Нарықты экономиканы мемлекеттік реттеу

1. Кіріспе.
2. Экономиканы мемлекеттік реттеудің орыны.
3. Үкіметтің экономикалық қызметтері.
4. Мемлекеттің әлеуметтік саясаты.
5. Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1917жылдың қазан айынан бастап Кеңес Одағында экономиканы қайта
құру саясаты жүргізілді. Бұл процестің негізгі құралы мемлекет пен құқық деп жарияланды. Партияның саяси ұраны: Құқық саясаттың шоғырланған түрі, ал, саясат – экономиканың шоғырланған түрі, деп түсіндірілді. Жеке меншік пен қоғамдық меншік қатар өмір сүре алмайды деп үгіт жүргізілді. Қоғамдық меншікті қалыптастыру үшін ескі мемлекетті жойып, жаңа еңбекшілер мемлекетін орнатып, жеке меншіктің барлық түрін еріксіз жою процесі басталып, 30 – жылдардың ортасында елімізде қоғамдық меншік орнады. Ол меншік мемлекеттің қарамағында, партяның бюрократтық тобының билігінде болды.
Кеңестік дәуірде елімізде шаруашылықтың , азаматтардың, еңбекшілердің экономикалық бостандығы жойылып, оларды бірте – бірте астыртын жағдайға көшуге, құпия жұмыс істуге мәжбүр етті. Сөйтіп, қоғамда “көлеңкелі экономика” қалыптасты. Олмемлекеттік аппараттағы жемқорлықпен бірігіп,бірте – бірте Кеңес Одағын ыдыратып тынды.
Посткеңестік республикалар өздерінің тәуелсіздігін алып, саяси экономикалық бағытты толығымен нарықтық қарым қатынасқа көшіріп, меншіктің барлық түріне бостандық берді. Бірақ бұрынғы қалыптасқан бір экономика он бес экономикаға бөлшектеніп, жаңа құрылған тәуелсіз мемлекеттер қатты саяси экономикалық дағдарысқа ұшырады. Себебі, нарықты экономиканы толық қалыптастыру өте күрделі процесс.
Дамыған елдердің саяси экономикалық тәжірибесін біздің елде қалыптастыру үшін керекті жағдайлар: - меншіктің барлық түріне толық бостандық беру;
- шарашылықтың жұмысына арласпау;
- жоспарлау саясатын екі бағытта жүргізу;
- азаматтардың іс әркетіне толық бостандық беру;
- мемлекет тек қоғамды реттеп, басқарумен, заңдылықты, тәртіпті қамтамасыз етумен, демократияны дамытумен шұғылдануға міндетті;
1. Мамыров “Государственное регулирование экономики”
2. Нұрпеиісов Ж.Қ “Экономикалық теория”
        
        Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
Заң институты
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: Нарықты экономиканы мемлекеттік реттеу.
Орындаған:
Тексерген:
Астана - 200
Жоспар:
1. ... ... ... ... ... Үкіметтің экономикалық қызметтері.
4. Мемлекеттің әлеуметтік саясаты.
5. Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... қайта
құру саясаты жүргізілді. Бұл процестің негізгі ... ... пен ... ... ... саяси ұраны: Құқық саясаттың ... ... ...... ... ... деп ... Жеке меншік
пен қоғамдық меншік қатар өмір сүре ... деп үгіт ... ... қалыптастыру үшін ескі мемлекетті ... жаңа ... ... жеке ... ... ... еріксіз жою процесі
басталып, 30 – жылдардың ортасында елімізде қоғамдық меншік орнады. ... ... ... ... ... ... ... дәуірде елімізде шаруашылықтың , азаматтардың, еңбекшілердің
экономикалық бостандығы жойылып, оларды бірте – ... ... ... ... ... істуге мәжбүр етті. Сөйтіп, қоғамда ... ... ... аппараттағы жемқорлықпен бірігіп,бірте
– бірте Кеңес Одағын ыдыратып тынды.
Посткеңестік республикалар өздерінің тәуелсіздігін ... ... ... ... нарықтық қарым қатынасқа көшіріп, меншіктің
барлық түріне бостандық берді. Бірақ ... ... бір ... ... экономикаға бөлшектеніп, жаңа құрылған тәуелсіз мемлекеттер қатты саяси
экономикалық дағдарысқа ұшырады. Себебі, нарықты ... ... өте ... процесс.
Дамыған елдердің саяси экономикалық ... ... ... үшін ... ... ... түріне толық бостандық беру;
- шарашылықтың жұмысына арласпау;
- жоспарлау саясатын екі бағытта жүргізу;
- азаматтардың іс әркетіне толық бостандық ... ... тек ... ... басқарумен, заңдылықты, тәртіпті қамтамасыз
етумен, демократияны дамытумен шұғылдануға міндетті;
I. Экономиканы мемлекеттік реттеудің орны.
Экономикалық жүйелердің бір-бірінен ... ... ... пен ... ... арасалмағында.Әкішілік жүйеде
экономикалық билік толығымен мемлекеттің колында болады. Мұнда ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бағалар
белгіленеді. Нарықты экономикалы елдерде халық шаруашылығын реттеуші
негізгі күш ... ... ал ... ... ... атқарады.
Дегенмен бұдан нарық жағдайында мемлекеттің экономикаға араласуының мүлде
қажеті жоқ ... ұгым ... ... ... ... ... араласуынсыз тұрақсыз болады және ... ... шеше ... ... ... ... аткаратың кызметі әртүрлі.
Біріншіден, оның мақсатты кызметі нарық ... ... ... ... ... ... табылады. Нарықтың нәтижелі
қызмет атқаруына қолайлы жағдайлар жасау үшін құқтық ... ... ... ... ... ... экономикалык кызметтерінің екінші
тобына өндірістік ресурстар мен ұлттық табысты бөлу, халық ... мен оның ... ... ... мемлекеттік реттеудің екі жолы бар. Бірі - ... ... ... колында немесе бакылауында сақтау,
халык шаруашылығын калыптастарып отыратын заңдар кабылдау және мемлекеттің
қауіпсіздігін қамтамасыэ ... ... ... ... ... ... ... тікелей араласу, екіншісі экономикалық саясат
аркылы халык шаруашылығына жанама араласу жолы болып табылады.
Нарықты экономикасы дамыған елдерде ... ... ... орын ... Оған ... ... өндірістік кәсіпорындар,
акционерлік қоғамдардың бақылау пакеттеріне ие. болу, ... ... ... ... несиелері, мемлекеттік сауда, т.б. кіреді. Бұлар жиналып
мемлекетті коғамдык капиталдың қомақты бөлігіне ... ... ... ... секторында барлық жалдамалы қызметшілердің І/ІО бөлі-
гіндейі жұмыс істейді.
Өнеркәсіпті дамыған елдерде ... ... ... бір
қатарлы өндіріс салаларында - көмір ... ... жол, су және әуе ... ... байланыс жүйесінде. дамыған.
Әңгіме өндірістік құралдар мен жаб-дықтардың жиынтық құны ... ... ... ... ... ... реттеуге нарықтың құрылымдық
бөліктері арасындағы шаруашылық қатынастарды ... ... ... мен ... шешімдері де жатады. Заңдастыру актілері арқылы
экономиканы реттеудің мысалдарына АКШ-тың трестерге карсы Заңы, ... ... ... т.б. жата ... ... ... ... араласуына келсек, қой-ған
мақсатына байланысты мынадай экономикалык саясаттар жүргізі-
леді:
I/ ... ... ... ... ынталандыру;
2/ халықты жұмыс орындарымен қамтамасыз ету;
3/ сыртқы сауданы, әсіресе ... ... ... мен ... ... мақсатымен олардың жалпы
дәрежесіне әсер ... ... ... ... ... қайта бөлу;
6/ экономикалық прогресті қолдау, т.б.
Осындай экономикалық ... ... ... және ... құрайды. Фискалдық деп бюджеттік саясатты айтады,
оны мемлекеттің табыстары мен шығыстары арасында ... ... деп те ... ... Ал ... ... айналымдагы акша
сомасы мен несие жүйесін калыптастыру саясаты деген жөн. Фиксалдык ... ... ... ... ... ... Демек, бұлардың
байланыстары нарық жүйесінде әкімшілік ... ... ... ... елдер нарықтың механизм мен мем-лекеттік
реттеуді үйлестіру саясатын жүргізеді. Ал біздің республика сияқты нарықты
экономикасы енді ... келе ... ... ... реттеудің рөлі
жоғары болғаны абзал.
2. Үкіметтің экономикалық кызметтері.
Нарықты экономиканың өзін өзі қалыптастырып отыратын ... оның ... ... ... ... күштер де аз емес.
Сондықтан, нарықты ... ... ... ету ... мемлекет
оған құқықтық негіз бен басқа да коғамдық жағдайлар жасап отыруы қажет.
Құқықтық ... ... ... арқылы жасалады: жеке меншіктегі
кәсіпорындардың еркін өмір сүруіне құқықтық ... ... ... жеткізушілер мен тұтынушылар арасындағы "ойын тәртіптерін"
заңдастыру, өнімдердің жаңа үлгілерін еңгізу, акша ... ... ... ... ... мен ... ... ұстайтын
экономикалық тәртіптерін ең-гізеді. Мысалы, бекітілген ... ... ... шығаруға тыйым салады, этикеталарында саны мен сапасы
туралы мәлімет болуын, сондай-ақ өндірушінің мекен -жайы керсетілуін ... ... ... ... ... жол ... және кең
бұқараның нарыққа сенімін нығайтудың қамы.
Мемлекеттік заңдар кәсіпорындар арасындағы өндірістік ... ... мен ... ... ... ... ... үшін қажет. Мұндайда үкімет қазылық қызмет атқарады.
Үкіметтің қазылық қызметі ... ... ... бөлу үшін ... ... қатар нарықты айналым кұралдарымен қамтамасыз ету,
өнімдердің са-палығына ... ... ... ... ... нарыққа жағдай жасаудың алғы шарттары болып табылады.
Нарықты экономикада бәсеке негізгі ... ... ... ... ... жеткізушілерге, сондай-ақ тауар ... мен ... ... ... ... және ... орындататын
күш. Бәсеке жағдайында сатушылар мен алушылардың шешімдеріне нарық бағалары
үлкен әсер етеді. Нарықтың ... ... ... кәсіпкерлердің
жағдайы нығая түскенде, оны ... ... ... күйреуге
ұшырайды. Бәсеке бар жерде тұтынушылардың үстемдігі жүреді, ал ... ... ... ... мен ... ... дүниеге келуіне
әкеліп соғатыны белгілі. Монополиялық жағдайда өндірушілер мен сатушылар
саны азайып, олардың әрқайсысы жиынтық ... өз ... ... ... ... мен ... көрсету тарифтерін көтеруге мүмкіншілік алады.
Сөйтіп, монополистер ... ... ие ... ... ... ... көп зияң ... Сөйтіп, тұтынушылардың
үстемдігі өндірушілер мен сатушылардың үстемдігімен аумасады.
Монополия екі түрде болуы ... бірі - ... ... ... - ... ... Табиғи монополия жағдайында, яғни ресурстік
және технологиялык жағдайлар бәсеке тудырмайтын салаларда, үкімет тауар
бағасы мөн ... ... ... ... ... мемлекеттік
органдар құрады. Көлік, байланыс, электр қуатымен қамтамасыз ететін және
халыққа тұрмыстық қызмет көрсететін ... әр ... ... ... ... нарықтардың бағасы мен ... ... ... ... ... атап ... ... ұсату немесе сондай өнім шығаратын және кызмет ... ... ... үкіметтің монополияға қарсы жүргізетін
саясатына жатады.
Нарықты экономиканың ... ... ... ... екі ... мүмкін. Оның біріншісі - белгілі бір тауарлар қажетті мөлшерде
өндірілмесе, екіншісі - ... ... ... үшін қоғамның ресурстары
жетіспесе. Бірінші жағдай өндірістік ресурстардың бір ... ... ... байланысты болса, екінші жағдай алеуметтік игіліктерді
өндірумен байланысты. Нарық жүйесінің артықшылығының бірі - ... ... ... ... тиімді бөлу болып табылады.
Дегенмен кейбір жағдайларда өнім өндіру мен тұтынуға байланысты ... ... ... біреулерге аумасуы мүмкін. Ресурстардың мұндай аумасуын
жанама ... ... ... ... деп атайды, өйткені ол нарыққа
араласпайтын жеке адамдар мен әлеуметтік топтардың үлесіне ... ... ... ... дегеніміз, тауар өндіру мен тұтынуға ... ... ... орны ... ... ұшырауы. Бұған мысал ретінде
кәсіпорындардың ... ... ... ... сол ... халықтың денсаулығының төмендеуін алуға болады. ... ... ... ... жол ... жабдықтарды пайдаланбай,
ондай мүмкін шығындарды халықтың мойнына артады. Кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... косымша табыс
алулары мүмкін.
Осыған байланысты үкімет алмасудың шығындарын кәсіпорын-дардың
өндірістік ... ... ... ... шараны шығындарды кері
айналдыру деп атайды. Ол үшін екі түрлі "түзету" шаралары колданылады: бірі
– мұндай шараларды ... ... ... - ... ... салу.
Мысалы, коршаған ортаны ластауға тыйым салынатын заң кабылданады да, онда
алмасудың шығындары /қалдық суды ... ... ... ... байланысты мүмкін шығындар/ кіңәлі кәсіпорындардың өңдірістік
шығындарына қосылатын болады. ... ... ... ... салу ... ... ластайтын кәсіпорыңдардан бюджетке түсетін кірісті халыктың
шығындарымен қиыншылықтарын жеңілдетуге жұмсайды.
Аумасудың шығындарымен катар пайдасы да ... ... ... ... ... ... ... табыс әкеледі. Бұған мысал ... беру ... ... ... ... ... мен мамандық алу арқылы қоғам
мүшелері табыстарын молайтып, ... ... оның ... ... ... ... ... бұзақылық
жасаушылар, соған орай құқықтықты сақтауға жұмсалатын шығындар қысқарады.
Алмасудың ... ... үшін ... "пайдалы" тауарлар мен
қызметтерді сатып алу қабілетін көтерген жөн. Мысалы, көп балалы аналарға
ақшалай ... ... ... ... ... сұранысты молайтуға
немесе балалар бұйымдарын өндірушілерге жәрдем /субсидия/ беру арқылы
ұсыныстарын өсіруге ... Ауыл ... ... ... ... ... ... өндіруш кәсіпорындарға субсидия береді,
соның арқасында олардың өндірістік шығындары төмендеп, ... ... ... ... үшін қолданылатын субсидияны ... деп атап ... ... ... да ... пайдасын береді. Мысалы,
қоғам мүшелерінің ... ... ... ... еңгізілген елдерде бюджет
есебінен емделгендер шығындарын үнемдеп, алмасудың пайдасын ... ... ... толықтыру мақсатымен мемлекет денсаулықты қауыпсіздендіру
тәртібін еңгізеді. Кәсіпорындар бұл ... ... ... ... ... беру ... ... жағдайда да азаматтар осындай алмасудың
пайдасын көреді. ... ... ... ... ... ... тұрақ-тандыру
жатады. Экономиканың дәрежесі қоғамның жиынтық шығындарының көлеміне
байланысты болғандықтан, үкімет ... ... ... ... ... ... шығындары өскен сайын өңдірістің көптеген салаларының
көлемі өседі де, материалдық жеке ... ... ... ... ... Жеке ... кәсіпорындардың мұндай ресурстарды
молырақ пай-далануға капиталдары жетіспеген жағдайда, оларға ... ... ... ... алсақ, жеке меншіктегі кәсіпкерлер оларды толық
пайдалана алмайды және алдарына ондай мақсат қоймайды. Жұмыссыздық молайған
сайын, ... ... ... ... де, ... ... Осыны ескерген үкімет жеке инвестицияларды молайтуды ынталандырумен
қатар мемлекеттік секторда да жұмыс орындарын молайтуға тырысады. Жұмыс
орындарын молайтуға байланысты жиынтық ... ... ... ... ... ... ... өсіп, инфляцияның дәрежесі көтеріледі.
Мұндай жағдайларда үкімет шамадан асқан шығындарды кемітетін ... ... ... ... ... жою, ... т.б. ... жатады.
3. Мемлекеттің әлеуметтік саясаты.
¦лттық табысты бөлуде нарық ... ғана ... қам~ ... ... мен жұмыс күші иелерінің табыстары сұраныс пен ... және ... ... өнімділігіне байланысты қальптасады.
Осы тұрғыдаьн қарағаңда кәсіпкерлер мен мамандардың ... ... ал ... жұ- ... ... төмен болуы әділетті.
Сөйтіп, нарық коғам мүшелерінің жақсы өмір сүруіне кепілдік бермейді.
Экономикалары дамыған Батыс ... ... ... ... ... ... бір дәрежеде камтамасыз етуге ... ... бар. ... ... ... кең ... ... шаралар
қолдануын талап ететін "әлеуметтік нарықты шаруашылық" теориясы ерекше ... ... ... ... ... ... негізінде ғана емес,
әлеуметтік топ-тардың табыстарын қайта бөлуге мемлекеттің араласуы арқылы
да ... жөн деп ... ... ... ... ... бірі ... қалыптастыру болып табылады. "Табыс" деген ұғым әрбір әлеуметтік
топтың немесе жеке ... ... ... ... ... ... үшін ... үлестерін көрсетеді. Қоғам мүшелерінің табыс
дәрежесі ... ... ... ... ... ... ол ... немесе жеке адамның материалдық және рухани игіліктерді
пайдаланудағы мүмкіншіліктерін ... ... ... ... мен жалақыдан басқа да жағдайлар әсерін тигізеді, оларға тауарлардың
молшылығы ... ... баға ... ... ... ... ... білім беру мен медициналық ... т.б./ ... ... ... ... бөлу ... ... міндетті
төлемдер мен салықтар салады. Олар трансферттік төлемдердің негізгі қайнар
көзі болып табылады. Сөйтіп, ... ... салу ... ... ... ... тетігі және әлеуметтік саясаттың бір бағыты ... ... ... ... мен ... ... мүшелерінің
табыстарын теңдестірмейді, сондықтан олардың тұрмыс жағдайлары бірдей бола
алмайды. Нарықты экономикасы дамыған елдерде ... ... ... көп болады. Кедейшілікпен күресу үкіметтерінің алдында қашанда
тұратын ... ... бірі ... ... ... кедей отбастарының
тұрмыс дәрежесін күнелту минимумынан төмендетпеуде болып отыр.
Єлеуметтік қорғау жүйесіне әуеле жалданып қызмет ... ... ... ... ... ... ... жұмыс күні мен
еңбегін төлеудің тәртіптерін заңдастыру мем-лекеттің міндетіне жатады.
Нарыққа жаңа ... ... ... ... ... ... мен ... арасында үлкен алшақтық байқалады. Жалақының аздығын қайсы бір
саясатшылар бұл елдердің қазіргі экономикалық жағдайларымен ... ... ... ... ... ... ... жалақының өсуін "жақсы уакытқа дейін" қалдыра тұру ешқандай
экономикалық заңға ... ... ... ... ... өте төмен қалып отыр.
Нарықты шаруашылықта мемлекеттің әлеуметтік саясаты таңда-малы ... бір ... ... ... ... ... ... сақтауға жағдай жасайтын болса, екінші жағынан жоғары ... пен ... ... ... ... бұзбауы керек.
Халықты әлеуметтік қорғауда мемлекеттің мынадай қызметтерін ... жөн ... ... ... ... ... топтарға мүгедектерге,
зейнеткерлерге, балаларға т.б. ... ... мен ... ... .. .
- ... ... ... беру және ... даярлау арқылы
жұмыспен қамтамасыз ету;
- ғылымға, мәдениетке, білім беру мен денсаулық сақтауға мемлекеттік
қолдау ... ... ... және ... ... тұр-ғындарына
өтем қолдану;
- ойластырылған демографиядық және иммиграциялык саясат жүргізу.
Әлеуметтік қорғаудың ... ... ... ... ... ... ... қорлар мен қайырылымдық қаржы-лар арқылы жүзеге асырылатын
болуы керек.
Жалпы алғанда, өтпелі кезеңдегі әлеуметтік стратегияның ... бірі ... ... ... бағаттаудың негізінде
халықтың тұрмыс дәрежесін жоғарғы деңгейге жеткізуде болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Мамыров “Государственное ... ... ... Ж.Қ ... теория”

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономиканы мемлекеттік реттеу13 бет
Нарықтық экономиканы мемлекеттік реттеу.33 бет
Нарықтық экономиканы реттеу жүйесіндегі мемлекеттік бюджеттің маңызы14 бет
Нарықтық экономиканы реттеудегі мемлекеттік бюджеттің маңызы8 бет
Шығыс Еуропа мен Оңтүстiк Шығыс Азия елдерiндегi нарықтық қатынастар дамыту және экономиканы мемлекеттiк реттеу15 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеудегі фискальдық саясат және оның рөлі32 бет
"жаңажол" кен орнының автоматтандырылуын жобалау24 бет
n-ші ретті, коэффициенттері айнымалы біртекті сызықтық дифференциалдық теңдеулерді жалпыланған Абель формуласын пайдаланып шешу36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь