Орыс әлеуметтануы


1.Ресей әлеуметтенуының тарихы
2.Орыс әлеуметтанушылары және еңбектері
3.Ресей әлеуметтануының маңыздылығы.
Абай өз шығармаларында әдсуметтік мобильдік, адам статусы мәсе-лелеріне тоқталып, адамның қоғамдағы орнын: «Биік мансап - биік жар-тас...» дей келіп, оны билік, Йайлық, білім деңгейі, т.б. айқындайтынын түсіндірді. Оның пікірінше адам: «Барында баймын деп мақтанады. Жо-ғында «маған да баяғыда мал бітіп еді» деп мақтанады. Кедей болған соң тағы қайыршылыққа түседі»1. Адамның қоғамдық баспалдақпен биікке өрлеуі мен кері қозғалуын корсетіп, оны индивидтің олеуметтік жағдай-ының өзгеруімен байланыстырады. Қазақ қоғамында байдың малы жүтта қырылып, кедейленуі жиі орын алғаны рас және еңбегімен кедейлердің орта шаруа, одан кейін байлардың қатарына қосылғандары да жок емес еді. Сөйтіп, олардың қоғамдык баспалдакта орнын ауыстыруы әлеумеггік занды процесс болды.
Данышпан Абай казақ халқының әлеуметтік дамуын еңбекпен бай-ланыстырады. Еңбектін терек әлеуметтік мәнін түсіндіреді. Ғүламаның шығармаларында еңбек қөғаЖдықпрогрестің негізі, материалдық күнды-лыктарды шығару көзі, халықтыңтүрмыс деңгейін түзетудің басты құралы ретінде баяндалады. Сол кезде жүрт арасында еңбекке қатысты қалыпта-сқан немқүрайлылык, еріншектік, жалқаулықсияқты келеңсіз қүбылыс-тардың әлеуметтік мәнін ашып, олардың қоғамның алға басуына кедергі болып отырғанын, халықтың негізгі бөлігінің материалдық жағданының төмеидігін айта келіп, халыкты аянбай жүмыс істеуге шакырды. Кедей-ліктің мотивін еңбексіздіктен іздеген Абай «Еңбек жок, қарекет жоқ қазак кедсн,тамакаңдып кайтеді тентіремей?» деп кынжыла жазды. Еңбек етуші адамға шаруашылык жүргізгенде «жинакылық керек, әрбір жинақылық түбі кеніш болады»2 деп, еңбекті үтымды жүргізуге насихаттайды, ойткені үтымды еңбек ету әлеуметтік прогреске жеткізудің жолы, кедейліктен шығудың бірден-бір басты қүралы еді. Кедейлікпен күресе алмаған, одан шыға алмаған кісі кер келсді.3.
М.Тажин.Әлеуметтану.
Н.Әбсаттаров. Әлеуметтану.
Абай. 2томдык шығармалар жинағы. 2-т. Алматы: Жазушы, 1986. 162-
Бейсенбаев М. Абай жоне оның заманы. Алматы, 1988

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспар

1.Ресей әлеуметтенуының тарихы
2.Орыс әлеуметтанушылары және еңбектері
3.Ресей әлеуметтануының маңыздылығы.

Абай өз шығармаларында әдсуметтік мобильдік, адам статусы мәсе-лелеріне
тоқталып, адамның қоғамдағы орнын: Биік мансап - биік жар-тас... дей
келіп, оны билік, Йайлық, білім деңгейі, т.б. айқындайтынын түсіндірді.
Оның пікірінше адам: Барында баймын деп мақтанады. Жо-ғында маған да
баяғыда мал бітіп еді деп мақтанады. Кедей болған соң тағы қайыршылыққа
түседі1. Адамның қоғамдық баспалдақпен биікке өрлеуі мен кері қозғалуын
корсетіп, оны индивидтің олеуметтік жағдай-ының өзгеруімен байланыстырады.
Қазақ қоғамында байдың малы жүтта қырылып, кедейленуі жиі орын алғаны рас
және еңбегімен кедейлердің орта шаруа, одан кейін байлардың қатарына
қосылғандары да жок емес еді. Сөйтіп, олардың қоғамдык баспалдакта орнын
ауыстыруы әлеумеггік занды процесс болды.
Данышпан Абай казақ халқының әлеуметтік дамуын еңбекпен бай-ланыстырады.
Еңбектін терек әлеуметтік мәнін түсіндіреді. Ғүламаның шығармаларында еңбек
қөғаЖдықпрогрестің негізі, материалдық күнды-лыктарды шығару көзі,
халықтыңтүрмыс деңгейін түзетудің басты құралы ретінде баяндалады. Сол
кезде жүрт арасында еңбекке қатысты қалыпта-сқан немқүрайлылык, еріншектік,
жалқаулықсияқты келеңсіз қүбылыс-тардың әлеуметтік мәнін ашып, олардың
қоғамның алға басуына кедергі болып отырғанын, халықтың негізгі бөлігінің
материалдық жағданының төмеидігін айта келіп, халыкты аянбай жүмыс істеуге
шакырды. Кедей-ліктің мотивін еңбексіздіктен іздеген Абай Еңбек жок,
қарекет жоқ қазак кедсн,тамакаңдып кайтеді тентіремей? деп кынжыла жазды.
Еңбек етуші адамға шаруашылык жүргізгенде жинакылық керек, әрбір жинақылық
түбі кеніш болады2 деп, еңбекті үтымды жүргізуге насихаттайды, ойткені
үтымды еңбек ету әлеуметтік прогреске жеткізудің жолы, кедейліктен шығудың
бірден-бір басты қүралы еді. Кедейлікпен күресе алмаған, одан шыға алмаған
кісі кер келсді.3. Еңбектің сипаты мен мазмүнына ерекше мән берген Абай:
Түбінде баянды енбек егін салған, Жасынан.оку оқып, білім алған, — деп,
егін салу мен білім алудың баянды енбек екенін қорытады. Баянды сңбекті ол
материалдық игіліктерді өндірудің және адамның мүқтажыи қанаі"аттандырудың
маңызды көзі деп түсінді.

.Сыртым сау болса да, ішім өліп
қалыпты. Ашулансам - ызалана алмаймын. Күлсем — қуана алмаймын..
Сойлегенім өз сөзіій емес, күлгенім өз күлкім емес, бәрі де әлдекімдікі.
Сол себептен бір жүрген қуыс кеудемін ... Ол патриархалдық-рулық
қүрылыстың сақталуына қынжылды. Өйткені патша үкіметі ру басыла-
рын бір-біріне айдап салып, өзінің отарлау саясатын тоқтаусыз жүргізіп
жатқан еді. Бодандықтан қүтылудың жолын надандықты жоюдан көрді.
Ол үшін халқын оқу, білім, ғылымды меңгеруге шакырды. Ғылымды үй-
ренгенде қазақтарды бақастыққа жол беруден сақтандырады. Онын
пікірінше, бақастық адамды түземейтін, керісінше, оны бүзатын нәрсе,
әсіресе ол адамгершілікті азайтатын қүбылыс екенін ескертеді. Қазақ
қоғамының әлеуметтік-таптык қүрылымын қарастырып, оның байлар мен
кедейлерге белінгенін, бүл белінудің мүліктік теңсіздіктен туындағанын,
мүліктік теңсіздік бай мен кедей арасындағы мүдденің алшактығын қалып-
тастырып, әлеуметтік қарама-қайшылыкқа соқтыратынын былайша
түсіндіреді:
Қар жауса датоңбайды бай баласы,
Үй жылы, киіз тұткан айналасы.
Бай ұлына жалшы ұлы жалынышты,
Ағып жүріп ойнатар көздің жасы...
Жалшы үйіне жаны ашып, ас бермес бай,
Артык қайыр артықша кызметке орай.
Байда мейір, жалшыда бейіл де жоқ,
Андыстырған екеуін кұдайым-ай!! Қазақ қоғамы тек байлар мен
кедейлерден ғана түрмады. Ел билеу жүйесінде жаңа әлеуметтік топтар пайда
болып, халыққа әкімшілік жа-сау болыстардың, т.б. билігіне өтті.
Атқамінерлер көбейді. Патша өкіметі осы топ арқылы еңбекші халықты қанап,
тонап отырды, олар қоғамның әлеуметтік дамуына түсау болды.
Абай ел билеушілерін сайлаудың оң қүбылыс екенін түсіңді. Алайда, оның да
ел шыркын бүзатын келеңсіз жақтары бар екенін айта келіп, одан ел бірлігіне
нүксан келтіретін мотивті көре білді. Ғүлама Абай өзінің Болды да партия,
Мәз болады болысың, Болыс болдым, мінеки, Бөтен елде бар болса атты
өлендерінде. аталмыш мәселені үлкен әлеуметтік проблема ретінде көтереді.
Орыс айтты өзіңе ерік берем деп,
Кімді сүйіп сайласаң, бек көрем деп,
Бұзылмаса, оған ел түзелген жок,
Үлық жүр бұл ісінді кск корем деп?
Сөйтіп, империялық бөліп ал да, билей бер саясатынан шыққан билікке
сайлаудын, себеп пен.салдарын бағамдайды.
Қазақ коғамында халықтың бәрі бірдей еңбекке тартылмай, оның белгілі бір
бөлігі жұмыссыз болды. Лбай оның жағымсыз әлеуметтік сал-дарын ашып
корсетті.
Жұмысы жоқтық қазақты жамапп.іылыққа үйір етеді деп ескертті1.
Қарны аш кісінің көңілінде ақыл, бойында ар, ғылымга күмарлық қайдан
тұрсын? Ашап-ішуге малдыңтапшылығы да, ағайынның аразды-ғына да әр түрлі
бәлеге, ұрлық, зорлык, кулық, сұмдық сскілді норсе-лерге үйірлендіруге
себеп болатүгын норсе. Үлы ойшыл жүмыссыздық-тың материалдық жоқшылыққа
әкеп соқтыратынын баяндай отырып, оныңадам мінез-құлқын өзгертетінін айтып,
адамды хайуандандырып жі-беретінін ескертті. Адамның бәрінде жаманшылыққа
қарсы тұра алатын күш-қуат, жігертабыла дабермейді. Сондықтан да Абай
Жамашпылыққа бір ілігіп кеткен соң, бойын жиыи алып кетерлік қайрат
казақта кем бо-лады деп жазды. Жұмыссыздыкты ел ішінде тоқтату жолдарымен
қатар, сырт елдерге барып жұмысқа орналасу аркылы жоюға болатынына үміт-пен
қарады. Ол малды түзден, бөтен жактан түзу жолмен іздеп, орістерлік күн
болар ма екен? деп армандады. Абайдың бұл пікірі бүгінгі когамда
жүмыссыздықтың салдарынан калыптасқан келеңсіз өлеуметтік жағдай-ларды:
кылмыстыңөршуін, кайыршылықтың, нашақорлыкпен маскүнем-діктің,
жезөкшеліктің, т.б. мәнін сол кезде-ак көріп түрғандай айтылға-ны анық.
Абай қазақ қоғамын дамытудың құралы халыққа білім беру, оларды ғылымға
тарту деп есептеді. Ғылымды ол әлеуметтік жағдайларды жақ-сартудың ғана
бірден-бір құралы, деп қарай отырып, ғылымды игеру бүкіл прогреске
жеткізетін жол деп түсіндірді.
Үлы ойшылдың пікірінше, ғылымды біз жанымыздан шығара ал-маймыз, жаралып,
жасалып қойған нәрселерді сезбекпіз, көзбен көріп, ақылмен білеміз2.
Абай осы тұжырымын Отыз сегізінші созінде терендете келіп, ғы-лымның,
білімнің пайда болып, қалыптасуын және оның әлеуметтік рөлін былайша
пайымдайды: Адамның ғылымы, білімі хақиқатқа, растыққа құмар болып, әр
нәрсенің түбін, хикметін білмекке ынтық бірлән табы-лады.
Абай ғылымда абстрактілі ойлаумен қатар нақты фактілерге сүйенудің
маңыздылығын атап көрсетеді және ғылымда қолданылатын бакылау әдісінің
рөлін мезгейді. Ғылымда әр нәрсепің олшеуі бар, опың олшеуін
білу -- бір үлкен керек іс деп, гылым танудың маңызды принпипіп негіздепді
және жолын байқатады'.
Ғылымның бірдеп-бір мақсаты — қогамды қажетті акпаратиен қамта-масызету:
Ол хабарлардыңунамдысы ұнамды қалпымен, үнамсызы үна-мсыз калпымсн,
әрнешік оз суретіменен коңілге түседі. Ақпаратты коп жпнағаны бар адам
сынап, орындысын, орынсызын - бәрін де бағанағы жиғап нөрселерінен есеп
қылып, карап табады. Бұлай етіп харекетке түс-кен адамды акылды дсйміз\
Абап ғылыми зерттеулер кәсібн деңгейде жүргізілгенде ғана жақсы
нәтижебереді дептүсінді. Абайстатистикалықмөліметтердіңғылым үшіи
маңыздылығын жақсы білгендіктен, оны санақмәліметтері қатты қызық-тырган.
1878 жылы қүрылған Семей облыстықсанак комитетіне өмірінің сөңына деііін
мүше болған. Статистикалық мәліметтер қоғамда жүріп жаткан процестер туралы
анық, әділ, ғылыми деректер беретін болған-дыктан. Абай Қоңыр-Көкше еліне
болыстың управителі сайланып, озі баскарып отырған болыстың жәй-күйін
баяндайтын статистикалықмәлі-меттерді өз қолымен жазып; облыстық басқармаға
жіберіп отырған: 1876 жылдың аяғында болыста 4163 еркек, 3393 әйел.
Қыстайтын жерлер саиы - 1004, оның 469-ы тастан, кірпіштен қаланған
қыстауларда, 535-і киіз үііде кыстаііды. Болыста 900түйе, 4500 жылқы, 1350
ірі қара мал, 30150 қой-ешкі, — деп жаза келіп, одан қанша төл алынды,
кыста өлгені,тамақ үшін пайдаланғаны, т.б. көрсетеді де, болыстағы егін
шаруашылығының жай-ын баяндайды: 19 шанырақ егін шаруашылығымен
шұғылданады. Суарылатын егіндік жерге кара бидай мен бидай 20 қап, тары мен
сұлы 8 қап себіліп, одан 130 қап қара бидай мен бидай, 24 кап сұлы өнімі
алын-ды. Суару жүйесі Мүқыр, Тақыр өзендеріне салынды, бір су тиірмен бол~
ды. Бұл болыстың адамдары өздеріне керекті 2104 қап астыкты Семейден сатып
алды3. Абай елдіңәлеуметтік-экономикалықхал-жай ын: мал, егін шаруашылыгын,
елдің әлі де жартылай көшпелі, жартылай отырыкшы күйде қалып отырғанын
терең сезінді. Мұндай жағдайда өркениетті ел-дер дәрежесіне қосыла
алмайтынын білді. Ол ғылым мен білімнің маңыз-ды функциясы адамда тұлғалык
касиеттерді қалыптастыру деп санады. Қоғамның болашағы саналатын жастарға
бағыттап жазған өлеңдері мен қара сөздерінде оларды жагымсыз жәйттерден
сақтандырып, жақсылыкка үмтылу керсктігін түсіндіріп, түлганы
кадыитастыратын қасиеттерді ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Дін әлеуметтануы
Отбасы әлеуметтануы
Жастар әлеуметтануы
Тұлға әлеуметтануы
Білім әлеуметтануы және концепциялары
Білім әлеуметтануы
Мәдениет әлеуметтануы ұғымы
БАҚ әлеуметтануы
Білім беру әлеуметтануы
Тұлға және мәдениет әлеуметтануы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь