Қазақстан Республикасындағы экологиялық мәселелер

I. ЭКОЛОГИЯ ТУРАЛЫ ЗАҢДАР ЖӘНЕ МАҢЫЗДЫ ҚҰЖАТТАР
І тарау
ІІ . тарау Қазақстанда қалыптасқан экологиялық мәселелер және оны шешу жолдары
ІІІ тарау Қазақстан Республикасында экологиялық мәселесінің орны
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Табиғат пен оның байлықтары Қазақстан Республикасы халықтарының өмірі мен қызметінің, олардың тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамуы мен әл-ауқатын арттырудың табиғи негізі болып табылады.
Осы Заң қазіргі және болашақ ұрпақтардың мүдделері үшін қоршаған ортаны қорғаудың құкықтық, экономикалық және әлеуметтік негіздерін белгілейді, сонымен бірге экологиялық қауіпсіздікгі қамтамасыз етуге, шаруашылық және өзге де қызметтің табиғи экологиялық жүйелерге зиянды әсерін болғызбауға, алуан түрлілікті сақтау мен табиғатты ұтымды пайдалануды ұйымдастыруға бағытталған.

Қоршаған ортаны қорғаудың негзгі принциптері

Адамның өмірі мен денсаулығын қорғаудың басымдылығы, халықтың өмірі, еңбегі мен демалысы үшін қолайлы қоршаған ортаны сақтау және қалпына келтіру;
Экологиялық жағдайы қолайсыз аумақтардағы экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және бұзылған табиғи экологиялық жүйелерді қалпына келтіру;

Қоршаған ортаның экологиялық ахуалы

Қазіргі заманда жер шарындағы халық санының еселеп артуы заңды құбылыс. Ғылыми-техникалық прогрестің дамуы адамзат қауымының тез көбеюіне қолайлы жағдайлар туғызуда. Бірақ барлық мемлекеттерде халық санының өсуі біркелкі емес. Ол сол елдің әлеуметтік экономикасы мен экологиялық жағдайына тікелей байланысты болып отыр. Ең маңызды факторлар - қоршаған ортаның сапасы. Бұл проблема дүние жүзі халықтарының тағдырына, тұрмыс-салтына, әлеуметтік және демографиялық жағдайларына өз ықпалын тигізуде. Әсіресе әлеуметтік-экологиялық проблемалардың шиеленісе түсуі жер шарының көптеген аймақтарында экологиялық дағдарыс, апат әкелуде. Әлемдік экологиялық проблемалардың құрылымы өте күрделеніп, барлық тіршілік орталарын қамти түсуде.
Қоршаған ортаға қауіпті заттардың қатарына улы заттар, ауыр металдар, нитраттар, нитриттер, пестицидтер, т.б. жатады. Бұл заттар Шығыс Қазақстан аймағында (Өскемен, Риддер, Зырян) шекті рауалы мөлшерден асып кетуде. Кең таралған химиялық заттардың ішінде канцерогендердің өте қауіптісі – бензапирен . Бұл заттармен ластану әсіресе Алматы, Атырау, Теміртау, Жезқазған, Тараз, Шымкент, Қаратау қалаларында байқалып отыр. Бұл заттар адам организміне ауаның құрамы, су және азық-түлік арқылы түседі.
1. Егемен Қазақстан» газеті, 14 қаңтар 2004
2. «ҚазҰТУ хабаршысы, экология сериясы» журналы, №2(15) 2004;
3. «Экология пәні бойынша» СПОӘК, ҚазҰТУ, Алматы,2005
4. «Промышленность Казахстана» журнал, 08.2004;
5. Акбасова А.Ж.,Санкова Т.Ә., «Экология», Алматы, 2003;
6. Высшая школа Казахстана журнал №3. Алматы 2001 год.
7. Вестник «Экологическая версия». Алматы 2000 год.
8. История Казахстана очерк. Алматы 1993 год.
        
        I. ЭКОЛОГИЯ  ТУРАЛЫ ЗАҢДАР ЖӘНЕ МАҢЫЗДЫ ҚҰЖАТТАР
Қоршаған ... ... ... ... пен оның байлықтары Қазақстан Республикасы халықтарының өмірі
мен қызметінің, олардың тұрақты ... ... мен ... ... ... ... болып табылады.
Осы Заң қазіргі және болашақ ұрпақтардың мүдделері үшін ... ... ... ... және ... негіздерін
белгілейді, сонымен бірге экологиялық қауіпсіздікгі қамтамасыз етуге,
шаруашылық және өзге де ... ... ... жүйелерге зиянды
әсерін болғызбауға, алуан түрлілікті сақтау мен ... ... ... ... ... қорғаудың негзгі принциптері
Адамның ... мен ... ... ... ... ... мен демалысы үшін қолайлы қоршаған ортаны сақтау және ... ... ... ... экологиялық қауіпсіздікті
қамтамасыз ету және бұзылған табиғи экологиялық жүйелерді қалпына ... ... ... ахуалы
Қазіргі заманда жер шарындағы халық санының еселеп артуы ... ... ... ... адамзат қауымының тез көбеюіне
қолайлы жағдайлар туғызуда. Бірақ барлық мемлекеттерде халық санының өсуі
біркелкі ... Ол сол ... ... ... мен ... ... байланысты болып отыр. Ең маңызды факторлар - қоршаған
ортаның ... Бұл ... ... жүзі ... ... тұрмыс-
салтына, әлеуметтік және демографиялық жағдайларына өз ықпалын ... ... ... ... түсуі жер шарының
көптеген аймақтарында экологиялық ... апат ... ... ... ... өте ... ... тіршілік
орталарын қамти түсуде.
Қоршаған ортаға қауіпті заттардың қатарына улы ... ... ... ... пестицидтер, т.б. жатады. Бұл заттар
Шығыс Қазақстан аймағында (Өскемен, Риддер, Зырян) шекті ... ... ... Кең ... химиялық заттардың ішінде канцерогендердің өте
қауіптісі – бензапирен . Бұл заттармен ... ... ... Атырау,
Теміртау, Жезқазған, Тараз, Шымкент, Қаратау қалаларында байқалып отыр.
Бұл заттар адам ... ... ... су және азық-түлік арқылы
түседі.
І тарау
Қоршаған орта өндірістік қалдықтар мен ... ... ауыл ... өнімдерінің сапасы төмендеп, сол арқылы
адамдардың ... ... ... ... ... ... мен
зиянкестерге қарсы қолданылатын ... ... ... ... ... ретінде түседі. Мерзімінен ерте піскен қөкөністерде
(қарбыз, қауық картоп, пияз, ... ... т.б.) ... көп
болады. Мысалы, май айларында піскен көкөністерде көбінде зиянды ... ... ... 2-3 ... ... ... ... ерте піскен
көкөністерді пайдаланғанда сақ болған жөн. Нитраттардың мөлшері базарларда
сан-эпидемиялық лабораториялар арқылы тексеріліп отырады. ... ... ... сапа ... ... ... ... құрамына химиялық бояғыш заттардың қолданылуы
көбейіп, адамдардың уланып қалуы жиі байқалуда. Сондықтан бояғыш заттардың
мөлшері және құрамына қатаң бақылау ... ... ... ауыр ... зардап шегуі дүниежүзілік проблема
деңгейінде қалып отыр. Сынап, кадмий, қорғасын, ... т.б. ... ... ... адам ... ... түрлі аурулар әкеледі. Мысалы,
организмде ... ... ... ... кең ... итай-итай ауруы
болды. Оның негізгі белгілері - бүйрек қызметінің бұзылып, ... ... ... ... де ... Бұл ... бір жылдары Жапонияда
3000 адам ауырғаны ... ... ... ... ... 1956 жылы сынаппен
уланғаны белгілі. ... ... ... ... ауру ... ... жердің
атымен "минамата" деп аталған. Аурудың ... ... көру және ... ... ... ... халінің нашарлап, тіпті өлімге
душар болуы. Оның пайда болу себебі - ... ... ... ... көп мөлшерде түсуінен екендігі анықталған.
Этилдендірілген бензинді пайдалану кезіндс адам организіміне түсетін
қорғасын да өте ... ... ... ... ... ... ... жиі байқалады. Радиациялық ластану ... уран ... ... ... ... ... Қазақстан облысындағы
Қызылқұм мен Созақ аудандарында су құрамында шекті рауалы мөлшерден торий
2-400 есе, ... 30 есе ... ... тіркелген. Сол сияқты
радионуклеидтердің көбейіп, ... ... ... ... ... Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарындағы уран ... ... ... ... көп ... ... бәрі Қазақстанда экологиялық жағдайдың қалыпты
емес екендігін көрсетеді. Оның ... ... ... ... Жергілікті жердегі өнеркәсіп орындарының шоғырлануы,
зиянды заттардың шектен тыс көбеюі, атмосфераның ластануы, т.б. экологиялық
жағдайларды нашарлатады.
5.8-кесте
Экологиялық ... ... ... ... ... ... ... ... ... Арал ... ... Оңтүстік |Жүрек, қан қысымы, жұқпалы аурулар, |
|Қазақстан облыстары) ... ... тері ... ... ... ядролық полигоны аймағы |Қатерлі ісік, қаназдық, сәулелік, |
|(Шығыс Қазақстан, Павлодар, ... ... ... ... ... ... ... ... ... ауысуы |
|3. Солтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан |Жұқпалы аурулар, ... ... ... ... ... ... бұлшық ет, туа |
| ... ... ... ... ... облыстары |Жұқпалы өкпе-тыныс жолдары ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... жағдайы мен Каспий ... ... осы ... ... ... жұқпалы, жүйке, тері, ... ... ... ... ... Ал ... ... жердегі халық
қан аздық, сәуле ауруларынан және қатерлі ісіктен зардап шегіп отыр.
Республиқамызда адам ... ... ... ... сапасына көңіл бөлініп, көптеген ... ... ... ... ... және ... ... бақылау жасауды
күшейту іс-шараларынан мемлекеттік мониторинг жүйесі жұмыс істеуде. ... - ... ... барлық заттардың құрамын сапасын анықтап, баға
беріп, бақылау ...... ... экологиялық мәселелер және оны
шешу жолдары
Қазіргі кезеңде адам мен оны ... орта ... ... ... ... мәлім. Жер шарындағы халық санының жедел
өсуі мен өндіргіш күштердің күрт ... ... ... ... ... Әсіресе, XX ғасырдың екінші жартысынан бастап, адам
мен табиғат арасында жаңа ... ... ... ... ... ... материалдық өндірістің көлемін арттырды, жер қойнауы мен
мұхит байлығы жедел игеріле бастады. ... ... оны ... ... ... ... ... деген қөзқарас
қалыптасты. Мұның барлығының жер бетіндегі тіршілікке ... ... ... тән құбылыстардан - ... ... пен жел, ... жер ... ... ... асып түсті.
Жер бетіндегі экологиялық жағдайдың өзгеруі, әсіресе, ғылыми-техникалық
өрлеумен тікелей ... ... ... ... ... әлем
елдерінің көбі өнеркәсібін дамыту ... ... Егер ... ... елдер қатары оннан аспайтын болса, ... ... ... жаппай етек алды. Өнеркәсіптің ... ... ... игеруді ұлғайтты. Өз кезегінде бұл ауаның ластануын
күшейтті. Екіншіден, бұл жылдарды дүниежүзіндегі демографиялыкқ ... ... ... ұшырады. Жер шары бойынша халық саны тез өсіп кетті.
Халықтардың өсуі ... ... ... ... ... ... ... анық жетеді. 1700 жылы әлемде 620 миллион ... 1850 жылы ол екі есе ... (1.200 млн), яғни ... екі ... бұл ... 150 жыл ... ... екен. Ал, бұл сан со дан кейінгі
100 жылдықта екі есеге көбейген (2.500 млн.). ... ... екі есе ... не бәрі 40-ақ жыл ... ... ... ... өсуі табиғатқа деген
"тұтыну қысымын" өсірді. Табиғат өзінен шыққан ... ... ... ... уақытының мерзімінен жаңылды. ... ... ... ... оны ... ... оның жүдеушілігін тудырады.
Үшіншіден, қалалар көбейіп оларда тұратын халык саны ... XX ... ... халықтың 10 %-і ғана қалада тұрса, ғасыр аяғында бұл 50 %-
ке ... 2001 жылы ... қала ... 54 %-ке ... Осынша көп
адамның шағын аумаққа жиналуы жерге түсетін салмақты ... қала ... ... ... ... өмір сүру жағдайларының жақсаруы, ғылыми-техникалық ... пен ... ... ... іске асу ... ... Бұл "алмасу"
сөз жоқ табиғатқа зиян келтіреді. Ал, бұл өз ... ... жер ... ... ... келетін зиянға ұласады.
Мәселе - осы зиянды ... ... ... ... ... өз
тіршілігін сақтап, қалпына келтіруіне жағдай жасауда болып отыр. Экология
туралы ғылымның көмегі де осы ... ... ... ... баға берудің екі өлшемі (әлеуметтік,
экономикалық) қалыптасқан. Ал, қазіргі өмір осы ... ... ... ... етіп отыр. Әрбір салынатын өндіріс орнын ... ... ... ... оның ... жағдайларын
(келетін зардаптары мен оны болдырмау мүмкіндігін) қоса ескеріп негіздесе,
бұл салада - қазір орын алып ... ... жол ... ... ... ... ... экологиялық жағдайы ауыр өлкенің
біріне айналып отыр.
Қазақстанның жері қаншалықты ... ... оның ... ... та ... мол, әрі ... ... Ұлан байтақ өлкенің қысы
Сібірдің кақаған аязындай бет ... жазы орта ... ... ... ми
қайтнатады. Жер бедері бірде тайгаға ұқсаса, бірде шөлге ауысады. Бірде
жасыл желегі жайқалған ... ... ... ... ... ... ... жолығасың. Аспанмен таласқан асқар таулар ... ... ... ... басталатын шетсіз, шексіз
жазық дала Орталық Қазақстанға таяған сайын ... адыр ... одан әрі ... пен ... шығысқа қарай Алтай, Сауыр,
Тарбағатай тауларының сілемдеріне, Жоңғарлар Алатауы мен Тянь-Шаньға иек
артады. ... ... төрт ... - орманды дала, дала, шөлейіт
және шөл – бөлуге болады.
Ежелден мал шаруашылығымен ... ... ... ... қарай сауатты пайдаланған. Өмірлік тәжірибе оларды
табиғатты сақтауға үйреткен. Жайлауды тақырлап көшкен ауыл келесі ... ... ... шөп ... ғана ... ... ... ұзақ
ғасырлар бойы топырақ, ... ... ... ... болмаған. Қазіргі ... ... ... ... ... өсімдіктері жаншылған ... ... ... ... Шөп ... қылтанақтап шығып ... оны ... ... ... етек ... Бір ... ... Қазақстанның кең ... жері бұл ... ... ... отырған өндіргіш күштердің өсуінің
арқасында ... орта ... ... аз ... ... ... ... айналды. Бұрынғы Кеңестер ... ... ... та ... көп ... етіп, Қазақстандағы экологиялық
проблемаларды көбейтіп жіберді. Табиғат байлығы ысырап ... ... ... ... ... Қоғамдық қажеттікті жалғыз ғана
фактор санап, ... ... ... ... құру орын ... ... табиғат дамуының зандары мен экологиялық тепе-теңдік
бұзылатыны айқын. ... ... ... ... ... тұрмыс жағдайын жақсартуға көмектескенмен, қоғам мен табиғат
сәйкессіздігі коса ... да ... ... ... ... өзара тепе-теңдікке, байланысқа негізделген ғой.
Қазақстандағы 182 млн. гектар жайылымның 110 млн. гектары (60 %) ... ... зиян ... 7 млн. гектар орман жойылып кетті. Оларға
жануарлар мен өсімдіктердің аса ... ... ... ... зиянымыздың орны толмайтынын көреміз. Адамның қолымен жасалған
зиянды іс ... зат ... мен ... ... ... ... ... қоймайды. Мысалы, орман ағаштарының кесілуі топырақтағы ылғал
мөлшерін кешенді, содан топырақ құнарлығы ... ... ... ... зиян ... өсімдік азайған жерде жануарлар да
тұрақтамайды.
Ауыл экологиясының нашарлауы негізінен шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... шешуде Елбасының ауыл
мәселесін күн тәртібіне қоюы халықтың кызу қолдауына ие болып кетті.
Еліміздегі экологиялық ... ... ... ... ... жедел және көп мөлшерде дамуы да әсерін ... ... ... ... су ... ... қоспалармен ластанған 6 млрд.
м3 ағын су құйылады, 3 млн тонна зиянды заттар ауа ... ... ... ... қатты қалдықтар қоқысқа тасталады. Басқа да шикізат көздерін
игеру ауаны ... ... ... ... ... мыс, қорғасын,
мырыш, күміс, хромм, ванадий, фосфорит, барит, сурьма, тас ... ... кен ... жатады. Ірі өндіріс орны болмаса да Алматыда да ауаның
қалыптан тыс ластануы ... Бұл, ... ... ... ... ... Онсыз да ауа алмасуы нашар қаланың
құрылыстары оның жолына азын-аулақ ... ... ... тау ... ... ... ... аумаққа "Самал" ықшам ауданының салынуы осыны
аңғартады. Оның орнына Фурманов, ... ... ... ... ауа ... ... тұрған осы ауданға үлкен бак, парк жасаса,
ол қаланың ... ... ... ... ... орындары шоғырланған, ірі көлік торабы бар ... ... ... ... ... 2000 жылы ... ... жүргізілген атмосфераның ластану мөлшерін анықтайтын
мониторинг қорытындысы ... ... ... ластану индексі -
17,8), Риддер, Шымкент, Ақтөбе (10,0), Алматы (9,9) қалаларының ауасы ... ... ... ... ... ... ... шаңдардың
жиынтығы зиянды заттардың шектеулі мөлшерінен орта есеппен 1,2 есе көп.
Ауаның шаңдануының ең көп ... (3-5 РЗШ) ... ... байқалған. Атырау, Алматы, Балқаш, Семей, Теміртау қалаларында
бұл көрсеткіш 1,3-2- РЗШ-ні құрайды. Ауадағы адам ... аса ... ... ... 1328,2 ... ... 7732,7 ... аммиактан,
4621,4 тонна қорғасыннан, 1606,6 тонна мышьяктан, 335,6 тонна ... ... Бір ... ... ... ... ауаға 1108,1
тонна улы газды таратады екен.
Батыс Қазақстандағы мұнай өңдеуге негізделген ... ... ... ... ... ауа тазалығына айтарлықтай нұқсан келтірілді.
Каспий суының ... ... ... ұшырады. Мұндай жагдай ... да ... ... ... төндіруде.
Ауаның тазалығын бұлдіруде автокөліктерден бөлінетін зиянды заттардың
үлес салмағы да ... ... ... ... тым көбеюі бұл
проблеманы ... ... ... ... ... автокөліктерінен
бөлінетін зиянды заттардың мөлшері барлық ластанудың 60-70 %-н кұрайды.
Алматы ... ... ... жанармай станциялары кала тұрғындарын
алаңдатып отыр. Олар ... ... ... ... ... орын
алған. Атмосфераның төменгі қабатында жиналатын өндіріс қалдықтары,
зиянды газдар адам ... ... зиян ... ... нәтижесінде
бронхит, өкпе, бронхиялды ентікпе аурулары тым көбейіп кетті. Тыныс
жолдары ... ... ... олар қан ... гемоглобин мөлшерін
азайтуда.
Адам әрекетінің ... ... ... қабаттарының бірі ... да тиіп ... ... бұл ... жердегі барлық
тіршілікті радиациялық ультракүлгін және инфрақызыл ... озон ... ... ... кезде осы озон қабатының бұзыла
бастағаны жөнінде жиі ... жүр. Оның ... ... ... ... ұшатын түрлі ұшақтар санының көбеюі себеп болып
отыр. Олардан ... ... озон ... ... әсер етеді.
Қазақстан аумағында озон қабатының ... ... ... ... ... көбірек байқалады. Сол маңайдағы өсімдіктер
дүниесінің құрамындағы - ... оны ... қара ... ... ... радиациялық элементтердің шамадан тыс өсуі ... ... ... әсер еткен табиғи компоненттердің бірі - ... ... суды ... ... бүкіл дүние жүзі бойынша жылма-жыл
артып келеді. Әсіресе, ... ауыл ... су ... ... орай, еліміздегі ірі су көздерінің ... ... ... Табиғат қалыптасуы мен дамуының заңдылығын
ескермей, оған араласу, ... ... де өте ... ... ... орта ... Қара бұғаз Гол шығанағы Каспий теңізінен бөгетарқылы
бөлініп тасталды. Әлдекімдер Каспий ... суын осы ... ... ... ... сол арқылы теңіз суының ... ... ... ... қалган шығанақтың қоршаған ортаға, ... ... ... ... ... гөрі зияны көбірек тиетінін ешкім ескермеді.
Кейін 25-30 жылдан соң Каспийдің төмендеуі шығанақпен байланысты еместігі,
оның жердің ... даму ... ... ... ... ... ырғакқа сәйкес әр 50-100 жыл ... ... ... ... ... болып тұратын құбылыс. Құрғап ... ... ... жыл ... 120-140 млн. тонна натрий сульфаты тозаңы
көтеріліп, тек Түркменстан мен ... ғана ... ... Кавказдың, Орта Азияның, Түркияның, Иранның, Қытайдың, Украина
мен Белоруссияның және ... ... ... ... оны жел ... ... жеткізді. Сөйтіп, шыганақты теңізден белу жөніндегі
ағат шешім халық шаруашылығына, ... ... зиян ... ... ... жерлер азайып, ауру, өлім көбейді. Кезекті
геологиялық ырғақтың қайталануына ... ... ... ... су баса ... Сөйтіп, шығанақты бөлген бөгетті алып тастау,
теңіз суын қайта босату күн тәртібінде тұрды. ... ... ... ... ... ... Елдің еңбегін еш кетіру деген осы да.
ІІІ тарау
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... дәуірде адамзатты толғандырып отырған аса маңызды
проблемаға айналды. Табиғатты, қоршаған ортаны жою арқылы бүкіл ... ... ... ... ... ... ... бастады.
Біздің өмір сүріп отырған дәуірімізде техникалық ... ... жер ... аз уақытта айналып өтуі де, ... ... да ... әлем ... ел ... ... байланыстырып,
экологиялық апатқа қарсы тұруы қажет. Қазақстан табиғатының өлшеусіз
байлығын игере ... ... ... ... ... ... да
республикада шешуін күтіп ... ... Сырт ... ... бұл ... ... күрделілігін де түсінуге болады. Ол
үшін адамның менталитетін, оның моральдық, этикалық ... ... ... пен ... ... жаңа ... қалыптастыру қажет.
Елде жүргізіліп жатқан әлеуметтік-экономикалық ... ... да, ең ... ұстанған экологиялық саясатқа байланысты. Ол
үшін жердің құнарсыздануы мен жер ... ... ... 60 ... баса ... су ресурстарын тапшылығы (сумен қамтамасыз етуде
Қазақстан ТМД мемлекет ... ең ... ... ... ... ... ... ядро полигоны мен басқа да әскери полигондардың, ... ... елді ... ... ... пен ... ... сияқты маңызды мәселелерді шешу мемлекеттік деңгейде қаралуы
керек. Қазақстан жерінің табиғи байлықтарының аза ... ... ... ... ... іске ... байлау болатыны өзінен өзі
түсінікті.
Бізде бүгінгі экологиялық ... ... өр ... даму жағдайларында ол болмай тұрмайды деген ... ... ... ... ... зиян ... арналмаған ғой.
Сонымен бірге ол қоршаған ортаны қорғаудың қалпына ... де ... ... ... үнемде мүмкіндік беретін немесе қалдықсыз
технологияны өндіріске енгізілген өндірісті ... ... ... және ... айнаш дарын қолдану (бұл су шығынын қысқартады), жылу
мен энергия дәстүрлі көздерін табиғи көздерімен ... ... ... мен ... ... ... атмосферадағы газдың тепе-теңдігін
сақтауды қамтамасыз ететін орман алқаптарын сақтау және ... ... ... экологиялық дағдарыстың бетін қайтар ғылымның берер ақыл-кеңесі
осылар. ... ... ... ... ... талдаудың жүйелілік әдіс үлкен жобалардың ... ала ... ... бер Жобаны іс жүзіне асырмас ... ... ... залалы есептеп, болдырмаудың ... ... ... ... ... құралған. Оның даму жолының
өзіндік заңдылығы бар. Қазіргі экологиялық дағдарыстың түпкі ... ... ... ... оған ... ... ... Осыдан
табиғаттың зат және энергия алмасу жүргізу бұзылады. Сондықтан ... ... ... құбылыстың заңдылықтарымен аздап болса да ... ... ... ... жою - ... халық арасында
жүргізетін негіз міндетіне айналуға тиіс.
Бүгінгі ... ... ... ... мен ... беру ... ... кең көтерудің қажеттігі туындап отыр. Экологиялық
білім беру ... - ... ... ... табиғаттың және
қоршаған ортаның үйлесімділігін және оны ... ... ... ... Оның ... ... орта мен табиғи ресурстарды
тиімді пайдалану арқылы табиғатты аясында білетін, оны бүлінуден қорғайтын,
экологиялық білімі мен ... ... ... ... мол ... ... маңызы бар. Экологиялық дағдарыстың ұлғайуын мейлінше
тежеу, табиғат пен ... ... ... ... ... жалпы
халықтың экологиялық сауатын ашу, жастарға үздіксіз ... беру ... іске ... ... мен ... беру негізінде жеке адам мен қоғамның
табиғатқа деген оң ... ... ... қалыптастыра аламыз.
Сол арқылы еліміздің ... ... ... және ... ... ... Экологиялық және табиғатты қорғау
заңдарын ... және ... ... ... ... ресурстарды
тиімді пайдалануда жауапкершілікті күшейту, қоршаған ортаның табиғаты
мен адам денсаулығының үйлесімділігін ... ... ... ... ұйымдастыруды тездету, қамтамасыз ету, тағы басқалар осы саладағы
негізгі міндеттер қатарына ... ... ... ... ... негіздері қазақ халқының
табиғатпен қарым-қатынас үстінде ... ... ... мен салт-дәстүрінен
бастау алады. Көшпелі тұрмыс кешкен қазақтар өзінің бүкіл ... ... Оны ... ... ... ... санап, әзен, су
бойын таза күтіп ұстаған. ... ... оң ... сол ... адам
бойына сұлулық пен әсемдік дарыту идеясы қазақ ... ... ... кең ... Абай мен ... Жамбыл мен
Ыбырайдың, Мағжан мен Сәкеннің, Ілияс пен ... ... ... ... ... жасалған табиғат суреттерін табуға болады.
Экологиялық білім берудің қазіргі заманғы ... ... ... ... проблемалары мен бағдарламалары, БҰҰ мен ... (1968) ... Одан соң ... (1970), ... (1972)
қалаларында өткен халықаралық конференцияларда жалғасын тапты. Ад Рио-де-
Жанейрода (1992) өткен дүниежүзілік конференция ... ... ... ... ... ... ... бағыттарды айқындап берді.
Олар - биосфера тұрақтылығын сақтау үшін ... ... ... жүйесін құру, экологиялық білім беруді тұрақты жүзеге
асыру және ... ... ... ... ... ... ... нормалық-реттеуші құжаттары "Қоршаған ... ... ... (1997), ... Республикасының экологиялық
қауіпсіздігін сақтау концепциясында" (1997), "Қазақстан Республикасында
экологиялық білім мен ... ... ... ... ... ... бағдарламасында" (1999) қарастырылған.
Экологиялық білім мен тәрбие беру ісі оқу ... ... ... ... ... ... ... мен бастауыш
мектептерде ол қоршаған ортамен таныстыру, адам мен ... мен өз ... ... ... ... ... ... өскен шөп, бау-бақша) ... ... ... ... ... ... ... табиғаттың сыртқы көрініс теріне қарай
ауысады. Мұның өзі, белгілі дәрежеде, бала бойында ... өмір ... ... Бұл салада оқытудың негізгі әдістері мен
амалдары - экологиялық мазмұнға ... ... ... ... т.б.
Жалпы және арнайы білім ... орта ... оқу ... ... беру мен ... осы ... ... сүйене
дамытылады. Бұл кезеңде компьютерлік моделдерді қолдану да ... ... ... ... ... ... ортаны қорғау
сезімі мен жауапкершілікке үйрету, экологиялық білім жетістіктерінен
хабардар болу, ... ... білу ... ... ... асады. Оларға оқытудың үйретудің әдіс-тәсілдері де
әрқилы болмақ ... ... ... ... ... ... КВН, викторина, т.б) Адамның іс-әрекетінің табиғатқа әсерін,
оның зардаптарын талдау табиғаттағы өзгерістерді салыстыру ... ... ... ... ... ... жол ... бірге оқушыларға білім беретін факторлардың ... ... (ауа, су, ... ... ... т.б.) ... табиғаттағы тепе-теңдікті, балаларды табиғатты сүюге оған
қызығуға баулуды, ... ... ... пәндердің (география, биология,
химия, математика, физика, әдебиет, тарих қоғамтану, т.б.) ... ... іске ... да ... ... жетудің айла
амалдары есебінде ... ... ... ... ... ... ... ең
ұтымды және экономикалық жағынан тиімді жолдарын іздестіру - қазіргі
мектеп алдындағы маңызды ... ... ... ... ... ... мүмкін де емес. Біз жинақтаған тәжірибелер экологиялық білім берудің
пән ... ... ... ... пәндерді экологияландыру,
факультативтік сабақтар өту содан кейін барып жоғары сыныптардың бірінде (9-
сынып) пән ... ... ... екенін дәлелдеп отыр. ... жан буын ... ... ... ... ... жақын пән оқулықтарында экологиялық ... ... ... ... экологияландыру арқылы экологиялық проблемаларды
түсіндіруді үйлесімді ... ... ... ... ... ... курсты қалыптастыру міндеті қойылады. Қазіргі кезде осы ... іске ... ... ... кездесуде. Оған пәндерді
экологияландыруға белгілі бір пән ... ... ... ... ... ... оқытатын мамандардын жетіспеушілігі себеп болып
отыр. Сондықтан бұл ... ... ... ... ... ... негіздерін оқып үйрену, пәндер (география, химия, биология,
т.б.) негізінде экологиялық ... ... ... ... мен ... оның ... әрекетімен болатын өзгерісін өзара байланыстыра қарап ... ... ... пәндері балаларға экологиялық білім
берудің негізгі саласы болуға тиіс. ... ... ... ... ... тыс ... ... экологиялық сабақтарды
табиғат аясында өткізу жобалары ... ... ... беру
жүйесінде экологиялық білім мен тәрбие беру ... ... ... бойынша, мектепте үлгерімі төмен оқушылардың 85
%-нің денсаулығы ... ... Оған ... режим ұстамауы,
уақытында дұрыс тамақтанбауы, тамақтың ... ... ... ... ... ... болған. Күнделікті тұрмыста
қолданылып жүрген азық-түлік сапасы, қолданбалы бүйымдар ... өте ... ... заттар, полиэтиленнен жасалған бұйымдар -
бәрі де адам ... ... мол ... ... ... ... Яғни ... әлеуметтік-экологиялық тұрғыдан да қорғау қажеттігі
туып отыр. Мектеп қабырғасында салауатты өмір үшін ... ... ... конференциялар ұйымдастырудың бұл салада едәуір маңызы
барын ескерген жөн. Мектептерде ... ... ... ... ... ... материалды жинақтап жабдықтаудың да мәні
үлкен. ... ... ... ... ... жаңалықтарымен тұрақты
танысып отыруды қамтамасыз етеді. Олар ... ... ... ... ... ... ... арқылы іске асады.
Кәсіптік білім беретін арнайы оқу ... мен ... ... ... берудін де өз жүйесі бар. Бұл салада ең ... ... ... ... ... ... ... мамандарын дайындау.
Оларға қойылатын талап үлкен. Олар ... мен ... ... ... ... ... негізгі экологиялық
көрсеткіштерді өздігінен анықтай алатын маман болуға тиіс. Халықаралық
бағдарламаларда ... ... ... ... ғылымдарымен
шектеліп қоймай, барлық пәндерма байланысы қарастырылған. ... ... ... да ... ... беруге пайдалануға болады. Шебер салынған
табиғат суреттері көгілдір ... мен ... сүлу ... ... ... Арал ... тағдырын бейнелеген құлазыған шел, құм
ішінде қалған кемелер жүйкесін тітіркендіріп, табиғатты аямаған адамдарға
жиреніш тудырады.
Экологиялық ... ... ... бір ... - ... ... ... мен
тәрбие беру. Біздің халқымыз табиғатты күтуге, оның табиғи ... ... ... Кез ... ... ... ... шауып ала
береді, тіпті ағаш шапқан жерді де ... оның ... ... ... айналдырып кетеді. Табиғат аясына демалуға шыққан топ ішкен
тамақтарының қиқымы мен ... ... ... ... ... сол жерге тастайды. От жақса, оны ... ... ... бәрі ... ... жауапкершілікті
сезінбеудің әсері. Әркез өзі жүрген жерде өз орнын тазалап ... ... еді. ... ... ... ... ... демалыс
күндер базарлар жұмыс істейді. Кешке базар тараған соң ... ... ... орны ... тазаланады. Ертеңіне сол көшемен жүріп
өтсең, кеше ол жерде базар болғанына ... ... ... әрқайсымыздың
қолымыздан келеді, бірақ қүлықсызбы: Барлық мекемлерде экологиялық сауат
ашу үйірмелерін ұйымдас тырып, табиғат қорғау ... ... ... ... ... ... ... қажет. Осы саладағы әр қоғам
мүшесінің жауапкершілігін арттыру ... Бұл ... жиі ... ... ... экологиялық инспекция бөлімін ... да ... ... орта мен табиғатты тиімді пайдалана отырып, оны сақтау үшін
келеңсіз әрекеттерді жасамау осы ... ең ... ... ... ... ... бастап жоғары оку орындарында, ... ... ... ... ... ... ... игілігіне
тиімді жаратуды қарастыру керек. Табиғаттың байлығын адамның ... ... ... ... ... төндіретін, ядролық, экологиялық,
биологиялық (бактериологиялық) қарулардың сыналуы, сол сияқты ... ... ... отау, аң мен құстарды есепсіз аулау, адамның
ақыл-ойын ... арақ пен ... ... экологиялық апаттың
індеті болып табылады. Адамдар "табиғат - өз ... ... ... ... ... ... сену қиын. Құстардың өз ұяларын
бұзбайтындары сияқты адамдар да өз ... ... ... ... ... Іс жүзінде бәрі керісінше болуда. Табиғатқа деген, оның байлығын
шашып және ... ... ... ... ... жаулап алушы
сияқты қарайды. Табиғатқа деген тұтынушылық ... - ... ... ... ... ... алуға тырысамыз. Табиғат бізсіз өмір ... ал біз одан тыс өмір сүре ... осы ... ғана ... уақыт әлдеқашан жетті. Қоғамда қалыптасқан көзқарастарға сәйкес
табиғатты пайдалану мен қорғаудың тек қана ... ... ... ... жәнс ... мәселелері шешілуде. Алайда мұндай
іс жүргізудің тиімсіздігі бұрыннан және бәріне аян. Мұнда жаза ... ... жоқ. ... қоршаған орта жағдайларының ... ... ... ... ... бұған дейінгі
ұрпақтардың атқарған жұмыстары мен ... ... ... ... төлем жүйесін анықтау керек. Әлгі күнге дейін материалдық ... мен ... ... баға үшін өте жеткіліксіз екі-жақты
(әлеуметтік және ... ... ... ... ... мен факторлардың үш жақты (әлеуметтік, экономикалық,
экологиялық) ... көшу ... еді. Кез ... ... ... ... болып табылатын табиғат пен оның ... енді ... ... процесіне және басқару әдісіне ... баға ... тыс қала ... ... шағы бітіп есеюі ксзеңі басталды деген пікірмен
келісу керек сияқты. Енді қазіргі бар ... қоры ... өмір ... және ... ... ... ... ресурстары шығынының
көлемін өсіру жолымен емес, аз қалдық беретін және ... ... ... кен орны жынысы құрамындағы барлық компоненттерді комплексті
түрде алу мен пайдалану, өндіріс қалдықтарын қайта пайдалану мен ... ... ... ... алатын қалдықсыз өндірістер мен технологияны
енгізу, энергия мен шикізаттың дәстүрлі ... ... ... ... көздермен ауыстыру негізінде жүргізу қажет. Экономика ... ... ... даму проблемалары бойынша зерттеу
жұмыстарына басшылық ете отырып, ... ... ... ... және ... ... түбегейлі түрде айналысуы керек.
Экономика және экология бір ... ... ... егер экономика
принциптері экологияның ... ... ... ... болса, демек, қоғамда
және адамдар санасында қарама-қайшылықтар бар деген сөз, олардан құтылу
қажет. Адамдар ... ... ... қоршаған ортаға ұқыптылықпен қарау
пікірімен келісім білдіреді. Алайда бұл дұрыс ... ... ... ... және ... ... ... сөз болғанда
ұмытылып кетеді. Осы қарама-қайшылықтардан ... ... жол таба ... мен ... табиғат мүдделерін аяққа басып, оны құрбандыь қылады,
өйткені ол қорғай алмайды. Мұндай ... әр ... ... ретінде "бәрі
солай істейді" дейтін көзқарас көрініс табады. Әрине басқалардың келеңсіз
тәжірибесі мен табиғи ... ... ... ... ... ... ... әлсіз жұбаныш. Гүлдеп тұрған алаңқайдың сасық қоқысқа, әдемі көлдің
шіріп бара ... ... ... ... мен ... көшпелі
құмға айналуының - жеке адам немесе адамдар ... ... ... қайсы? Дүниені жақсартқысы келетін адам басқалардың осыны
тілейтінін ... ... ... ... Егер ... ағашты адамның өз үйіне
құлайтын болса, онда ол бір нәрсені дүрыс істемегенін түсінеді. Бірақ зауыт
немесе фабрика ... ... су ... ... ... ... көп алаңдамайды. Осылайша қат-қабат мораль көрініс тауып, ... жеке ... ... ... іске асуда.
Экологиялық жағдайдың нашарлауына жаңа жобалар мен ... ... және ... ... төмендігі қосалқы әсер
етуде. Керекті зерттеулерді жобалардың жүзеге асуына ... ... ... кері ... ... ... қажеттілік кімге керек,
сараптауды сол жүргізеді, сапаны сол жүргізеді, сапаны сол анықтап, ... жол ашып ... ... да ... ақталатын жерлері
бар: олар құрылыс құнын ... ... ... ... т.б. Бұл ... кезекте құрылыс тізімінен лас суларды, атмосфералық ... және ... да ... ... ... ... ... экологиялық сараптаудың қажеттілігі жайлы әңгімелер ... ... ғана ... қала ... Іске еш ... жоқ, жаңа өндіріс
пен оның табиғи ... ... ... ... мамандар сараптауды
жүргізуге жіберілмейді.
Халық шаруашылығын басқарудың салалық принципі бойынша да министрліктер
мен жеке салалар құрылыс жобасына ... ... жеке ... ... ... ... ... да экономистер мен ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Бір ғана ... ... ... қарама-қайшы, бір-бірін жоққа шығаратын
пікірлер көп. Көбінесе техникалық-экономикалық көрсеткіштерді талдау ... ... ... ал бағдарламаның немесе жобаның ... ... ... аса ... ... жоқ.
Біздіңше техниканың өркениетті басты бағыт жасауда өте артық кетіп,
адамзат болмысының басқа да маңыздылығы бұдан да кем емес ... ... ... ... ... дүние екендігін және онда жүріп
жатқан процестерге ... ... ... ... ... дұрыс
болар еді. Адамзат ақылы - табиғат дамуының ... шыңы және ... ең ... ... ... ... ... сияқты.
Қорыта келгенде, қазіргі экологиялық дағдарыстар мен тоқыраулардың
түпкі тамыры адам ... ... ... ... зат және энергия
алмасу зандарын, оның теориялық ... ... ... ... негіздерін оқып-үйренбеуі болса керек.
Сондықтан да, Елбасының ... ... ... дамуының сара
жолын көрсеткен "2030" бағдарламасында көпшілікке үздіксіз экологиялық
білім мен тәрбие ... ... ... экологиялық сауатсыздықты
жою, болашағы жарқын елдің экологиялық санасы мен ойлау қабілеті ... ... ... ... етуі ... ... болып табылады.
Қорытынды
Қазіргі заманда қалыптасқан ... ... ... ... ... (ҒТП) дамуы - табиғи ресурстар қорының
азаюымен қатар олардың тозуы, ... ... ... ... ... ... жаңа сатысы: ҒТП негізіндегі жоғары
технологияға ауысу, табиғатты пайдаланудың жаңа стратегиясының ... ... ... Оның өзі ез кезегіндс мемлекеттік және ... ... ... Қоршаған ортаның ластануы адам ... ... ... ... ... қалыпты дамуына кері әсерін тигізуде. Бүкіл
дүние жүзі қоғамдастықтарымен қатар Қазақстандықтар да қалыпты салт-тұрмыс
экологиялық жағдайларға қарай ... ... ... ... ... ... ... экономика тәуелсіздігіне де әсерін
тигізуде.
3. Экологиялық жағдайлардың нашарлай түсуі Қазақстан ... ... ... жаңа ... ... Олар ауа, су, ... мен ... пен жануарлар әлеміндегі соңғы жылдардағы
өзгерістер.
4. ... ... ... ... барлық түріне тікелей
және жанама әсер ете отырып кейбір жағдайда қайтымсыз ... ... ... ... ... ... ... (180 млн-га 60
%) шөлге айналуы бүкіл мемлекеттік проблемалар туыдырып отыр. Сол ... ... ... 30 млн. га көлемін өнеркәсіп, көліктік
қатынас жолдары, елді ... т.б. ... алып ... ... ... ... жерлердің 25-30 % жарамсызданса,
Батыс Қазақстанда ... ... ... ... 100 мың ... ... ластану 2,5 млн. га жайылымдардың деградацияға ұшырауы 3
млн-га жерді қамтып отыр. ... ... мен ... полигондары қамтып
отырған 1,4 млн. га жер радиактивті ... ... ... ... ... 268 млн. га ... су астында қалып мұнай
өнімдерімен ластану одан әрі етек ... ... ... ... ... да қамтуда. Онда -
техногендік, өндірістік ластану, топырақтың құнарсыздануы, жайылымдардың
тозуы, металдармен ластануы, ... және ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы экологиялық жағдайлар Арал өңіріне тән Әмудария
мен Сырдария бассейнінің 2 млн. га жерін шөлге ... ... ... ... мен Арал табанындағы тұздар ... ... Осы ... қара ... орындарының 300 млн. га құрып кетуі
өкінішті жағдай.
Шу-Мойынқұм, Балқаш-Алакөл аймақтарының да ... мәз ... ... ... су ... ... суды көп қажет ететін
күріш, т.б. техникалық дақылдарының ... ... ... ... ... ... Әсіресе, Іле өзені суының 10-15 % Қытай
Республикасының ... алуы бұл ... ... ... ... ... ... жағдайында да экологиялық проблемалар ... ... ... ... ... мырыш өнеркәсіптері елді
мекендер мен қала ... ажал ... ... ... климаттың өзгеруі - Қазақстанның барлық ауыл ... зор ... ... Агроценоздардың өзгеруі топырақты
құнарсыздандырып, ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... егістіктерден 2,5 млн. т қоректік элементтер қайтымсыз ... үшін жыл ... 1,8 млн. т ... 1,1 млн. т ... 0,4 т ... берілуі тиіс болса, ол көрсеткіш 60-70 % кеміген. ... ... қара ... 22,5 %-і ... ... 1949-1996 жылдар аралығында Қазақстан жерінде 503 ядролық ... Ол 20 млн. га ... ... шығарып, тіршіліксіз экожүйелерге
айналды. Соның нәтижесінде, 3,4 млн. адам ... елді ... ... әлі зардап шегіп отыр.
Қазақстанда казіргі кезде 20 млн. т ... ... ... ... зерттеуі бойынша Қазақстанда тұратын 2,6 млн. адам
мутагенез ауруына шалдығып ... ... ... соңғы келісімдер
бойынша шетелдердің ... ... ... ... ... ... не ... Бұған ешбір жол беруге болмайды!!!
7. Қазақстандағы жоғарда ... ... ... ... ... ... ... кепшілікке жетпейді. Тіпті, полигондар қамтып
отырған аймақтардың тұрғындары өзінің ... ... ... ... Оның өзі ... ... бұзғандық және үкіметіміздің жариялылық-
демократиялық мемлекетті құрудағы ағаттықтар деп білу керек.
8. Табиғаттағы ... ... ... Кез ... ... объектілерін, ірі өндіріс орындарын салуда
жобалау кезінде ... ... ... ... есептеумен қатар,
табиғат кешендеріне тигізетін ... ... ... Бұл ретте бірнеше
назарда олардың жергілікті тұрғын халқының денсаулығына ... ... ... ... ... ... ... жасау. Оның зардабынан
сақтану, шаралар қолдану, қоғамдық пікір туғызу үшін көпшіліктің білімі ... ... ... ... Ол үшін ... ... ... экологиялық саясатын яғни, көпшілікке үздіксіз экологиялық білім
беруді жүйелі ... іске ... ... Барлық оку орындары жүйесінде
экологиялық білім мен тәрбие беруді саяси әлеуметтік деңгейге көтере отырып
болашақ ... ... аға ... ... ... ... ... қолдауымен 1999 жылы "Экологиялық білім ... 2004 ... ... ... т.б. ... ... үшін ... білім беру бағдарламасы, оқулықтар мен ... ... ... ... бәрі ... "2030" ... ... орындау бағытындағы орындалып жатқан игі істер болса керек.
Қазақстандағы өндіріс орындарына ... ... ... қөп ... ... ала ... ... негізделген.
Қарағандыдағы, Шымкенттегі, Жамбылдағы, Алматыдағы т.б. қалалардағы кейбір
зауыттардың ... ... ... ... ... Бұл ... ... жобалау негізінде олардың қауіпсіздік жағын жан-жақты есептеу
қажет.
Шаруашылыққа байланысты болжаулардың ... ірі су ... ... ... ... ... ... өзгеруі, техникалық фактор
негізінде топырак, жер беті қабаттарының бүлініп ... биіқ ... ... Алатаулары) мұздықтармен байланысты жағдайлар, ... ... ... ... ... Іле) ... жағдайы, т.б.
әлемдік мәселелерді шешуге айқын көрініс болады. Мемлекет ... ... ... бойынша түрлі ұсыныстар мен болжаулар халықаралық,
мемлекет ... ... ... ... қажет.
Шаруашылық әрекеттерінің қоршаған табиғи ортада зиянды ... ... ... ала ... ... ... ғылыми
бағытталған барлық қабылданатын ... ... алуы ... ... болжамның ең негізгі мақсаты қоғамды құрушы адамға ... ... ... одан ... ... ... әдебиеттер тізімі
1. Егемен Қазақстан» газеті, 14 қаңтар 2004
2. «ҚазҰТУ хабаршысы, экология сериясы» журналы, №2(15) ... ... пәні ... ... ... ... ... Казахстана» журнал, 08.2004;
5. Акбасова А.Ж.,Санкова Т.Ә., «Экология», Алматы, 2003;
6. Высшая школа Казахстана ... №3. ... 2001 ... ... ... ... ... 2000 год.
8. История Казахстана очерк. Алматы 1993 год.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1993 ж акша реформасы35 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Азаматтық қоғамның негіздері және компоненттері58 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Екінші деңгейлі банктердің өтімділік және төлем қабілеттілігінің экономикалық мазмұны85 бет
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Зейнетақы жүйесі қалыптасуының теориялық сұрақтары28 бет
Инвестициялық жобалар және олардың жіктелуі28 бет
Кәсіпкерлердің конституциялық құқықтары мен кепілдіктері43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь