Әбділда Тәжібаев шығармашылығы

І. Кіріспе
1. Ақынның лирикалары.

ІІ.Негізгі бөлім
2. Поэмалары
3. Ә.Тәжібаев драматургиясы
4. Ә.Тәжібаев әдебиет тарихын зертеуші

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Бүгінгі көп жанрлы қазақ әдебиетінің көрнекті өкілдерінің бірі, ақындары мен драматургтерінің алдынғы қатарындағы атақты да дарындыларының бірі-Әбділлда Тәжібаев. Оның барлық салада, әсіресе поэзияда көп қырлы талантының толысып, Таир екеуінің, талпыныса қатар ұшқан қыран балапаныңың қанат қағысы тәрізді, қазақ әдебиетінің көбінде көз тартқаны белгілі. Бұл екеуі сонда-ақ әрқайсысы өз үнімен, өз серпінімен, өз ынғай, бейімімен таныла бастаған-ды. Сонда-ақ оқушы жұртшылық екі жас ақынның талантынан келешегінен ерекше үміт еткендей еді.
Әбділданың өткен қырық жылдық шығармашылық жолы – осы үміттің ақталу жолы, ақын есімінің әдеби абырой мен даңққа бөлену жолы болды, ақын есімінің әдіби абырой мен даңққа , бөлену жолы болды. Әрине, бұл оңай, даңғыл жол емес-ті. Шым-шытырық қиындығы мен азабын Әбділда алдындағы аға жазушылармен бірге тартты, ауыр жүгін де аға жазушылармен бірге арқаласты. Оның үстіне, үлкен талапты ақынның қол жеткен табысты місе тұтпай, әрдайым тынымсыз қол жетпегенге ұмтылуы оның жеке басының міндеті мен жауапкершілігін арттырады ауырлата түскен тәрізді. Сондықтан да Әбділданың өткен шығармашылық жолында кешегісіне бүгін, бүгінгісіне ертең көңілі толмағандай ұдайы жаңалық іздеп, өзгеріс жасау ізі жосылып жатады. Сонау 20-шы жылдардың екінші жартысында алғашқы жастық өлеңдерін жариялап, алдағы Сәкен, Бейімбет, Ильяс, Сәбит, Асқар секілді аға буын ақындарға иек арта әдебиет табалдырығын аттағаннан бастап, 1967 «Жартас» жинағын жариялағанға дайін Әбділла 15-20-ға тарта кітап шығарыпты, онданан астам пьеса жазыпты. Осының бәрі сол жаңалықпен өзгеріс іздерінің айғағы. Бұл іздердің мейлі көптеген шырғалаң, шытырманы болсын, бірақ жалпы сүрлеуі өрге өрлегені, сөз жоқ, өскелеңдіктің іздері еді.
1. Тәжібаев Ә. Шығармалары Бес томдық А. 86
2. Ысмайылов Е. «Жаңа белеске» А.1962
3. Дүйсенов М. «Ақын мұраты» А.1967
4. Кенжебаев Б. «Жылдар жемісі» А.1984
5. Қоңыратбаев Ә. «Шеберлік сырлары А.1979»
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ  БІЛІМ ЖӘНЕ
ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ ... ... ... ... тілі ... ... ... Әбділда Тәжібаев шығармашылығы
Орындаған: Кубаева Г.
Тексерген: Рахманова Ж.
Алматы, 2007
Ж О С П А Р
І. Кіріспе
1. Ақынның ... ... ... ... ... ... ... тарихын зертеуші
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Бүгінгі көп жанрлы қазақ әдебиетінің көрнекті өкілдерінің ... ... ... алдынғы қатарындағы атақты да дарындыларының бірі-
Әбділлда Тәжібаев. Оның ... ... ... ... көп қырлы
талантының толысып, Таир екеуінің, ... ... ... ... ... ... ... қазақ әдебиетінің көбінде көз тартқаны белгілі. Бұл
екеуі сонда-ақ ... өз ... өз ... өз ... ... ... Сонда-ақ оқушы жұртшылық екі жас ақынның талантынан
келешегінен ерекше үміт еткендей еді.
Әбділданың ... ... ... ... жолы – осы ... ... ақын есімінің әдеби абырой мен даңққа бөлену жолы болды, ақын
есімінің әдіби абырой мен даңққа , бөлену жолы ... ... бұл ... жол ... ... ... мен ... Әбділда алдындағы аға
жазушылармен бірге тартты, ауыр жүгін де аға жазушылармен бірге ... ... ... ... ... қол жеткен табысты місе тұтпай, әрдайым
тынымсыз қол жетпегенге ұмтылуы оның жеке ... ... ... ... ... ... тәрізді. Сондықтан да Әбділданың
өткен шығармашылық жолында кешегісіне бүгін, ... ... ... ... ... ... ... жасау ізі жосылып жатады. Сонау 20-
шы жылдардың екінші жартысында алғашқы жастық өлеңдерін жариялап, ... ... ... ... ... секілді аға буын ақындарға иек арта
әдебиет табалдырығын аттағаннан ... 1967 ... ... ... ... ... тарта кітап шығарыпты, онданан астам пьеса ... бәрі сол ... ... ... айғағы. Бұл іздердің мейлі
көптеген шырғалаң, шытырманы болсын, бірақ ... ... өрге ... ... ... іздері еді. Сөйтіп, бастан кешкен барлық творчестволық
кезеңдерінде Әбділда Тәжібаев ... ... ... ... ... жүрек
жырларымен қызмет етуінен еш уақытта таймай, шеберлігін шындай жүре, әр
салада өрел ... ... ... ... ... ... ... философиялық лирика мен лирикалық – философиялық поэма жанрларын
жетілдірді, драматургияда ... мен ... ... ... ... «Ақ
қайын», «Жалғыз ағаш орман емес», «Майра», ... ... «Той ... сықылды көрнекті пьесалар берді, әдеби сында «Өмір
және поэзия» атты құнды монографиялық еңбекпен көптеген байыпты ... ... ... алдында келе жатқан атақты ақын,
драматургті бүкіл жас буын ... аға ... да ... ... ... ... еңбегін, айрықша алатын орнын аңғартады.
Әбділда Тәжібаев 1909 жылы Қызылорда қаласында туған. Әкесі Тәжібай
1915 жылы қатыс ... алты ... ... ... ... қаладан тыс
Қараөзек деген жердегі төркініне алып ... ... он үш ... ... ақын ... ... ... мен нағашы атасының тәрбиесінде өседі.
Анасы Айманкүл араб, парсы тілі мен ... ... бар ... ... ... ол жаңа ... ... өлеңдерімен аты шыққан халық ақыны.
Нағашы ... ... ... кісі де сөз ... ... бар, ... ауыз ... үлгілерін көп білетін, көп айтатын кісі болыпты.
Оның үстіне Әбділда өскен ауылға Сыр бойының атақты ақын, ... ... ... ... ... сөз ... өлең-жыр мен қыз ұзату, бет ашу,
той бастау, шылдехана өткізу, бәдік ... ... ... , оқу, ... айту ... сөз ... ... бұл ауылда кең етек жайған
көрінеді. Осының бәрі ... ... ... ... еге ... ... ... басқа алданышы жоқ жесір ана да бар күшін, ынта,
ықыласын ... ... сарп ... оны жасынан өлең ... ... хат ... бар білгенін баласының миынына, көңіліне құя
берген.
Ол 1922 жылы ... ... ... ... ... ... интернатына қабылданып, бастауыш мектептің 3-класынан түсіп оқиды.
Алғышқы шәкірттік ... ... осы ... ... ... ... былай Шымкенттегі 7 жылдық орталау мектепті, Алматыдағы
Қазақтың Абай ... ... ... ... ... ... курсын бітіріп білім алған, тәрбие алған, газеттерде
корректопрлықтан редакторлыққа ... ... ... ... ... ... ... қызмет атқарып, тәжірибе ... ... ... ... төрінен орын алудан бұрын үлкен
шығармашылық сапар ... Ол ... 1927 жылы ... ... орын жоқ» ... ... ... Мұханов құрастырған ... ... ... Онда ... ... ... газетінің почта
тасушысы болып істейтін, 1927-29 жылдар аралығында тағы да үгіт сарынында
бірнеше өлеңдер ... ... ақын ... жерге, Қазақстанға, еңбек,
өндіріс, тап ... ... ... «Жұмысшы», «Еңбекші қазақ»
газеттерінде жариялады.
Олардың ішіндегі елеулілері: пейзаждық лирикаға жататын ... ... ... ауылының жаңалықтарын жырлаған «Үлес үстінде», «Той
күнгі толғау», тап күресін дәріптеген «Соғамын ... ... ... міне ... ... «Сорлайды екенбіз», социалистік еңбекті
қастерлеген «Екпінділер жыры», ... ... ... ... ... ... жорға қалам,
Қағазға тәтті жырмен кесте салам,
Шүмектеп, сорғалатып қзыл сия,
Майданның арпалысқан бәрін табам.
Толғауым дөңгелекпен ... ... ... ... ән салысады,
Жауменен сайысады, шабысады.
Ақынның алғашқы өлеңдерінің идеялық осы түйінге саяды.
1929 жылы Алматыдағы ... ... ... ... ... ... оқу жас ақын Әбділда үшін орыс
және ... ... ... ... ... ... ... үлгі алу кезеңі
болды. Бұл кезде жас өспірім ақынның өз поэзиясы да жарқ етіп, ... ... ... 1930 жылы ... ... ... ... »
деген өлеңі осының айғағы. Түрксиб түйіскенде жердегі ... ... мен ... ... ... ақын асау ... ... мен
бүгінгісін салыстыра сипаттап, ақын асау өзеннің ... ... ... сом ... ... ... ... тұрақ» болып, керемет
құдіретті күшке айналғанын, ол күш жаңа дүниенің ... ... ... ... ... да ... ... метафоралармен көтеріңкі
сарында бейнелеп берген. «Айнабұлақтан» кейін жазылған бірқатар ... ... жаңа ... ... жаңа ... ... өлеңдер. Мұнда сол кездің маңдай алды ақыны Ілияс Жансүгіровтің
қазақ поэзиясына жаңалық әкелген ... ... ... ... ... Мысалы, 1931 жылы жазылған «Далада» деген өлеңінде Ілиястың ... ... ... ... ... ... ... дала, қай далада?
Бүгінгі дала –кең дала.
Бүгінгі дала -өр дала,
Далаға шығам, таңдадым,
Ың-жың қимыл айнала.
1935-1937 жылдары ... ... ақын әр ... ... әр елдің поэзиясынан, өзіне үйренерлік ұстаз үлгі іздегенін, ... ... ... ... көреміз. Сонда ол алдымен орыстан ... ... ... ... ... ... Генрих Гейнені
тапты. Олардың поэзиясын оқыды да, ... ... ... да, өз ... үлгі де алды, оларға арнап өлеңдер де жазды. «Тараспен әңгіме» ақынның
әлі іздену, үйрену жолындағы ... ... бірі еді. Бұл ... мен ... ... де, өлеңдік түрі мен тәсілі жөнінде де
жаңалығы бар өлең. Советтік жылдар ... ұлы ... ... көп ... ... халқының оның ішінде украин мен қазақ елнің бақытты
өмірін жырлау үшін ақын ... тыс тың жол ... . Бұл ... ол тікелей
өз атынан емес, бір кезде езідген ... ... ... жер ... көп жылдар бірге азап шеккен украин халқының революциогер ақыны
Тарас ... ... ... ... нанымды нақтылық, табиғи тиімді
әсер берген.
Жазу үшін
Қазақ жырын,
Кедейінің
Көрген күнін
Тантырмаған бір қалам.
Күзет тұрып
Өлеңіме,
Бүғау түсіп өнеріме,
Өнеріме,
Аңду болған айналам,-
деген ... ... ... үзіндісінің өзінен өткен заманда нағыз
халық өнерінің, ... ... не ... ... көз алдына елестетесің.
Шевченко, Гейне, Пушкин сықылды ұлы ұстаздардың иек ... жас ... ... жер, ... өщен ... тебірене дырлайтын дәстүрін қабыл
алып, өзі де өте бір ... да әсем ... ... ... Нені кімше
жырлау керек дегенді ақын өлеңінде өзі-ақ айтқан:
...Сүйсе Гейне, анам ... суы ... суы ... ол ... ... ... ... Днепрді,
Жазса Пушкин Еділді.
Неге маған жарламасқа
Сыр-туған елімді!
Ақың көңіліндегі шын ойны ... Бір де ... жоқ. Сыр ... ... ... ... айтылатын, «Сенсің мені әлдилеген», «Сүйсең міне
маңдайым», «Ақ ... ... ... сүт ... ... ... жолдар, әйтпесе:
Сен де маған, жаным ана,
Днепрдей жарық бер.
Қол жетпеген көк жұлдызын,
Құшағыма алып бер,-
деп туған дариясына – анасына жаңа заманның ... ... ... ... ақын ... ... ... Ал өлең соңындағы: «Сырда туған Сырдың
ұлы, жаңа Гейне мен болам» деген екі ... әлгі ... ... ... ... адал ... жас ақынның асқақтап жеткен биігін ... ... ... ... ... ... үн ... шығатын
болды. Бұл-оның өз замандас ақындарынан ашалана бастаған творчестволық
бағыты - лирикалық ... ... ... ... ... ... бас көтерген «мен» - өмір құбылыстарын өзінің
жүрегінен ... ... ... бөлеп ұсынатын «мен». Сондықтан ол жан
жүйесі толқып ... не ... ... ... ... ... яки жалған лепірушілік оған мүлдем жат.
Ақын лирикасындағы осы бір өзгешелік бастан-ақ ... ... ... ... ... ... кемелденіп келе жатқан тұрақты сипаты.
Алғашқы өлеңдерінде Әбділданың «мені» жігерлі, жай иасындай ... ... көз ... ... Ол ... жігі біріккен,
қоғамнан қайрат, күш-қуат ... ... да ... ... ... ... ... «Күш» деген өлең мен «Адам», «Ремонт»,
«Күзетте», «Мен де шығам», «Көрісу» ... ... де жаңа өмір ... ... ... ... сенімін, күшін, қарқының, ақынның халқынан
ажырамас бірлігі мен қажырлы ... ... ... Бұл ... ... хылық пен жеке бастың, қоғам мен жеке адамның ... ... ... еді. ... ақынның осы бірлікті
сезінуінде жалынды жігер болғанмен, тереңдік пен нәзіктік ... ... ... ... ... жүре түзелгені белгілі.
Сыршылдықтың Ә.Тәжібаев поэзиясында бірте-бірте муретшілдікпен
өрілгенін байқаймыз. «Алтын ай» деген өлеңде ... мен ... ... әлгі ... ... ... ... ақын терезеден тесіліп сұлу
далаға қараған болады. Сонда алтынр ай оған бейне бір қалғыған жас ... ... ... ... ... көрінеді. Осы образды суретке ... ... асыл ... ... ... ... ... алтын ай!
Өлеңмен өрнек кестеліп,
Отырмын мен де ұйықтамай.
Ұйықтама, тыңда, алтиын ай,
Айтайын қызық сырларды.
Сырласып сұлу далада,
Күзетейік қырманды.
Әбділда кестелеген өлең өрнегі ... ... ... көріктене
де құлпырп береді. Оған жаңа түс, жаңа бояу, жаңа ... ... ... ... ... ... енді нәзік махаббат, берік достық, асқақ
ақындық сезімдері тоқылып, ақынның лирикасы көптеген ... ... байи ... Осы ... ... ... кірді күнім»,
«Қарлығаш», «Меруерт, маржан ... ... ... сен» ... ... көз ... Мысалы, махаббатты айтқан өлеңінде:
Маздап, сәулен, көзіңнен от жанады,
Кірпігіңнен меруерт шоқпар тамады,
Күйресе де, күл ... ла ... ... ... қағады,-
деп шын сүйген, құлай сүйген адамның отқа ұмтылған көбелекше өлер,
тірілерін ... ... ... жан құбылысын ақын қандай итауып суреттеген!
Сондай-ақ көл ... ... ... ... ақ ... ... рақатына батқан сүйген жарлардың серуені қандай таза, мөлдір,
сәнді көріністе суреттелеген дейміз.
Әңгіме суреттің әдемілігінде ғана ... ... ... ... екі ... дүниеге кіршіксіз таза мейірбан көзбен қарауында, шынайы махаббат
сезімінің мүлтіксіз сұлулығы мен шындығында. Енді бірде ақын ... ... ... ... деген өзекті ойын Әбділда жеңешесінің алыстағы
жарына жазған өлеңімен ... ... ... күн ... ... ... де жас боп ... атанбай, қартаймай
Сол күнде де көріссен,
Ақтарылар сыо қалмай,
Сол күндерді өлеңім,
Жетер бірге кір шалмай,-
Мұнда ... ұзақ ... ... ... ... ... ... қасқа ғана сюжетті өлеңнің ... өте ... және ... ... ... Сөйтіп, сөз болып отырған тұста Әбділданың
лирикасы нақтылық пен нәзіктікке, сюжеттілік, пен ... ... ... мен жаңа ... ашқан ы анық. Мұнда оның әр ел
әдебиетінен тапқан ұстаздарының (Пушкин, Лермонтов , Шевченко, ... ... ... ... осы әсер ... ... болмай, үстірт еліктеу
болған реттерде ақынды кейбір сәтсәздәке де ұшыратты. ... ... ... ... ... алыстатып алып, оны өз алдына дербес
мақсат еткендей, ол арқауы мен ... ... үзіп ... ... ... ... ... ме» деген екі ауыз өлең оқушыға «күйдім,
жандым» дегеннен басқа не ой, не ... ... ... күнім, неге сонша қарадың?
Кірпігіңнен аттың бір оқ, қаладың,
Отты көзім, емшін өзің ... (?) ... аман ... ... ... ... ... әчіресе «Кіріпігіңнен аттың бір оқ,
қададың», «Қансырамай қалай аман қаламын»?...» деген жолдар махаббат
сықылды ізгі ... ... ... ... ... ... таптырмайды.
Бір жақсысы мұндай өлеңдер мен жолдар Әбділдада ... көп ... ақын тез ... және ... ... ондайлардан тазартып
келеді. Ақын интонациясында сол кезде оқушы ұната бермейтін бір әуен ... От тым ... тым ... кететін реттер. Бұл әуеннің де ақын көп
ұзатай-ақ арылған.
Әбділда поэзиясында жаңадан өріс алған енді бір ... ... Отан ... ... құралатын сала. Бұл салада да
Ә.Тәжібаев поэзиясы жемсітер беріпті. Шығыста Япония , ... ... ... ... бас ... әр елге ... дүние жүзілік соғыс қаупі
төніп тұрған шақта, совет ақындары көзщ жұмып отыра алған жоқ. Осы ... ... ... қырағылыққа, сақтыққа шақырған шығармалар туа
бастағаны белгілі. Сонда Әбділді да ... ... ... поэма жазған.
Сұрапыл жылдар өтті. Социалистік Отан ... ... Бір ... соғыстан кейінгі алғашқы жылдардың ауырпалығы, ... аза, ... ... ... ... ... жағынан, ұлы жеңістің
рухы, тірі қалғандардың қуанышы, жаңа үміт пен ... ... ... ... ... совет адамының шындалған сенімі мен сезімі-осының
бәрі басқалармен қатар Әбділда поэзиясында жаңа ... мен ... ... ... ... ... адамның табиғи
сезімің, нәзік ... «Қос ... ... ... ... ... (халық ұғымына) бейкүнә арқылы ақын сұмдық қысталаң кездегі адам
жүрегінің бір заматтық жылы ... өте ... өте ... ... ақынның поэзиясы саяси және көңіл күйі лирикасымен қатар
әзіл, сықақ жанрында да ... бере ... ... ол Абай ... ... ... ... Және сол Абай сынаған мінез-құлықтарды сынайды.
Әрине, Абай сынаған сұмдар мен сұмдықтар ... ... ... ... әлеуметтік жағдай да келмеске кетті. Алайда Абай ... ... ... ... да кездеседі. Біздің
замандастарымыздың санасы мен салтында ... ... ... ... ... ... қылықтарды Ә.Тәжібаев дәл тауып
көрсетеді.
Поэмалары: Ә.Тәжібаев поэзияда бастан-ақ екі ... ... ... Ол –қасқа көлемді лирика мен ұзақ сарынды поэма ... ... ... тұңғыш туныдысы-«Құлғара». Бұл поэманың көзге ... ... ... шағындығы, өлеңінің жатықтығы, тілінің
құнарлылығы. Ал ... ... ... ... ... аспауы.
Бұрын езілген жалшының Совет өкіметі тұсында байдан теңдік, өш, кек ... ... ... ірі ... ... тынуы-схемаға айналған
сюжеттік тәсіл болатын. Ақын осы ... ... ... ... кеткен,
қаһарманының ішкі дүниесін, жан құбылысын терең ашып көрсете алмаған.
Ал «Батырақ Қобыланды» поэмасында Әбділда ... ... ... ... батырақ жігіт Қобыландының образын көрсеткен. Ол кез үшін бұл
жаңа тың талап еді. Бірақ жаңа ... ақын көне ... ... Өлеңдік техникасын қаншама әдемі, еркін игерді десе де, ескі ... ... мен ... ... мен ырғағы тракторшының реалистік образын
терең бейнелеу үшін қолайсыз жол ... анық еді. ... ... «Олқылық», «Құтқару», «Екі жаһан» поэмалары да адам образын нақты,
әсерлі ... ... ... сарынымен шыққан. Әрине, бұл
шығармаларда, дау жоқ, ақынның талпыну, іздену ізі бар, ... ... ... ... бүгінгі көзбен қарағанда, олар поэмаға қойылатын талапқа
толық жауап бере алмайтын ... еді. ... ... ... ... да ... іздену, үйрену дәуірін басынан кешірді. Ол қазақ эпосы
мен Шығыс дастандарын да қопарды. Абай поэмаларына да үңілді, ... ... Иса ... да үйренді, Пушкин, Лермонтов, Гейне поэмаларын да
үлгі тұтты, оларды қазақ тіліне аударды.
Міне, ақынның осыншама оқу, ... ... ... ... ... ... ... өзінде оның, онша ... ... ... ... жаңа ... ... көреміз. Бұл сүрлеу оны музыка
тақырыбына ... Оны ... ... ... ... Ілияс поэмаларының
игі әсері болған. «Оркестр» поэмасының бір геройы ... ... ... ... ... қобызшы Молқыбай шалды еске салады. Одан әрі
оның бәйбішенің алдында күй ... ... ... ... ... жігіттің хан Кененің қарындасы Қаншаның алдында күй тартқанын ... ... ... ... ... да ... ... күйге
қазіргі бақытты заманның шадыман күйі қарсы қойылып суреттеледі. Ескі күй
мен жаңа күйдің ... мен ... ... де ... ... Мұның өзі, бір жағынан, жас ақынның аға ... ... ... алу фактісін аңғартса екінші жағынан, екі ақынның екеуінің ... сары мен ... ... де ... түсінетінін көрсетеді.
Ілияс «Күй» поэмасында күй арқылы Бозінгеннің зарын суреттесе,
Әбділда «Оркестр» поэмасында «Аққу ... ... қос ... атып түсіре
алмаған жетім баланың сыбызғыға қосқан ... ... ... бәрі қандай
әдемі, әсем суреттелген!
Басқа жырлары да осы секілді ... ... ... ... ... ... ... атасы»), Абыл
(«Абыл») күйшілер туралы жазған поэмалары Әбділданың ән-күй тақырыбын
игеруде көп ... ... ... Бұл ... ... ... барлық жағынан сомдала, кемелдене түскені көрінеді. «Күй атасы»-қысқа
ғана поэма. Бірақ осы кесек туындыда ақын көп ... ... ... мағыналы, жұмыр, мінсіз.
Секілді Құрман жұлдыз көгіндегі,
Халықтың бір қамқоры ол күндегі,
Семсерін нажағайдан ... ... оты ... бір ... ... Құрманғазының ішті-тысты мінездемесі беріліп,
күй атасының ардақты образы жарқырап көз алдыңа ... ... ... ... ... өнері, Құрманғазының шәкірті, екендігі
анық көрінеді. «Күй атасы»-Әбділданың еркін игеріп, асыл сөз, тың ... ... ... ... ... ... елі мен түрікпен елін достастыруға қызмет
еткен Абыл күйінің керемет күшін көрсеткен «Абыл» атты ... ... ... ... болады. Әбділданың ақын, әнші Нартайға арнаған екі поэманың
үзіндісі, аңыздарға құрылған. «Мерген», ... ... ... ... ... ... ... бөленген сәтті шығармалары. Жетім-
жесір ... ... ... ... алу» ... Отан соғысының
құрбаны болған ер жігіттің қаһармандық істерін жырлаған «Дос ... ... ... ... күреске шақырған «Толғауы» темірші қарттың
образын жасаған «Темірші» ... ... ... туған жырлар. Тек
бір ғана ескерерлік жай: «Дос ... » ... Ұлы Отан ... ... ... оның ... аңыз түрынде алмай, нақты реалистік
жоспарда алып жасау керек еді.
Баласының атын Адам ... оны ... ... ... қарттың асыл қасиеттерін Әбділда ... атты ... ... ... ... ... ... қарапайым
кісінің жаңа адам туралы ... ... ... ... тазалығымен,
дұрыстығы таң қалдырады.
Жалпы алғанда, ... ... ... ... ... ... шыққан талант нелері, ер жүрек жауныгер, адал жанды
әзиз ана, ақ ... ... ... ... ... ... ағшы,
жылқышы, қойшы, егінші болып келеді. Бұлардың ... ол ... ең ... таза ... ... Оларды жан-тәнімен сүйіп, шын жүрегімен жырлайды.
Әбділда поэмаларының ішінде туған Қазақстан республикасының тың
өлкесіне айналғанын үлкен ... ... ... бар ... ... ... ... Өте мағыналы, серпінді толғаулар.
Бұлардың нақты ... жеке ... ... тың игеруде айрықша
ерлігімен танылған біздің даңқты Ленин комсомолы достасқан совет ... ... ... ... ... да, ... ... көркемдігі жөнінен кемелдісі де «Портреттер» поэмасы.
Шағын ғана поэмада бір семьяның тағдыры көрсетілген, Ақын ... ... ... ... өз ... ... ... жыл ішіндегі бастан
кещкен оқиғаларды суреттейді.
Есімде бәрі ескірмес іздер
Ауысты талай қайғы мен шаттық ... жаңа ... ... рет ... ... рет ... .
Бұл ретте қырық жыл. Мұнда біз жаңа ... ... ... ... ірге ... көреміз, Бостандық таңын атқызу
үшін ерлік күрес ... ... ... ... жау қолынан қаза
болды, Совет өкіметі орнағаннан кейін ескі ауылды жағарту күресіне жан-сала
қатысқан тракторшы ... ... жау ... мерт ... бері ұлы Отан
соғысы тұсында халықтың күресте жеңіп орнатқан жаңа ... ... ... ... деп, ... қарындасы қайтыс болады. Бір қайғыдан бір
қайғы. Бірақ бір ыңғай қайғы емес. Қуанышы да бар. ... ... ... ... ... ... рух ... өркендей береді. Неге? Өйткені
өлген артынан өлмек жоқ. Уақыт зырғи береді. Уақытпен бірге ... ... да ... ... ... жаңара береді. Ұлы ... ... ... ... үшін қан ... ... қаза ... ерді өлді деуге болмайды.
Олар кейінгі ұрпақтың жүрегінде мәңгі жасайды.
Ақынның терең толғанып, философиялық ойшылдықпен ... ... ... ... ... ... ... ініден балаға көшкен шойын
сағат – осы идеяның нақты символы, уақыт проблемасының, өмір ... ... ... ... ... ... ... шойын.
Отырмын бағып мен отын оның
Уақытпен бірге қозғалып ойын,
Ой деген қандай, ой деген қандай,
Теңіздей терең кетемін батып
Қараймын сонау ертеңге ... ... ... ... ... мен өлсем егер,
Тоқтамай уақыт таратады алға
Ертеңнің тағы иесі келер,
Тапсырдым сендім жас балаларға.
Мына үш ... ... ... түйіні айқын көрініс
берген. Осы түйінді советтік қоғамның әр ... тән ... ... әр ... сай ... адам ... арқылы бір семьяның
тағдырына ұштастырып реалистік жоспарда көрсете алу-ақынның сөз жоқ, соңғы
жылдардағы ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері бар. Оның
лирикасына тән сыршылдық пен шыңшылдық, ойшылдық пен ... ... ... ... поэмаларының өлеңдерінен айырмасы көбіне –көп көлемі мен
сюжеттілігінде ғана болып келеді.Көлемді ... ... ... ... ... терең толғануы үшін молырақ мүмкіншілік беретін
көрінеді. Әйтпесе Әбділда эпикалық ұзақ сонарға, кең ... ... көп бара ... Оның ... ... гөрі лиризм басым, оқиға
тіркесінен гөрі сезім толқыны басым. Сол себепті Әбділда ... ... ... поэмаларынан шығынырақ. Поэмаларының романтиаклық
тыныста ... онды ... ... асыл ... ... ... адамгершілікті ардақтайды. Әрдайым алдыңғы шепте көбік
ататын ақын сезімі жаңа ... ... ... жаңа ... жырын
жырлайды. Әбділданың лирикасы секілді поэмалары да биік талап ... ... ... ... ... ... творчествасының бастапқы он
жылнда бірыңғай поэзиямен айналысты. Ақындық талантын ... ... ... ... кейін ғана ол драматургия саласына қол ұрды. Бұл
саладағы драматьургтың тырнақ алды туындысы-1938 жылы ... ... «Ақ ... пьесасы. Содан соң азамат соғысы тақырыбына арнап «Терең
көл», ертегінің ізімен ... ... ... ... «Біз ... ... бірігіп Ұлы Отан соғысының ері, Совет Одағының
Батыры қазақ қызы ... ... ... «Мәншүк», өзбек ... ... алып ... ... атты пьесалар жазды. Мұның
бәрі ... ... ... ... мен «Біз де ... ... идеялық нысанасы
анық емес, бұлдыр деген күнәмен кезінде сынға ілінді. Кейін ... ... ... ... ... ... Басқа пьесаларының да азды-
көпті кемшіліктері бар еді. Бұл осы ... ... әлі кем, ... ... болмаған драматургтың алғашқы қадамында аяғын ... ... ... ... ... ... туындылар бере бастаған
тұсы-соғыстан кейінгі кезең. Мұндағы драматургтың ... ... ... ... ... пьесасы (кейін «Жалғыз ағаш орман емес» ... ... ... ағаш ... ... драмасында тартыс ... ... ... ... пен ... ұйымының секретары Арман
Абзаловтың арасындағы ... ... ... көп жыл ... ... көп еңбегі сіңген адам. Бірақ ол келе-келе даңдайсып,
өзімдікі дұрыс деп, ... кісі ... ... ... ... ... ... колхозлың бұдан былай ілгері басуына кедергі бола ... ... ... ... ... ... Телғара бұлаң-талаң болады,
жақын адамдарын өас көреді, дұрыстықты жақтаған, Арманмен алысады. ... ... бас июге ... болады. Драмалық тартыстың мұндай түрі
сол кездегі ... ... ... да бой көрсеткен.
Драматургтың сәтті шыққан келесі туындысы-«Майра» драмасы. Бұл –
ақын Әбділданың творчество, ән-күй ... ... ... ... драма тілімен дамытқан әрі ақындық драма, әрі арамалық поэма
дерлік туынды. ... шын ... ... әнші ... ... ... мақсат еткен автор бұл пеьесында шындықты негізге ала ... да ... ... ... ... ... көздеген Ескіліктің,
озбырлықтың дүлей қара күштеріне қарсы өзінің асыл сезімі, адамдық ... ... ... үшін ... ... ... романтикалы
көріністермен әсерлі алынған ... ақ ... шын ... ... ... драма жанрындағы кемелді туындысының бірі-«Көңілдестер»
пьесасында жаңа жіне өте ... ... ... Онда ... осы ... арасындағы сыбайластық, көңілдестік сықылды ұнамсыз қылықтарды
сынға алып, адал турашылдықты, әділеттілікті, партиялық Мәліктің ... ... ... ... ... Ол ... ... Дәуреннің, оны
сыбайластықпен қолдап, министр ету үшін оңбаған әрекеттер ... ... ... ... жат өылыөтарына қарсы күреседі. Оларды
жөнге салмақ болды. Ақыры өзі мерт ... ... мерт ... ... жеңетіндігіне көрерменді шексіз сендіреді. Мәлік сықылды
сәтті шыққан ұнамды образ барлық ... ... ... ... ... Келтек, Сапар) жексұрын істерімен дараланып, көрерменнің жиркенішг
сезімін туғызады. Бұл –тартыстың негізгі жолы ... ... ... ...... суретші әйел Маржанның өнерін, адал жанын
жаратуы, екінші-көңілдестердің ... жапа ... ... ... ... ... ... қызы, Дәуреннің қвзіргі әйелі-Розаның
бұрынғы сүйген дігіті ... ... осы бір ... әжептеуір
ширатылып, жалпы сюжеттік құрылысты жақсы ... ... ... ашылуына аса көп көмегі тимейді. Бұл –драманың әлсіз жері.
«Дубай Шубаевич» пен «Тойболарда» - Ә.Тәжібаев творчествосын-дағы
сатиралвқ өзекті ... ... ... ... алғашқысында
комедиялық элементтер мен өткір тіл жеткілікті болғанмен, образдары жалаң
жағдайда, үстірт көріністермен ... ... ... ... Бұл ртте «Бой боларда» комедиясы ... бір адым ... ... ... комедиялық жағдай, комедиялық образдар бір
жүйеде ... ... ... ... драматургия саласындағы драма мен комедия
данрын қатар ... жаңа ... ... ... ... еңбек етіп
келеді. Жуырда жазған «Қыз бен ... ... ... ... ... әр ... тынбай ізденуін дәлелдесе керек.
Үлкен ақын, көрнекті драматург, поэзиясының нәзік зерттеуші ғалымы
Әбділда Тәжібаев қырық жыл бұрын өзінің ... ... ... пионері
еді. Қазір ол енді сол әдебиеттің төріндегі азын-аулақ ақсақалының,
ақылгөйінің ... ... әлі ... ... кемелді кезеңіне енді
келген, күш-қуаты бойында, шарықтау шегі алда-қажырлы қайраткерінің ... ... ... Ә. ... Бес томдық А. 86
2. Ысмайылов Е. «Жаңа белеске» А.1962
3. Дүйсенов М. «Ақын мұраты» А.1967
4. ... Б. ... ... А.1984
5. Қоңыратбаев Ә. «Шеберлік сырлары А.1979»

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жөкей ақын10 бет
Қазақ поэзиясындағы Әуезов бейнесі6 бет
Әбділда Тәжібаев5 бет
C++ тілінде сызықтық тізіммен жұмыс29 бет
Corel Draw графикалық редактор28 бет
Delphi ортасының мүмкіндіктері24 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Ауызекі және көркем шығарма мәтініндегі диалог: лексикалық, синтаксистік, стилистикалық сипаттама153 бет
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін дамытудың әдістемелік жүйесі39 бет
Бездер мен гормондар18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь