Экономикадағы құн формасы

Кіріспе. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І. Экономикадағы құн формасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1. Құн формасының эволюциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Құн теориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.3. Құн заңы, тұтынуы, айырбасы, нысаны ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

ІІ. Құн заңы.тауар өндірісінің заңы. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14

ІІІ. Адам Смит және «Табиғат және халықтар байлығының себептері туралы зерттеу» ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
Қолданылған әдебиеттер. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Құн түрінің дамуы мынаны куәландыруды: ақша бұл техникалық айырбастау құралы емес, ол жалпылама эквиваленттік (балама) роль атқаратын тауар. Кез келген тауар өзінің құнын ақшамен көрсетеді.
Әр түрлі құн теориясы бар. Олардың бірі — еңбекті теориясы, қоғамдық абстракты еңбекпен ұстау және тауар құны мөлшерін анықтайды, өндірістеріне жұмсалғанына.
Ақшаның бірінші қызметі—құн өлшемі. Ақшаның көмегімен басқа барлық тауардың құнын көрсетуге болады. Осы қызметті ойша нағыз ақшалар атқарады. Кез келген тауардыңқұнын ақшалай түрде көрсету үшін, нақты ақшаны талап ету керек емес. Тауар құнының ақшалай көрсетілуі баға деп аталады. Баға сұраным мен ұсынымның әсерінен құннан ауытқуы мүмкін. Сондықтан тауар өз құнына да және сұраным мен ұсынымнан да тәуелді.
Тауардың айырбасталу кезеңінде құнның көрінісі төмендегідей түрге ие болады: алғашқысы жай немесе кездейсоқ, ол алғашқы қауымдық қоғамда бірінші ең ірі еңбек бөлінісінен соң, жалпы алғашқы қауым тайпасынан малшылар тайпасының бөлінуі арқылы пайда болды. Бір тайпалар малмен айналысса, ал екіншілері – жермен айналысты, сөйтіп өнімді айырбастау үшін экономикалық негіз пайда бола бастады. Мұндай айырбас алғашқыда кездейсоқ, бірегей сипатқа ие болды: (1 қойға = 1 қап астық) эквивалент.
Ақша дегеніміз не? Мүмкін, ақша дегеніміз – адамзаттың ең үлкен ашқан жаңалағы екенін атап өткен жөн. Егер де ақша болмаса, онда айырбас та мүмкін болмас еді. Яғни қоғамның дамуының негізі болып саналатын – еңбектің бөлінуі болмас еді.
1. Әубәкіров Я.Ә. «Экономикалық теория негіздері».
2. С.А. Бартенев «История экономических учений» .
3. Никитин С.М. «Теории стоимости и их эволюция».
4. Шеденов Ө.К. «Жалпы экономикалық теория».
5. Макконнелл Р., С. Брю. «Экономикс».
6. Самуэльсон. «Экономика».
7. Т. М. Тимошина. «Экономическая история России».
8. МГИМО МИД РФ. «Курс экономической теории».
9. Л.Л.Любимов, И.В.Липсиц "Основы экономики", Москва 1994 г.
10. Кэмпбелл Р.Макконнелл, Стэнли Л.Брю "Экономикс" Баку, 1992 г.
11. Максимова В.Ф., Шишов А.Л. "Теория рыночной экономики", 1992г.
12. "Деньги и кредит" 12/1995г. Изд. "Финансы и статистика".
13. Эдвин Дж.долан "Деньги, банки и денежно-кредитная политика". Санкт-Петербург "Санкт-Петербург Оркестр" 1994г.
14. "Деньги, кредит, банки". Справочное пособие. Под редакцией Г.И.Кравцовой, 1994г.
15. ФИНАНСЫ ДЕНЕЖНОЕ ОБРАЩЕНИЕ КРЕДИТ под. ред. проф. чл.-корр. РАЕН Л.А. Дробозиной 1997г.
16. ОСНОВЫ ЭКОНОМИЧЕСКОЙ ТЕОРИИ
/пособие для системы экономического образования/
под. общ. ред. Э.И.Лобковича, М. И. Плотницкою 1998г.
Российская Экономическая Академия I ;им. Плеханова
17. Б. Мәдешев. «Нарықтық экономика теориясына кіріспе».
        
        Жоспары:
Кіріспе. ................................................
...................................................3
І. ... ... Құн ... ... Құн ... ... ... Құн ... ... ... Адам Смит және ... және халықтар байлығының себептері туралы
зерттеу»
..................................................................20
Қорытынды...................................................................
........................26
Қолданылған ... ... ... ... ... ақша бұл ... ... емес, ол жалпылама эквиваленттік (балама) роль атқаратын тауар. Кез
келген ... ... ... ... ... ... құн теориясы бар. Олардың бірі — ... ... ... ... ұстау және тауар құны мөлшерін анықтайды, өндірістеріне
жұмсалғанына.
Ақшаның бірінші қызметі—құн өлшемі. Ақшаның ... ... ... құнын көрсетуге болады. Осы қызметті ойша нағыз ақшалар атқарады.
Кез келген тауардыңқұнын ақшалай түрде көрсету үшін, нақты ақшаны талап ... ... ... ... ... көрсетілуі баға деп аталады. Баға сұраным
мен ұсынымның әсерінен құннан ауытқуы мүмкін. Сондықтан ... өз ... ... сұраным мен ұсынымнан да тәуелді.
Тауардың айырбасталу кезеңінде құнның көрінісі ... ... ... ... жай немесе кездейсоқ, ол алғашқы қауымдық қоғамда бірінші
ең ірі еңбек бөлінісінен соң, ... ... ... ... ... бөлінуі арқылы пайда болды. Бір тайпалар ... ... ... – жермен айналысты, сөйтіп өнімді айырбастау үшін экономикалық
негіз пайда бола бастады. Мұндай ... ... ... бірегей
сипатқа ие болды: (1 қойға = 1 қап ... ... ... не? ... ақша дегеніміз – адамзаттың ең үлкен ашқан
жаңалағы екенін атап өткен жөн. Егер де ақша ... онда ... ... ... еді. Яғни ... ... негізі болып саналатын – еңбектің
бөлінуі болмас еді.
« Ақша адамды ... Ақша үшін олар ... сол үшін ... ... ақша табудың шеберлігін және оны құртқандада тамаша әдістер ойлап
табады. Ақша бір тұтас тауар, біз оны тек ... үшін ғана ... ... ... ... ... көңіліңізді көтере алмайды.
Осының бәрі тек жұмсалғаннан кейін іске асады. Адамдар ақша үшін ... ақша да адам үшін ... ... ... — бұл ... ... ... маскалар».
І. Экономикадағы құнның формасы
1.1 Құн формасының эволюциясы.
Қоғамдық еңбек бөлінісінің одан әрі дамуы, тауар өндірісінің өсуі, ... ... ... ... ... — барлық тауарлар
дүниесінен басқа тауарлар барған сайын осыған көбірек айырбасталатын болған
бір ... ... ... ... Бұл ... ... ... формасының
пайда болуы деген сөзі еді. Кез келген ... ... ... ... бар ... жалпылама эквивалент деген ат алды. Әр
түрлі халықтарда және сол бір ... ... ... әр ... жалпылама эквивалент рөлін әр түрлі өнімдер (мал, аң терілері,
піл ... және т.б.) ... ... өте ... бұл ... ... ... күміс пен алтын атқаратын болды.
Ақырында жалпылама эквиваленттік қызметтік алтын атқара бастады.
Айырбастың тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... оның біртектілігі және сапалылығы.
Екіншіден, эквиваленттік беріктігі мен ... ... ... оның ... бір ... ... ... алынатын
ерекшелігі. Төртіншіден—біртұтастығы. Міне, алтын осы аталған қасиеттермен
бейнеледі.
Ақша – тауардың ... да ... ... тұтыну құны мен құндық қасиеті
бар. Осыған байланысты алтын бағасы төмендеген сайын (ол ақша ... ... ... ... да ... ... ... кезде Ескі дүниеге көп алтын алып келуге ... ... ... әлем ... белгілі.
Құнның белгісі. Ақша айналыс құрамында шақа формасы ... ... ... ... ... шығу тегі ... ... біздің дәуірге дейін
VII ғасырда ақша белгісін ... ... ... ... Монета жеріне
байланысты.
Алтын — жұмсақ шақа және ... мөрі ... ... ... ... ... ... бойынша, алтын-шақа жыл сайын өз салмағының
0,07 процентінен айырылады. Сейтеп 2600 жылы ... ... ... ... шығынның мөлшері 2 мың тонна алтынға тең болды.
Шақаның пайда болуы және ... ... ... ... ... Ең ... ... тек салмағын және сынамасын анықтап кесіктерді
(алтын немесе күміс) шекіді. Шақалар өзінің қазіргі мәнінде техниканың және
көмкерөнердің дамуынан көп ... ... ... Оны ... тек ... ... ... жүзеге асырылып, шақалық религия деп аталды.
1.2. Құн теориялары.
Әр түрлі құн теориясы бар. Олардың ...... құн ... абстракты еңбекпен ұстау және тауар құны ... ... ... Мына ... ... ағылшын экономистермен
жасалған У. Петти, А. Смитом және Д. Рикардо. Петти ойды ... не ... ... ... Смиттің сәйкесінше, заттың өндіріс салалары
тауарлардың құны кез келгенге ... ... ол ... еңбекке құрушы
қасиет құнын қосымша жазған. Рикардо еңбекпен тауарлардың ... ... ... ... оның нақтылы түріне қатыссыздық. К. Маркстың
жұмыстарында ... ... ... екі ... ... ... рет
ашылған болатын.
Қазіргі заманғы шарттарында құн кең көп ... ... ... ... ... Ол өзінің жұмыстарының басын К. Менгер, Е. ... Ф. ... ... теорияны жақтаушылар бекітеді, не құн анықталады «шектінің», яғни
ең азы, сатып алушыға оралған тап осы тауар ... ... ... ... жай ... ... бес қап бидаймен орманда тұратынын.
Бірінші қап оған ... ... ... — оның ... ... — үй құс жемдеуіне арналған, төртінші — арақ даярлауына арналған,
бесінші — тоты құс тамақтануына ... оған ... ... ... құны ... қаптың пайдасымен анықталады, керектісіз
қажеттіліктерді қанағаттандырғанды. Осыдан ... ... ... ... ... және оның құны ... ... келеді.
Австриялық мектеп өкілдері (және басқа неоклассиктер) белгілейді,
тауардың құны ... ... ... өндіріс факторларын қатысуды қабылдайды —
еңбек, капитал, жер, кәсіпкерлік қабілеттілікті тек еңбекпен қана ... ... құн ... ... ойлаған. Өндіріс мына факторларына
табыстардың үш түрін талапқа сай ...... ақы ... пайда және
рента. Аталған табыстар тауар құнын құрайды және ... баға ... ... барысында іске асады. Мына концепция өндіріс
факторларының теориясы ... ... ... ... ... жаңа ... ру басымен, аталған жарастыру екі теориясына
ұмтылғанын көрнекті ағылшын экономисті А. Маршалл ... Оның ... ... теориясы айқын бір жақтылықпен азап шегеді, сондықтан құн
бір фактормен ... Дәл ... К. ... ... ... қайнары нарық шаруашылығында еңбек және тек қана еңбек болып шығады.
А. Маршалдың теориясында құн анықтамасы ... ... ... ... тыста жатқан сұраныс сияқты (шекті пайдалы), ... ... ... ... ... осы ... айтқан пікірі
көпке белгілі: «біз бірдей негізбен таласуға құн пайдалымен немесе ... ... ... дәл ... қайшының жүзі қағаздың жоғары
немесе төменгі жағын кеседі ма деген».
1.3. Құн ... ... ... нысанының ерекшелігі құн заңының ... ... ... Құн заңы ... ... мен тауар айналысының
негізгі заңы. Құн ... ... мәні ... ... өндіру мен
айырбастау оларды жасап шығаруға жұмсалған ... ... ... шығындары
негізінде жүзеге асырылуға тиіс. Сонымен құн заңы тауарлы ... ... ... ... ... әр қилы тауар өндірушілердің ... ... өнім ... ... талап етеді.
Ал тауар ақша айналысында құн заңы баға заңы ... ... Бағ — ... ... Құн — баға заңы ... бағаның жинақталған көріну нысаны.
Еңбек өнімдерінің жүйелі айырбастау процесінің ... ... ... заңы тауар өндірісінің бүкіл тарихында әрекет етеді. Қоғамдық үстемдік
ететін өндірістік қатынастардың типімен байланысты оның әрекет ... ... ... Құн заңының тауар өндірушілерге әрекеті тек рыноктық
бәсеке арқылы көрінеді. Осы рыноктық механизм қатынасы ... пен ... ... және ішкі ... бәсеке арқылы құн заңы қоғамдық
өндіріске ықпал етеді. Ал оның негізі құн заңының өзінде емес, оның ... ... ... ... ... құрылысының сипатында.
Айналыс саласында құн заңы бағаны халықтың төлем қабілеттігінің көлемі
мен ... ... пен ... ... ... ... рөл
атқарады. Құн заңын дұрыс басшылыққа алудың қоғамдық еңбек өнімділігін,
өндірістің тиімділігін арттыруда, аз шығынмен көп ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық реформасын іске
асыру маңызы ... ... ... ... қоғамдық қажетсінуді қанағаиттандыру
қабілетін тұтыну құны деп аталады.
Тұтыну құны — тұтылған жағдайда ғана жүзеге ... ... ... құны — ... пайдалылығы, адамның белгілі бір қажетін
қанағаттандыру қажетін ... ... Ол ... ... ... ... ... адамдар қажетін өтейді. Тұтыну құнның
ерекшеліктері:
1. Тұтыну құны ... сол ... ... қасиетімен байланысты.
Мысалы, нан, май, ет, сүт, жеміс-жидектердің құрамында адам организміне
қажетті витаминдер, қышқылдар, ... ... ... құны сол затты шығаруға жұмсалған еңбек мөлшерін байланыссыз.
Мысалы. 100 г. нанды пісіруге жұмсалған еңбек пен 100 пар аяқ ... ... ... ... әр түрлі. Алайда олардың пайдалылығы бір-
бірінен кем емес.
3. Тұтыну құны әр қоғамда да болып келеді. ... ... ... өндірістік қатынастардың жетілуіне сай олардың атқаратын рөлі
де өзгеріп отырады. Мысалы, адамның ... ... ... негізінен ат
пен арба пайдалынылса, қазір машина, ... ... ... ... ... да қоғам дамуымен кеңейе береді. ... ... ... ... отын есебінде пайдаланылса, бүгінде одан
алынатын заттардың түрі де артып отыр.
Айырбас құны.
Тұтыну құны бар затты әлі ... дей ... Ол үшін — ... құны
немесе басқаша құн болуы керек.
Тауар өндірушінің өзі үшін ... ... ... ... — оның
басқа қажетті материалдық игіліктерге айырбастау сипаты. Экономикалық
тоерияда тауардың басқа ... ... ... ... ... ... деп ... Айырбас құн — тауар басқа заттармен салыстыру
арқылы қаралатын зат екенін білдіреді, сонымен бірге заттар арасындағы
қатынас ... ... ... ... ... арасындағы қатынас та
бүркеленіп көрінетінін байқауға болады.
Айырбас құны — ең алдымен сан ... ... ... ... ... құндары екінші біртектес тұтыну құралдарына
айырбасталады. Бұл ... ... мен ... ... ылғи ... Мысалы, 50 кг астық 25 метр матаға қатысы — осы тауардың айырбас
құны болады. Жай көзге бұл бір ... ... ... ... 50 кг
астықтың бүгін 20 метр, ертең 30 метр ... да ... ... ... осы ... жайдың өзінде бір заңдылық бар. Оның негізі тұтыну
құнында емес (екеуінде екі түрлі), осы ... ... ... ... Тауар өндірушінің таарға ... ... ... құнын жасайды. Құн — тауарға сіңіріліп, онда ... ... ... ... құны ... ... ол көрінбейді, бірақ ол
тауарды тауарға ... бір ... ... бір ... айқындалып отырады.
Айырбас құны 3 прнципке негізделеді:
1. Айырбас ропорцияның ... ... ... ... түсіндіріледі.
2. Құн тауардағы өндірушінің қоғамдық еңбегі.+
3. Тауардың құны жұмсалған уақыттың ұзақтылығымен есептеледі.
Құн ... ... ... өте ... жай ... орын ... Осыған орай
құн да кездейсоқ, жай нысанда дамыды. Мысалы, бір қой бір қап ... яғни бір ... құны ... ... бір ... ... ... Біздің мысалымызда бірінші тауар (қой) активті рөл
атқарып тұр. Яғни ... ... ... бір ... астық арқылы анықтап отыр.
Яғни өзінің құнын екінші бір тауар астық арқылы анықтап ... ... ... құн ... ... Ал ... тауар (астық) пассивті рөл
атқарады, бірінші тауардың құнын анықтай отырып, оған бірдей құн ... ... ... оны ... құн ... деп ... ... дамуы, онымен байланысты қоғамдық еңбек бөлінісінің
тереңдеуі кездейсоқ айырбастан оның жүйелі нысанына, құнның да ... ... ... ... Мысалы,
3 грамм алтынға немесе
1 қой 10 балтаға, немесе 1 қап ... ... ... жай ... ... ... эквивалент рөлін бірнеше
тауарларға атқарады. Бұл айырбас ... ... ... ... бір ... ... ... құн нысачны пайда болды.
3 гр. алтын =
10 балта = 1 ... ... қап ... =
Сөйтіп жалпы эквивалент рөлін бір тауар атқарады. Бұл жағдайдың өзі де
көпке бармады. Өйткені жалпы эквивалент рөлін ... ... ... ... — мал, ... ... скандинавия елдерінде — аң терісі, Африка
елдерінде — піл ... ... — тұз ... ... ... ... дамуы, қоғамдық еңбек бөлінісінің
одан әрі тереңдеуі жалпы эквивалент ... әр елде әр ... ... тәртібі қала бастады да, оны бір ғана тауар, яғни ақша ... ... ... ... ... ... дүниеге келді. Мысалы:
1 қой =
10 балта = 3 гр. ... ... қап ... ... ... ... ... алтын, бағалы металдар атқарған кезде ғана
беки бастады. Бір кезде ... ... тек ... ғана атқарды. Сөйтіп
айырбас процесі тауарлар дүниесінен ерекше тауар-ақшаның бөлініп шығуына
жеткізді. Құнның ақшалай ... ... ... ... ... ... ... бөлінді — тауарлар және ақшалар.
ІІ. Құн заңы-тауар ... ... ... ... ... ерекшелігі құн занының іс-
әрекетінен нақты көрінеді.Құн заңы тауар өндірісі мен ... ... ... ... ... мәні ... ... мен
айырбастау оларды жасап шығаруға жұмсалған қоғамдық қажетті еңбек шығындары
негізінде жүзеге ... ... құн заңы ... ... ... ... көрсетеді немесе әр қилы ... ... ... қорытындысында өнім айырбастауда эквиваленттілікті талап
етеді.Ал тауар ақша айналысында құн заңы баға заңы ... ... ... заңы ... ... ... көріну нысаны.
Еңбек өнімдерінің жүйелі айырбастау процесінің дамуы кезенінең
бастап,құн заңы тауар ... ... ... ... ... ... ... қатынастардың типімен байланысты оның әрекет
ерекшклігі де өзгеріп отырады.Құн занының тауар өндірушілерге ... ... ... ... ... ... ... қатынасы сұраныс пен
ұсыныс арақатынасы,бағаның ауытқуы мен ... ... және ... ... ... құн заңы ... ... ықпал етеді.Ал оның
негізі құн ... ... ... әрекет етуінің қоғамдық
жағдайында,қоғамның экономикалық құрылысының сипатында.
Айналыс ... құн заңы ... ... төлем қабілеттігінің көлемі мен
құрылымын,сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... ... ... ... ... алудың қоғамдық еңбек
өнімділігін,өндірістің ... ... ... көп нәтижеге
жетуді,нақты ... ... ... ... ... іске асыру маңызы зор.
Тауар өндірісінің тарихи пайда болуына негізгі үш алғы шарт қажет.Тарихта
үш түрлі ... ... ... бөлінісі болды.Алғашқы күрделі енбек
бөлінісі мал шаруашылығы мен егіншілердің бөлінуі нәтижесінде осы тайпалар
арасындағы айырбастың дамуын ... ... ... бөлінісі ауыл
шаруашылығынан қол өнердің бөлініп шығуы,үшінші ... ... ... аталған тайпалар арасынан саудамен ғана шұғылданатын әлеуметтік
топтың шығуы.Осы көрсетілген күрделі ... ... ... қазіргі
заманғы ауыл шаруашылығы,өнеркәсіп,тасымал,құрылыс және ... ... ... ... ... күштердің алғашқы қауыммен салыстырғанда
орасан зор ... еске ... ... ... ... ... ... етек жайғаның байқаймыз.Демек,тауар
өндірісінің экономикалық негізі қоғамдық енбек бөлінісі.Ол болмаса тауар
өндірісі де,рынок те болмас ... ... ... алғы шарты тауар өндірушінің жеке меншігі
болуы.Басқа сөзбен ... ... өз ... еркін сатуға,басқа
жерге апарып өткізуіне ерікті болуы қажет.Меншік қатынасы негізінен бірнеше
тарихи сатылардан өтті.Алғашқы ... ... ... ... болды.Бұл меншіктің пайда ... ... ... ... ... күштеріне тәуелді болуынан,күн көрудің ауыртпалығынан
туған қажеттілік.Қоғамдық қауымның меншігі өндіргіш ... ... ... ... аң ... ... сақтану
үшін,тағы басқа жеке адамның қолынан келмейтін (мысалы ауыр заттарды,үлкен
тасты орнынан ауыстыру тәрізді) жұмыстарды атқару үшін ... ... ... ... ... ортаға салып,ол өнімдерді тайпа басшылпры ... ... ... ... ... ... “алғашқы
қауымдық коммунизм” деп те атайды.Алғашқы қауымдық формацияда тауар-ақша
рыноктық қатынас болмаған.Бұл ... осы ... ... сатысында
пайда болды.Өндіргіш күштердің дамуы,бірігіп енбек атқару,құрал-саймандарды
жетілдіру (мысалы,тас,ағаш құралдарының орнына ... ... ... соқа ... темір соқа,тырма т.с. құралдарды
игеру),сол сияқты отпен пайдаланатын тағам пісіру,қорған,үй салу сияқты
енбекке ... ... ... қауымда өмір сүрген адамдардың күнделікті
тұтынуынан артық қосымша өнімі пайда болды.Ал қосымша өнімнің болуын тауар
айырбасының,рынок қатынасының дамуына ... ... алғы шарт деу ... қатынасындағы негізгі тұлға-тауар.Экономикалық
қатынастың өзі ... ... ... екінші бір
затқа,тауарға ... үшін ... ... атап
көрсетілгендей,тауардың екі ... ... ... ... ... өтеу ... бір тауарға айырбастау қасиеті.Тауар
қоғамға пайдалы зпт болуы қажет.Экономикалық теория ... ... ... ... ... құны деп ... құны-
тұтылған жағдайда ғана жүзеге асатын тауардың ... ... өзі үшін ... ... ... ... ... материалдық игіліктерге айырбасталу сипаты.Экономикалық
теорияда ... ... ... ... пропорцияда айырбасталу сипаты
“айырбас құны” деп аталады.Айырбас құн-тауар басқа ... ... ... зат ... білдіреді,сонымен бірге заттар арасындағы
қатынаста бүркемеленіп көрінетінін ... ... құны ... ... ... құндарын айырбастаудағы сан
қатынастарын (пропорцияны) байқатады.Мысалы,бір пар етікті бір қап ... пар ... ... құны бір қап ... құнына тең деген
сөз.Етік пен бидай түрліше заттар.Сол себептен тауар ... ... ... ... тудырады:1)түрлі тауарларды,заттарды ... ... ... ... сан қатынастары немен белгіленеді?
Тауарларды тенестіретін,өзара салыстырып өлшейтін негіз-олардың енбек
өнімі,белгілі ... ... ... ... ғана ... қаралса құн болып саналады.Екінші сөзбен айтқанда,құн дегеніміз-
тауарға сіңген еңбек.Осыған орай құн ... ... ... ... негізін салған А.Смит,оны К.Маркс ілгері дамытты.К.Маркс ... ... ... құн ... ... ірге тасын қалады.Алдымен А.Смит зерттеген еңбек құн теориясын алып
қарасақ,тек қана еңбек-өнімді жасаущы күш.Бұл теория бойынша,еңбектен басқа
өндіріс ... жаңа ... ... ауыстыратын да адам
еңбегі,бұл еңбек тек қол ... ... ... алға ... ... ... ... В.И.Ленин қолдады.Соңғы уақытқа дейін кеңестік
экономикалық теорияда еңбек,құн және ... құн ... кең орын ... бұл теория адамзат қоғамының алдындағы негізгі мәселе азайып
келе жатқан рескрстарды сақтауға ... жаңа ... ... еске ... ... құн және ... ... туралы ұғым
жалған түсіндірілді.Тауарға баға берілгенде қоғамдық қажетті ... ... ... еместігі,ол шығындар ... ... ... ... қоса ... баға
тағайындау жасанды тапшылық (дефицит) тудыратыны мәлім.
Шын ... ... ... адам өз ... ... ... кәсіпорын ұйымдастырмай,нақтылы шығындарын есептей алмай немесе жаңа
технологияның ... ... ... ... ... пайдалылықтың барлық жиынтығын,факторлар мен өнімнің
бағасын есептеп,экономикалық проблемаларды шеше ... ... ... ... ... ... ... сұраныс пен
ұсыныстың негізінде қалыптасады,шекті қоғамдық пайдалылық пен ... ... ... тең ... ... ... ... баға” тек қоғамдық қажетті ... ... ... ... ... барлық негізгі факторларын-
еңбектің,капиталдың,жердің пайдалану технологиясының тұрақты деңгейіндегі
барынша тиімділікті сипаттайды.
Сонымен,құн заңы ... баға ... ... ауытқуы бұл
заіныі мына секілді маңызды қызметтерін анықтайды:
1. Өндірістің ... ... ... ... байқалған
салаларда өндірістің жандануы орын алады,мұнда өндірістің
маңызды ... ... ... ... ... ... сұраныстан асатын болса,кері процесс
басталады.Рыноктық бағалар төмендей бастайды және бұл ... ... ... ... орын ... Өндіргіш күштердің дамуын ынталандыру.Рынокта тауар еңбек
шығындарына сәйкес бағалармен ... ... да бір ... жеке ... өндіруші өндіріс шығындарын ғана (тек ... емес ... да ... қоса) азайтуға қол
жеткізсе,ол пайда алады.Бұл үшін технологияны ... ... ... ... ... ... үгіт-ұрансыз құн заңы өндірушіні өндіргіш
күштерді жетілдіру мен дамытуға қатысуға мәжбүр ... ... ... ... ... бұл ... ... шығады.Өндіріс шығындары төмен,рыноктың жай-жапсарын
дұрыс бағалай білген ... ... ... ... ... байи ... ... өндірушілер “ұтылыста” қалып
зиян шегеді.Тауар өндірушінің жіктелуі құн заңының,баға заңының
нәтижесі.
ІІІ. Адам Смит және ... және ... ... ... ... ... еңбек теориясының аса маңызды категорияларын жасады. ... құн ... деп ... ... ... табиғатын қорғады,
айырбас пен тұтыну құнын ... ... ... ... ... ... ... сипатын түсінуге жақын келді. Алайда ол құнды тауар ... ... ғана ... ... ... сатып алынатын еңбекпен ... ... ... ... ... құрылымын негізгі үш тапқа:
жалдамалы жұмысшыларға, капиталистерге және жер ... ... ... ... екі ... ... қойды.Жұмысшының еңбек
өнімінен пайданың, проценттің жәнерентаның туатынын мойындады. Сонымен
бірге ол ... ... ... үшін ... ақы ... Смит ... тұсындағы жалақы, дифференциал рента, өнімді
еңбек категорияларына қосымша құн жасайтын еңбек ... ... ... қарамастан ол жұмысшының жалақысын еңбек үшін төленетін ақы ретінде
сипаттап ... ... « ... ... ... ... ... ал өнімді еңбекті материалдық өнімде заттандырылған
еңбек ретінде ғана түсіндірді.
Жай өндіріс пен ... ... ... Смит
Капитализм тұсында қосымша құнның жасалу механизмін аша ... Ол ... мен ... ... ... деп ... ... өндіріс бағасына
айналуын көре білмеді. Осының бәрі Смиттің товардың құны табысқа: пайдаға,
жалақыға және жер ... ... ... ... ... жасауына әкеліп
соқтырды.
Кез келген нарықтық өнім тұтынушылар арасында ... ... және ... ... төлеуге қабілеттілігі негізінде ... ... ... ... бөлінеді. Өзімшілдік мүдде өршіп тұрған кезде
экономика қалай өмір сүреді деген ... ... ... қол» ... ережесін жасап, жауап береді. «Әрбір жеке адам өз ... ... ... аса ... ... тырысады. Әдетте ол
қоғамдық хал-ахуалға ықпал жасауға тырыспайды, өз ... ғана ... осы ... ... ... басқа да жағдайлардағыдай, көрінбейтін
қолымен өз ойында жоқ мақсатқа қарай жылжый береді. ... жеке ... үшін ... ондай әрекетті дұрыс деп ойлайды. Өйткені оны ол
қоғам мүддесіне қызмет ететін ең жақсы ... деп ... жүйе ... ... ... ... кәсіпорындар және
ресурстар мен қамтамасыз етушілер тарапынан тиісті реакция ... ... ... ... ... ... заңы бойынша тек рынокта ғана айырбас кезінде еңбек ... ... ... ... рынокта ғана құнның көріну нысаны
айырбас құн ... ... ... ... ... ... рынокта сатып алынса,ол біреудің
тауар өндіруге жұмсаған еңбек ... ... ... ... ретінде
бағаланғаннанн емес,сатып алушының тауарды бағалағаны.
Адамдардың әр түрлі материалдарды және ... ... ... ... ... өндіруге қоғамдық қажетті еңбектің ... ... ... бір ... ... ... ... адамдардың қайсыбір пайдалылықты қажетсінуінен.осы ... да бір ... ... ... оның қоғамдық қажеттілігін кім және немен
анықтайды деген сұрақ туады.Оған рынок деп ... ... ... жақтаушылардың пікірінше,тек тауардың пайдалылығы ғана еңбек
шығынынан қоғамдық ... ... ... нақты жағдайда,іскер адам шаруашылық шешім қабылдарда немесе жеке
тұтыну процесі негізінде ... ... ылғи ... адам С ... ... ауырып қалса,бұл арада
оған пайдалы алма ма,әлде қарбыз ба деген ... ... ... салыстырмай,әрбір ретте түрлі материалдық,не
рухани игіліктердің пайдалылығын ... ... ... ... ... ... емес.Сонымен қатар шекті пайдалылық ... ... ... ... өлшемін табу тек шекті пайдалылық,
сұраныс жайы және басқа ... ... ... ... ... теориясы субъективті бағалауды игіліктің
сиректігімен,яғни оның көлемін байланыстырады.Шекті ... ... ... ... ... жақтаушылардың
пікірі бойынша,адамның әрбір ... ... ... ... ... ... ... пропорциялары немесе
тауарлардың бағасы субъективті бағалауға байланысты және түбінде ол ... ... ... және баға ... ... ... ... қалаушы
ағылшын экономисі А.Маршалл болып табылады.Шекті пайдалылық теориясының
біржақтылығын ол бағалылықты тек ... ... ... ... ... ... ұсыныс пен сұраныс
теориясымен,өндіріс шығындары теориясымен байланыстырды.
Қолданылған әдебиеттер:
1. ... Я.Ә. ... ... ... С.А. Бартенев «История экономических учений» .
3. Никитин С.М. «Теории стоимости и их эволюция».
4. ... Ө.К. ... ... ... Макконнелл Р., С. Брю. «Экономикс».
6. Самуэльсон. «Экономика».
7. Т. М. Тимошина. «Экономическая история России».
8. МГИМО МИД РФ. «Курс ... ... ... ... "Основы экономики", Москва 1994 г.
10. Кэмпбелл Р.Макконнелл, Стэнли Л.Брю "Экономикс" Баку, 1992 ... ... В.Ф., ... А.Л. ... ... ... ... "Деньги и кредит" 12/1995г. Изд. "Финансы и ... ... ... ... ... и ... Санкт-Петербург "Санкт-Петербург Оркестр" 1994г.
14. "Деньги, кредит, банки". Справочное ... Под ... ... ФИНАНСЫ ДЕНЕЖНОЕ ОБРАЩЕНИЕ КРЕДИТ под. ред. проф. чл.-корр. РАЕН ... ... ... ... ... для ... ... образования/
под. общ. ред. Э.И.Лобковича, М. И. Плотницкою 1998г.
Российская Экономическая Академия I ;им. Плеханова
17. Б. ... ... ... теориясына кіріспе».

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық теориядағы ақша34 бет
Сызықты программалау есебінің (спе) элементтері31 бет
Цех бөлімінің өндірістік қуатын есептеу14 бет
«Таныстыру бюросы» мәліметтер қорын өңдеу15 бет
Адам денесінің пропорциясы6 бет
Адам сырт келбеті туралы криминалистикалық ілім5 бет
Адамның дүниеге танымдық көзқарасы4 бет
Аристотель – ғұлама ойшыл14 бет
Ақша айналысын басқару және реттеу әдістері11 бет
Ақша жүйесі туралы мәлімет8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь