Сыртқы сауда саясаты

Кiрiспе

1 бөлiм. Сыртқы сауда саясатының мақсаттары және негізгі бағыттары
1.1. Сыртқы сауда туралы ғылыми iлiмдер
1.2. Сыртқы сауда саясатын жүргiзудегi бөгеттер
1.3. Сыртқы сауда саясатының мақсаттары


Қорытынды

Қолданылған әдебиет
Қазақстан Республикасының қазiргi кездегi дамуы өзара бағыныштылық және өзара араласу процесiнiң күшейген кезеңiнде жүрiп жатыр. Қазақстан Республикасының геосаяси орны, жалпы шекарасы, басқа аймақтармен байланыс жасайтын көлiк қатынасы, сондай-ақ бай табиғи ресурс қуаты өндiрiстiк өнеркәсiптi кооперациялауға, бiрiккен кәсiпорындар ұйымдастыруға, агроөнеркәсiптiк кешендердiң қызметiнiң дамуына алғы шарттар жасайды.
Айта кететiн жәйт, жаңа жағдайда бұрынғы одақ мемлекеттерiнiң арақатынасындағы стиль де өзгердi. Қазақстан ТМД елдерi мен сауда-экономикалық байланыстарында дүниежүзiнде белгiленген сауда-құқықтық негiздерiне, сауда және тариф жөнiндегi бас ассоциация ұйымының принциптерiне сүйенедi. Саудадағы әр түрлi лицензия түрiнде квота, баж салығы, т.б. кедергiлерден құтылуға алғашқы қадамдар жасауда.
ТМД шеңберінде бірінші қатарға еркін сауда аймағы - интеграцияның алғашқы сатысы қалыптасып, шыға бастады. Орталық Азия экономикалық қауымдастығы да жемісті жұмыс істеуде. Достастық елдері 1998- жыл бойы 12 мемлекет шеңберінде еркін сауда аймағының перспективалары туралы таласумен жүргенде, бұлардың төртеуі еркін сауда аймағы пайдалы деген шешімге келген болатын. Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан және Тәжікстанның бірлескен мәлімдемесінде еркін сауда аймағын кезең-кезеңімен ортақ экономикалық кеңістік қалыптастырудың жанды тетігі ретінде бағаланады. Енді олар ортақ қызмет көрсету, тауарлар және капитал рыногын құратын болады.
Қазiргi кезде жалпы экономикалық бiрiгудiң әр түрлi жолдары бар екенi белгiлi болды: ТМД елдерiмен екi жақты келiсiмдер негiзiнде, көпжақты келiсiмдердi тереңдету, аймақтық интеграциялық бағдарламаларды iске қосу. (Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан). Сыртқы сауданы либеризациялау және оның еркiн iс-әрекетiне жағдай жасау сыртқы сауда айналымының дамуына ықпал етедi.
Кеңес Одағының құлауы, қиын жағдайлар мен сыртқы-экономикалық дағдарысқа әкелiп соқтырды. Осыған қарсы бағдарламаны жасап шығаруға үкiметке негiз болды. Оның негiзгi мақсаты: нақты рыноктық механизмнiң және әлеуметтiк бағытталған экономиканың қалыптасуы.
1. Мауленова С.С., Бекмолдин С.Қ., Құдайбергенов Е.Қ. Экономикалық теория: оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2004.
2. Бердалиев К.Б. Қазақстан экономикасын басқару негiздерi: оқу құралы. Алматы: Экономика, 2001.
3. Мамыров Н.Қ. Халықаралық экономикалық қатынастар: оқу құралы. Алматы: Экономика, 1998.
4. Халықаралық экономикалық қатынастар: Оқу құралы. Елемесов Р.Е. – Алматы: Қазақ университетi, 2002
5. Сахариев С.С., Сахариева А.С. Әлем экономикасы. Алматы: Дәнекер, 2003
6. Макконел Кэмпбелл Р., Брю Стэнли Л. Экономикс: принципы, проблемы и политика. М., Республика, 2000.
7. Райхан Н. Сыртқы саудадағы сілкініс//Ақиқат. 2005. №4
8. Райханұлы Н. Сыртқы сауданың қыры мен сыры// Ақиқат – 2003. №4
        
        МАЗМҰНЫ:
Кiрiспе
1 бөлiм. Сыртқы сауда саясатының мақсаттары және негізгі бағыттары
1.1. ... ... ... ғылыми iлiмдер
1.2. Сыртқы сауда саясатын жүргiзудегi бөгеттер
1.3. Сыртқы ... ... ... ... ... ... ... дамуы өзара бағыныштылық және
өзара араласу процесiнiң күшейген кезеңiнде жүрiп ... ... ... ... ... ... ... аймақтармен байланыс
жасайтын көлiк қатынасы, сондай-ақ бай табиғи ... ... ... ... ... ... ... кешендердiң қызметiнiң дамуына алғы шарттар жасайды.
Айта кететiн жәйт, жаңа ... ... одақ ... ... де өзгердi. Қазақстан ТМД елдерi мен ... ... ... ... ... ... және тариф жөнiндегi бас ассоциация ... ... ... әр ... ... ... квота, баж
салығы, т.б. кедергiлерден құтылуға алғашқы қадамдар жасауда.
ТМД ... ... ... еркін сауда аймағы - интеграцияның
алғашқы сатысы қалыптасып, шыға ... ... Азия ... да жемісті жұмыс істеуде. Достастық елдері 1998- жыл бойы 12
мемлекет шеңберінде ... ... ... ... ... таласумен
жүргенде, бұлардың төртеуі еркін сауда аймағы пайдалы деген шешімге келген
болатын. Қазақстан, Қырғызстан, ... және ... ... ... ... ... ... ортақ экономикалық
кеңістік қалыптастырудың жанды тетігі ретінде бағаланады. Енді олар ортақ
қызмет көрсету, тауарлар және капитал ... ... ... ... жалпы экономикалық бiрiгудiң әр түрлi жолдары бар екенi
белгiлi болды: ТМД елдерiмен екi ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды iске қосу.
(Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан). Сыртқы ... ... және ... iс-әрекетiне жағдай жасау сыртқы сауда айналымының ... ... ... ... қиын ... мен ... әкелiп соқтырды. Осыған қарсы бағдарламаны жасап шығаруға
үкiметке негiз болды. Оның ... ... ... ... ... және
әлеуметтiк бағытталған экономиканың қалыптасуы.
Бағдарламаның негiзгi мiндеттерi:
- макроэкономикалық тұрақтандыруға қол жеткiзу және инфляциямен күрес;
- меншiк қатынастарының өзгеруiн тездету;
- ... ... ... және ... ... ... белсендендiру;
- тиiмдi сыртқы сауда саясатын жүргiзу;
- экономикадағы құрылымдық өзгерiстер және ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтiк саясат;
- шаруашылық мiндеттердi шешу, сонымен қатар, болжау, есепке алу ... ... ... ... ... ... күшеюiне мемлекеттiң тiкелей араласуының әлсiреуi.
Сыртқы сауда саясаты – мемлекеттің ... ... ... ... ... ... әсер етуі. Оның мақсаты :
- Экспорт пен импорт көлемдерін өзгерту;
- Елді қажетті ресурстармен қамтамасыз ету;
- Экспорт пен ... ... ... ... сауда саясатының құралдары дегеніміз – ... ... ... ... сауданың пайдасын ұлғайту ... ... ... әсер ету ... ... ... Тарифтік емес кедергілер жатады.
1 бөлiм. Сыртқы сауда саясатының мақсаттары және негізгі бағыттары
Капитализм тұсында сыртқы ... ... және оның өсуi ... ... болып отыр.
1. Қоғамдық еңбек бөлiнiсiнiң және ұлттық мемлекеттердiң шекарасынан
шығып кеткен тауар өндiрiсiнiң дамуы;
2. Капиталистiк ... ... ... ... ... ... ... салалар мен кәсiпорындардың өнiмдерiн өткiзу үшiн зат
өткiзетiн қосымша рыноктар қажет болады;
3. Неғұрлым көп тауар массаларын ... ... ... жағынан тиiмдi еткен транспорттағы техникалық прогресс
т.б.
Сыртқы сауда, ... ... ... ... ... ... ... елдерден әкелуден импорттан құралады. Белгiлi кезеңде
тауарлар экспортының құны мен ... ... құны ... ... ... деп ... Егер экспортталатын тауарлардың құны
импортталатын тауарлардың құнынан асып кетсе, ел ... ... ... ... Ал ... ... асып кетсе пассивтi сауда балансының жай-күйi
сол елдiң дүниежүзiлiк рыноктағы бәсекелестiк ... ... сол ел ... жай-күйiнiң маңызды көрсеткiшi.
Сыртқы сауда операцияларының төрт негiзгi түрi бар:
• Экспорттық операция – шетке шығару ... ... ... ... ... ... – шеттен әкелу арқылы елдiк контрагенттен тауарды
сатып алу;
• Реэкспорттық ...... ... және ... ... ... ... шығару арқылы сату;
• Реимпорттық операция - бұрын импортталған және ... ... ... ... ... ... ... алу.
1.1. Сыртқы сауда туралы ғылыми iлiмдер
Ашық экономика проблемаларын талдау сыртқы ... ... ... халықаралық экономикалық қатынастардың негiзiн сыртқы
сауда құрайды. Бұл жерде сыртқы сауданың өнiм ... ... және ... ... әсерi макроэкономика тұрғысынан және
халықаралық саудада үлесi бар жеке ... ... ... мен шығынын бағалау тұрғысынан микроталдаулар бiр-бiрiмен ... ... ... ХIХ ... ... ... ... айтып
өткен салыстырмалы артықшылық тұжырымдамасы негiзiнде құрылды. Д.Рикардодан
бұрын бұл ... ... ... едi. ... ... ... ... түсiндiрдi және әр түрлi мемлекеттерде тауар өндiруге кететiн
абсолюттi шығындарының айырмашылығы арқылы ... табу ... ... еңбектi бөлiсу және мамандыққа бөлi тиiмдi деп ... әр ... ... ... ... мен еңбек жағдайлары әр
түрлi, бұл ерекшелiктер мемлекеттер ... ... ... ... бiр ... аз ... ... А.Смиттiң абсолюттiк
артықшылық теориясы, шаруашылықпен айналысатын субъектiлердiң ... ... ... ... да ... де шет мемлекеттерден тауарды өз мемлекетiне қарағанда төмен
бағаға сатып алуға болса, онда сол ... ... ... мемлекеттен
сатып алған жөн.
Еңбектi бөлiсу және мемлекеттердiң тауар өндiруге мамандануы, өндiрiсте
абсолюттiк артықшылыққа ие бола ... – iшкi ... соң, бұл ... ... шығарып, басқа
тауарлармен айырбастауға болады – мұның барлығы жалпы үнемдеуге мүмкiндiк
бередi.
Д.Рикардоның теориясы ... ... тағы бiр ... ... ... негiзiнде салыстырмалы артықшылық принципi жатыр.
Сауда көмегiмен мемлекеттер мамандануды дамытатындығын, өзiнiң
ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... көремiз. Жеке мемлекеттер салыстырмалы артықшылықпен өндiрiлетiн
тауарлғарға мамандану арқылы ұтады.
Мемлекеттер неге сауда жасайды деген сұраққа төмендегiдей ... ... ... ... ... ... ... әр мемлекеттерде әр
түрлi. Бiр ел капиталсыйымды болса, екiншi ел еңбексыйымды болады.
2. Әр түрлi тауарды ... ... әр ... ... мен ... ... ... жоғары және орта бiлiмдi мамандар күшi көп және
арзан. Сондықтан Жапония ... ... ... ... ... ... тауарларды
салыстырмалы артықшылықпен шығара алады. Оларға фотокамера, ... ... ... ... ... тауарлар.
Австралия, керiсiнше, жер ресурстарына бай, бiрақ еңбек күшi тапшы.
Сондықтан олар көп жердi ... ... ... ... ... ... ... – бидай, жүн, ет бұйымдарын жатқызуға болады.
Бразилияның жерi құнарлы, климаты тропикалық, жауын-шашын жиi жауады,
қарапайым жұмыс күшi өте көп және ... ... олар кофе ... ... ие ... ... ... саясатын жүргiзудегi бөгеттер
Сауда экспорттық жағынан тиiмдi болғанымен оған көп бөгеттер ... ... ... акциз салығы.
2. Қазыналық баж салығы – ... ... ... ... ... ... ... кофе) Қазыналық салымның мөлшерi үлкен
емес, оны ... ... ... үшiн ... ... ... Олар жергiлiктi ... ... ... ... үшiн ... мөлшерi көп
болмағанымен шетел өндiрушiлерiн сауда кезiнде қолайсыз жағдайда қалдырады.
Осы салымды қою ... ... ... ... Бұл ... әскери саясат үшiн
маңызды. Қолдампаздық баж салымдары соғыс жүргiзу ... ... ... ... мен ... ... үшiн салынады.
2) мемлекеттегi жұмыс орнын көбейту. Оның бастауы ... Ашық ... ... шығын тұтыну ... ... (I), ... ... (G), таза экспорттан (Xn) құралады.
Импорт мөлшерiн қысқарту арқылы жиынтық шығынның өсуi ... ... ... соның арқасында пайда және жұмыс орны ... бұл ... ... көп:
а) импорт кезiндегi жұмыс орнының қысқаруы. Импорт көлемiнiң өсуi жұмыс
орнын қысқартады, бiрақ басқа елдерде жұмыс орны көбейедi. ... ... ... болат балқыту және тоқыма өнеркәсiбiнде жұмыс орнының
азаюына әкелдi. Бiрақ басқа салаларда жұмыс орны ... ... ... сату және ... ... ... Жапонияда
жұмыс орны көбейедi. Сондықтан импорт жұмыс орны ... онша ... ... ... енгiзген кезде барлық мемлекеттер жетiстiктерге
жете бермейдi. Бiр ... ... ... ... үшiн ... импорттан үлкен болса, ол мемлекеттiң экономикасы жақсы дамиды, ал
экспорт ... кiшi ... онда ол ... ... ... көбейедi. Сондықтан баж салымын және импорттық квотаны енгiзу
саясаты көршi ... ... ... да, оның ... iшкi проблеманы
шешу үшiн сауда бәсекелестерiнiң экономикасын құлдырату.
б) баж немесе квотадан ауыртпашылық көрген мемлекет оған жауап ретiнде
сауда ... ... ... ... ... ... ең жоғары баж салымы туралы Смут-Хоули заңы (1930).
Америка экономикасының дамуын ынталандырудың орнына күйзелттi. ... ... осы ... қарсы көптеген сауда шектеулерiн орнатты. Бұл "сауда
соғысы" салдарынан халықаралық сауда құлдырап, ... және ... ... ұзақ ... керi ... Ұзақ ... ... бойынша экспорт
импорттан үлкен болу арқылы iшкi жұмыс орнының ... ... ... ... ... ... импорттау арқылы ақша
табады да, ... ... ... Ұзақ ... ... ... экспорттау үшiн импорттау керек. Сонымен баж салымы арқылы таза
экспортты өсiруге және ... ... ... ... деген экономистер
қателеседi.
3) тұрақтылық үшiн диверсификация. Жоғары маманданған экономика ... ... Сауд ... және қант ... ... ... ... тәуелдi. Соғыс, циклдiк тұрақсыздық, өндiрiс жүйесiнiң
жағымсыз өзгеруi ... ... ... ... әкеледi.
Сондықтан өндiрiс диверсификациясын ынталандыру үшiн баж салымын квотаны
енгiзедi, соның ... ... ... 1 ... 2 ... ... Ол iшкi ... халықаралық саясаттан, шетелдегi
өндiрiстiң төмендегiдей кемшiлiктерi ... бұл ... ... ... мемлекетке әсерiн тигiзбейдi
ә) диверсияның экономикалық шығындары көп мөлшерде болады.
4) арзан шетелдiк жұмыс күшiнен қорғау. ... ... ... ... арзан жұмыс күшiнен қорғау керек. Егер қорғамаса,
Қазақстан нарығында шетелдiк арзан тауарлар қаптап, ... ... ... ... айлығы төмендейдi. Осындай ... ... Оған ... ... ... ... қорытынды – бай мен
кедей арасындағы сауда тиiмсiз. ... ол олай ... ... ... ... жұмысшы күшi бай жер иеленушiлердiң иелiгiнде өсетiн
көкөнiс-жемiстердi жинайды. Осындай байланыстан екi жақ та ұтады.
4. Импорттық ... – оның ... ... бiр ... ... тауардың ең жоғарғы шегiн белгiлейдi. Халықаралық саудаға
салымдардан гөрi импортық квота көп ... ... ... ...... жүйе.
6. Экспортқа еркiн шектеу – сауда бөгеттерiнiң жаңа түрi. Шетел
фирмаларының белгiлi бiр ... ... ... өз ... шек
қоюы, қатал сауда бөгеттерiнен қорыққан экспорттаушылар экспорт ... ... ... ... Сыртқы сауда саясатының мақсаттары
Халықаралық сауда жүйесiндегi қауымдастық процесiнде сауда саясатының
негiзгi мақсаттарының ... ... Орта Азия ... ... ... жету ... ... және тең құқықты сақтау және ашықтықты қамтамасыз ету;
• Сауда тәртiбiнiң ... ... қол ... ... ... ... ... толық құқықты мүше болуына
жетуi.
Осы жетiстiктерге жетуде республикалар алдына сауда саясатын ұстауда
мынадай мiндеттер ... ... және iшкi ... одан әрi либеризациялау (босату);
• Халықаралық нарықтың жан-жақты ... ... ... ... ... ... Экспорттық салалардың даму жолында экономиканың құрылымын қайта
құруды ... ... ... ... ... жүрген халықаралық құқық нормаларын ары
қарай жетiлдiру;
... және iшкi ... ... ... ... және ... Сауда инфрақұрылымының негiзгi элементтерiн қалыптастыру;
• Экспорттық қадағалауды күшейту.
Халықаралық саудадағы мемлекеттiң рөлi сауда барысындағы ... ... үш ... ... ұлттық экономиканың дамуы және оны басқару;
• күнделiктi ресми қадағалауды ... өнiм мен ... ... iрi ... ... елдің болмасын экономикасы үшін экспорттың сомасы импорттың
сомасынан көп болып, сыртқы сауданың ... оң ... ... ... ... пен импорттың заттай да, ақшадай да құрамын, оның әр өнімнің
бірлік өлшемінің бағасын үнемі ... ... ... ... ... үнемі жетілдіріп отырсақ және оны ... ... ел ... одан көп ұтатыны күмәнсіз.
2 бөлiм. Қазақстан Республикасының сыртқы сауда саясаты
      Сауда саласы индустриялық-инновациялық даму жүргiзiлетiн басты «алаң»
болуы тиiс. ... ... ... ... ... ... ... экономикасын өздiгiнен реттеудiң басты тетiгi - бәсекелестiктi дамыту
үшiн жағдай жасауға бағытталатын ... Ішкi ... ... одан әрi ... ... ... өнеркәсiбi
тауарларының шетел кәсiпорындарының бағасы әрi тұтыну сипаттары ... ... ... ... ... қалуына әкелiп соғады.
      Ғаламдану кезеңiндегi жабық та шағын ... ол ... ... ... ... қоюы ... (Бұл ... Азия елдерi арасында орын
алып отыр). Жабық экономика саясатының зардабы Қазақстанның тоқсаныншы
жылдар ... ... де ... ауыр ... ... ... және экспортты ынталандыру саясаты ... ... ... ... болады.
      ТМД бойынша ... ... ... өңiрiнде бiртұтас
экономикалық кеңiстiк құру Үкiметтiң сауда ... ... ... ... Бұл ... елдi ... жоғары технологиялы, экспорт-импорт,
инвестиция, қаржы және сауда орталығына айналдыру бағыты көзделедi. ... ... ... ... құрудың бай тәжiрибесi
жинақталған.
     Экспорттық бағдарланудың бес түрiн бөлiп алуға ... ... ... экспорттық-өңдеушi аймақтар, құрамдас бөлiктер
экспорты, толығымен дайын ... ... ... және ... сауда
маркалары (брендтер) бар өнiмдер экспорты.
      Шикiзат тауарларының экспорты дамушы елдер экспортының негiзгi түрi
болып табылады. Африка ... ... ... ... бұл түрi ... 90 процентiн құрайды, Латын Америкасы және ... ... 30-60 ... ... ... ... Корея, Сингапур сияқты
бiрнеше елдерде ғана шикiзат экспорт үлесiнiң орны азғана.
      Экспорттық-өңдеушi өңiрлер (ЭӨӨ) арзан жұмыс күшi бар ... ... ... жинау кезiнде едәуiр еңбек шығындарының қажет ... ... ... ... ... кәсiпорындар әдетте шетел
инвесторлары иелiгiнде болады. ... ... ... ... және ... ... алу проблемаларын шешу мақсатында
инвестицияларды ... үшiн ... ... ... бiр ... ... өңiрлер дамушы елдердiң экспортты индустриялаудағы
бiрiншi кезең ... ... ... ... ... 60-жылдары Азияда
және Мексикада пайда болды. Қазiргi ... ЭӨӨ ... өте ... ... -
Қытай мен Оңтүстiк Шығыс Азияда басымдыққа ие ... ... ... ... ... ... инвестицияларына мәдениеттегi бар кедергiлер мен
шоғырланған ... адам ... ... ... ... ... салдарынан әлемнiң ... ... ... кейiндеп қалып отыр. Латын Америкасында ЭӨӨ жұмыс
күшiнiң арзандығынан және iрi өткiзу рыногы - ... ... ... ... ... ... ... автомобиль жасау және
электроника секiлдi ... ... ... өнiмдерiнің құрамдас
бөлiктерiнiң өндiрiсi мен экспортын бiлдiредi. ҚБЭ ... ... ... ... асырылады (Оңтүстiк Корея, Сингапур, Тайвань).
Өнiмдi түпкiлiктi жинау дамушы елдерде жүзеге асырылады. Жаңа индустриялық
елдердегi кәсiпорындарды ... ... ... ... болып табылады.
      Толығымен дайын тұтыну өнiмдерiнiң экспортын (ТӨЭ) ... ... ... ал ... ... ... және ... дамыған елдердiң ipi шетел компаниялары бақылайды. ТӨЭ-дегi ... жаңа ... ... ... отыр. Мысалы, 1980 жылы Гонконгтың,
Оңтүстiк Корея және ... ... ... ... елдерде өндiрiлген
барлық ТӨЭ-нiң 72 процентiн құрады. ТӨЭ-нiң ... ... үшiн ... ... салаларды Шығыс Азия елдері ғана құрғанын айта кету қажет.
      Меншiктi сауда маркалары (брендтер) бар ... ... ... де ... өнiм ... түпкi өнiм түрi болып ... ... ... ... ... енуi ... болып табылады. Оңтүстiк Корея ММЭ-нiң жарқын мысалы болып
табылады: осы ... ... ... ... ... жасау және
электроникадағы меншiктi брендтерiмен қатысады.
      ММЭ тұтастай қарасақ, оны жеке алынған елдiң ... ... ... ... болатын стандарт болып табылады. әлемдегi экспорттық
бағдар түрлерiне шолу кестеде ... ... ... ... көп түрлiлiгiне қарамастан оның соңғы төрт түрiнiң пайда ... ... ... бар.
      Iрi трансұлттық компаниялар арзан жұмыс күшiн іздеп коммерциялық
тапсырыстарды ... ... ... ал олар өз кезегiнде елдегi
жұмыс күшiнiң қымбаттауына байланысты жұмыс күшi арзан болып тұрған елдерге
тапсырыстарды ... ... ... Бұл ... ... Азияның дамушы
елдерi дамыған елдердiң компанияларынан ... ... ... ... ... ... дамытуға мүмкiндiк алды. Өзiнiң
индустриялық әлеуетiн ... келе ... ... өз тұғыр-шебiн нығайтып,
экспорттың жаңа түрлерiне iлгерiледi.
      Әлемнiң көптеген елдерi коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... байланысты ие
болған жоқ. Басқаша айтқанда, трансұлттық компаниялар кейбiр Шығыс Азия
елдерiнiң әлемдiк экономикаға ... және ... ... бай ... әрi қол ... ... ... жағдайларды жасау мақсатында заңнамалық база сындарлы
талданатын болады және ... ... ... бәсекелестiктi
орнатуға кедергi жасайтын тауарлар мен ... ... ... ... ... болады.
      Сауда режимiн кезең-кезеңiмен ырықтандыру сауда ... ... ... тиiс. Бұл ... ... құн ... одан әрi
дамыту пайдасына шикiзат салалары кiрiстерiн бөлшектеп қайта бөлу, сондай-
ақ ғылыми және инновациялық ... ... жаңа ... ... ... ... ... жүргiзу қажет
Қай елдің болмасын экономикасы үшін ... ... ... көп ... сыртқы сауданың сальдосы оң таңбалы болғаны тиімді
екені ... ... ... ... көңіл бөлерлік мәселенің бірі –
Қазақстан қандай елдермен ... ... ... ... отырғаны жайлы.
Бұл тұрғыдан алып қарағанда, Ресей Федерациясының орны бөлек. 1995 жылы
экспорттың ... ... 45,1 ... Ресейдің үлесіне келсе, ол жыл
сайын төмендей келіп, 2004 жылы 19,8 ... ... ... ... ... ... 1995 жылы оның үлесіне 49,9 пайызы келсе, 2004
жылы 36,7 пайызға дейін ... ... әлі де ... ... ... әкелінеді.
Экспорт бойынша алып қарағанда, біздің Ресейден кейінгі тауарды көп
шығаратын еліміз Қытай болып саналады, оның үлесі ... және ... ... және 2004 жылы 9,5 ... жетті. Үшінші орында Италия, одан кейін
Германия, Швейцария, Ұлыбритания, ... ... ... Міне ... 10 ... ... салыстырғанда үлес салмағы жоғары, 2004
жылы ... ... 57,4 ... ... ... Ресейден кейін АҚШ, одан кейін Германия, Ұлыбритания,
Жапония, Түркия, Италия, Нидерланды, ... ... ... Бұл ... 2004 ... ... ... үлес салмағы 76,7 пайызға жеткен
көрінеді.
Мұның алдында экспорт ... үлес ... ... ... 10
мемлекеттің жалпы көрсеткіші 57,4 ... ... ... ... ... сыры мынада. Былтырғы жылы Бермуд аралдарында 780 миллион ... ... ... оның ... ... сомасындағы үлес салмағы
13,9 болды, Виргиния аралдарында 376,9 миллион АҚШ ... ... ... ... үлес ... 6,7 ... ... Сонда екеуінің тұтас
алғандағы үлес салмағы 20,6 пайыз, оны жаңағы 57,4 пайызға ... ... ... Бұл ... ... көп ... ... да сыры белгілі
болып қалды, оларды ... зона деп ... Онда ... ... ... ... өз ... арзан бағаға сатады да, сонсоң
әлемдік нарқыта әлемде қалыптасқан ... ... ... ... олар
Қазақстан бюджетіне төлемді аз төлейді, сатудан түскен ақшаның үлкен бөлігі
республикаға қайтпай қалады. Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... нарықтағы 1 тоннасының бағасы 120
доллары болып тұрған кезде оны өз еліне 65 ... ... да ... ... мен ... ... өз беттерімен экспортқа шығаратын
өнімдерге өз бағаларын тағайындауы экспорттық шикізаттарды сатуға заңдарда
қатаң ... ... ... ... отыр.
Премьер-министр К.Тоқаев мұнайды арзан бағамен сату(демпинг), көлік
бағасының мәселелерін қарау үшін өзі ... ... ... ... Алайда, осы уақтықа дейін, яғни жарты жыл бойы ... ... ... ... ... дерек жария етілмей отыр.
Сөйтіп бүгінгі күні Қазақстанның сыртқы саудасында орын ... ... бірі ... ... негізгі тауарлар – мұнай мен
металдарды әлемдік нарықтардағы ... ... ... ... ... үшін ... ... шетелдерде қалдырмау, мезгілінде өзімізге келуін
қамтамасыз ету болып табылады. Ол үшін белгілі бір ... ... ... ... ... болса, уақытылы бақылау жасап отырса, ел
экономикасы жүздеген ... ... ... ... ... еді.
Байқалатын тағы бір мәселе – ТМД елдерімен жасалатын саудада экспорттан
импорттың сомасының кей жылдары асып жататыны, ... ... ... ... ... қана асатыны. Керісінше, алыс шетелдермен ... ... ... ... ... жоғары. Ал бұл ел
экономикасы үшін тиімді.
Экспорт пен ... ... да, ... да ... оның әр ... ... бағасын үнемі сараптап, талдау жасап, импортты алмастыру
бағдарламасын үнемі ... ... және оны ... ... ел ... одан көп ... күмәнсіз.
Қазiргi кезде Қазақстан және Өзбекстан тұрақты халықаралық сауда-
экономикалық байланыста. Аймақтық эксперттердiң ойы ... ... ... ... ... ... ... әдеттегi тосқауылды алу жағдайы
әлемдiк экономика мен ... ... ... ... жолдарын халықаралық мамандануға қарай бұрады;
ә) халықаралық саудадағы теңдiк, дүниежүзiлiк сауда ұйымына кiретiн
барлық мемлекеттер сияқты сауда қағидалары мен ... ие ... ... ... дамытуда ұзақ жылдарға болжам жасау арқылы сауда
стратегиясын ойластыру мүмкiндiгiнiң болуы сондай-ақ отандық кәсiпкерлердiң
әлемдiк ... ... жол ... ... ... ... ұйымына мүше болуынан бастап осы
ұйымға мүше елдер тарапынан мейлiнше қолайлы жағдай туғызуы;
г) халықаралық сауда қағидалары мен тараған принциптердiң ... ... ... ... халықаралық сауда ауқымында болып жатқан хабарлар базасын қолдану
мүмкiншiлiгi.
Қорытынды
Қазақстан егемен ел ретiнде ... ... ... және ... ... халықаралық ұйымдарға мүше болуы ел экономикасын халықаралық сауда
қарым-қатынастарына интеграциялауға объективтi жағдайлар жасады.
Қазiргi кезде Қазақстанда қолданылып отырған сыртқы сауда режимi, ... ... және ... ... бәсеке бағытында елеулi
өзгерiстер қажеттiгi туындап отыр. Солардың iшiнде:
- ... ... беру ... ... ... ... ... байланыстар министрлiгiнен мемлекеттiк сыртқы сауда
компанияларын бөлiп, олардан монополиялық ... ... ... ... ... лицензиялар мен квоталарды аукциондарда сатуды заңдастыру
керек. Мұның өзi пайданың бiр ... ... ... ... ... нысанындағы кез келген кәсiпорынның лицензиялар
мен квоталарға ашық және бәсекелестi түрде қол жеткiзуiне мүмкiндiк
бередi;
- Экспорттық ... мен ... ... ... беру мен
ынталандыру мақсатында экспорттық салық салу жүйесiнде тұрақты түрде
талдаулар жасап, ... ... ... оларға өзгерiстер енгiзу
бүгiнгi күннiң ... ... ... ... ... орнын
тұрақтандырып, ролiн мейлiнше арттыру бағыттарында қолға алатын жұмыстар
жеткiлiктi.
Қолданылған ... ... ... С.С., ... С.Қ., ... Е.Қ. ... ... құралы. – Алматы: Экономика, 2004.
2. Бердалиев К.Б. Қазақстан экономикасын басқару негiздерi: оқу құралы.
Алматы: Экономика, 2001.
3. Мамыров Н.Қ. ... ... ... оқу ... ... ... Халықаралық экономикалық қатынастар: Оқу құралы. Елемесов Р.Е. – ... ... ... ... С.С., ... А.С. Әлем экономикасы. Алматы: Дәнекер, 2003
6. Макконел Кэмпбелл Р., Брю Стэнли Л. Экономикс: принципы, проблемы и
политика. М., ... ... ... Н. ... саудадағы сілкініс//Ақиқат. 2005. №4
8. Райханұлы Н. Сыртқы ... қыры мен ... ... – 2003. №4

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дамушы мемлекеттердің сыртқы сауда саясаты9 бет
Халықаралық және сыртқы сауда саясаты8 бет
Қазақстан Республикасының сыртқы сауда саясаты36 бет
Қазақстан Республикасының сыртқы саудасын және сыртқы саясатын дамытудың жолдары27 бет
ҚР сыртқы сауда саясаты36 бет
Сыртқы саудадағы мемлекеттік саясат29 бет
Экономикадағы сараптау жүйелері74 бет
Мемлекеттің сыртқы сауда жағдайының теориялық негіздері96 бет
Сыртқы сауда30 бет
Сыртқы сауда жүйесі13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь