Қазақстан Республикасындағы тұтыну рыногы және оны дамыту мәселелерI

ЖОСПАР

КIРIСПЕ

I.бөлім. ТҰТЫНУШЫЛАР ТАҢДАУЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
МАЗМҰНЫ МЕН ДӘРМЕНСІЗДІГІ

1.1 Тұтынушылар рыноктағы сұранысты қалыптастырушы және олардың қалауы
1.2 Бюджеттiң шектеулiгi тұтынушылар дәрменсіздігіне және мiнез.құлығына әсер етушi негiзгi фактор ретiнде

II.бөлім. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТҰТЫНУ РЫНОГЫ ЖӘНЕ ОНЫ ДАМЫТУ МӘСЕЛЕЛЕРI

2.1 Тұтынушы талғамына әсер ететiн “табыс және баға тұтыну” қисықтары
2.2 Қазақстандағы тұтыну рыногы және тұтынушылар талғамының жағдайы

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛАН ӘДЕБИЕТТЕР
КIРIСПЕ

Қазақстан Рсепубликасындағы нарықтық экономикаға өтуiне байланысты нарықтық қатынастар күрделенiп, олардың қызметтерiнiң сан-салалы бағыттары пайда бола бастады. Нарық экономикасының қызмет етуiндегi бiрiншi және өте маңызды элемент - өндiрушiлер мен тұтынушылар болып табылады.
Нарық механизмiнiң қызмет етуiнiң негiзi сұраныс пен ұсыныс болса, ал сол сұранысты тудыратын басты фактор тұтынушылар iс-әрекетi болып табылады. Нарықтық экономиканың ерекшелiгi де сол, онда сұраныс бiрiншi орында тұрады, ал ұсыныстың қызметi сұранысты қанағаттандыру болып табылады.
Кез келген тұтынушы нарықта ұнатымдылығымен артық көруiне сүйену және өзiнiң табысы мен бағаға сүйенуi арқылы анық айқын тұтыну жоспарын жасайды. Осы жоспарды iске асырса ол тұтынушы өзiнiң қажетiн ең жоғарғы деңгейде қанағаттандырады деп есептелiнедi.
Бiрақ шын мәнiнде тұтынушылардың табысына байлаынсты олардың бюджеттiк шектеу қисығы орын алып, тұтынушылардың таңдау деңгейi әр түрлi болып және ол ылғи да өзгерiп отырады. Яғни нарықта көптеген тұтынушылардың таңдауы әр түрлi болып келедi. Сонымен, сұраныс – бұл тұтынушының немесе сатып алушының бiр тауарды сатып алу ойымен жасайтын жоспарын және олардың сатып ала алатын тауар бағасы мен оның көлемi арасындағы тәуелдiлiк.
Бұл тақырыптың өзектiлiгi нарықтық экономикада тұтынушылар, олардың талғамы, осы арқылы әр елдiң адамдардың жалпы өмiр сүру деңгейiн, соған байланысты сұраныс қалыптастырушы ретiндегi экономикадағы маңызды орнын ескерiп өту болып табылады.
Сондықтан курстық жұмысымның тақырыбын экономикада субъективтi бағыт болып табылатын тұтынушылардың мiнез-құлығына байланысты “Тұтынушылық таңдау моделіндеогі дәрменсіздік ” деп алдым.
Бұл тақырыпта еңбек еткен экономикалық ғалымдарға тоқталатын болсақ, бұл теорияның сандық (координалистiк) талдау бағыттың өкiлдерi XX ғ. 70-жылдарындағы Джевонс, К.Менгер, Валрас және А.Маршалды айтсақ, ал тұтынушылардың талғамындағы реттiлiк ( ординалиситiк)баптың өкiлдерi Эджуард, Ориэта, Фишер және бұл теорияны аяқтаған Аллен және Хикстi айтуға болады.
Сондай-ақ бұл тақырыпта микроэкономика деңгейiнде еңбек еткен ғалымдар Долан Э. Дж., Пиндайк Р. және Н.Мэнкюдi ерекше атап өтуге болады.
Ал отандық экономикада бұл тақырыпқа экономикалық теория және микроэкономика деңгейiнде өз еңбектерi арқылы үлесiн қосып жүрген экономист-ғалымдар Әубәкiров Я.А., Мұхамедиев Б.М., Мамыров Н.Қ және т.б. жас ғалымдарымызды атап өтуiмiзге болады.
Менiң бұл жұмысты орындаудағы мақсатым микроэкономикадағы тұтынушылар таңдауы моделін зерттеп, Қазақстан Республикасындағы тұтыну рыногының қазiргi жағдайы және Қазақстанның тұтынушылар талғамына модел жасау болып табылады.
Осы мақсатқа сай жұмыстың мiндеттерi келесiдей:
• Тұтынушы рыногын зерделеу;
• Тұтынушылар таңдауын және мiнез-құлығын қарастыру;
• Тұтынушылар талғамына әсер етушi факторларды қарастыру;
• Қазақстанның тұтынушылар рыногын талдау арқылы, өзiндiк баға беру.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Хайман Д.Н. Современная микроэкономика: анализ и применение. В 2-х т. Т. II. – М: Финансы и статистика, 1992. – 384 с.
2. Пиндайк Р., Рубинфельд Д. Микроэкономика. – М.: Экономика, Дело, 1992.
3. Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 420 бет.
4. Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2003. – 219 б.
5. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
6. Есипова В.Е. Цены и ценообразование. Учебник для вузов. – СПб:. “Питер”, 1999. – 464с.
7. Есентугелов А. Долгосрочная стратегия развития экономики и размещение производительных сил в РК // Аль-Пари. №6, 2000 г.
8. Экономическая теория. / А.И. Добрынина, Л.С. Тарасевича. Саннк-Петербург 2001.
9. Аубакиров Я. А. Байжұманов Б.Б. / Экономикалық теория . Оқу құралы. – Алматы. Қазақ университетi.
10. Әкiмбекеов С., Баймұхамбетова А.С. Жанайдаров У.А. / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Астана: 2002. – 464бет.
11. Ю. К. Шокоманов Состояние и перспективы экономического развития Казахстана в переходной период // Вестник КазНУ, Серия экономическая, №4, 2001 г. - с. 38-44.
12. Қазақстан Республикасының статистика жөнiндегi агенттiгiнiң бюллетенi. 2004 жылғы Қазақстан Республикасының өңiрлерi бойынша. – Алматы. 2004 жыл. – 6 бет.
        
        ЖОСПАР
КIРIСПЕ
I-бөлім. ТҰТЫНУШЫЛАР ТАҢДАУЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
МАЗМҰНЫ МЕН ДӘРМЕНСІЗДІГІ
1. Тұтынушылар рыноктағы сұранысты қалыптастырушы және олардың қалауы
2. Бюджеттiң шектеулiгi ... ... және ... әсер ... негiзгi фактор ретiнде
II-бөлім. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТҰТЫНУ РЫНОГЫ ЖӘНЕ ОНЫ ... ... ... әсер ... ... және баға тұтыну” қисықтары
2.2 Қазақстандағы тұтыну рыногы және тұтынушылар талғамының жағдайы
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛАН ӘДЕБИЕТТЕР
КIРIСПЕ
Қазақстан Рсепубликасындағы нарықтық экономикаға өтуiне ... ... ... ... ... ... ... бола бастады. Нарық экономикасының қызмет етуiндегi бiрiншi және өте
маңызды элемент - өндiрушiлер мен ... ... ... ... ... ... негiзi сұраныс пен ұсыныс болса, ал
сол сұранысты тудыратын басты фактор тұтынушылар iс-әрекетi болып табылады.
Нарықтық экономиканың ... де сол, онда ... ... ... ал ... қызметi сұранысты қанағаттандыру болып табылады.
Кез келген тұтынушы нарықта ұнатымдылығымен артық көруiне сүйену және
өзiнiң табысы мен бағаға сүйенуi ... анық ... ... ... ... ... iске ... ол тұтынушы өзiнiң қажетiн ең ... ... деп ... шын ... тұтынушылардың табысына байлаынсты олардың бюджеттiк
шектеу қисығы орын алып, тұтынушылардың таңдау деңгейi әр түрлi ... ... ылғи да ... ... Яғни нарықта көптеген тұтынушылардың таңдауы әр
түрлi ... ... ... ... – бұл тұтынушының немесе сатып
алушының бiр тауарды сатып алу ойымен жасайтын жоспарын және ... ... ... тауар бағасы мен оның көлемi арасындағы тәуелдiлiк.
Бұл тақырыптың өзектiлiгi нарықтық экономикада ... ... осы ... әр ... ... ... өмiр сүру деңгейiн, соған
байланысты ... ... ... ... ... ... өту болып табылады.
Сондықтан курстық жұмысымның тақырыбын экономикада ... ... ... тұтынушылардың мiнез-құлығына байланысты “Тұтынушылық
таңдау моделіндеогі ... ” деп ... ... еңбек еткен экономикалық ғалымдарға тоқталатын болсақ,
бұл теорияның сандық (координалистiк) талдау бағыттың ... XX ғ. ... ... ... ... және А.Маршалды айтсақ, ал
тұтынушылардың талғамындағы реттiлiк ( ... ... ... Фишер және бұл теорияны аяқтаған Аллен және Хикстi айтуға
болады.
Сондай-ақ бұл тақырыпта микроэкономика деңгейiнде еңбек еткен ғалымдар
Долан Э. Дж., ... Р. және ... ... атап өтуге болады.
Ал отандық экономикада бұл ... ... ... ... деңгейiнде өз еңбектерi арқылы үлесiн қосып жүрген экономист-
ғалымдар Әубәкiров Я.А., Мұхамедиев Б.М., ... Н.Қ және т.б. ... атап ... ... бұл ... орындаудағы мақсатым микроэкономикадағы тұтынушылар
таңдауы моделін ... ... ... ... ... ... және ... тұтынушылар талғамына модел жасау болып
табылады.
Осы мақсатқа сай жұмыстың мiндеттерi келесiдей:
• Тұтынушы рыногын зерделеу;
• Тұтынушылар таңдауын және ... ... ... ... әсер ... факторларды қарастыру;
• Қазақстанның тұтынушылар рыногын талдау арқылы, өзiндiк баға ... ... ... ... ... ... сұранысты қалыптастырушы және олардың қалауы
Тұтынушы рынокта белгiлi көптеген тауарлар мен қызметтердiң ... ... ... деп ... ... бiр өнiмдi таңдау және
сатып алу қабiлетiн айтады. Экономика деген ғылым шектеулi ... және ... ... ... ... Осы ... ... рынок субъектiсi максималды пайдалылыққа жетуге тырысады. Ол
кез келген рынок субъектiсi оңтайлы ... ... ... ... ... бәсеке және мәмiлелер бағаға әсер етiп, рыноктық
бағаны ... Ал ... ... ... ... ... шешiмдер қабылдайды. Мiне бұл жағдай тұтнушылар мiнез-құлығын
және нарықта сұранысты қалыптастырады.
Кез ... ... ... артық көруiне сүйену және өзiнiң
табысы мен бағаға сүйенуi арқылы анық айқын тұтыну жоспарын жасады делiк.
Осы ... iске ... ол ... ... ... ең жоғарғы деңгейде
қанағаттандыратын едi.
Тұтынушылар бiрiгiп сұранысты қалыптастырса, онда сұраныс тауардың
бағасы мен ... ... ... ... ... Сонымен,
сұраныс – бұл тұтынушының, сатып алушының бiр ... ... алу ... ... және олардың сатып ала алатын тауар бағасы мен оның
көлемi арасындағы тәуелдiлiк. ... ол ... ... ... = QD (P) ... Q - өнiм көлемi;
Р – тауар бағасы;
QD (P) – сұраныс ... / 1, 22 бет ... ...... әсер ... ... ... тұрақты деп
ұйғарғандағы, әр түрлi бағамен сатып алынатын тауардың санын көрсетедi. Бұл
жерде сұраныс заңы тауар бағасы ... ... ... ... ... төмен болады, яғни Q = QD (P) ... керi. Ол “D” ... ... ... Оны ... 1-шi ... көре аламыз:
Баға
Р1
Р2 ... ... Q1 Өнiм ...... қисығы
Тұтынушылардың талғамы келесiдей анықталған гиотезалардан тұрады.
Мысалы:
1) Күнделiктi өмiрде адамдар тауарды төмен бағамен және көп ... ... ... ... ... алу кезiнде тұтынушыға ең басты
кедергi болатын көрсеткiш – баға. Жоғары деңгейдегi баға сатып алушыға
үлкен кедергi болады да, ол ... көп ... ... ал ... баға оның ... алу ... ... Әр уақытта да тұтынушы өнiмнiң алғашқы бiрлiгiнен көп қанағат алады.
Мысалы, ... ... ... ... суыңыз сiзге өте әсер етедi, ... ... ... ... ... ... де аз ... Бұл жағдайда тауардың шектi пайдалығының азаю принципi
тұтынуға әсер етедi. Сондықтан тұтынушы тауардың ... ... ... қана баға ... ... ғана ... ... iс-әрекетiн табыс әсерi және ауыстыру әсерi арқылы
түсiндiруге болады. Бұл екi фактор бола ... ендi оның ... ... ... ... ауыстыру әсерiн мысал ретiнде көрсек. 2-шi ... ... ... ... қисығы көрсетiлген. Мысалы, шайдың қорабының бағасы
150 теңге ... ... бiр ... ... 200 ... ... жоғарылады
делiк. Соның нәтижесiнде шайға деген сұраныс бiр айдың iшiнде 30 қораптан
20 ... ... ... ... ... B ... A 150 A1 B1
100 ... D 50 ... 20 30 40 50 Q 0 10 20 ... ... ... ... (ә) ... қорап
Сурет-2 – Шайдың бағасының өсуi кофеге деген сұранысқа тигiзетiн ықпалы
(а) суреттен көрiп отырғанымыз, басқа факторлар ... ... ... 150-ден 200 теңгеге өсуi шайға деген сұраныс көлемi А
нүктесiненВ ... ... ... ... ... ... деп ... шайдың орнын кофемен қанағаттандырады, оны (ә) суреттен көруге
болады / 3, 35 бет ... (а) ... ... ... бойымен жылжуды экономикада
сұраныс көлемiнiң өзгеруi деп , ал (ә) ... ... ... ...... ... деп ... Бұл мысалда тұтынушылар
шайдың бағасы қымбаттағанда олар кофенi көбiрек ... ... бұл ... ... ... ... Мұны ... ауыстыру әсерi деп те ... ... ... ... дейдi. Мысалы, сары май мен маргарин, сиыр
етi мен қой етi.
Ал ендi ... ... ... ... ... мен ... ... Бензиннiң 1 литрiнiң бағасы 60 теңге
болғанда тұтынушы 1 жетiде 40 литр ... ... ал баға 80 ... ... ... ... 30 литрге дейiн кемидi. Әдеттегiдей 3-шi (а)
суретте өзгерiс ... ... ... ... ... B ... A 300 В1 ... ... D ... 30 40 80 100 Q 0 50 100 ... ... мөлшерi, литр (ә) ... ... ... бағасының өсуi автомобильге деген сұранысқа әсерi
Суреттен көретiнiмiз ... ... ... деп ... бензин
бағасының өсуi автомобильге деген сұранысты азайтады, яғни сұраныс қисығы
солға жылжиды. Сондықтан, бұл екi ... ... ... ... ... деп аталады. Мысалы мұндай тауарларға: теннис
ракеткасы мен добы, шай мен қант жатады.
1.2 ... ... ... ... және ... ... негiзгi фактор ретiнде
Тұтынушылардың сұранысына әсер ететiн негiзiнен бағалы және ... ... бар. ... ... ... ... шексiз болады, ал
олардың тұтыну мөлшерi белгiлi бiр деңгейде болады. Яғни, олар не ... ала ... ... ... болатын әрбiр тұтынушының табысы болып
табылады. Әрине, ... олар ... ... ... ... ... ... қанағаттаныру үшiн ... ... ... ... деген сұраныс көлемiне тұтынушылардың табысы
үлкен әсер етедi. Бұл көрсеткiшке байланысты тауарларды келесiдей екi ... ... ... ... сапалы және қымбат тауарлар;
3) сапасы төмен тауарлар.
Егер тұтынушылардың табысы жоғарылаған кезде зерттелiп ... ... ... ... ... онда бұл тауарларды кәдiмгi тауарлар
деп атайды. Мысалы, тұтынушылардың табысы өскен ... ... ет ... ... ... Ал ... табыс өскен кезде тұтынушылардың тұтыну
көлемi кемiсе, ... ... ... ... ... ... ... отырғанымыздай, табыс өзгергенде ет өнiмдерiне
сұраныс D1–ден D2-ге дейiн оңға қарай жылжиды. Табысы аз кезiнде ... кг. ет ... ... ал ... ... В ... ... 40 кг.
ет алады. Мыслда ет ... ... ... 150 ... ... ... A ... D2
D1
20 40 ... өнiмi ... ...... ... өсуi ет өнiмдерiне деген сұранысқа әсерi
Бiр тауардың екiншi тауарға қарағанда пайдалылырақ ... ... ... ... ... ... ... емес. Ол тек салыстырмалы
ұғым. Заттың ... ... ... ... ... Сондықтан ол әр адамның психологиясына өмiр
сүру ерекшелiктерiне байланысты болады.
Жалпы жағдайда тауарлар құрамы берiлген ... онда оның ... ... ... үшiн ... функциясы қолданылады. Ол функция Х,У
тауарлары үшiн былай жазылады:
U = U ( х, у ... ... ... Х,У ... ... қол ... ең жоғарғы
пайдалылығын бейнелейдi.
Егер пайдалылық функциясы тұрақты бiр санға тең болса, немесе:
U = U ( x, y) = C0 – ... ... ... ... ... 5-шi ... болады. Ол талғамсыздық қисығы деп аталынып бiрдей
пайдалалық ... ... ... жиынтығын көрсетедi. Мысалы:
тұтынушы бiр апта Х және У тауарларын ... деп ... алма ... ... ... ... және 5-шi суреттi салуға негiз болған мәлiметтер
жинақталған.
Кесте 1 Алма және ... ...... |Х алма ... |10 |4 |
| А2 |6 |5 |
| А3 |3 |6 |
| А4 |1 |7 ... ... 4 алма мен 10 ... және А2 жиынындағы 5 алма мен 6
алмұрт тұтынушы үшiн бiрдей пайдалылық әкеледi. ... ... ... ... А3 және А 4 ... ... бiрдей
пайдалылық әкеледi деп қорытынды жасауға болады. Бұл жағдайда талғамсыздық
қисығы ... ... ... ... ... ... қисығы неғұрлым кординаттар осьiне алыс орналасса,
соғырлым осы қисықтың бойында ... ... ... көп ... 6-шi ... ... шарттың дұрыс екендiгi көрiнедi:
U1 < U2

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының заңдары бойынша тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы жалпы ұғым64 бет
Қазақстандағы тұтыну рыногы және оны дамыту мәселелері45 бет
Бастауыш сыныпта дамыта оқыту технологиясын қолдану42 бет
Бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына Қазақстанның кіру мәселесі33 бет
Дамыта оқытудың теориялық негііздері22 бет
Дамыған елдердегі жергілікті өзін өзі басқаруды тәжірібиесі30 бет
Жоғары оқу орындарының экология бөлім студенттеріне қазақ тілін дамыта оқыту әдістемесі119 бет
Көлік инфрақұрылымы18 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың бейнелеу және құрастыру әрекеттерін дамыту90 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың музыкалық қабілеттерін дамыту ерекшеліктерін талдау20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь