Монополия түрлері, түсінігі, ерекшеліктері және монополиялық қоғамдастар

Кіріспе
1. Монополия түрлері, түсінігі, ерекшеліктері және монополиялық қоғамдастар
2. Халықаралық монополиялардың ролі

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Қазақстанның монополия нарығын зерттеу жүзінде көптеген мәселелерді талқылауға арналған. Өндіріс тиімділігінің жоғарылауы экономикадағы демонополизация процесін басқару шарттар жүйесіне байланысты. Мемлекет тарапынан нарыққа бақылау жүргізу, жағдайларды талдауы арқылы жаңа монополистердің тууы, осы өндіріс орындарының жұмысын басшылыққа алуы табиғи монополияда нақты бәсекелестіктің жоқтығының негізгі себебі болып табылады. Нарықтық экономиканың дамуына қарай мемлекет араласуының бағыттары мен түрлері өзгеруі керек. Антимонополиялық заңдардың негізгі қарастыратын мәселесі — еркін бәсекелестікті және кісіпкерлікті қолдау, тұтынушылар құқығын қорғау, т.б.
1. Аубакиров Я. А. Байжұманов Б.Б. / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Алматы. Қазақ университетi.
2. Хайман Д.Н. Современная микроэкономика: анализ и применение. В 2-х т. Т. II. – : Финансы и статистика, 2008. – 384 с.
3. Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 420 бет.
4. Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2007. – 219 б.
5. Жайдары Ж.Б. “Этапы достижение конкурентспособности компании (на примере рынка телекоммуникации)”. // Аналитик. – 2004, №3.
6. Мамутов Б.А. “Управление финансово-экономической деятельностью предприятие (на примере ОАО “Казактелеком”). // XXI ғасырдағы “Мемлекет және бизнес” халықаралық ғылыми-практика конференциялары материалдары. – Алматы, 2006. 2 бөлiм.
        
        Жоспар:
Кіріспе
1. Монополия түрлері, түсінігі, ... және ... ... ... ... ... ... нарығын зерттеу жүзінде көптеген мәселелерді
талқылауға арналған. Өндіріс тиімділігінің жоғарылауы ... ... ... ... ... байланысты. Мемлекет
тарапынан нарыққа бақылау жүргізу, ... ... ... ... тууы, осы өндіріс орындарының жұмысын басшылыққа алуы
табиғи ... ... ... ... ... ... ... Нарықтық экономиканың дамуына қарай мемлекет ... мен ... ... ... ... ... ... мәселесі — еркін бәсекелестікті және кісіпкерлікті ... ... ... ... ... түрлері, түсінігі, ерекшеліктері
Нарық құрылымының ерекшеліктерін сипаттайтын ең басты көрсеткіштердің
бірі, осы қарастырып отырған ... ... саны ... ... бәсекелес нарығында тауарды сатушылар және сатып алушылар саны ... ... ... ... ... жеке ... тауардың нарықтық
бағасына әсер ете алмайды. Тауардың бағасы ... ... пен ... ... ... ... Осының салдарынан тұтынушылар мен
сатушылар жетілген бәсеке нарығында тауардың ... ... деп ... ... тыс деп қабылдайды. Өнім өндірушілердің басты мақсаты
пайданы ең жоғарғы деңгейге жеткізу, сондықтан олар ... ... ... анықтауға ынталанады.
Бәсекелесу деген сөздің өзі экономикалық пайданы бөлу және тұтынушының
таңдауының бар екендігін көрсетеді. Дәл осы ... де ... ... ... үшін ... ... Ал монополия
жағдайында тұтынушының алдында бір ғана ірі ... ... ... да, қаламаса да монополистің өнімін пайдаланып, оның тағайындаған
бағасын қабылдауға мәжбүр болады. ... ... ... ие болуына
оның тауарына ерекшеленуімен қатар, осы тауардың алмастырушысы аз болуы да
әсерін тигізеді.
Негізінен монополияның ... ... ... ... ... бар. Олар:
1) өнімнің ерекше болуы;
2) тосқауылдың көп ... ірі ... ... ... ... ... ... өтуне байланысты рынок құрылымдары
күрделене түстi. Олардың ... ... ... ... да орны ... Сондай-ақ ұлттық экономиканың тұрақты дамуына және
елiмiздiң әлем таныған алдыңғы қатарлы елдер ... ... ең ... ... ... шаруашлық құрылымының қызмет етуiнiң тиiмдiлiгiн
арттыру болып табылады.
Экономиканың негiзгi ... ... ... ... ... ... ... уақыт талабы болып отыр. Себебi, өнеркәсiп кез-
келген ... ... түп ... ... ... оны жоғары
деңгейге көтеру үшiн инновациялық-инвестициялық ресурстармен қамтамасыз ету
бәсекеге қабiлеттi тауар өндiруге ... ... ... ... жоғары бәсекеқабiлеттi алдынғы
қатарлы елдер санатына қосылу үшiн, тұрақты ... ... ... ... ... ... ету ... “Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ұзақ ... стратегиясын қабылдады. Стратегияның негiзгi мақсаты
– бәсекелестiкке шыдайтын, импорт алмастырушы және ... ... ... ... ... ... көрсету саласын мығымдау.
Стратегия мақсатындағыдай бәсекелестiкке шыдайтын, импорт алмастырушы
жеңiл және тамақ өнеркәсiптерiн қалыптастыру үшiн рынок ... ... түрi ... ... орны ерекше. Яғни, монополиялы
бәсеке рыногында ... ... ... өндiруге фирмалар ие
болып, рынокта монополиялық билiкке ұмтылады. Фирмалардың арасындағы мұндай
бақталастықтың ... ... ... артықшылығы сол, егер монополия
рынокта тұтынушылар алдында жалғыз ғана фирманың өнiмдерi болып, олар соны
тұтынуға мәжбүр болады, ... кей ... ... ... өз өнiмдерi
өнiм сапасын жақсарту үшiн артық шығындар жұмсамауы да ... ... ... ... ... түрде өтiп отырады. Ал, ... ... ... ... көп ... ... ... төтеп беру үшiн өз өнiмдерiнiң сапалы және ... ... ... қамтамасыз етедi.
Мұндай инновациясы бар, еркше сапалы өнiмдер өндiретiн салалардың саны
көбейiп, олардың дамуы елiмiздiң ұлттық ... үшiн ... ... ... Басқа мемлекеттермен салыстырғанда Қазақстанда өнеркәсiптi
дамытуға барлық жағдайдың бар екендiгi белгiлi. Шикiзат қорларының молдығы,
еңбек ... мен ... және ... ... ... ... құру үшiн ... кеңдiгi, жағрапиялық жағынан орналасу
тиiмдiлiгi, iшкi және сыртқы нарыққа шығудағы бiрқатар артықшылықтар –
мұның бәрi ... ... ... iшiнде өңдеумен айналысатын
кәсiпорындардың алдында жаңа мүмкiндiктер ашады.
Осындай ... ... ... кезек күттiрмейтiн, қарқынды даму
жолына түсудi талап ететiн салалардың бiрiне ... ... ... ... ... ... бүгiнде Қазақстанда монополиялық бәсеке
рыногында тамақ өнiмдерiнiң бәсеке қабiлетi бiршама ... ... ... жағдайы әлi де болса дамуды, экономикалық ... ... ... атап ... ... бәсеке рыногы көбiнесе жеңiл
және тамақ өнеркәсiбiнде көрiнiс табады. Жеңiл өнеркәсiп ... ... ... өсу ... ... ... және тiгiн ... 2006
жылы 1999 жылмен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... төмендегенiн көрсетедi. Шикiзат пен
материалдардың тапшылығы ... ... ... ... (“Тұлпар”АҚ), айналым
қаржыларының жетiспеушiлiгi (“Атрико” АҚ, “Котекс” АҚ, ... ... ... АҚ) ... кәсiпорындарды тығырыққа тiредi.
Қазақстан нарығына келiп түсетiн тоқыма және тiгiн өнеркәсiп өнiмдерi
көп жағдайда үкiметi жеңiлдiктер мен ... ... ... ... Сөз жоқ, ... ... ... отандық тауарлардан төмен, бағасы
арзан. Статистика мәлiметтерiне жүгiнетiн ... ... ... импорттау көлемi 700 млн. АҚШ долларын құрайды екен, ал қалғаны
астыртын әдiстермен сырттан тасылады.
Импортталатын тауарлар ... ... ... жеңiл
көлiктер, медикаменттер, жиһаздар және т.б. Ресей, Германия, Түркия,
Оңтүстiк ... ... ... Азия сияқты елдерден ағылып келуде.
Сарапшылардың топшылауынша , тоқыма және тiгiн өнеркәсiбiнiң ойдағыдай
дамымай отыруының басты себебi ... ... ... ... ... тоуы болып отыр. Негiзгi құралдардың тозу шамасы – 31,5%,
олардың жаңару коэффицентi – 0,7%, ал ... ... – 0,8% ... ... салаға мемлекеттiң әсерi салық салу, несие беру және лизингтiк
қатынастарды ... ... ... ... ... аппараттардың
ескiруiнiң басты себебiне тоқтайтын болсақ, мемлекеттiң белсендi қолдау
шараларының ... деп ... ... ... ... ... жақсы жолға қою арқылы “Қыз Жiбек” АҚ-да өнiм ... ... ... ... осы қаржыларға әр түрлi үлгiдегi өнiм өндiруге
мүмкiндiк беретiн жаңа құрал-жабдықтар ... ... ... ... жағдайын “Қазақтелеком” ААҚ мысалға алу арқылы
зерттедiм. Табиғи монополия “Қазақтелеком” ААҚ ... ... және ... ... байланысында қызмет етедi. Ал интернет
және жанұялық телефондар, ... ... ... ... ... iс-
әрекетте болып табылады.
“Қазақтелеком” ААҚ қазiргi таңда байланыс ... ... ... тораптары бойынша бәсекелестерi “Nursat”, “Patelko”, “Алтел”, “
GCM Қазақстан”, “K- Mobail”, “Унинад” компаниялары болып ... ... ААҚ 1990 жылы осы ... ... ... ... 85% болса, ал 2004 жылғы мәлiметтер бойынша ақпарат және
интернеттегi үлесi 58%
Қазақстанда қазiргi ... ... ... ... ... ... саны ... күнге көбейiп, бәсекелi
орта қалыптасуда. Бұл бiр ... ... ... үшiн ... ... жоғары сапалы қамтамасыз етуiне әкеледi.
Мысалы “Қазақтелеком” ААҚ өзiнiң бәсекелестiк ортасын ... ... ... ... ADSL –ге ... ... ADSL ... жылдам
әрi сапалы қызмет етедi. Сондай-ақ бұл жүйеде бiр мезгiлде интернеттi
қолдануға және телефонмен ... ... Яғни ... ААҚ ... ... ... тұтынушылардың қаржысын және уақытын
үнемдеуге жағдай жасайды.
Ал екiншi ... ... ААҚ ... және ... ... ... ... монополист компания болып табылады.
Ол монополист ретiнде және телекомуникация саласында ұлттық ... ... екi ... ... өз ... ... ... өзiнiң телекомуникация қызметiн халықаралық стандартқа сәйкестiру
болып табылады. Сондықтан ... ... ... ... “ ұлттық
ақпараттық супер магистрал” ... және ... ел ... ... ААҚ 2003 ... ... ... келiп, компания иновациялық
телекомуникация жүйесiн ... ... ... ... 2400 ... торап тартумен сәттi аяқтады, сондай – ақ ... ... және ... ... жылы “Қазақтелеком” ААҚ 1600 км болатын ... ... ... ... ... ААҚ ... және
аймақаралық бесекелестiкте орны өте төмен. ... ... ... ... ... бiз әлемдiк рыноктағы шетел ... бере ... ... ... ... ... екi ... қызмет
туындап отыр: өз қызметiнiң тиiмдiлiгiн ... және ... ... халықаралық стандарттар саласына енгiзу.
Осылайша компанияның таза пайдасының ... ... ... ... ... ААҚ ... мақсаты
Анализ көрсеткенiндей, телекомуникация саласында басты табиғи
монополия телекоммуникация ... мен ... ... ... ААҚ ... ... ... элементi бұл қызмет
көрсетуде инновация мен техниканы жоғары дәрежеде, ... ... ... ... ... Бұл шара ... таңда iске асуда. Оның
көрiнiсiн ... ААҚ ... ... ... ... “Ұлттық
ақпараттық супермагистрал” торабынан көруге болады.
2. Халықаралық монополиялардың ролі
Халықаралық монополиялардың ... ... ... ... ... ... экономикалық жағынан бөлісудің
жағдайын жасады. Бұл әлемдік рынокты, шикізат көздерін және ... ... ... ... жиынтығынан тұрады.
Халықаралық экономикалық жағынан ... ... ... ... ... көлемі және қуат. Түптеп ... ... мен ... экономикалық бөлісудің тағдырын шешеді. Халқаралық
монополиялар өздерінің құрамы мен іс- әрекеттері жағынан ... ... ... ... бір ел ... иелігіндегі монополиялар
одағы.
• Екіншісі- шоғырланудың неғұрлым жоғары түрі , ... ... ... ... халқаралық монополистер одағы.
Бұлар бұрынғылар мен салыстырғанда өндіріс пен ... ... биік ... ... да ... ... үстеме монополия деп атаған.
Мемлекеттік-монополистік капитализм халқаралық монполиялардың ... күш- ... ... ... ... басында- 46, біздің
ғасырымыздың басында(1910ж.) - 160, отызыншы жылдары – 320, ... ... ... доллары бар 500 осындай монополияларболды.
Қазіргі көп ұлтты монополиялардың тірегі-Американың компаниялары. Бір
ғана фактіге жүгінейік. Американың көп ... ... ... мен ... ... ... ұлттық табысының жиынтығына тең.
Энергетика саласындағы “Эксон” атты монополияның тек қана бір ... ... ... 110 млрд ... Бұл Швейцария, немесе
Австрия мен ... ... ... ... көп ... сөз. Сонымен
бейнелеп айтқанда бір корпорацияның өзі ғана, бір ... ... ... десе болады.
Ұлтаралық капиталистер одағының дүниежүзілік ... ... ... мәні мен ... бар. ... бұл ... ... пайда табудың жолдарының бірі. Демек, интернационплдық теоретик,
лидерінің бірі ... және ... ... ... мүддесін
қорғайтын “білімділердің” ұлтаралық монополиялардың интернационалдық сипаты
капитализм кезінде ... ... ... ... ... жоққа
шығарады, шындыққа ешбір жанаспайтындығын дәлелдейді.
Қазір халықаралық ... ... ... ... көп ұлтты және
ұлтаралық монополиялар.
Дүниежүзілік екінші соғысқа дейін ... ... ... ... ... ... жылдардан бастап ұлтаралық монополиялар
жедел қарқынмен өсті, тез күш ... ... тән ... ... ... ал қызметінің шеңбері – көп ұлтты халқаралық қуаты- дүниежүзілік
капитализмді қамтиды, мақсаты- монополиялық үстеме жоғары ... ... ... капитал жекелеген елдер ауқымында да, сондай-ақ
бүкіл дүниежүзілік шаруашылық ауқымында да ... ... ... ... ... қойылатын шартр бар. Ол мынау: 70-інші жылдары
1млрд долларқаржысы бар монополияларды жатқызатын. ... ... ... ... ... көлемі 2млрд доллар болуы шартты мәселе.
Мемлекет пен көп ұлтты корпорациялар арасында үнемі ... ... ... Ол екі жақты.
• Біріншісі-осындай монополиялармен олардың орналасқан ... ... ... ... ... ... ... бас компаниясы дамыған елдің территориясында
орналасады. Әлемдік ұлтаралық корпорациялардың 80проценті АҚШ, Англия,
ГФР, Швейцария және ... ... ... ... ... мен ... ... орналасқан
мемлекеттер арасындағы қарым- қатынас.
Мемлекет “өзінің” ұлтаралық монополияларына ... ... да ... ... ... Егер мемлекет мүддесіне сай келетін болса қолдап, көмек
береді. Іс- әрекеттері мемлекет мүддесінен ауытқыса тосқауыл қойып, ... ... ... ... ... ... ... алу, дүниежүзілік
жалдамалы еңбекті қанау процесін күшейту.
Қорта айтқанда ұлтаралық корпорациядар дамып келе жатқан ... ... ... ... ... ... баға жүйесі үстемдік етеді. Осының
нәтижесінде рынокта бағалар өз ... ... ... ... ... ... отырмайды. Баға қатаң ... ... ... ... ... қалыптасуға мәжбүр болады. Қандайда бір теңдік
негізінде құрылмайды. Монополияланған тауарлардың бағасының қолданылатын
мерзім ұзақтығы мен ... ... ... нақты құнынан артық болады.
Алайда монополиялық бағалар да өзгереді. Олардың объективті ... ... ... ... ... ... ... мәңгілік өзгеріске ұшырамайтын
құны болмайды.
Сөз болып отырғандарға қоса монополиялық үстеме жоғары пайда алудың басқа
да қайнар ... бар. ... ... ... ... жұмыс күші құнынан төмен ақы төлеу арқылы және
құн мен өндіріс бағасын артыру ... ... ... ... ... ... ... дәрежесінің де жоғары
екндігін көрсетеді.
Монополистік емес кәсіпорындарда өндірілген эквивалентсіз сауда ... ... ... бір ... ... осы ... ... бәсеке нарығының ерекшелiктерi жетiлген бәсеке мен
монополияға тең кейбiр қасиеттерге сәйкес келедi. ... және ... ... ... ... ... шығару қызмет көрсетудiң басқа да көп
түрлерi монополиялық бәсеке нарығының іс-әрекетi.
Қазiргi жетiлмеген бағалық емес ... ... ... ... арқылы пайданы көбейту жолын iздеу әрекетi, әсiресе
фирмалар ... ... ... ерте ме кеш пе ... үшiн ... төлей
алмау жағдайына әкеледi.
Жетiлмеген бәсекелi рынокты механизмiн түсiну үшiн ... ... ... ... ... ... жетiлген мен жетiлмеген
бәсекелердiң арасындағы айырмашылықтар анығырак көрiнедi. Нақты жағдайда
тек таза немесе ... ... таза ... ... ... ... ... жұмыста нарық құрылымының моделi
монополиялық бәсекенi қарастырғанда ... ұзақ және ... ... өнiм ... ... ... ... және тауарлар мен
қызметтердiң бағасын ... ... және ... атқаратын ролi
талдап көрсетiлдi.
Монополиялық қызметті шектеу туралы заң ... ... ... ... ... комитет құрылды. Бірақ заң әлі
жетілмеген және ... ... ... ... ... келетiн болсақ, “Қазақтелеком” ААҚ ... ... ... ... ... тұру өте тиiмдi болып
табылады, өйткенi елiмiздiң ... ... ... алдағы жылдары
байланыс және басқа қатынастар әлемдiк ... ... ... ... ... ... ... ұлттық компанияларда
қалғаны тиiс. Ал компания пайдасы халықтың қызметiне жұмсалады.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Аубакиров Я. А. Байжұманов Б.Б. / ... ... Оқу ... Алматы. Қазақ университетi.
2. Хайман Д.Н. Современная микроэкономика: анализ и применение. В 2-х ... II. – : ... и ... 2008. – 384 ... ... Н.Қ., ... Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / ...... ... 2000 ж. – 420 ... ... Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. – ... ... 2007. – 219 ... ... Ж.Б. ... ... конкурентспособности компании (на
примере рынка телекоммуникации)”. // Аналитик. – 2004, №3.
6. ... Б.А. ... ... ... (на ... ОАО ... // XXI ғасырдағы “Мемлекет
және бизнес” халықаралық ғылыми-практика конференциялары материалдары. –
Алматы, 2006. 2 бөлiм.
-----------------------
Компанияның таза пайдасының ... ААҚ ... ... көр- сету ... және ... ... дамыту
Инвистициялық және тарифтiк саясатты оңтайлау.
Қызмет және өзiндiк құнының төмендеуi.
Бәсекелес ортны тиiмдi ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Бағалық дискриминация және оның түрлерi14 бет
Бәсеке және монополия15 бет
Бәсеке күресі15 бет
Бәсеке – рыноктық экономиканың негiзгi элементi ретiнде25 бет
Бәсеке, оның экономикалық табиғаты мен елдiң шаруашылық өмiрiндегi атқаратын рөлi28 бет
Бәсекелік ортаны қалыптастыру және монополияны реттеу6 бет
Бәсекелестіктің дамуы және монополистік қызметтердің23 бет
Бәсекенің мәні,түрлері,бәсекелестікпен күрес формалары32 бет
Жетiлген бәсеке мен монополия – нарықтық экономиканың қарсы түрлерi27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь