б.
17. Н.Ә. Назарбаев «Қазақтан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында»: Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқына жолдауы .- Астана, 2006ж.,-9-11б.
18. Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан – 2030» Алматы, 1998ж.
19. Н.Дулатов, С. Амандықова, А. Турлаев Мемлекет және құқық негіздері: Фолиант.- Астана, 2009 ж.,-10-14б.
20. Н. Елікбаев, М. Нуршаев «Құқықтық сана мен құқықтық шығармашылықтың мәдениеттің жаңа сатысы» // Заң.-2008ж.,-№13-30-34б.
21. С.Д. Баққұлов Құқық негіздері: оқулық.-Алматы, 2009ж.,-28б.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе……………………………………………………………………………..3
І бөлім. Құқық туралы ... ... ... ... ... ... ... ... ... түсінігі және мазмұны…………………………………………....7
1.3 ... ... ... ... Құқық шығармашылығының түсінігі, түрлері, қызметі............24
2.1 Құқық шығармашылығының түсінігі мен мазмұны ……………......….....24
2.2 Нормативтік актілердің заңды күшінің уақыты, кеңістігі және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... құрал; құқық қоғамдағы
бостандықты, әділеттікті теңдікті, адамгершілікті қалыптастыратын негізгі
құрал; құқық ... ... ... ... ... даму ... даму бағыттарын анықтап отыратын негізгі құрал;
құқық қоғамдағы заңдылықты, ... ... ... ... ... ... ішкі-сыртқы істердегі егемендігін қамтамасыз ететін негізгі
құрал т.б. Бұл ... ... ... ... ... ... ... үстіндегі қондырма. Оның қоғамдағы ... ... мен ... ... келгенде, қоғамның экономикалық, мәдени-рухани
сипатына байланысты. К.Маркс «Гота программасына сын» ... ... ... да ... ... және ... соған сәйкес
мәдени дамуынан жоғары бола алмақ емес» – деді.
Қоғамды басқаруда мемлекет пен ... сан ... ... ... әкеліп, ескіргенін жаңартып, кемшіліктері болса толықтырып ... ... ... көп күрделі талаптар қойылады. Заң неғұрлым мазмұны
жағынан өмір талаптарына сәйкес, халықтың ойы мен негізгі ... ... ... ... да ... жетілсе соғұрлым ол тәуелсіз демократиялық
мемлекет құру күресіне тиянақты үлесін молынан қосады, заңның ... Сол ... заң ... жасауға оны жан-жақты талқылауға көпшілік
халықтың, қоғам ұйымдарының белсене қатысуы ... ... ... ... ... Өте ... заң жобалары халықтың
талқылауына түседі. Заң қабылдайтын орган – ... ... жіті ... бөледі, оның тұрақты комиссияларында мұқият
тексеріліп, Парламентке арналған ... ... ... ... заң қабылдау саласында іс жүзіне ... Заң ... ... ... ... олардың қоғамдық ... ... ... ... тиісті мемлекеттік органдарда ... Заң ... ... ... түрі бар, оны депутаттар тобы мен
мемлекеттің Үкіметі ғана жасай алады. ... ... заң ... ... ... ... ... нормативтік актілер де
осылай жан-жақты ... өтіп ... ... бөлім. Құқық туралы жалпы түсінік, құқық жүйесі
1.1 Құқық туралы негізгі теориялар
Қазіргі ... да бұл ... заң ... күн тәртібінен түскен емес.
Бұл мәселемен толып жатқан ғалымдар, теориялар ... ... даму ... ... ... ... ... та, пікірлер де
әртүрлі болды. Құқық туралы негізгі ... ... ... реалистік,
социологиялық, нормативтік, психологиялық, материалистік теориялар.
Табиғи теория – бұл теорияның мазмұны көне ... ... ...... табиғи және мемлекеттің өмірімен байланысты
құқықтары. Табиғи құқықтарын ешкім шектей немесе жоя ...... ...... ... ... қарсы келетін
мемлекеттік заң ... тиіс емес – ... ... ... орта ... Локк, Руссо, Монтескье, Гольбах, Радищев т.б. өте ... ... ... ... ... норма мен құқықты бір-біріне
қарсы қоюдың негізі жоқ. Олар қоғамды ... ... ... – бұл ... ... ... адамдардың рухани сана-
сезімінің даму процесінен өмірге келіп, қалыптасады деп ... ... ... жоқ – деп ... ... субъективтік жолмен табиғи
бостандықтар мен құқықтарды жоя алмайды, тек ... даму ... ... ... басқаратын нормалардың шығуын тездету
керек деп түсінген. Бұл теорияның – өкілдері: ... ... Карл ... ... ... ... ... – құқықтың дамуы[1] өзінің эволюциялық ішкі себептері
арқылы өзгеріп, ескеріп, жаңарып жатады. Оның дамуына сыртқы ... мол ... – деп ... Бұл теорияны құқықтың бірлігін, дамуын,
оның мемлекетпен байланысын, субъектілердің құқықғының міндеттері болатын
және мемлекеттің бақылауын қостайды.
Әлеуметтік теория – XX ... ... ... Бұл ... ... ... ... тәртібін жан-жақты ғылыми тұрғыдан зерттеуді
жақтайды. Өкілдері Эрлих, Леон ... ... ... ... ... ... ... көңіл бөледі, құқықтық мемлекетті
жақтайды.
Нормативтік теория – ... ... ... сыртқы қарым- қатынасын
реттеп, басқарып, адамдардың мүдде-мақсатын орындау деп ... ... ... жеке өзін саясат пен идеологияға қоспай зерттеуді жақтайды.
Құқықтың белгі-нышандарын жақсы зерттеуді, құқықтық ... ... ... ... ... ... ... зерттеуді, бақылауды
ұсынады. Бұл теорияның, әкілдері: Р.Штаммлер, Г.Кельзен, П.И.Новгородцев.
Психологиялық теория – XX ... ... ... ... ... ... мазмұны: құқық адамдардың психикасының ішкі құрылысында
қалыптасып, ... ... ... жұмысына әсер етуі. Адамның ішкі
сана-сезімі мен ... ... ... іс-әрекетінің байланысын
Петрижицкий этикалық сана деп атайды. Бұл теория ... екі ... ... ... ... және оң ... (позитивтік). Жеке тұлғалық
құқық – жеке ... ішкі ... ... елегізу, қатты қиналу. Оң
жағымды позитивтік құқық – басқа адамның беделіне, абыройына ... ... ... ...... саяси-экономикалық үстемдік жүргізетін
таптың мүдде-мақсатын қорғайтын нормативтік актілердің жиынтығы. ... екі ... ... – деп ... ... базис пен
үстемдік таптың мүддесі.
Бұл теорияның тарихи даму процесін үш кезеңге ... ... ...... ... мазмұнын түсінуі және оның қоғам дамуындағы
маңызы; екінші кезеңі – ... ... ... ... ...... ... бұрмалау.
Бірінші кезеңде марксизмнің құқықтың мазмұнын түсінуі дұрыс еді –
құқықтың ... ... және ... ... ... ... ... кезеңде – буржуазиялық мемлекет пен құқық ... ... ... ... оның ... ... маңызын дұрыс түсінбеді. Қоғамның
болашағын құқықтық мемлекетпен байланыстырмады. Үшінші кезеңде одағының
басшылары марксизмнің ... ... ... ... ... әкімшілік-
әміршілік, тоталитарлық саясатын қорғау үшін пайдаланды.
Марксизм жай теория қалпында қалмай, оны ... ... ... ... ... жылдар социализм моделіне айналдыруға
тырысып бақты. Бірақ одан ... ... ... ... ... ... жеке алғанда дұрысы да, бұрысы
да баршылық. Бірақ ... ... ... ... ... ... шығаруға болады:
- құқық әлеуметтік құбылыс, онсыз дамыған қоғам болашақ емес;
- құқық қоғамдық және жеке адамдардың мүдде-мақсатын қорғайтын ... ... жеке ... ... қорғайтын негізгі күш;
- құқық мемлекетті қалыптастырған және оның бақылауындағы ... ... ... ... жеке ... ... саяси, әлеуметтік т.б.
бостандығын, теңдігін қорғайтын негізгі құрал. Құқық қоғамның объективтік
дамуын ... ... ... пен сұраныстың ара қатынасын ... ... ... ... және ... ... ... ерекше жүйесі болып, мемлекетпен бірге
өмірге келіп, қоғамды реттеп, басқарып отырды. Олар ... ... ... ... сәйкес қалыптасты. Бірақ әр елдің ерекшеліктеріне
сәйкес құқықпен мемлекеттің нысаны әртүрлі, мазмұны бірдей болды. Бұл ... ... ... пен ... ... ... қалыптасуының
негізгі объективтік заңдары: қосымша өнімнің пайда болуы, жеке меншіктің
қалыптасуы, таптардың арасында күрестің ... ... ... ... үшін құқық пен мемлекеттің өмірге келуі. Бұл объективтік
даму процесі қоғамның алдына бірнеше талаптар қойды:
- қоғамның ... ... ... ... қажет
болды;
- қоғам бірнеше тапқа, топқа бөлініп, олардың ... ... оны ... ... ... керек болды;
- ру мен тайпалардың, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... өмірге әкелді. Осы күрес –
қайшылықтарды бейбітшілік жолмен шешіп, реттеу қажет болды.
Қоғамның объективтік даму ... бұл ... іске ... ... ... ... сапалы дамытып, қарым-қатынастарды тағы басқа
құбылыстарды реттеу жұмыстары басталып, қоғамның жақсы дамуына жағдай
жасалды.
Енді ... ... және ... ... оның сан қырлы
түсінігі, сан қырлы мазмұны бар деуге ... Ол ... ... даму ... ... оның ... сан қырлы бағытта
дамып, байып отырды. Ғалымдар ... ... ... қырынан
мазмұнын анықтап, әр түрлі ... ... ... отырды. Мысалы,
Аристотель құқықты саяси шындық, әділеттік – деді, орта ғасырдың ғалымдары
– құқық діни ... ...... ... ... – деп түсіндірді. Осы
пікірлердің бәрі дұрыс.
Құқық адамдардың өмірімен тығыз байланыста дамиды: олардың бостандығын
қалыптастырады, мінез-құлқына, іс-әрекетіне, тәртібіне, ... ... әсер ... ... іске ... ... жағдай, қамқорлық
жасап қорғайды. Адамдардың жекелік топтық және қоғамдық қарым-қатынастарын
реттеп, басқарып отырады. Осы тұрғыдан алсақ ... ... ... ... ... басқарудағы құқықтық нормалардың ішкі тұрақты, сапалы мәні,
маңызы. Бұл ... ... ... маңыздылығын айрықша
көрсетіп отыр. Бұл түсініктеме дұрыс бірақ жеткіліксіз.
Құқықтың нормалары қоғам дамуының саяси-экономикалық, мәдени-әлеуметтік
мұқтаждарына ... сай ... ... ... ... мол ... ... құқық арқылы реттеу процесінде әр түрлі құқықтық қатынастар туады,
яғни қоғам мүшелері, ... ... ... ... ... ... іс жүзіне асыру үшін өзара қарым-қатынастарға түсіп,
заңда көрсетілген міндеттерді орындауға тиісті болады. ... ... ... ... ... қамтиды, бұлар: әкімшілік, қаржы,
мүліктік, отбасы, еңбектік, процессуалдық т.б. Мемлекетке қажетті ... ... ... ... ғана ... ... Бұл – құқықтық
қоғамдық қатынастарды реттеудегі көздейтін басты ... ... ... ... және мазмұнын нормативтік тұрғыдан
қарастырып келдік. Бұл құқықтың түсінігінің, мазмұнының негізгі бағыты.
Өмір ... ... ... ... ... кеңейтілген түрде
зерттеп, түсінігін сол көлемде береді. ... ... ... ... ... ... сана, субъективтік құқық, құқықты
қолдану, құқықты бұзушылық және ... Міне осы ... ... ... ... жатқызады. Біздіңше бұл дұрыс пікір. Өйткені осы
қатынастардың бәрі де құқықтық нормалармен ... ... ... ... ... кеңірек зерттеген мәселесі – құқық пен заңның, бостандық пен
құқықтың арақатынасы және айырмашылығы. Құқықтық норма мәселені ... ... ... ... ... ал заң ... түрде бір
немесе бірнеше мәселені қамтиды. Адамдардың бостандығы мен ... ... ... – деп ... Бұл ... де ... бірақ ғылыми
зерттеуде оларды жеке бөліп қарастырған жөн – ... ... ... ... ... дұрыс болады.
Қоғамның тарихи объективтік даму процесінде құқықтың ... ... ... бар: ...... ... ... реттеп отырушы негізгі
әлеуметтік факторлардың бірі құқық. Онсыз қоғам дағдарысқа ұшырап ... ... ... еді. Бұл ... – заңды көзқарас деп айтады. Екіншісі –
бірінші пікірге ... ... ... ... құқықтың ешқандай рөлі,
маңызы жоқ деп түсіндіреді. Бұл пікірді заңды нигилизм деп айтады. ... ... ... ... пайдалы нормаларды, жағымды мұраларды
жоққа шығарып мойындамау.
Заңды көзқарас көне дәуірден қалыптасып, ... ... ... ... маңызын жан-жақты зерттеп, бірнеше ғылыми қорытынды
тұжырымдар жасалды. Құқық қоғаммен ... ... ... XIX-XX ... өзінің тарихи процесте құндылығын делелдеп,
қазіргі заманда құқық мемлекетпен бірге ... ... ... реттеуші
негізгі әлеуметтік факторлардың бірі ... ... ... ... ... ... даму процесі құқықтың маңызы мен рөлі туралы
заңды көзқарас пікірінің ... ... ... ... ... ... пікірін
қазір ешкім қолдамайды.
Құқық философиялық категория. Сондықтан оның мазмұнын, өмірге келуін,
дамуын түсінуде әртүрлі ... бар. ... ... ... сол ... ... ... мүдде-мақсаттарды іске
асыруда, орындауда адамдардың, бірлестіктердің, қоғамдық ұйымдардың іс-
әрекетінде, жұмысында ... ... бар. ... ... ... ... ... құқық арқылы басталуы, құқық арқылы
дамуы, құқық арқылы орындалуы. Құқықтың мазмұнын ... ... ... ... болуы. Бұл бірлестіктің анықтылығы қоғамдық тәртіптің дұрыс
қалыптасуы, қарым-қатынастардың ... ... ... ...... масштабта барлық құбылыстардың шешуші негізі болуында.
Бұл ғылыми қорытынды пікірді барлық ... және адам ... ... ... ... ... ... ғылымында «құқық» термині бірнеше мағынада қолданылады. Біріншіден,
«құқық» деген – ресми түрде ... жеке және ... ... ... ... ... жасау мүмкіндігі. Мысалы, азаматтардың еңбек ... ... алу, ... иесі болу, кәсіпкерлікпен шұғылдану құқықғы.
Заңды тұлғалардың (мемлекеттік органдардың, қоғамдық ... ... ... болады. Бұл көрсетілген жағдайларда «құқық» түсінігі
субъективтік мағынада қолданылады.
Екіншіден, «құқық» ...... ... жүйеге келтірілген
жиынтығы. Бұл объективтік мағынадағы құқық, олардың қалыптасуы, жүзеге
асырылуы диалектикалық процесс ... ... ... ... Қазақстанда
мемлекеттік құқық туралы Конституцияның ... ... ... ... ... ... ... соған сай
келетін заңдардың, өзге де нормативтік-құқықтық актілері» болып табылады.
Үшіншіден, «құқық» ... оқу ... ... ұғым ... Мысалы, конституциялық құқық, әкімшілік құқық, азаматтық
құқық, еңбек құқықғы, қылмыстық құқық, отбасы құқықғы т.б.
Төртіншіден, ... ... ... ... пен ... жиынтығы ретінде де қолданылады. Мысалы, құқық жүйелері мен
құқықтық жүйе.
Сонымен, ... ... ... мәні бар, оны ... бір жерден шығып, бір текті болады деп ... ... ... ... және ... ... тұрғыдан түсіндіру ғылымда
кең орын алып келді. Марксистік ілім ... оған ... ... ... ... ғана ... Ал өркениеттік тұрғыдағы ілім бойынша
құқық қоғамдағы барлық адамдардың еркін білдіріп мүдделерін қорғайтын құрал
болып ... ... адам ... ... қоғамдардың бәрінде де таптық
мүддеге қоса құқық жалпы қоғамдық мүдде-мақсатты да реттеп, ... ... ... ... ... ... азаматтардың
еркін білдіретін саяси құралға айнала бастағанын мойындау керек. ... ... келе ... құқыққа да осындай жалпы ... ... ... сай ... ... ... ... даму процесінде қарым-қатынастарды дұрыс реттеп,
басқарып, дағдарысқа ұшыратпау үшін мемлекет пен ... ... ... ... Бұл ... прогрестік жолмен дамуының нәтижесі. Құқық
адамдардың, ... ... ... байланысты, олардың
бостандығының шеңберін, ... ... ... ... ... ... Құқықтық норманың қалыптасуы үш кезеңнен тұрады:
мүдде, қатынас, норма. Құқықтың негізгі үш тірегі бар: ... ... ... және ... ... ... нәр
алады, неғұрлым құқықтың нормалары имандылық шарттарына сәйкес келсе,
соғұрлым олардың сапасы да, ... да ... ... таптық мәні, қоғамдағы рөлі, мазмұны мен нысаны, сайып
келгенде ... ... ... ... ... байланысты.
Құқықтың дамуына күресімен бірге ... ... ... ... ... өсу ... де ... әсер етеді. К.Маркс «Гота
программасына сын» деген еңбегінде: «Құқық ... да ... және ... ... сәйкес мәдени дамуынан жоғары бола алмақ
емес»,[3] – ... ... ... ... ... ... неғұрлым сай келсе, соғұрлым пайдалы болмақ. Қоғам ... ... ... ... ... ... ... туады, яғни
қоғам мүшелері, мемлекеттік ұйымдар мен ... ... ... іс ... асыру үшін өзара қарым-қатынастарға түсіп, заңда
көрсетілген міндеттерді орындауға тиісті болады.
Құқық – ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіліп отыратын жалпыға бірдей тәртіп
ережелерінің (нормалардың) жиынтығы. Құқықтың түсініктері ... ... ... ... ... ... ... және адамдардың мүдде-мақсатын қорғау, орындау;
- қарым-қатынастарды ретгеп, басқару;
- қоғамды дағдарысқа ұшыратпай, ... ... ... т.б. ... дамытып, нығайту;
- мемлекеттік органдардың, қоғамдық ұйымдардың құзыретін, ара ... ... ... халықаралық қатынастарды реттеп, басқару.
Құқықтың екі түрлі ғылыми түсінігі болады: біріншісі – ... ... ... ... ... ... жаңа ... екіншісі – құқықтың субъективтік түсінігі объективтік
қалыптасқан ... ... ... ... ... ... бекіту.
Құқықтың негізгі қағидалары:
1. Қоғамдағы әртүрлі мүдде-мақсаттарды нормативтік жүйемен ... ... ... ... ... ... ... арқылы анықтап отыру;
3. Адамдардың, ұйымдардың ара қатынасындағы ... ... ... түрлерін белгілеп отыру;
4. Мемлекеттік органның қабылдаған, бекіткен нормативтік актілерінің
орындалуын бақылап отыру.
Құқықтың мазмұны дегеніміз – қоғамдағы ... ... ... ... ... ішкі құрылысы.
Құқықтық теңдік жалпылама түрде ... іс ... ... ... белгілі болмағандықтан, теңдік нормалар да абстракты
түрде жазылады. Құқықты ... ... ... ... ... ... Міне осы кезеңнен бастап заңның кезеңі, мемлекеттің жұмысы
басталады.
Құқық-үстем таптың және қоғамның заңға айналдырылған ... ... ... ... және оны орындаушы мемлекеттік аппарат.
Құқықтың негізгі белгі-нышандары:
1. Құқықтық нормаларды мемлекеттік органдар ресми түрде қалыптастырады;
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... оған қатысы жоқ.
2. Құқықтық нормалардың мемлекеттің барлық аумағына, барлық халықтарына
және барлық ұйымдарға заңды күші болады.
3. Құқықтық нормалар жеке адамдардың және ... ... ... нормалар жеке ұйымдардың, бірлестіктердің мақсатын қамтиды.
4. Құқықтық нормалардың ... ... ... бақылап
отырады; басқа нормаларға мемлекеттің қатысы жоқ, олардың орындалуын
ұйымдар, бірлестіктер бақылайды.
Сонымен, ... ... адам мен ... объективтік құрылысымен
байланысты тұлғаның бостандығын білдіретін, қоғамдық ... ... ... ... ... ... мемлекеттің күшімен
қамтамасыз етілетін нормалардың жиынтығы.
Қоғамньщ өмірінде белсенді жұмыс атқаратын құқықтың функциялары. ... ... ... Ең ... бағыты мемлекетпен бірлесіп жұмыс жасау.
Өйткені мемлекеттің жұмысының ... ... ... ... ... ... ... негізгі функцияларының түрлері:
1. Қоғамның әр саласына сәйкес құқықтың экономикалық, ... ... ... қаржылық т.б. функциялары болады.
2. Мемлекеттік биліктің үш ... ... ... да үш ... заң шығару, заңды орындау, заңды қорғау.
Құқықтың бұл екі топтағы функциялары ... ... ... Сонымен бірге құқықтың өзіне тән екі міндеттері болады: қоғамдағы
қарым-қатынастарды дұрыс реттеп, орындалуын ... және ... ... ... ... Міне осы ... ... құқықтың
өзіне тән екі функциясы болады: реттеу және қорғау.
Құқықтың ... ...... ... арқылы қоғамдық
қатынастардың байланысын, орындалу ... ... ... ... Бұл
функция екі әдіс-тәсілмен орындалады: біріншісі – ... ... ... ... ... ... екіншісі – нормативтік
актіде субъектілерге толық бостандық ... ... ... ... ... ... ... – нормативтік актілердің қоғамдағы ... ... ... ... ... қатынастарға тыйым салу. Бұл
функцияның әдіс-тәсілдері;
- ... ... ... ... ... ... нормада тыйым салудың себептерін көрсету;
- жауапкершіліктің түрін көрсету;
- жасаған қателіктері үшін ... ... ... ... дегеніміз – адамдардың іс-әрекетіне, мінезіне, тәртібіне
нормативтік актілердің ... ... мен ... сол ... қатынастардың
дұрыс, уақытында орындалуын қамтамасыз ету.
1.3 Құқық жүйесі, құрылымы, қағидалары
Заң ғылымында қабылданған қағида бойынша құқықтың салаларға бөлінуінің
негізін құқықтық ... пәні және ... ... ... Бұл ... ... ... салаларына тән.
Құқықтық реттеудің пәні дегеніміз құқық нормаларының ... ... ... ... жүйе әр түрлі, әр топтағы құқықтық
нормалардың өзіне ғана тән ... ... ... ... ... нормалардың топтасуы, бірігуі, соның ... бір ... ... ... ... ... құрайды. Мысалы, әкімшілік құқық
саласы әкімшілік сияқты құқық ... ... ... ... реттейді. Азаматтық құқық біртекті мүліктік және мүліктік ... ... ... ... ... Экологиялық құқықтық
пәні эқологиялық құқық нормаларының табиғатты, қоршаған ортаны ластаудан
қорғауда біртекті қоғамдық қатынастарды реттейді және ... ... ... ... ... нормаларының қоғамдық
қатынастарға әсер ететін тәсіл, амалдардың ... Мұны ... ... ... ... нормалары қоғамдық қатынастарды реттеуде заңның
негізінде бір мемлекеттік органға билік жүргізуді жүктейді. Бұл тәсіл ... ... деп ... ... ... Негізінде бұл тәсіл
әкімшілік құқық[4] саласында пайдаланылады, атқарушы — орындаушы ... сот, ... да ... Ал, азаматтық құқықтық реттеу
әдістемесіне диспозитивтік, яғни тең құқықлық сипат тән. ... ... ... субъектілерге заң шеңберінде тең құқықлық және бір-біріне
өз еріктерімен қатынасқа түсуге құқық береді.
Құқықтық жүйе ... ... ... құқықтық институттардан
және құқықтық салалардан тұрады.
1) Құқықтық нормалар — құқық институттарын құрайды;
2) ... ... ... ... ... ... реттейтін біртекті, біркелкі нормалардың жиынтығы. Мысалы,
азаматтық құқық саласындағы меншік ... ... ... ... ... Қылмыстық құқықтағы жаза институты және ... ... ... да ... ... ... ... Құқық саласы дегеніміз біртекті құқықтық нормалардан қалыптасқан
және ... ... ... бір саласын реттейтін нормалардың
жиынтығы. Құқық нормалары мен институттар ... ... ... 1. ... жүйесі
Құқық салалары материалдық және процессуалдық болып көрінеді.
Материалдық құқыққа конституциялық, ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Процессуалдық құқық мемлекет бекіткен, қабылдаған материалдық құқық
нормаларын қолданудың, іс жүзіне асырудың арнайы тәртіптерін бекітеді. ... іс ... ... қылмыстық іс жүргізу құқық жатады.
Жеке құқық деген адамдар мен ұйымдардың мүдделерін ... ... ... ... реттейтін нормалардың жүйесі. Оның
құрамына ... ... ... тұрғын үй сияқты құқық салалары қіреді.
Жеке құқық ... ... жеке ... ... мақсатын көздейді, тең құқықлық негізінде диспозитивтік
нормалармен реттеледі және құқықтық қатынастар жасалған ... ... ...... мүдде мақсатында мемлекеттік ... ... ... іс ... ... ... бекітетін нормалар
жүйесі. Бұл құқық саласына қонституциялық, әқімшілік, азаматтық ... іс ... ... ... ... ... қоғамдық, мемлекеттік
мүдделерді қанағаттандырады, жеке адам мен мемлекет арасындағы қатынастарды
реттейді, императивтік нормалар басымдық танытады, жаза қолдану, айып ... етек ... ... ... ... ... ... негізгі және комплекстік
құқық деп бөліп қарауды ұсынып жүр. Бұл пікірді ... ... ... ... ... ... қылмыстық азаматтық іс
жүргізу және қылмыстық іс жүргізу құқықтарын жатқызады. Ал, комплекстікке
экологиялык, теңіз, ғарыш, кәсіпкерлік, жер, ... ... ... ... ... ... саларында өздеріне тән құқықтық реттеу
тәсілдері болмайды. Сондықтан кейбір құқық ... ... деп ... ... ... келеді. Қазақстан Республикасында көптеген
құқық салалары қалыптасқан. Материалдық құқық салаларына мыналар жатады:
1) ... ... - ... ... ... оның
құрылымын адам құқықтары мен бостандықтарын бекітететін және басқа ... ... ... ... ең ... бастапқы мәртебеге ие
нормалардың жиынтығы. Конституциялық құқық барлық құқық салаларының қайнар
көзі және ... ... ... Әкімшілік құқық атқарушы — орындау және басқару саласында қоғамдық
қатынастарды реттейтін әкімшілік құқықтық нормалардың жиынтығы. ... ... ... ... ... ... субъектілердің
жауапкершіліктерін және министрліктердің, атқарушы органдардың құзыры мен
құрылымдарын анықтайды.
3) Азаматтық құқық — ... және ... ... мүліктік емес
қоғамдық қатынастарды реттейді. Оның конституциядан кейінгі қайнар көзі ... ... ... ... ... ... құқыққа диспозитивтік
реттеу тәсілі тән.
4) ... ... - ... ... қылмыстарды белгілеп, жаза
қолдануды айқындайтын және қоғамдық қатынастарды ... ... ... ... нормалар жиынтығы. Қылмыстық құқықтың негізі
Қазақстан ... ... ... ... табылады.
5) Отбасы құқық — неке және отбасы қатынастарын реттейтін ... ... ... ... ... шарттары мен тәртібін, ерлі-
зайыптылардың жеке құқықтары мен міндеттерін, олардың ... ... ... бала ... алу, ... және қамқоршылық, отбасы
мүшелерінің алименттік қатынастарын, азаматтық хал ... ... ... ... ... ... құқық - жұмыскер мен жұмыс беретін мекемелер, фирмалар,
қәсіпорындар мен корпорациялардың ... ... ... ... ... ... Экологиялық құқық — табиғат пен қоршаған ... ... ... ... ... қалыптасқан қатынастарды реттейтін
нормалардың жиынтығы.
8) Қаржы құқық — мемлекеттік органдардың қаржы-қаражат жинау ... және ... ... ... бөлу ... ... ... құқық — мемлекет пен салық төлейтін субъектілердің бюджетке
қаржы ... ... ... келтіретін қоғамдық қатынастардың нормаларымен
реттелуі.
10) Жер құқық — жерге меншік құқықн іс ... ... оны ... ... ... туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейтін нормалардың
жиынтығы.
Процессуалдық құқық салаларына азаматтық іс ... ... ... іс жүргізу құқықтары жатады. Азаматтық іс жүргізу құқық ... іс ... ... ... ... ... Бұл құқық саласы
азаматгық және еңбек дауларын қараудың тәртіптерін белгілейді. Қылмыстық ... ... ... ... ... қылмыстық іс қозғау, тергеу және
сотта қарау үрдісі қатынастарын реттейтін ... ... ... Қазақстан Республикасында халықаралық ... ... және ... ... Халықаралық құқық дегеніміз
мемлекеттер арсындағы қатынастарды ... ... ... ... ... халықаралық келісімшарттар, конвенциялар жатады. Қазақстан
Республикасы Конституциясының 4-бабының ... ... ... ... ... заңдарынан басымдығы болады ... шарт ... оны ... үшін заң ... ... ... басқа реттерде, тікелей қолданылады», деп атап көрсетілген.
Сурет 2. Қазақстан Республикасының құқық ... ... ... және ... ... аксиома бойынша
негізінде құқықтық жүйе құқықтың ішкі құрылымын білдіреді және объективтік
сипатқа ие. Себебі, құқық ... ... ... тыс өмір ... ... ... ... реттейді. Құқықтық жүйе жеке адамның
қалауымен ... ... ... реттеудің талабына, қажеттілігіне сай
қалыптасып, қоғамдық қатынастарды ... ... ... ... және
салалардан, институттардан тұрады.
Ал, заңнама жүйесі құқықтың қайнар көзінің формасы ретінде субъективтік
сипатқа ие, заң ... ... ... ... ... байланысты
заңнама жүйесі заң ғылымында екі мағынада түсіндіреледі:
1) Кең көлемде. Бұл ... ... ... ... жүйесінің құрамына
Парламент шығарған кесімдер мен ... ... ... басқару
органдарының кесімдері (қаулылар, өкімдер, ережелер, бұйрықтар, шешімдер)
кіреді, құрамдас бөлігі ретінде танылады.
2) Тар ... Бұл ... ... ... құрамына тек ғана заң
шығаратын — Парламенттің ... ... - заң және оның ... ... мемлекеттік басқару, атқарушы органдардың кесімдері кіруі
тиіс ... ... ... ... ... ... заңнама жүйесін қең
көлемде түсіну Парламент ... ... ... түсіреді, оның басқа
нормативтік құқықтық кесімдерден жоғары екендігін әлсіретеді. Атқарушы,
орындаушы ... ... кең ... ... пайдалы, себебі, барлық
қызметтерін заңның атымен ... ... Бұл ... ... ... кесімдерімен, бұрмалануына тікелей жол ашады. Заңды
қолдану орнына ереже, нұсқауларды пайдаланады, ... жол ... ... кезінде «Заңнама жүйесі деген заңдардың және заңға сәйкес
қабылданған кесімдердің жиынтығы» ... ... ... ... Мысалы, сол
көздегі азаматтық кодексте сатып ... ... ... ... ... оны
сатушыға қайтарып, ақысын алуға құқық бар деген норма болды. ... бұл ... іс ... ... өте қиынға соқты. Сауда
министрлігі өз тарапынан ... ... ... ... ... ... Ал, ... қауіпсіздік комитеті, Ішкі ... ... ... ... ережелер мен бұйрықтарды лек-
легімен қабылдап жатты.
Қазіргі уакытта Қазақстан Республикасы өзін құқықтық ... ... ... ... да ... ... тек ғана Парламент шығарған
заңдар мен басқа кесімдері ғана кіруі қажет. Сонда ғана қоғамда, ... ... ... Ал, ... органдарының қабылдаған кесімдері
заңнама жүйесіне еңбеуі қажет.
ІІ бөлім Құқық шығармашылығының түсінігі, түрлері, қызметі
2.1 Құқық шығармашылығының түсінігі мен мазмұны
Құқық ... ... ... ... екінші зор үлес
қосатын ... сан ... ... актілерді топтастырып, жүйе-
жүйеге, сала-салаға бөліп реттеп, ... ... ... ... мемлекеттік органдардың құқықтық нормаларын жасақтау міндеті де
күшейе түседі. Бұрын қабылданған кейбір заңдар ... ... ... ... ... ... толықтыру талабы қойылады. Осыған байланысты мезгіл-
мезгіл сол ... ... ... ... ... бір ... ... Нормативтік актілерді реттеудің негізгі екі жолы бар. Олар –
инкорпорация және ... деп ... ... – қолданып келген
құқықтық нормаларды мазмұны жағынан өзгертпей, сыртқы белгілері мен ... ... ... толығымен жойылды. Мемлекет және ... ... ... ... солардың мүдде-мақсаттарын іске ... ... ... ... пен ... ... ... дұрыс уақытында орындай
алмайды.
Сондықтан мемлекет ... ... ... ... сол ... қоғамды басқаруға молырақ қатыстыруға тырысады. Халықты, қоғамды
басқаруға қатыстыру түрлері:
- қоғамның барлық саласындағы ... ... ... ... ... ... ... халық депутаттар сайлайды, сол арқылы
мемлекеттің жұмысымен танысып, оның жақсаруына ықпал жасап отырады;
- күрделі мәселелер бойынша заңның жобасын ... ... ... ... ... отырады;
- мемлекеттік референдумға халық қатысып, норма шығармашылық жұмыстарға
қатысады;
- қоғамдық бірлестіктер, ... ... ... одағы, саяси
партиялар арқылы қалың бұқара мемлекет пен құқықтың жұмыстарының дамуына,
жақсаруына, ... ... етіп ... ... ... ... ... уақыты, кеңістігі және адамдарды
камтуы
Қоғамдағы сан қырлы қарым-қатынастарды реттеп, басқаратын нормативтік
актілерді заң ... деп ... Бұл ... заң күші бар ... қызметін үш түрге бөледі: ... ... ... актілердің кеңістігі, нормативтік актілердің адамдарды қамтуы.
Әр нормативтік актінің мазмұнында осы үш ... ... бар ... ... Яғни ... ... уақытқа заңды күші ... ... ... ... ... ... адамдарды қамтиды? Міне осы
сұрақтарға жауапты норманың өзі береді. ... ... ... ... ... кеңістігі және қандай қызметтегі, мамандағы, ... ... ... ... ... ... заңды күшінің басталуы мен аяқталуын, оның
қоғамды толық ... ма ... ... өкілдерге ғана қатысты ма және
адамдардың қаншасын ... ... ... ... қажет. Оның маңызы өте ... осы үш ... ... ... ... ... күшінің уақыты – бұл мәселені төрт топқа
бөліп қарастырған жөн: 1) норманың заңды күшінің басталу уақыты; 2) ... 3) ... кері ... 4) ... ... күші ... жағдайда
сақталуы. Норманың заңды күшінің басталу уақыты: қабылдаған немесе
ақпаратта ... ... ... ... ... күннен басталады.
Кейбір нормаларда басталу уақыты бірнеше түрге бөлінеді: заңның әр ... әр бабы әр ... ... ... бұл ... ... ... Кейбір нормада заңды күшінің басталуы бір уақиғамен байланысты
болады, ол да ... ... ... ... ... ... бітсе,
жаңа заң кабылданса, заңды күші жойылса, заңды өмірге әкелген ... ... ... кері күші – ... ... бір ... кейін
қабылданып, күшіне енген заңның сол іске ... ... ... ... ... кері күші ... Заңның кері
күші болады, егер сол жаңа ... ... анық ... Қылмыстық
құқықта, қылмыстық жауапкершілікті жеңілдету немесе оны анықтау үшін заңның
кері күші қолданылады. Жойылған норманың ... ... ...... ... қатынасты реттеп бір жолға қойғанша біраз уақыт болады. Осы
кезде ескі заң жойылса да өмірде қолданылып ... Жаңа заң ... ... жетпесе ескі заңға сәйкес мәселе қарала ...... ... ... актілердің заңды күшінің кеңістігі – мемлекеттің жоғарғы
басқару органдарының заңдары, нормлары қоғамның барлық территориясына ... ... оны ... ... жеке және ... тұлғаларға міндетті. Кейбір
заңдар бір өлкеге немесе ... ... ... ... ... ... сол өлкелерде ғана ... ... ... қалалық басқару
органдарының қабылданған нормаларының ... күші өз ... ғана ... ... мәселесі халыкаралық құқық
арқылы қаралады.
Нормативтік актілердің[6] заңды ... ... ... ... ... толық өз елінің азаматтарын, осы елде тұратын шет
елдердің азаматтарын қамтиды. Бәрі ... ... ... ... ... ... ... заңдылықты, заңды бұзса жауапкершілікке
тартылады. Мемлекеттің кейбір заңдары барлық азаматтарды қамтымауы мүмкін
(зейнеткерлер, студенттер, дәрігерлер, шахтерлер т.б.). ... ... ... тек өз жүйесіндегі азаматтарды
қамтиды.
Адамдарды қамту нормативтік актілердің өзінде көрсетілуге тиіс: ... ... ... ... облысты қамтиды, қандай мамандарға
қолданады. Басқа елдердің азаматтары да ... ... тең ... олар ... қатыса және сайлана алмайды, әскер қатарына шақырылмайды.
Елшілік органдарында қызмет атқаратын азаматтар халықаралық құқық арқылы
жауап береді.
3. ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясында заң және заңға ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Заң шығаруда ұсыныс құқықғы – Парламент депутаттарында және Үкіметтің
құзырында.
Қазақстан Республикасының заң ... ... ... бар. ... ... заң ... ... сатылары және олардың бірізділігі
арқылы дамып отырады.
Бірінші. Заң шығару бастамасынан басталады. Заң ... ... ... ... қарауға міндетті. Заң ... ... өзге ... ... ... ... заң ... бастамашылығы
болып табылады. Бұл құқық Парламенттің депутаттарына және ... ... ... (61 ... Мәжілістің комитеттері заң жобасын қабылдап қарайды, ... ала заң ... ... ... ... заң ... ... бюросының
қарауына тапсырады. Бюро заң ... ... ... тұрақты
комитетте қарап, оны Мәжілістің пленарлық отырысының қарауына беру туралы
шешім қабылдайды.
Үшінші. Заң ... ... ... ... ... ... заң ... бір рет, әдетте, екі рет, кейде одан да көп ... ... ... ... ... Одан кейін Мәжіліс ... және ... ... ... ... ... заң жобасы
Сенатқа беріледі, ол онда әрі кеткенде 60 күннің ішінде қаралуға ... ... ... ... ... пленарлық отырысында заң жобасы
қаралады. Сенат депутаттары жалпы санының ... ... ... заңға айналады және ол он күннің ішінде Президенттің қол ... ... заң ... ... ... Конституцияға
сәйкестігін тексеруге бере алады. Президент заңға қол қойғаннан кейін заң
жарияланады.
ҚР Нормативтік актілердің түрлері, оларды ... ... ... актілері. Нормативтік актілердің жүйелерінде заң ерекше
орын алады, оның жоғары күші бар. Заңның жоғары күші келесі ... ... тек ... ... ... айтылған әдістермен
алады, заңды тек парламент қабылдайды, жояды немесе өзгертеді. ... ... ... сәйкес болуға тиісті. Парламент аса маңызды
қоғамдық ... ... ... ... шешеді және заңдар
шығаруға хақылы. Оның құзырындағы:
- жеке және заңды ... ... ... ... мен бостандықтарына, жеке және заңды тұлғалардың міндеттемелері
мен жауапкершілігіне;
- меншік режиміне және өзге де мүлік ... ... ... мен ... ... ... органдардың
ұйымдастыру мен олардың ... ... және ... қызметтің
негіздеріне;
- салық салуға, алымдар мен басқа да міндетті төлемдерді белгілеуге;
- республикалық ... сот ... мен ... іс ... ... ... беруге, денсаулық сақтауға және әлеуметтік қамсыздандыруға;
- кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... республиканың әкімшілік-аумақтық құрылысына;
- мемлекет қорғанысы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... мен нормаларды белгілейтін заңдар шығаруға хақылы.
Парламент Конституцияны, Заңдарды қабылдайды. ... пен ... ... ... ... ... ... Олар Конституцияға
және заңдарға қайшы келмеуі тиіс.
Президентгің актілері. ҚР Президенті бүкіл аумағында міндетті күші ... мен ... ... Президенттің Жарлықтары Конституция мен
Республика ... ... және ... ... үшін ... Президентінің Жарлығымен:
Республика Президентінің актісін шығаруда талап ететін Президенттің
Конституциялық өклеттігі ... ... және ... ... ... ... алдындағы
жауапкершілік заңдарында белгіленген мемлекеттік биліктің барлық тармағының
үйлесімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету мәселелері шешіледі;
Парламенттің заңды міндетіне ... ... ... пен ... ... ... заңда көрсетілген ... ... ... ... жүзеге асырылады;
Қазақстан Республикасының экономикалық және саяси-әлеуметтік дамуы
стратегиялық мәселелер бойынша шешімдер ... ... ... заң ... (53 бап 4 ... 61 бап
2 тармағы).
Республика Президентінің өкімдері ... ... ... ... негізінде және соларды орындау үшін ... ... ... жедел және жеке сипаттағы мәселелерді
шешу жүзеге ... ... ... ... сәйкес
констиуциялық мәртебесі жоқ лауазымды тұлғалар қызметке тағайындалады және
босатылады.
Үкімет ... ... ... бұл ... ... ... ... заңдардың және Республика Президенті актілерінің негізінде және
соларды орындау үшін ... ... ... ... ... ... ... түрде оның отырыстарында дауыс беру арқылы
қабылданады, оған Премьер-Министр қол қояды.
Премьер-Министр шығарған нормативтік актілер жеке ... ... ... ... ... құқықғын жүзеге асырады.
Министрліктер, ведомстволар, мемлекеттік ... ... ... ... Олар ... комитеттерінің басшылығын жүзеге
асырады, тиісті министрліктер мен мемлекеттік ... ... ... жайы үшін ... ... Кеңестің актілері шешім түрінде ... ... ... ... ... шешімдері
Конституциялық өкілеттіктермен жүзеге асырылатын қорытынды шешімдерге
бөлінеді. Конституциялық шешімдер, қаулылар, соның ... ҚР ... ... ... ... саналатын нормативтік қаулылар
қорытындылар мен жолдаулар ... ... ... ... оның мүшелерінің көпшілік дауысымен алқалы түрде қабылданады және
оларға Төраға қол ... ... ... ... ... ... ... бекітіледі. Конституциялық Кеңестің ... ... ... ... ... және ... ... аумағында міндетті
болып саналады әрі түпкілікті және шағымдануға жатпайды.
Жоғарғы Соттың актілері – ҚР сот билігінің ... ... ... ... білдіруі. Бұл Жоғарғы соттың қаулылары мен өзге де актілері.
КР ... 1995 ... 20 ... ... республикасындағы
соттар және судьялардың мәртебесі туралы», конституциялық заң күші ... 31 ... 1 ... сәйкес, сот практикасының мәселелері
бойынша соттарға түсінік беретін ... ... ҚР ... ... ... ... бар.
Мәслихаттар өз құзыретіндегі мәселелер бойынша шешімдер, ал ... ... ... ... ... міндетті шешімдер мен
өкімдер кабылдайды.
Қорытынды
Мемлекеттік құқық арқылы ... ... және ... ... ... өзара қарым-қатынастарын бекітпей ішкі және сыртқы
міндеттерін іске асыруы ... ... Міне осы ... ... ... нормаға сүйене отырып іске асырады. Мемлекетке қажетті қоғамдық
қатынастар құқық негізінде ғана ... ... Бұл ... пен құқықтың
қатынастарды реттеудегі көздейтін ... ... ... ... ... ... сүйеніп, жүзеге асырылады. Құқықтың тірегі, оның ... ... ... ... ... адамға бостандық беріп қана
қоймай, сол бостандықты қамтамасыз ететін күшке сүйенеді.
Құқықтық норма тудыратыны белгілі болды. Енді ... ... мен ... көздері арасындағы байланысты айқындап көрелік.
Біріншіден, құқықтың қай негізден бастау алғандығы құқықтық ... ... ... ... ... ... тіпті ғасырлар бұрын, өзге саяси режим
тұсында қабылданған құқықтық нормалардың өзі бұл кездері ... ... ... ... бола ... ... сөз.
Міне, осындайлық тығыз байланысты аша келе мен оқырман ... ... ... ... деген сенімдемін.
1995 жылы қабылданған Қазақстан Республикасы Конституциясының ... ... ... өзін ... зайырлы, құқықтық және
әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады деп бекітілген. ... орай ... ... ... және саяси қайта құрылыстар жүргізілуде,
мемлекеттік меншікпен қатар жеке меншік пайда болып, дамуға ... ... мен ... әл-ауқатын жақсарту нарықтық қатынастарға
негізделетін, мемлекет экономика мен әлеуметтік-мәдени салаларын ... бас ... ... ... ... ... және
заңнамалардың орындалуын қамтамасыз ету мақсатында бақылаумен шектелетін
болғандықтан халықтың қолданылып ... ... білу ... ... ақ , Ел ... ... – 2030» атты ... Қазақстан Орта Азияның Барысына айналуды ... ... Ол ... ... ... ... саясат» деген қағидатты ұстана, еліміз нақты
мүмкіндіктерін ескере ... ... ... алға ... ... өзін - өзі ... Тек ол үшін демократияға бастау болатын алғы ... ... ... тізімі
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 ж.
2. Қазақстан ... ... ... сөздігі.
3. Бейсенова А., Біржанова К. Қазақстан ... ... ... ... оқып ... ... ... Жеті Жарғы, 2007.
4. Теория государства и права. /Под ред. Профессора М.Н.Марченко.2009
г.
5. Сапаргалиев Г.С., Ибраева А.С. ... және ... ... ... Жарғы, 1997.
6. Сапаргалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет пен құқық теориясы. Алматы:
Жеті Жарғы, 1998.
7. А.С. Ибраева, Н.С. ... ... ... и ... учебное пособие.-
Алматы, «Жеті жарғы», 2003, - 65-71стр.
8. А.С. ... Заң ... ...... және ...... түсіндірме сөздігі.- Алматы, «Жеті жарғы» 2003 ж.
9. А. Жакупова «Конституция – основа развития государства» // Заң және
заман.-2009ж. № ... Ә. ... ... құқы – ең ... ... // Заң және ... 2010 ж.-
№25-3-5 б.
11. Б. Қонақбаев «Азаматтарды құқықтық қорғау және ... ... ... кепілдіктерін нығайту» // Заң.-2010 ж.-№31.-26-28б.
12. Г. Адрасулова ... ... ... и ... применения
норм права» // Фемида.-2006ж.-№10-11-14б.
13. «Қазақстан Республикасының Конституциясы»: ... ... ... ... ... ... мен ... негіздері» :
оқулық.-Алматы, 2009ж.,-112-116б.
15. Қ.А. Мустафаев «Құқықтық тәлім - тәрбие мен жалпы оқытудың іс-
шаралары» // Заң.-2009ж.-№5.-31-33б.
16. Қ.Д. ... А.Қ. ... А.Н. ... мемлекет және құқық
теориясы: оқулық.-Алматы, ҚазМЗУ-дың баспа- полиграфия ... ... Н.Ә. ... «Қазақтан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау
қарсаңында»: Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев
Қазақстан халқына жолдауы .- Астана, 2006ж.,-9-11б.
18. Н.Ә. ... ... – 2030» ... ... ... С. Амандықова, А. Турлаев Мемлекет және құқық негіздері:
Фолиант.- Астана, 2009 ж.,-10-14б.
20. Н. Елікбаев, М. ... ... сана мен ... ... жаңа ... // ... С.Д. ... Құқық негіздері: оқулық.-Алматы, 2009ж.,-28б.
-----------------------
[1] Қазақстан Республикасының Конституциясы. ... 1995 ... А. ... ...... развития государства» // Заң және
заман.-2009ж. № 12-17б.
[3] Маркс К., ... Ф. Екі ... ... ... 2 т., ... Ә. ... ... құқы – ең жоғары құндылық» // Заң және заман.- 2010 ж.-
№25-3-5 б.
[5] ... ... ... мен ... ... ... ... Қ.Д. Жоламан, А.Қ. Мухтарова, А.Н. Таукелов мемлекет және құқық
теориясы: оқулық.-Алматы, ҚазМЗУ-дың баспа- полиграфия орталығы 2009ж.,-124-
127б.
[7] Н.Ә. ... ... өз ... жаңа ... ... қарсаңында»:
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқына
жолдауы .- Астана, 2006ж.,-9-11б.
-----------------------
Құқық нормалары
Құқық институттары
Құқық салалары
Ұлттық құқықтық жүйе
Жеке құқық
Материалдық құқық
Жариялық ... ... ... ... ... іс ... іс жүргізу
Азаматтық
Қылмыстық
Отбасы
Еңбек
Экологиялық
Қаржы
Салық
Жер
Патенттік
Кеден

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Авторлық құқық. Сабақтас құқық туралы жалпы түсінік28 бет
Неке және отбасы туралы жалпы түсінік. Отбасылық құқық16 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
12 – жылдық білім беру проблемалары11 бет
Access бағдарламасын меңгеру82 бет
Access мәліметтер базасымен жұмыс істеу11 бет
Delphi программалау ортасы және мәліметтер қоры34 бет
Html тілінде математикалық логика пәнінен электрондық оқулық құру40 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь