Мұхаметжан Тынышбаев жайлы

I. Өмірбаяны

II. Қоғамдық.саяси өмірі

III. Қолданылған әдебиет тізімі
Мұхаметжан Тынышбаев (1879-1937) қазақтың көрнекті саяси және қоғам қайраткері, алаш қозғалысының негізін салушылардың бірі, Алаш Орда үкіметінің мүшесі және оның төрағасының орынбасары, тарихшы-ғалым, қазақтан шыққан тұңғыш теміржол қатынастарының инженері.1879 жылы мамырдың 12 бұрынғы Жетісу облысы, Лепсі уезі, Мақаншы-Садыр болысында (қазіргі Қабанбай ауданы) дүниеге келген. Ол 1900 жылы Верныйдағы ер балалар гимназиясын алтын медальмен бітіреді. Гимназияда оқып жүргенде Тынышбаев өзінің ізденімпаздығымен, жан-жақтылығымен ерекшеленіп, 1899 жылы Верный қаласында өткен А.Пушкиннің 100 жылдық мерейтойында баяндама жасайды. Гимназия директоры Жетісу облыстық әскери губернаторына жолдаған өтінішінде Тынышбаевты «тамаша шәкірт қана емес, нағыз талант иесі» екендігін мәлімдеп, жоғары оқу орнында білім алуына арнайы стипендия бөлуді сұраған Жыл сайын кластан класқа І-ші дәрежелі марапатпен көшіп, үздік үлгірім, өнегелі тәртібімен ұстаздарының ықыласына бөленеді. Гимназияны бітіргенде педагогикалық кеңестің шешімімен ол ғылымда, әсіресе, математикада үздік жетістікке жеткені үшін Алтын медальмен марапатталады. Жиырма жасар Мұхаметжанның Жетісу әскери губернаторының кеңсесіне тілмаш болып орналасуына жол ашады. Бірақ оқуға ынталы жас жоғары білім алуға ұмтылып, император Александр І атындағы Петербург теміржол транспорты институтына түсуге тілек білдіреді. Бұл жолы да тағдыр оған күле қарайды. Өзінің мұғалімі, гимназия директоры М.В.Вахрушевтің көмегімен қазынадан 360 сом жылдық стипендия
алып, Петербургке аттанады.1900-1906 жылдары Санкт-Петербургтегі І Александр атындағы жол қатынасы инженерлерін даярлайтын институтта оқып, мұнда да ол ерен қабілетімен ұстаздарын таңқалдырып, институтты үздік бағамен бітіреді. Студент кезінде қоғамдық-саяси өмірге белсене араласып, баспасөз беттерінде отарлық билікті сынайтын мақалалар жазып, патша өкіметінің жүргізіп отырған саясатына қарсы үгіт-насихат жүргізеді. Патша өкіметіне қарсы опозициядағы партиялардың ұйымдастырған іс-шараларына қатысады. Институтты бітірген соң инженер-маман ретінде Орта Азия темір жолы құрылысына жіберіледі. 1907 жылы екінші Мемлекеттік думаға депутат болып сайланып, онда аграрлық комиссия құрамында қызмет етеді. Дума таратылған соң Орта Азия темір жолы құрылысына айрықша өкілетті нұсқаушы-инженер болып тағайындалып, Әмудария өзені арқылы өтетін көпірді салуға қатысады. 1911 жылы Урсатьевск - Әндіжан темір жолы құрылысының бастығы әрі бас инженері, 1914 жылы Арыс - Әулиеата темір жолы құрылысының бас инженері қызметтерін атқарады.
- Қазақ Ұлттық энциклопедиясы 8 том
- Жас Алаш газеті
(мақала “Алашорда өкілдері” -2007 ж 18-19 б )
- Алаш Орда кітабы (Құттыбаев Р.С)
        
        Қазақстан Республикасының ғылым және білім министрлігі
Мұхамеджан Тынышбаев атындағы Қазақстан Көлік және Коммуникация Академиясы
РЕФЕРАТ
Тақырыбы:
Мұхаметжан Тынышбаев
Орындаған: Есенбаев Н.Т.
ОПЖТ-07-4
Тексерген :
Алматы 2009 ж
Жоспар:
I. Өмірбаяны
II. ... ... ... ... тізімі
1. Өмірбаян
Мұхаметжан Тынышбаев (1879-1937) қазақтың көрнекті саяси және қоғам
қайраткері, алаш ... ... ... ... Алаш Орда
үкіметінің мүшесі және оның төрағасының орынбасары, тарихшы-ғалым, қазақтан
шыққан тұңғыш теміржол ... ... жылы ... ... ... облысы, Лепсі уезі, Мақаншы-Садыр болысында (қазіргі
Қабанбай ... ... ... Ол 1900 жылы ... ер ... ... медальмен бітіреді. Гимназияда оқып ... ... ... ... ерекшеленіп, 1899 жылы Верный
қаласында өткен А.Пушкиннің 100 ... ... ... ... ... ... облыстық әскери губернаторына жолдаған өтінішінде
Тынышбаевты «тамаша шәкірт қана емес, нағыз ... ... ... жоғары оқу орнында білім алуына арнайы стипендия бөлуді сұраған
Жыл сайын кластан класқа І-ші ... ... ... ... ... тәртібімен ұстаздарының ықыласына бөленеді. Гимназияны бітіргенде
педагогикалық кеңестің шешімімен ол ... ... ... ... жеткені үшін Алтын медальмен марапатталады. Жиырма жасар
Мұхаметжанның ... ... ... кеңсесіне тілмаш ... жол ... ... ... ... жас жоғары білім алуға ұмтылып,
император Александр І атындағы ... ... ... институтына
түсуге тілек білдіреді. Бұл жолы да тағдыр оған күле ... ... ... директоры М.В.Вахрушевтің көмегімен қазынадан 360 ... ... ... ... ... ... І
Александр атындағы жол қатынасы инженерлерін даярлайтын институтта оқып,
мұнда да ол ерен ... ... ... институтты үздік
бағамен бітіреді. Студент кезінде қоғамдық-саяси өмірге белсене араласып,
баспасөз ... ... ... сынайтын мақалалар жазып, ... ... ... ... қарсы үгіт-насихат жүргізеді. Патша
өкіметіне қарсы опозициядағы ... ... ... ... ... соң ... ... Орта Азия темір
жолы құрылысына жіберіледі. 1907 жылы ... ... ... ... ... онда аграрлық комиссия құрамында қызмет етеді. Дума
таратылған соң Орта Азия ... жолы ... ... ... ... ... тағайындалып, Әмудария өзені арқылы өтетін көпірді салуға
қатысады. 1911 жылы Урсатьевск - Әндіжан темір жолы құрылысының ... ... ... 1914 жылы Арыс - ... темір жолы құрылысының бас инженері
қызметтерін атқарады.
2. Қоғамдық-саяси өмірі
Институттың соңғы курсында жүргенде 1905 жылғы төңкеріске қатысады. Сол
жылы өткен ... ... ... онда ... және қоғамдық
қозғалыс» деген тақырыпта баяндама жасайды, өз халқының мұңын жеткізіп,
Министрлер комитеті атына өтініш жолдайды. Онда қазақтарды басқарудың басты
принциптерінің қазақтардың ... сай ... ... ... күш ... және басқарудың әскери жүйесінен азаматтық жүйеге
көшуді талап етеді. Жас саясатшының бұл талабының ... ... ... үндесіп жатуы — халқым деген қазақ азаматтарының әр
жерде жүріп, бір ... ... ... айқын көрсетеді.Институт
қабырғасында оқып жүрген кезде-ақ ол туған халқының, мұңын мұңдап, жоғын
жоқтап баспасөзде уытты мақалалар жариялайды және әр ... ... ... ... бір ... 1905 жылы 19 қарашада өткен автономшылар
одағының 1 съезінде ол баяндама жасайды. Онда ол ... ... ... жер ...... аса маңызды… Үкіметтің нені көздеп
отырғаны түсінікті: біріншіден, … қазақтарды дербес ұлт ретінде жою ... ... ... екіншіден, қазақтарды … қауқарсыз тобырға
айналдыру; үшіншіден, …ежелгі атақонысынан айыру… ... ... ... ... 1905-1907 жылдары Ресей империясының қоғамдық саяси
өміріне ... ... ... 1907 жылы Ресей ... ... ... облысынан депутат болып сайланады. ... ... ... Столыпиннің аграрлық саясатын сынаған үндері естіледі,
әсіресе Бақытжан Қаратаевтың жасаған баяндамасы үлкен шу ... ... 1907 ... 3 ... заң бойынша «еркіндікшіл» Дума таратылып,
қазақтардың Мемлекеттік Думаға өз ... ... ... ... ... соң Орта Азия өңірі мен Жетісу теміржол құрылысында инженер
болып қызмет істейді.
Қоғам қайраткері 1916 жылғы ... ... ... ... ... ... ... салдарын күні бұрын болжап,
көтерілісшілерді сабырлыққа шақырады. Патша өкіметінің жергілікті билік
орындарының көтеріліске шыққан қазақтар мен
қырғыздарды ... ... ... ... ... танытады.
1917 жылғы Ақпан төңкерісінен кейін Тынышбаев Уақытша ... ... ... мүше болып тағайындалады. Уақытша үкіметтің Түркістан
комитетінің мүшесі ретінде ... ... 1916 жылы ... ауып ... ... ... көрсетуді ұйымдастырады. Бірінші жалпықазақ
съезіне қатысып, онда Бүкілресейлік Құрылтай жиналысына депутаттыққа
кандидат ретінде ұсынылады. Түркістан өлкесі мұсылмандарының төртінші
съезіне қатысып, онда ... ... ... ... ... және Ішкі ... министрі болып сайланады. Бірақ көп ұзамай бұл
қызметтерінен бас тартады. ... ... ... ... ... сайланады.
Тынышбаев Алаш қозғалысы қайраткерлерімен бірге қазақ елінің дербестігін
қалпына келтіруге, елдің амандығын сақтауға күш салады. Ол осы мақсатта
Ә.Бөкейханов, ... ... ... ... ... ... ... Уақытша Сібір үкіметімен, Бүкілресейлік Құрылтай жиналысы
мүшелері комитетімен және ... ... ... ... жылы ... ... Ташкент қаласында ашылған Қазақ халық
ағарту институтына қызметке орналасып, осы оқу орнының аяғынан тік тұрып
кетуіне көп ... ... ... үшін ел ... ... ... ... осы оқу орнында білім алу үшін Сырдария мен Жетісу
облыстарынан қазақ жастарын жинастырады. Аталмыш білім ордасында
математика, ... ... ... ... ... пәндерінен дәріс оқиды.
Тынышбаев сонымен бірге ғылыми жұмыспен де белсене ... Ол ... ... ... ... ... ... қоғамының,
«Талап» ұйымының мүшесі болды. «Түркістан ұлттық бірлігі» ұйымының
қызметіне ат ... ... ... ... ... зерттелмеген
кезеңдеріне арнап, дереккөздері бай, ғылыми тұрғыдан негізделген іргелі
еңбектер жазады. Оның тарихты терең түсіне білгендігі, зерттеушілігі, қазақ
халқының өміріне, ... ... әсер ... ірі ... ... ... ... түрде қарастыруынан байқалады. Бұл пікірге Тынышбаев
еңбектеріндегі «Қырғыз-қазақ ... ... ... ... «Қазақ этнонимі туралы», «Алтын орданың күйреуі және Қазақ
хандығының құрылу тарихы», «Ақтабан шұбырынды»
секілді, т.б. тақырыптағы еңбектері дәлел бола алады. Қазақ ... ... орта ... кезеңі, жаңа заманы ретінде жеке қарастыратын күрделі
мәселелерді кеңінен қамтуға талпынысы тарихшы-ғалымның өзіндік қалыптасқан
тарихи көзқарасы бар екендігін аңғартады. ... ... ... ұлттық
мүдде тұрғысында жазылуымен ерекшеленеді. Ол қандай да бір халықтың тарихын
жазу үшін сол ұлттың тілін, салт-дәстүрін, мәдениетін жетік меңгеру керек
деген ... ... ... және бұл приципті өзге зерттеушілердің де
ұстауын талап етеді.
Тынышбаев 1922 жылдан Түркістан АКСР-і Су ... ... жер ... ... Қызылорда қаласының құрылыс-жөндеу
жұмыстарында, Жетісу губерниясы атқару комитетінің жол бөлімінде еңбек
етіп, өзін ... ... ... ... ... 1927 ... – Сібір темір жолы құрылысында еңбек етті. Тынышбаевтың кәсіби
шеберлігі Түрксіб құрылысын салу барысында айрықша танылды.
Осы еңбектеріне қарамастан Тынышбаев кеңестік биліктің ... ... ... ... ... 1930 жылы ... ... тұтқынға
алынады. Оған «тап жауы», «буржуазияшыл-ұлтшыл» деген айыптар тағылады.
Кейінгі ... да үнем ... ... ол, ... кеңестік саяси қуғын-
сүргіннің құрбаны болды.
Алматы қаласындағы Қазақ көлік және коммуникация академиясына, көшеге,
Алматы облысы Сарқант ауданының бір ауылына ... ... ... ... Қазақ Ұлттық энциклопедиясы 8 том
- Жас Алаш газеті
(мақала “Алашорда ... -2007 ж 18-19 б )
- Алаш Орда ... ... Р.С)

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
М.Тынышбаев. Қазақтан шыққан тұңғыш техника маманы53 бет
Мұхамеджан Тынышбаев14 бет
Мұхаметжан Cералин (1871— і929)7 бет
Мұхаметжан Қожаcбайұлы Қаратаев – әдебиет сыншысы15 бет
Мұхаммеджан Тынышбаев3 бет
Тынышбаев Мұхаммеджан7 бет
«Алаш» либералдық-демократиялық қозғалысы идеологиясының маңыздылығы47 бет
Қоғам қайраткерлері10 бет
1905-1907 жылдардағы революцияның Қазақстанға саяси дамуына әсері.9 бет
1917 ж. Қазан революциясы және Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь