Немістің классикалық философиясы

Кіріспе
Немістің классикалық философиясы.
Әдебиеттер тізімі:
Немістің классикалық философиясы - адамзат мәдениеті мен философиялық ойлау дамуының маңызды сәті. Бұл философияның негізін салған Иммануил Кант (1724-1804ж), Иоганн Готлиб Фихте (1762-1814), Фридрих Вигельм Иозеф Шеллинг (1775-1854ж), Георг Вильгельм Фридрих Гегель (1770-1831ж) және Людвиг Андреас Фейербах (1804-1872). Аты аталған философтар өз жүйелерін жасауда, олардың идеялары мен концепцияларының аралығындағы ерекшеліктердiң болғанына қарамай, бір рухани ортаны қалыптастырды.
XVIII ғасырдың аяғы XIX ғасырдың басында Германия экономикалық, саяси жағынан арта қалған бытыранқы жартылай феодалдық ел болды. Ұлт буржуазиясы әлсіз болғандықтан өкіметке қарсы ашық күресе алмады және революциядан қорықты, сондықтан феодалдармен ымыра тапты. Неміс классикалық философиясыныңы өкілдері де, жай қала халқынан (бюгер) шыққандықтан, тек жалпы философиялық мәселелермен айналысты. Олар өз заманының білімді адамдары болды, университеттерде сабақ беріп, ғылыммен шұғылданды; сол кездегі Англияда болған өнеркәсіп төңкерісi, оның негізінде табиғаттану ғылымының дамуы, 1748-1794 ж.ж. Францияда болған буржуазиялық революцияның прогресшіл идеяларының Герман буржуазиясына тигізген әсеріне көп көңіл қойып, ой қозғады.
«Неміс классикалық философиясы» деген атауды Энгельс беріп, оны былай деп түсіндіреді:
1. Сана, сезім, ақыл-ой, таным мәселелерін зерттеу;
2. Ертедегі көне диалектиканы жаңа негізде көтеру;
3. Субъективтік идеализмнен объективтік идеализмге революция жолымен көшу.
Иммануил Кант 1724ж. қарапайым қолөнерші семьясында Кенигсберг қаласында дүниеге келді. Әкесі тері илеуші, қайыс сайман тігіншісі болып жұмыс істеді. Жанұядағы 9 баладан 3 қызбен інісі екеуі ғана тірі қалды, бала шағында өте көп ауырды. Өмір бойы бойдақ болып өттi. 1745 жылы Кенигсберг университетінің теологиялық факультетін бітірді. Сонымен бірге Университетте бірқатар жаратылыстану және философиялық пәндерді зерттеп таныды. Университеттен кейін 9 жыл үйде сабақ беретiн мұғалім болды және өзінің білімін жетілдірумен айналысты. 1755 жылы приват-доцент болып орналасқан соң логика, метафизика, математика, табиғи құқық, философия, механика, минерология, теология, этика, география, антропология, дін және физикадан дәріс берді. Философия мамандығымен 47 жыл бойы шұғылданды. Өзінің жеке басында философиялық әңгімелерге көңіл бөлмеген. Оның ойынша ол тыңдай білмейді, оқыта біледі. Бүкіл өмірі есептеліп өзіне ыңғайлы өтіп жатты. Кешкі сағат 1000-ұйықтап, таңғы 500-тұратын болды 1900 сағатта қыдыруға шыққанда қала тұрғындары сағатын туралайтын деген аңыз бар. Бұл әдет соңғы 30 жыл бойы бұзылмаған.
1. Асмус В.Ф. Иммануил Кант .М., 1973
2. Абдильдин Ж.М. Избраные сочинения в 5 томах. Алматы, 2001
3. Әбішев Қ. Философия. Ақыл кітабі 2001
4. Быховский Б.Э. Фейербах.М., 1967
5. Гайденко П.П. Парадоксы свободы в учении Фихте. М., 1990
6. Гулыга А.В. Гегель. М., 1970
7. Гулыга А.В. Шеллнг.М.,1995
8. Кішібеков Д. К.,Сыдықов Ұ.Е. Философия Алматы, 2003
9. КузнецовВ.Н. Немецкая классическая философия. М.,2003
10. Мәдени-философиялық энциклопедялық сөздік. Т.Х. Ғабитов ,А.Т. Құлсариева. Алматы,2004
11. Нысанбаев Ә., Әбжанов Т. Философия тарихы. Алматы,1999
        
        Жоспар
Кіріспе
Немістің классикалық философиясы.
Әдебиеттер тізімі:
Кіріспе
Немістің классикалық философиясы.
Немістің классикалық философиясы - адамзат мәдениеті мен философиялық
ойлау дамуының ... ... Бұл ... ... салған Иммануил Кант
(1724-1804ж), Иоганн Готлиб Фихте (1762-1814), ... ... ... ... ... ... Фридрих Гегель (1770-1831ж) және
Людвиг Андреас Фейербах (1804-1872). Аты аталған ... өз ... ... ... мен ... аралығындағы ерекшеліктердiң
болғанына қарамай, бір рухани ортаны қалыптастырды.
XVIII ғасырдың аяғы XIX ғасырдың ... ... ... саяси
жағынан арта қалған бытыранқы жартылай феодалдық ел болды. Ұлт ... ... ... ... ашық күресе алмады және ... ... ... ... ... ... классикалық
философиясыныңы өкілдері де, жай қала халқынан (бюгер) ... ... ... ... ... Олар өз ... білімді
адамдары болды, университеттерде сабақ беріп, ... ... ... Англияда болған өнеркәсіп төңкерісi, оның негізінде табиғаттану
ғылымының дамуы, 1748-1794 ж.ж. Францияда ... ... ... ... ... ... ... әсеріне көп көңіл
қойып, ой қозғады.
«Неміс классикалық философиясы» деген атауды Энгельс беріп, оны былай
деп түсіндіреді:
1. Сана, ... ... ... ... зерттеу;
2. Ертедегі көне диалектиканы жаңа негізде көтеру;
3. Субъективтік ... ... ... ... жолымен
көшу.
Иммануил Кант 1724ж. қарапайым қолөнерші семьясында Кенигсберг қаласында
дүниеге келді. Әкесі тері ... ... ... ... болып жұмыс
істеді. Жанұядағы 9 баладан 3 қызбен інісі екеуі ғана тірі ... ... өте көп ... Өмір бойы ... ... өттi. 1745 жылы ... ... факультетін бітірді. Сонымен ... ... ... және философиялық пәндерді зерттеп
таныды. Университеттен кейін 9 жыл үйде сабақ беретiн мұғалім ... ... ... ... айналысты. 1755 жылы ... ... соң ... ... ... табиғи құқық, философия,
механика, минерология, теология, этика, география, антропология, дін және
физикадан ... ... ... ... 47 жыл бойы ... жеке басында философиялық әңгімелерге көңіл бөлмеген. Оның ойынша ... ... ... ... Бүкіл өмірі есептеліп өзіне ... ... ... ... ... ... ... болды 1900 сағатта
қыдыруға шыққанда қала тұрғындары сағатын туралайтын деген аңыз бар. Бұл
әдет ... 30 жыл бойы ... ... ... ... жаратылыстану тарихы және аспан
теориясы» (1755), «Таза ақыл-ойды сынау» (1781), ... ... (1788), ... ... сынау» (1790), «Логика» (1800),
«Кіршіксіз таза ... ... (1781). ... ... ... ... қысқаша баяндап берген шығарма. Алғаш рет
1783ж. басылып шықты. ... ... ... екi кезеңге бөлiнедi: «Сыни
кезеңге дейінгі» және «Сыни ... ... ... мән. «Жалпы бірдей жаратылыстану тарихы және
аспан теориясы» деген еңбегі ... ... Бұл ... ... ... қозғалысы және оның заңдары туралы жаңа ойлар айтты.
2. Жаратылыстану ғылым теориясының саласында ... екі жаңа ... Күн ... табиғи жолмен пайда болуы (ғылымға бұл ... ... ... Күн ... газ ... ... ... туралы идеясы тек астрономияға ғана қосқан үлкен емес, жалпы
дүниетанымдық, ... ... бар ... ... Оның ... ... философиясына үлкен әсер ... Бұл ілім ... ... ... көзқарасты жеңді.
б) Тасқындардың салдарынан жердің айналуының бәсеңдеуі.
3. Дүние жаратылды деген пiкiрдi ... ... ... мәселелерін
еңбегінде материализм тұрғысынан шешті. Планеталардың алғашқы газға ұқсас
тұмандардың қоюлануы арқылы, өзіне тән ... және ... ... ... ... ... ... сыртқы күштердің
әсерінсіз, пайда болатынын айтты. Хайуандардың пайда болуы, бүкіл дүниеге
қалай таралғандығы жайлы, адамның ... ... ... ... ... Кант ... тарихы маңызы, оның диалектикалық ойлауды дамытуында
болды.
Кант екінші кезеңде өзінің философиялық ... ... ... ... оның тану мүмкiндiгiн қойды. Адамға керегі бостандық, бірақ
адамда ол жоқ. ... ... бәрі ... ... ... Адамның рухани тілегі мына философиялық сұрақтарға байланысты:
1. Нені біле ... ... ... ... «Таза
ақыл-ойды сынау». (1781)
2. Нені білуім керек? (Мораль, ... ... ... ... ... Неге ... ... (Дін) Ақыл шеңберіндегі дін. Мәңгі әлем туралы
трактат.
4. Адам деген не? ... ... ... ... және дін ... ... ... танып-білу мүмкіндігінің шегiн белгілеп алуды
ұсынады.
«Таза ақыл-ойды сынау» деген еңбегінде ... ... ... ... ... ... үш сатыдан өтеді: Сезім- ... ... ... 3. Таза ... ... ... ... біздің
санамыздан тыс өмір сүретін «өзіндік зат» ...... ... мәнi, ... санамызда берiлген «біздік зат» (вещь-для-нас) -
заттар мен ... ... ... ... ... деп ... Бұл ... көзқарас. Өйткені, ол материалдық ... өмір ... ... ... ... ... ... болмайтын
«өзіндік зат» бар деп агностиктік ұйғарымға ... Зат ... ... таза ... ... ... Бұл ... логикалық ойлаудан, тәжірибиеден тыс болады.
Агностиктік білімнің пайда болуына байланысты, заңды сұрақ туады:
егер жеке ... және ... ... тану ... жоқ ... ғылыми
білімнің тегі мен мәні қандай? Кант осыған өзінің гипотеза мен ... Осы ... ... ... ол ... таным теориясына
априорлық білім түсінігін енгізді, бұл тәжірибеге дейінгі және ... ... ... болды. Априорлық білім түрлеріне біздің ... ... ... ... ... Бірлік, көптік, тұтастық, нақтылық,
терістеу категориялары тәжірибеге дейін адам басында таза идея ... ... деп ... Олар ... ... табиғаттың ретсiздiгiн
жоюға, жүйеге келтiруге қолданылады, яғни соңғыларды бiздiң санамыздың өзi
жасайды - бұл Кант филосфиясының субъективистiк идеализмге ... ... ... адамның өзінің жеке эмпириялық
тәжірибесінен шығу ... ... ... ол ... ... деп ... Канттың априорлық формаларынан адамзат
мәдениетінде қалыптасқан (заттандырылған) дағдылық, ... және ... ... Атап ... ... ... ... техника, өнер бар,
біздің білім жеке адамға көп тәуелді емес. Бұлар ... да жеке ... ... ... және олар үшін ... ... ... субъектісі адамзат болғандықтан, бұл білім апостериорлықтан, яғни
тәжірибеден алынған.
Апостериорлық білім ... ... ... ... ... ... Мысалы: адам тәжірибеден білетіні
барлық металдар ... ... ... ... ... ... ... бар. Сондықтан тәжірибеден ... ... ... ... және ... ... ... ол
жалпылық болуға таласпайды.
Априорлық, жорамал бiлiм - тәжірибеге дейінгі, яғни ... бар және ... ... ... ... ... ... уақытпен
өтеді», «Барлық дененің ұзындығы бар». Тек априорлық білім дәлелді және
сенімді, ... және ... ... ие бола ... Кант ілімінде
танымдық қабілеттің негізгі мәселесі: ақыл-ой мен антиномиялар туралы, осы
ілімнің ықпалы ерекше еді. ... «Бұл жаңа ... ... ... әрі ... ... бірі» - деді. Әр ойдың кері түрі бар
деген диалектикалық заң ... ... ... ... жатады:
Кеңістік және уақыт: 1. Дүние уақыт жағынан да, кеңістік жағынан да
шекті.
2. Дүние уақыт жағынан да, ... ... және ... 1. ... күрделі зат қарапайым
бөлшектерден тұрады.
2. Дүниеде қарапайым зат мүлде
жоқ.
Бостандық және себептік: 1. Дүниеде табиғи заңдар бойынша
себептілік қана ... та ... ... жоқ. ... бәрі ... табиғи
заңдар бойынша жасалады.
Құдай және мән: 1. Құдай бар - сөзсіз тіршілік иесі, ... ... ... ... жоқ - дүние мәнсіз. Ешбір абсолютты
тіршілік иесі
жоқ.
И.Канттың осы антиномиясы ... ... ... күресі деген диалектика заңын ашыуына үлкен ықпал жасады.
1783 жылы ... ... ... ... ... тыс, оған ... адам ... таза идея күйінде
пайда болады деп ... 12-сiн атап ... ... ... түрі ... (жалпы ұғым), солардың көмегі арқылы алғашқы түйсіктегіні
«жүйе координатында» ұғыну және реттеу жүредi. ... ... ... ... ... ... ... сөресіне
орналастырып, ойлау қызметін нәтижелі етуге болады. Ол 12 категорияны 4
топқа, әр ... ... ... ... ... ... екі ... сипатты, үшіншісі - синтезді білдіреді:
Сан Сапа ... ... ... 1.Нақтылық ... ... және ... ... ... ... ... және ... сүру және ... ... ... ... ... өзара
кездейсоқтық.
қатынасы).
Бұл сатыда априорлы категориялар ... жаңа ... ... ... ... ... бағынып жаңа білім пайда
болады. Осы екі сатыдан шығатын білімді ... ... ... дегеніміз логикалық ойлаудан, тәжірибеден тыс заттың өзін
емес, ... ... ... осы ... қандай деңгейіне дейін
түсінуін айтады.
Ақыл-ойдың таза түрі жоғарғы идеялар, мысалы: Құдай ... ... ... мәні идеясы және т.б. Философия Канттың пікірінше, мәлімет
(жоғарғы) идеясы ... ... Таза ... ... ... ... ... мәнін, табиғатын түсінуге» ұмытылады, бұл қайшылыққа,
қиялға, антиномияға алып келеді.
Кант адам мінезін, парызын және құдайдың ... ... ... ақыл-ойға сын» еңбегінде 1788 талдайды. Оның «таза ақыл-ойы»,
«практикалық ақыл-ойды» құруға ... ... ... ... ... ... Адамның әдептілігі, оның мінез-құлқы дегеніміз не? ... - ... ... ... ... ... яғни әр ... оны өз бойына біткен қасиет ретінде түсінуі. Таза әдептілік пен
нақты ... ... ... ... ... ниеті арасында өте
күшті қайшылық бар. Ал ... ... ... ... ортадан
тәуелсіз, тек моральдық заңға ғана бағынуы керек. Канттың пікірінше, мораль
абсолюттi және міндетті.
Жоғарғы және сөзсіз орындалатын, ... ... ... ... ... ... деп атады. Кант: «Жалпыға тән заңға айналғанын, өзіңе
тілей ... ... ғана ... алып ... ет» - дейді. Әдептілік
императиві - қоғамда ... ... ... сыйлау, өз міндетінді
өтеу, сол ғана әдептілік іс ... ... Ол ... ... ... ... ... жақсы көру секілді адамға тән
құбылыстарды әдептілік императив ... ... ... пен
әдепсіздік ара қатынасында тәжірибе көрсеткендей сәйкестік жоқ. ... ... ... ... пен олжаға әдепсіз, көргенсіз, адамдық қасиеті жоқ жандар
жетеді, әдепті жандар шет қалып отыр. Бұл біздің әдептілік ... ... ... ... кепілі Құдай дейді.
Адамның мінез-құлқы, іс-әрекеті басқалар үшін үлгі ... ... ... ... ... жан және өте ... тұлға ретінде саналуы керек,
жәй құрал ретінде қаралмауы тиiс ... ... сын» (1790), ... ... ... - ... ... идеясы.
1. Эстетикадағы мақсат. Адам өз қабілетін өмірдің және мәдениеттің
саласында ... ... ... ... ... мақсат. Табиғатта бәрінің өз мәні бар - тірі табиғаттың ... ... ... тірі ... ... ... ... Рухани мақсат - Құдайдың барлығы.
Канттың ілімі бойынша Дінге тек сену керек. Себебі Құдайдың бар ... ... ... қиын.
Фихте Иоганн Готлиб 1762 жылы ... ... ... ... ... ... Бала кезінен бастап станокта жұмыс істей бастады.
Білім алуына кездейсоқ жағдай әсер етті. Оның қабілетін фабрика иесі ... ... ... ... ... ... Фихте
шығармалары: «Ғылым туралы ілім» (1794), «Адамның ... ... ... ... ... ... немістің классикалық философиясына жаңа
импульс берді. Фихте - субъективтік идеалист. Фихтенің пікірінше нақты өмір
сүретін біздің санамыз. ... ... ... ... - тек ... сезімімізде, елесімізде, ұғымымызда болады. «Мен» (Субъект-
сана), «Мен ... ... ... ... алғашқы бастама
кезінде, ақыл-ойдың нақтылығына қарама-қарсы жағдайда, «Мен емеске», ... ... ... ... ... Енді «Мен де» - рух, ... сенім ұғымдарды қалыптасады, «Мен емес» нақты өмір сүреді ... әсер ... ... оның ... ... «Мен ... Канттың
«өзіндік заты» секілді санадан тыс өмір сүрмейді, ол - сананың ... ... Бұл ... ... ... осы ... ... адамда ол туралы саналы ойлау қабілеті болмайды. «Мен» өтімді,
белсенді. «Мен» «Мен еместі» ... ... ... ... ... үшін жасайды. Бұл қарама-қарсылық күрестің нәтижесінде
адамның сана-сезімі дамиды. Философиялық шығармашылықта Фихте екі кезеңді
көрсетеді: ... ... ... және ... ... ... ... ұғымы бойынша адамның әдептілік мінез-құлқы.
Адам әрекетінің мақсаты - моральдық заңдарды және ... ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты адам болмысынан
туындайтын, оның табиғи қабілеттері қарсы болады. ... ... ... ... игермелейтін «Мен емес» дегеніміз айналып оралып отырады. «Мен
емес» деген өздігінде өмір сүрмейді, оны өзінің қызметінің әрекетін ... ... ... Бұл - ... ... сөзсіз шығарылатын жай. Сол
себептен Фихте өзінің әдісін «антитетикалық» деп атайды.
Фихте өзінің ... ... ... философиялық бағытымен
жасауға ұмытылды. Философия - бұл ғылымдардың бәрінің бастаушы негізі, яғни
«Ғылымдар туралы ғылым», ... ... ... ... ... ілімнің
жалпы негізін» («Основы общего наукоучения») ғылым мәселелеріне арнайды. Өз
философиясында алғашқы зерттеу объектісі жеке «Мен», ... ... ... ... көптеген адамдардың «Мені» емес, барлығын қамтитын абсолюттік
«Мен» дейді. «Мен»,- деп жазды Фихте - ... ... таза ... және оны ойлағанда өз әрекетін заттар арқылы ... үшін ... ... ... ... ... үшін ... Мұнымен Фихте өзінің
принципін басқа тәсілмен қалыптастырады, «Мен» - «Мен» де.
1. «Мен», барлық адамның ... - ... ... ... жасаушы
күш және ең соңында бүкіл адамзат сана-сезімінің бір кезі.
2. Фихтенің «Мені» ақыл-ой ғана емес, ол ырық, тек таным ғана емес, әрі ... бір ... ғана ... ... ... мәні.
3. Фихте «Мені» алғашқы жағдайдан шығудың немесе ойды нығайтудың қарама-
қарсылық қозғалысы.
Фихте Кантқа қарағанда қандай ... ... ... субъектінің
ақыл-ойынан тәуелсіз өмір сүруін қабылдамайды, жоққа шығарады. Оның «Мені»
тек бір ғана нақтылық-абсолюттік «Мен» әлемді жасаушы, ... ... ... ... ... ... ... «Жабық сауда мемлекеті» деген еңбегінде «Қоғам жеке адамдардың
теңдігін ғана емес, сонымен бірге бостандықты», қоғам ... ... ... ... ... тең ... ... үш тобы бар:
1. Өндірушілер (ауыл тұрғындарын айтады).
2. Мастерлер-қаладағы қолөнершілер.
3. Сатушылар.
Фихте жерді жеке меншікке беруге қарсы болған, оның ... ... ... жер ... тек ... пайдалана алатын қасиеті үшін беріледі. Жерді
сондықтан сатуға болмайды. ... оны ... деп ... ... ... Иозеф Шеллинг (1775-1854ж) 1775жылы
Леонбергте, ... ... ... ... ... Сол ... және әдебиеттегі бостандық оны қанағаттандырды. Ол құпия
түрде Спинозаны, Руссоны және Шиллерді оқыды. 19 ... ... ... ... ... ... ... түрінің жалпы алғандағы
мүмкіндігі» деген еңбегі таң қалдырды.
1. Оған сол ... ... ... өте ... ... ... ... француз
революциясының ролі ерекше болды. Рухани ... ... ... ... Канттың сыни еңбектерінің арқасында
оның теология мен шіркеуден алшақтауына тура келді.
2. Алғашқыда Фихте ... ... ... көп ... ... ... жоқтығын түсінді.
3. Шеллинг философия эволюциясының ең ... ... ... ... ... ... ... - ол табиғатты және оның
құбылыстарын зерттеуде диалектиканы ... Ол ... ... ... ... ... ... қарама-қарсылығын
көрсетеді. Шеллингтің табиғат философиясы табиғаттың идеалистік
диалектикасына ... ... ... ... дамуындағы ең төменгі түрден
жоғарғы түрге бірте-бірте өтуді ашу. Мұнда табиғатты ақыл-ой өміріндегі
сансыздықтың ... ... ... ... ... ... ... поэзиясы дейді.
6. Жаратылыстанудағы механистицизмді сынап, барлық құбылыстарды табиғаттағы
өмірдің негізінде жатқан бiр ... ... ... ұмтылды.
7. Эмпирикалық нақтылықта табиғат заттары кейбірде рухани ... ... олар ... ... жағдайда болады. Бұл идея
оның басты және негізгі мәселесі.
Шеллинг құдайды жеке тұлға ретінде ... ... мен ... ... ... бостандығы шексіз болса, адамда шектеулі.
Фихтемен бірге Шеллинг бостандық ұғымын қажеттілік деп ... ... ... ... ... емес, қоғамның жетістігі деп білді.
Алайда осы көзқараста қайшылық бар, Шеллинг бостандық ... ... оны ... ... проблемасымен байланыстырды.
Сөйтіп ол рационализмнің шектен шыққан түрінен иррационализмге ... ... ... ... иррационалистік философиялық бағыттың
негізін қалаушыға айналады. Дүниенi ... ... ... ... ол ... ... аяндық философияға (философия откровения),
«интеллектуалдық интуиция», мистика жолына түстi.
Георг Вильгельм Фридрих Гегель ... ... одан ... ... ... Өз ... ... әрі бүкіл Еуропаға
белгілі беделді философ, әрі ... ... ... шоқтығы биік
өкілі.
Гегельдің философиясының үлесі және ерекшелігі:
1. Объективтік идеализм теориясын құруы. Негізгі өзегі абсолюттік идея ... ... ... Фихтенің және Шеллингтің еңбектерін зейін қойып ... ... ... ... ... және оны білімнің әртүрлі
салаларына қолданды. Диалектикалық әдісінде ол ... ... ... ... ... өз философиялық жүйесінде дүниежүзілік ақыл-ойдың абсолюттік және
әбден жетілген көрінісін жасауға ... ... ... мен ... ... ... керітартпа. Диалектикалық әдісі прогресшіл жағынан
көрінеді.
Осыдан шығатын қорытынды:
а) ... ... ... ... ... жүйесі. Гегель нақтылықты (немесе бүтін болмысты) ... мәні ... - ... ... ... ... Сананы,
Субъектіні -Абсолют деп атады (барша дүниенің, ... ... ... ... Абсолюттың маңызды қасиеті - шығармашылығы,
белсенділігі, дамуы және күшеюі ... Ол ... ... ... ... ... өмір сүру формасында әртүрлі көріністе болады. Сонымен бірге
өзінің жоғарғы ... - ... ... ұмтылады.
Абсолют үштік түрде құрылған, Еуропалық философияда ертеден бар және
дәстүрлі христиан діні іліміндегі үштікпен байланысты. ... ... ... Рух ... ... қалай тууы түсіндірілмейді, тек
шыққан нәтижені факт ретінде көрсетеді. Диалектиканы жасай отырып, ... ... - ... ... ... және ... - шексіз қозғалу,
өзгеру және даму процессі деп көрсетуге тырысты. Ол диалектиканың негізгі
принциптерін, ... ... ... берді. Табиғаттың,
қоғамның, ойлаудың дамуы диалектиканың заңдарына бағынады деген оның ... ... ... ... ... ... ... Гегель
дүниенің барлық құбылысының негізінде қайдағы бір ... ... ... алды.
Гегель философиясының негізі әлемдік Рух, абсолюттік ... ... ... ... - әлемдік рухтың таза идеядан абсолюттік ... Идея ... ... ... болмыс» немесе «ештеңе» болып
табылады. Содан пайда болу, «туу» деген ұғым ... ... ... ... - ... мен ... дүниесіне алып әкеледі, яғни идея
материалдық ... ... ... ... ... ... адам мен адамзат қоғамы түрiнде дамиды.
Адам пайда болғаннан кейін, идея адамның санасында ойлау формасына
қайта айналады. Адам ... ... ... идея ... қол ... ... Ол ... бүкіл өткен жолын ұғына келе өз дамуын аяқтайды,
бастапқы өз күйіне келеді. Ендi «Таза ... ... ... ... ... ... өрістеткен, болмысқа айналады.Ұғынудың жоғарғы сатысы
өзiнiң философиясында берiлген деп, Гегель ендi басқа ... ... емес деп ... ... ... қайшы пiкiр айтады. Бұл оның
философиялық ... мен ... ... ... қарама-қарсылық.
Ең маңызды еңбегінің бірі «Логика ғылымы» үш бөлімнен тұрады: 1.
Болмыс. 2. Мән. 3. Ұғым.
Гегель өзінің логикасында шындықтың ... өзі ... және ... ... ... пайдалы пікір ұсынды. Бірақ ол шындықты ... Бұл ... ... үш ... - идеалистік тұрғыдан
зерттеп көрсетеді: Қарама-қарсылықтың бірілігі мен күресі заңы - ... ... ... ... ... ... заңы - ... болмыс қалай өзгеретiнiн ашады.
2. Терістікті терістеу заңы - өзгеріс қай ... ... ... сұраққа
жауап береді.
Гегельдің пікірінше табиғат - абсолюттік идеяның екінші өмірі - бірақ
ол дамымайды, дамитын тек идея. Тарих ... ... ... ... оқиғалардың тізбегі немесе ұлы адамдардың
өмірінің тарихы ... ... ... деп ... ... ... ролі жөнінде, экономика жөнінде, әлеуметтiк
таптардың күресі және басқалар жайында бірсыпыра қызықты идеялар айтты.
3. ... ... ... ... ... шарты - ерікті жеке
меншіктің дамуымен байланысты деп санады.
Л.Фейербахтың материалистік философиясы 1804 жылы Лансугутта ... ... ... ... маңында, Рейхенберг деген жерде қайтыс болған.
Негізгі еңбектері: «Христиан ... ... ... мәні», «Гегельге қарсы
сын».
Философияға Гегельдің идеалистік философиясын сынау арқылы келеді.
Фейербах: Гегель нақты ... ... ... айырып, шындықты
жасаушыға айналдырды, - дейдi.
Фейребахтың пікірінше, жаңа ... ... ... ... ... ... - адам мен табиғаттың айырғысыз
бірлікте және ... ... ... деп ... ... - адамның
биологиялық жақтарын зерттейтін ғылым. Табиғат рухтың негізі, ... ... да ... ... ... мен ақыл-ой дарыған. Адам жер
бетіндегі тірі жан, табиғаттың бір бөлігі ... ... ... ... және ... ... тыс, ... түрде алып қарайды. Адам мен
табиғаттың өзара әрекетінің негізі қоғамдық-тарихи ... ... ... ... ... танып білу дүниенің өзі секілді
шексіз. Таным сезімнен басталады, шындықтың дәйегі - ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі шексіз. Бірақ, бұл
бірден пайда болмайды, ол адамның эволюциялық ... ... ... ... ... ... Фейербах: «Біз танымағанымызды,
біздің ұрпағымыз таниды» - дейді. Фейербахтың бүкіл материализмі ... ... да ... ... сипатта болды - бұл практикалық іс-
әрекеттің ролінің маңызын ... ... ... тыс және ... өмір сүре ... Ол адам миымен ажырамас байланыста болады.
Тарихты түсінуде ... ... ... деп объективтi заңды емес
ақыл-ойды мойындайды.
Фейербах адамның өзіннің түпкі төркіні санасына ... ... ... адам ... жасайды деді. Адам қандай болса құдайы сондай деп,
Фейербах діннің негізін қиялдан ... ... ... күшті жағы - оның дінмен ашық ... ... ... ашып ... ... бар ... ... оның
орнына құдайсыз, адамдардың сүйiспеншiлiгiне негiзделген жаңа дінді
жасауды ... ... ... В.Ф. ... Кант .М., 1973
2. Абдильдин Ж.М. Избраные сочинения в 5 томах. Алматы, 2001
3. Әбішев Қ. ... Ақыл ... ... ... Б.Э. ... ... Гайденко П.П. Парадоксы свободы в учении Фихте. М., 1990
6. Гулыга А.В. Гегель. М., 1970
7. Гулыга А.В. Шеллнг.М.,1995
8. Кішібеков Д. ... Ұ.Е. ... ... 2003
9. КузнецовВ.Н. Немецкая классическая философия. М.,2003
10. Мәдени-философиялық энциклопедялық сөздік. Т.Х. ... ... ... ... Ә., Әбжанов Т. Философия тарихы. Алматы,1999

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
В.фон гумбольдтың және ф.де соссюрдің лингвистикалық еңбектерінің маңызы4 бет
Философия пәні мен қызметі173 бет
Шеллинг философиясы5 бет
Кант классикалық неміс философиясының негізін салушы18 бет
Классикалық неміс философиясы3 бет
Классикалық неміс философиясы жайлы25 бет
Неміс классикалық философиясы5 бет
Неміс классикалық философиясының тарихи тамыры13 бет
"Философия тарихы" пәнінен тест сүрақтары5 бет
Канттың философиядағы таным мәселесі8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь