Мұхаметжан Тынышбаев жайлы


I. Өмірбаяны

II. Қоғамдық.саяси өмірі

III. Қолданылған әдебиет тізімі
Мұхаметжан Тынышбаев (1879-1937) қазақтың көрнекті саяси және қоғам қайраткері, алаш қозғалысының негізін салушылардың бірі, Алаш Орда үкіметінің мүшесі және оның төрағасының орынбасары, тарихшы-ғалым, қазақтан шыққан тұңғыш теміржол қатынастарының инженері.1879 жылы мамырдың 12 бұрынғы Жетісу облысы, Лепсі уезі, Мақаншы-Садыр болысында (қазіргі Қабанбай ауданы) дүниеге келген. Ол 1900 жылы Верныйдағы ер балалар гимназиясын алтын медальмен бітіреді. Гимназияда оқып жүргенде Тынышбаев өзінің ізденімпаздығымен, жан-жақтылығымен ерекшеленіп, 1899 жылы Верный қаласында өткен А.Пушкиннің 100 жылдық мерейтойында баяндама жасайды. Гимназия директоры Жетісу облыстық әскери губернаторына жолдаған өтінішінде Тынышбаевты «тамаша шәкірт қана емес, нағыз талант иесі» екендігін мәлімдеп, жоғары оқу орнында білім алуына арнайы стипендия бөлуді сұраған Жыл сайын кластан класқа І-ші дәрежелі марапатпен көшіп, үздік үлгірім, өнегелі тәртібімен ұстаздарының ықыласына бөленеді. Гимназияны бітіргенде педагогикалық кеңестің шешімімен ол ғылымда, әсіресе, математикада үздік жетістікке жеткені үшін Алтын медальмен марапатталады. Жиырма жасар Мұхаметжанның Жетісу әскери губернаторының кеңсесіне тілмаш болып орналасуына жол ашады. Бірақ оқуға ынталы жас жоғары білім алуға ұмтылып, император Александр І атындағы Петербург теміржол транспорты институтына түсуге тілек білдіреді. Бұл жолы да тағдыр оған күле қарайды. Өзінің мұғалімі, гимназия директоры М.В.Вахрушевтің көмегімен қазынадан 360 сом жылдық стипендия
алып, Петербургке аттанады.1900-1906 жылдары Санкт-Петербургтегі І Александр атындағы жол қатынасы инженерлерін даярлайтын институтта оқып, мұнда да ол ерен қабілетімен ұстаздарын таңқалдырып, институтты үздік бағамен бітіреді. Студент кезінде қоғамдық-саяси өмірге белсене араласып, баспасөз беттерінде отарлық билікті сынайтын мақалалар жазып, патша өкіметінің жүргізіп отырған саясатына қарсы үгіт-насихат жүргізеді. Патша өкіметіне қарсы опозициядағы партиялардың ұйымдастырған іс-шараларына қатысады. Институтты бітірген соң инженер-маман ретінде Орта Азия темір жолы құрылысына жіберіледі. 1907 жылы екінші Мемлекеттік думаға депутат болып сайланып, онда аграрлық комиссия құрамында қызмет етеді. Дума таратылған соң Орта Азия темір жолы құрылысына айрықша өкілетті нұсқаушы-инженер болып тағайындалып, Әмудария өзені арқылы өтетін көпірді салуға қатысады. 1911 жылы Урсатьевск - Әндіжан темір жолы құрылысының бастығы әрі бас инженері, 1914 жылы Арыс - Әулиеата темір жолы құрылысының бас инженері қызметтерін атқарады.
- Қазақ Ұлттық энциклопедиясы 8 том
- Жас Алаш газеті
(мақала “Алашорда өкілдері” -2007 ж 18-19 б )
- Алаш Орда кітабы (Құттыбаев Р.С)

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстан Республикасының ғылым және білім министрлігі
Мұхамеджан Тынышбаев атындағы Қазақстан Көлік және Коммуникация Академиясы

РЕФЕРАТ

Тақырыбы:

Мұхаметжан Тынышбаев

Орындаған: Есенбаев Н.Т.

ОПЖТ-07-4
Тексерген :

Алматы 2009 ж

Жоспар:

I. Өмірбаяны

II. Қоғамдық-саяси өмірі

III. Қолданылған әдебиет тізімі

1. Өмірбаян

Мұхаметжан Тынышбаев (1879-1937) қазақтың көрнекті саяси және қоғам
қайраткері, алаш қозғалысының негізін салушылардың бірі, Алаш Орда
үкіметінің мүшесі және оның төрағасының орынбасары, тарихшы-ғалым, қазақтан
шыққан тұңғыш теміржол қатынастарының инженері.1879 жылы мамырдың 12
бұрынғы Жетісу облысы, Лепсі уезі, Мақаншы-Садыр болысында (қазіргі
Қабанбай ауданы) дүниеге келген. Ол 1900 жылы Верныйдағы ер балалар
гимназиясын алтын медальмен бітіреді. Гимназияда оқып жүргенде Тынышбаев
өзінің ізденімпаздығымен, жан-жақтылығымен ерекшеленіп, 1899 жылы Верный
қаласында өткен А.Пушкиннің 100 жылдық мерейтойында баяндама жасайды.
Гимназия директоры Жетісу облыстық әскери губернаторына жолдаған өтінішінде
Тынышбаевты тамаша шәкірт қана емес, нағыз талант иесі екендігін
мәлімдеп, жоғары оқу орнында білім алуына арнайы стипендия бөлуді сұраған
Жыл сайын кластан класқа І-ші дәрежелі марапатпен көшіп, үздік үлгірім,
өнегелі тәртібімен ұстаздарының ықыласына бөленеді. Гимназияны бітіргенде
педагогикалық кеңестің шешімімен ол ғылымда, әсіресе, математикада үздік
жетістікке жеткені үшін Алтын медальмен марапатталады. Жиырма жасар
Мұхаметжанның Жетісу әскери губернаторының кеңсесіне тілмаш болып
орналасуына жол ашады. Бірақ оқуға ынталы жас жоғары білім алуға ұмтылып,
император Александр І атындағы Петербург теміржол транспорты институтына
түсуге тілек білдіреді. Бұл жолы да тағдыр оған күле қарайды. Өзінің
мұғалімі, гимназия директоры М.В.Вахрушевтің көмегімен қазынадан 360 сом
жылдық стипендия
алып, Петербургке аттанады.1900-1906 жылдары Санкт-Петербургтегі І
Александр атындағы жол қатынасы инженерлерін даярлайтын институтта оқып,
мұнда да ол ерен қабілетімен ұстаздарын таңқалдырып, институтты үздік
бағамен бітіреді. Студент кезінде қоғамдық-саяси өмірге белсене араласып,
баспасөз беттерінде отарлық билікті сынайтын мақалалар жазып, патша
өкіметінің жүргізіп отырған саясатына қарсы үгіт-насихат жүргізеді. Патша
өкіметіне қарсы опозициядағы партиялардың ұйымдастырған іс-шараларына
қатысады. Институтты бітірген соң инженер-маман ретінде Орта Азия темір
жолы құрылысына жіберіледі. 1907 жылы екінші Мемлекеттік думаға депутат
болып сайланып, онда аграрлық комиссия құрамында қызмет етеді. Дума
таратылған соң Орта Азия темір жолы құрылысына айрықша өкілетті нұсқаушы-
инженер болып тағайындалып, Әмудария өзені арқылы өтетін көпірді салуға
қатысады. 1911 жылы Урсатьевск - Әндіжан темір жолы құрылысының бастығы әрі
бас инженері, 1914 жылы Арыс - Әулиеата темір жолы құрылысының бас инженері
қызметтерін атқарады.

2. Қоғамдық-саяси өмірі

Институттың соңғы курсында жүргенде 1905 жылғы төңкеріске қатысады. Сол
жылы өткен автономистерінің съезіне қатысып, онда Қазақтар және қоғамдық
қозғалыс деген тақырыпта баяндама жасайды, өз халқының мұңын жеткізіп,
Министрлер комитеті атына өтініш жолдайды. Онда қазақтарды басқарудың басты
принциптерінің қазақтардың мүддесімен сай келмейтіндігін ғылыми тұрғыдан
негіздеуге күш салады және басқарудың әскери жүйесінен азаматтық жүйеге
көшуді талап етеді. Жас саясатшының бұл талабының атақты Қарқаралы
петициясы талабымен үндесіп жатуы — халқым деген қазақ азаматтарының әр
жерде жүріп, бір мақсатқа қызмет еткенін айқын көрсетеді.Институт
қабырғасында оқып жүрген кезде-ақ ол туған халқының, мұңын мұңдап, жоғын
жоқтап баспасөзде уытты мақалалар жариялайды және әр түрлі жиындарда сөз
сөйлейді. Осындай бір жиында 1905 жылы 19 қарашада өткен автономшылар
одағының 1 съезінде ол баяндама жасайды. Онда ол былай өткір сөйлейпті:
“Қазақтардың жер мәселесі — сөзсіз аса маңызды... Үкіметтің нені көздеп
отырғаны түсінікті: біріншіден, ... қазақтарды дербес ұлт ретінде жою және
бүкіл өлкені орыстандыру; екіншіден, қазақтарды ... қауқарсыз тобырға
айналдыру; үшіншіден, ...ежелгі атақонысынан айыру... қандай қанқұйлы, зымиян
мақсат?!”
Жалпы М.Тынышбаев 1905-1907 жылдары Ресей империясының қоғамдық саяси
өміріне белсене араласа бастайды. 1907 жылы Ресей ІІ-ші Мемлекеттік
Думасына Жетісу облысынан депутат болып сайланады. Қазақ депутаттарының
Дума трибунасынан Столыпиннің аграрлық саясатын сынаған үндері естіледі,
әсіресе Бақытжан Қаратаевтың ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Тынышбаев Мұхаммеджан
Мұхамеджан Тынышбаев
Мұхаммеджан Тынышбаев
Мұхаметжан Cералин (1871— і929)
Мұхаметжан Қожаcбайұлы Қаратаев – әдебиет сыншысы
М.Тынышбаев. Қазақтан шыққан тұңғыш техника маманы
Мұхаметжан Тынышбайұлы (1879-1937) — қазақтың көрнекті саяси және қоғам қайрат¬кері, алаш қоз¬ғалысының негізін салушылардың бірі
Бөкейханов Әлихан Нұрмұхамедұлы жайлы
Ақпан революциясы жайлы
Әлихан Бөкейхановтың өмiрi мен қызметі жайлы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь