Шағын және орта бизнестің қаржы менеджментін ұйымдастыру

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 Бөлім. Қаржы менеджменті мен шағын және орта бизнестің экономикалық мәні мен өзара байланысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1.1 Қаржы менеджментінің мазмұны және тұжырымдамалары ... ... ... ... ... ... ... .5

1.2. Шағын және орта бизнестерін ұйымдастыру мен басқару формаларының критерийлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12



2.Тарау. Шағын және орта бизнестің қаржы менеджментін ұйымдастыруды дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19

2.1. Шағын және орта бизнестің тұрақтылығын қалыптастырудағы қаржы менеджментінің ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19

2.2. Шағын және орта бизнесті реттеу тетіктерін жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... 26

Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33
Қазақстан Республикасы Президенті Н.Назарбаев 2008 жылғы жолдауында бизнесті дамыту мәселелеріне аса маңызды көңіл бөлген. Дамыған кәсіпкерлік сектор қандайда болсын мемлекеттің экономикасының негізі [1, 9 бет]. Өткен жылғы экономикамыздың өсу қарқыны 8,5 процентті құрап отыр. Жалпы алғанда ел экономикасы 2001 жылдан бастап жылына орта есеппен 10 процентке өсіп отырған. Бұл өте үлкен де жедел өсу болып саналады. Бүгінгі күнге дейін еліміздің айтарлықтай резерві қалыптастырылып, Ұлттық қор қаражатын қоса есептегенде ол шамамен 40 млрд. АҚШ долларын құрап отыр. Осындай елеулі жинақтаулардың болуы еліміздің қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуде өзекті рөл атқарды.
Жолдауда кәсіпкерлікті жетілдіру мәселелерінің бірі жаңа Салық кодексін дайындау, ол салық төлеушілер мен әкімшілік сапасының сәйкес болуын талап етеді. Ең маңыздысы ол кодекс салық ауыртпалығын экономиканың шикізат емес салаларында, аса маңызды шағын және орта бизнес үшін төмендетуді қарастыруы керек. Бұл себептен пайда болған жоғалтулар кен өндіру салаларының экономикалық қайтарымдылығымен толықтырылады.
Бәсекеқабілеттілікті дамыту үшін арнайы бәсекені қорғау Агенттігі құрылады. Осыған байланысты заңдар қабылданады.
Сонымен қатар, «30 корпоративтік көш басшылары» бағдараламасының дамуы экономиканың шикізат емес саласының дамуына әсер етеді.
Бүгінгі күні 100 астам белсенді жобалар атқарылуда. Экономика үшін аса маңызды жобалардың ішінде үшінші Жаңа жол газөңдеуші зауыты, тау-кен өңдеуші комбинаты және мыс балқыту зауыттарын салу, алюминий зауытын жәнеде көптеген жобаларды іске асыру қарастырылуда. «30 корпоративтік көш басшылары» Бағдараламасының даму шаралары бизнесті дамытудың жаңа деңгейіне көшу үшін жүргізіледі.
Үкімет шағын және орта бизнестің бәсеке қеабілеттігін белсендіру бағытында жұмыс жасауға тиісті. Микрокредиттер мәселесіне көңіл бөлуі қажет, өйткені олар азаматтарға өз бизнесін бастап жүргізуге көмек береді.
Жоғарыда аталған себептер бойынша, Президент Үкімет алдында бизнестің алдында әкімшіліктік ауыртпалықты азайтып, лицензиялау, сертификаттау және аккредитациялау мәселелін шешу жүйесін жеңілдету талабын қойды. Әлемдік банктің «Бизнесті жүргізу» есебі бойынша, Қазақстанда экспорттық процедураларын жүргізу үшін 89 күн керек екен, ал ол ушін Эстонияда тек 5 күн жеткілікті.
1. Н.Назарбаев Послание народу Казахстана «Повышение благосостояния граждан Казахстана — главная цель государственной политики» Астана 2008 ж.
2. Богачев В.В. “Финансово-кредитные методы регулирования рынка инвестиций” – М.: Ф и ст, 2004
3. Балабанов И.Т. Финансовый менеджмент. – М.: Ф и ст., 2005 – С. 10
4. Шермет А.Д., Сайфулин Р.С., Негашев Е.В. Методика финансового анализа предприятия. – М.: ЮНИГЛОБ, 2004 – С. 5
5. Финансово-кредитный словарь. – М.: Ф и ст., 2005. I. III. – С. 322-323
6. Спирин В.С. Основы экономического анализа предприятия. – М..: Ф и ст., 2007 – С. 21
7. Литвин М.И., О критериях платежеспособности предприятия//Финансы – 2006. №4 – С. 19.
8. Шеремет А., Сайфулин “Финансы предприятий”. М.: ЮНИГЛОБ, 2006
9. Дюсембаев К.Ш. Анализ и аудит финансово-хозяйственной деятельности предприятия, Алматы Экономика 2003г.- 275 с.
10. Стоянова Е.С., “Финансовый менеджмент” Перспектива 2004.-654 с.
11. Словарь банковских и финансово-экономических терминов/ сост. Аубакиров Я.А. и др. Под ред. Мамырова Н.К. Алматы. Экономика – 2003, - 709с.
12. Абишев М.Н. Капитал. Бизнес. Рынок. Толковый словарь терминов и понятий. – Алматы. КО Паритет, 2002. – 80с.
13. Холт Р., Оновы финансового менеджмента – М., 2004 – С. 60-70
14. Ковалев В.В. Финансовый анализ. Управление капиталом. Выбор инвестиций. Анализ отчетности. М.: Финансы и статистика, 2007. 512 с.
15. Герчикова И.Н. Финансовый менеджмент. М.: Инфра-М, 2004. 208 с.
16. Астахов В.П. Анализ финансовой устойчивости и процедуры, связанные с банкротством. М.: Ось – 2006, 2002. 80 с.
17. Лапуста М.Г., Старостин Ю.Л. Малое предпринимательство: Учебное пособие. – М.: ИНФРА-М. 2002, - 271.
18. Катенова С.А. Проблемы развития малого бизнеса в условиях глобализации мировой экономики. Автореферат на соискание ученой степени к.э.н. Алматы –2006, - 29 с.
19. Сахариев С.С. Финансы: Учебник. – Алматы: Юридическая литература, 2004. - 450 с.
20. Мельников В.Д. Основы финансов: Учебник. – Алматы: ТОО «Издательство LЕМ», 2005. – 560 с.
21. С.И.Берлин Теория финансов: Учебное пособие.- Издательство Приор,2000.- с 4
22. Кучукова Н.К. Макроэкономические акпекты реформирования фининсово-кредитной системы Республики Казахстан в условиях перехода к рыночной экономике.- Алматы: Гылым, 2004.-с.20
23. Балабанов И.Т. Основы финансового менеджмента. М.: Финансы и статистика. –2001. – С.29.
24. Ковалев В.В. Введение в финансовый менеджмент. – М.: Финансы и статистика, 2006. – С.331.
25. Финансовый менеджмент / Под ред. проф. Г.Б. Поляка. – М.: Финансы, ЮНИТИ, 2007. – С.126
26. Гражданский кодекс Республики Казахстан. Общая часть, ст. 10
27. Шестаков А.В. Предпринимательская деятельность:- М.: Издательский дом «Дашков и К»-2000.-с.54
28. Алипов А.Р. Механизм налогообложения предпринимательства в Республике Казахстан. Автореферат на соискание ученой степени д.э.н. Алматы 2001. -27с
29. Лукпанова Ж.Н. Налогообложение предпринимательской деятельности РК: состояние и перспективы развития. Диссертация на соискание ученой степени к.э.н. Алматы,2004г.
30. Тусеева И.Х. Налоговое планирование на микроуровне: состояние, тенденции, перспективы. Автореферат на соискание ученой степени к.э.н. Алматы, 2006 г. -27 с.
31. Никонов А.А. «Особенности налогообложения малых предприятий: нормативные документы» - М: ИД ФБК-ПРЕСС, -2005г. -160 с.
32. Отчет директора департамента исследований и стратегического планирования Статистического Агентства РК// Стат Агентсво РК, Алматы 2008 г.
33. Киикова Э.Ж. Механизм использования синдицированного займа в сфере предпринимательства (на материалах РК). Автореферат на соискание ученой степени к.э.н. Алматы, 2004г.-27 с.
34. М.Р. Насырова, С.Р. Токсанбай, С.К. Кулпыбаев, С.П. Гуляева. “Современный экономический русско-казахский толковый словарь-справочник” – “Қазіргі экономикалық орысша-қазақша түсіндірме сөздік-анықтамалық”. – Алматы: 2003. – 880 бет.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
......................................................3
1 Бөлім. Қаржы менеджменті мен шағын және орта бизнестің экономикалық мәні
мен ... ... ... ... ... Шағын және орта бизнестерін ұйымдастыру мен ... ... ... және орта ... ... менеджментін ұйымдастыруды дамыту
жолдары.....................................................................
.............................19
2.1. Шағын және орта бизнестің тұрақтылығын қалыптастырудағы ... ... және орта ... ... ... ... ... ... ... 2008 ... жолдауында
бизнесті дамыту мәселелеріне аса маңызды көңіл бөлген. Дамыған кәсіпкерлік
сектор қандайда болсын мемлекеттің экономикасының негізі [1, 9 бет]. ... ... өсу ... 8,5 ... құрап отыр. Жалпы алғанда
ел экономикасы 2001 жылдан бастап жылына орта есеппен 10 ... ... Бұл өте ... де жедел өсу болып саналады. Бүгінгі күнге дейін
еліміздің айтарлықтай резерві қалыптастырылып, ... қор ... ... ол ... 40 ... АҚШ долларын құрап отыр. Осындай елеулі
жинақтаулардың болуы еліміздің қаржы жүйесінің ... ... ... рөл ... ... ... мәселелерінің бірі жаңа Салық
кодексін дайындау, ол салық ... мен ... ... ... талап етеді. Ең маңыздысы ол кодекс салық ... ... емес ... аса ... ... және орта ... үшін
төмендетуді қарастыруы керек. Бұл себептен ... ... ... ... ... ... қайтарымдылығымен толықтырылады.
Бәсекеқабілеттілікті дамыту үшін арнайы ... ... ... ... ... ... ... қатар, «30 корпоративтік көш басшылары» бағдараламасының дамуы
экономиканың шикізат емес ... ... әсер ... күні 100 ... ... ... ... Экономика үшін аса
маңызды жобалардың ішінде үшінші Жаңа жол газөңдеуші зауыты, ... ... және мыс ... ... салу, алюминий зауытын жәнеде
көптеген жобаларды іске асыру қарастырылуда. «30 корпоративтік ... ... даму ... ... ... жаңа ... үшін ... шағын және орта бизнестің ... ... ... жұмыс жасауға тиісті. Микрокредиттер мәселесіне көңіл бөлуі
қажет, өйткені олар ... өз ... ... ... ... береді.
Жоғарыда аталған себептер бойынша, Президент Үкімет алдында бизнестің
алдында әкімшіліктік ауыртпалықты азайтып, лицензиялау, ... ... ... шешу ... ... ... ... Әлемдік
банктің «Бизнесті жүргізу» есебі бойынша, ... ... ... үшін 89 күн ... ... ал ол ушін Эстонияда тек 5
күн жеткілікті.
Ел басының жолдауына сәйкес, шағын және орта ... ... ... бірі ... ... ... ... Ал бұл
мәселені шешу үшін қаржы менеджментін осы салаға ... ... ... ... ... ... ... зерттеу тақырыбының
өзектілігі күмән туғызбасы анық.
Диплом ... ... ... ... және орта ... ... ерекшеліктеріне сүйеніп, қызметіне талдау жасау.
Дипломдық жұмыстың тақырыбын зерттеу барысында оған ... ... ... ... мазмұны және тұжырымдамаларын зерттеу;
• шағын және орта бизнестің экономикалық маңызы мен мазмұнын анықтау;
• шағын және орта бизнестің ұйымдастырылу ерекшеліктерін зерттеу;
... ... ... және орта ... негізгі
көрсеткіштерін зерттеп талдау;
• қаржы менеджменті негізгі ... ... ... ... талаптарға сай мынандай мәселелер қалыптастырылды:
• қаржы менеджментінің мазмұнын және тұжырымдамаларын ... ... ... ... ... іс ... ... шағын және орта бизнестің ұйымдастырылу ... ... ... ... актілермен танысу;
• Қазақстан Республикасында шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... менеджменті негізгі көрсеткіштерін зерттеу ... ... ... ... ... - ... ... ЖШС қаржы
шаруашылық қызметі.
Диплом жұмысының құрамы келесідей; қорытынды, қолданылған әдебиеттер
тізімінен тұрады. ... ... ... ... мен ... және орта
бизнестің экономикалық мәні мен өзара байланысы: ... ... және ... ... және орта ... ұйымдастыру мен
басқару формаларының критерийлері қарастырылған. Екінші бөлімде шағын және
орта бизнестерін ұйымдастырудың қазіргі жағдайын ... ... ... ... ... 2005-2007 жж. негізгі көрсеткіштеріне талдау
жүргізіліп қаржылық жағдайы анықталған. ... ... ... және ... ... менеджментін ұйымдастыруды дамыту жолдары қарастырылған.
Мұнда ... және орта ... ... қалыптастырудағы қаржы
менеджментінің ролі мен ... ... ... мәселелері
қарастырылған.
Дипломдық жұмысты жазу барысында методикалық негіз ретінде ... ... ... ... және ... ... экономисттердің
жұмыстары, оқулықтар және мерзімді басылымдар мен статистика Агенттігінің
мәліметтері қарастырылды.
Диплом жұмысының практикалық мәні ... және орта ... ... ... асыру барысында қаржы менеджментінің қажеттілігін
көрсетуде.
1 Бөлім. Қаржы менеджменті мен ... және орта ... ... ... ... байланысы
1. Қаржы менеджментінің мазмұны және тұжырымдамалары
Қаржы менеджменті – дегеніміз ... ... ... ... ... ... ... менеджменті компаниялардың қаржы ресурстарын басқару ... ... ... ... ... ... және
айналымдағы ақша қаражаттарын ұйымдастыруды басқару үшін ... ... ... іске ... қағидаларының жүйесі.
Қаржы менеджментінің негізгі мақсаты компаниялардың ақшалай ағындарын
тиімді басқару. Компаниялардың қаржысын басқару үшін екі қосалқы ... ... ... ... ... ... жататындар: қаржылық есеп, талдау, жоспарлау,
болжау, бақылау, реттеу, ... ... ... ... ... ... хеджирлеу және есептесу әдістері.
Басқару объектінің элементтері:
• Қаржы қатынастары;
• Қаржы ресурстары;
• Капитал қозғалысы;
• Ақша айналымы және қаржыландыру көздері.
Басқарушы субъектісі әрбір ... ... ... ... және оның ... ... Басқарушы субъектісі шаруашылық
жүргізу субъектісінің көлеміне байланысты әр ... ... ... ... ... ... бөлімі;
• Маркетингтік бөлімі;
• Есеп бөлімі;
• Бухгалтерия;
• Салықтық есеп бөлімі.
Қаржы менеджменттің түпкі мақсаты шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ету. ... қаржы
ресурстарын қалыптастыру және тиімді ... ... ... тетігін
қолдана отырып, шаруашылық жүргізуші субъектінің бәсекелестік деңгейін
көтеру.
Қаржы менеджментінің орындау үдерісінде үш бағыт ... ... ... ... минимизациялау;
• Салықтарды оптимизациялау.
Қаржы менеджменті өзінің басты мақсатын орындау үдерісінде төмендегі
міндеттерді атқаруы ... ... ... ... даму ... сай ... ... қаржы
ресурстарының көлемін қалыптастыруды қамтамасыз ету;
• Компанияның ақша айналымын тиімді басқаруды қамтамасыз ету;
• Компаниялардың айналым активтерінің қажетті ... ... ... ... ... даму кезеңдерінде қаржы тұрақтылығын және
төлем ... ... ... ... ... қашу және ірі ... сәтсіздігін болдырмау;
• Бәсекелестік күрес жағдайында кәсіпорынның немесе компаниялардың
тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз ... ... ... құнын барынша молайту;
• Компаниялардың экономикалық әлеуетінің даму ... ... ... ... байланысты қажетті рентабелділік деңгейін
қамтамасыз ету.
“Қаржы” және “менеджмент” категориялардың функцияларын ... ... ... ... функциялары анықталған:
1. Қаржыны жоспарлау функциясы. Бұл ... ... ... ... ... мен ... байланысты қаржы
ресурстарын болжамдау және жоспарлау нәтижесінде анықталады.
2. Қаржыны бақылау. Бұл функцияның атқарылымы ... ... ... мен ... байланысты жоспардың орындалу
ерекшеліктерін анықтау негізінде жүргізіледі.
Қаржы менеджментінде қолданылатын ... ... есеп ... ... стандарттарына сәйкес қаржылық есеп
элементтері болып табылады. Қаржылық есеп элементтері екіге бөлінеді:
1. Баланстық есептің элементтері
2. Қаржылық шаруашылық ... ... ... ... ... есеп және ... есеп беру ережесіне сәйкес бес
қаржылық есеп нысаны қарастырылады:
... ... ... мен ... ... есеп;
• Ақша қозғалысы туралы есеп;
• Меншікті капиталдың өзгерістері туралы есеп;
• Есеп саясаты ... ... ... ... ... ... экономикасының дамуы
кәсiпорындардың қызмет ету мәселелерiне деген қызығушылықты ... ... ... ... ... ... жүйелердiң
мәселелерiн шешу жеке кәсiпорындардың ... ... ... ... ... ... тұрақты қызмет етуiне халықтың өмiр сүру
сапасы мен деңгейi, жалпы ел ... даму ... ... ... ... қызмет етуiн қамтамасыз етуде сапалы ... ... ... асыруға мүмкiндiк беретiн ... ... аса ... роль ... ... ... қамтамасыз ету шығарылатын
өнiмдi ресурстармен қамтамасыздандыру, сонымен қатар өкiметтiк органдар
және тағы ... ... ... ... мен ... ... жүзеге асырылады.
Экономикалық қатынастар субъектiлерiнiң мүдделерiн есепке ала отырып,
кәсiпорын әрқашан да тұрақты даму мен заңдылықты сапалы ... ... ... Ал ... ... ... олардың ағымдағы, болашақтағы
қажеттiлiктерiн өтейтiн технологиялық прогресс пен ... ... салу және ... ... ... бiлдiредi.
Кәсiпорындардың сыртқы ортамен өзара байланысы мен iшкi ... ... ... ... ... ... мен ... алушы мүдделерi әр түрлi: сатып алу – арзан ... - ... ... ... ... ұзарту арқылы алу, өткiзiлген
тауарлар үшiн ақыны дер кезiнде алу. ... ... ... ... ... қамсыздандыру мен жұмыс орындарының ... да ... ... ... ... ... табыстың жоғары
деңгейi мен тәуекел деңгейiнiң төмен болуын қалайды. Яғни, кәсiпорындар
қарама - ... ... әр ... ... ... қиылысу нүктесi болып
келедi. Бұл ... ... ... ... ... ... ... отырып, өз талаптарын ең төменгi мiндеттемелермен немесе өз
мiндеттемелерiн – ... ... ... ... ... дамуды қамтамасыз ету үшiн динамизм мен ... ... - ... шешу нысаны болуы керек. Ғалымдардың көзқарастары
бойынша бұл нысан ретiнде ... ... мен ... ... ... бөлу ... мүдделер балансын қолдауға
бағытталған қатысушылар арасындағы құқықтары мен шешiмдердi ... ... ... ... даму ... сыртқы және iшкi орталар
факторларына төменгi керi ... ... ... ... ... ... Мысалы, жалақы мөлшерiн төмендетпеу, жұмыскерлер,
серiктестiктер құқығын бұзбау, қоршаған ... ... ... бiрден-бiр талабы өндiрiс және айырбас сферасындағы
кәсiпорындардың ... ... ... ... ... кәсiпорындардың
тұрақты қаржы жағдайы болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайында қызмет ететiн ... ... ... жеке ... жүйелерi ретiнде анықталады. Бұл
жүйелер жұмыскерлердi әлеуметтiк қамсыздандыру мен материалдық ынталандыру,
ұдайы ... ... ... ... ... және
шаруашылық субъектiлердiң жинақтары мен ақшалай табыстарын бөлу ... және ... ... – банк жүйесi алдындағы ... ... ... ... және ... капиталдарының
қозғалысымен байланысты. Олар өз құрамына ... ... [2, 32 б] ... ... болатын экономикалық жүйелер
салаларын енгiзедi.
Шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... қозғалыс нысанын анықтап, өндiрiстiк тұтыну құндарының
тауарлы – ақша қатарының акпараттарының ... ... 24 ... ... ... ... қызметпен тiкелей
байланысты, өйткенi ... ... ... ... ... Ұдайы өндірісті қаржыландыруды қамтамсыздандыру мемлекет пен
шаруашылық ... ... мен ... қаржыларының ресурс есебiнен
шығындарды жабу болып табылады. Қаржы ... ... ... ... ... ... өзiндiк және оған теңестерiлген құралдар
есебiнен жүзеге асырылады.
Қызмет етiп отырған кәсiпорындағы ... ... ... түсiмдi қайта бөлу үдерісiнде кейбiр бөлiктерi ақша ретiнде
табыстар мен ... ... ... ... өнiм құны ... мен
қызметтер) шығады.
Ұдайы өндiрiстер шығындарының қаржылық қамтамасыз етiлуi үш нысанда
жүзеге асырылады:
1. өзiн-өзi қаржыландыру;
2. несиелендiру;
3. мемлекеттiк қаржыландыру.
Өзiн-өзi ... ... ... ... ... ... ... негiзделген.
Мемлекеттiк қаржыландыру ұлттық табыстың бiр бөлiгiн бөлу және қайта
бөлу үдерісi кезiнде ... ... әр ... ... ... және ... емес қорлардың құралдары есебiнен қайтарымсыз
негiзде жүргiзiледi.
Несиелендiру қаржыландырудың бiр ... Ол ... ... ... уақытша мерзiмдiк, ақылық және қайтарымды
негiзiнде берiлетiн қаржымен қамтамас сыз ету әдiсi ... ... ... ... құру ... ... ... көзқарасының
маңызды элементi бола тұра, нарықтық экономика жағдайындағы ... жету ... ... ... «қаржылық жағдай» ұғымдарының тар және ... ... ... қаржылық жағдайының кең мағынасына
анықтама берген А.Д.Шеремет. Кең мағынада жағдай (күй) – ... ... бар ... ... мен ... ... жүйесiн сипаттайтын кешендi ұғым.
Қаржылық жағдай күй – кәсiпорындардың қаржылық жүйесiнiң барлық
элементтерiнiң ... ... ... сондықтан өндiрiстiк- шаруашылық
факторлар жиынтығымен анықталады.[4, 52б]
Тар мағынада, бұл ұғым әр түрлi ресурстар ... ... ... ... мен тиiмдi шаруашылық қызметiн жүзеге асыру үшiн
қажеттi ақша құралдарымен қамтамас сыз етудi ... ... күй ... және ... ... ... ... қаржылық жағдайы тұрақты болса, онда ол төлем ... яғни ... есеп ... ... қызметкерлер
мен жалақы бойынша есеп айырысуды банктер, бюджет алдындағы ... және ... да ... ... ... ... ... орындауға мүмкiндiк бередi.[5]
Тұрақсыз қаржылық жағдай «кәсiпорындарға жалақы бойынша қаражаттардың
жетiспеуi, материалдарды жабдықтаушылардың ... ... өтеу және ... ... төлемдердi жүзеге асыру жөнiндегi мәселелерге байланысты пайда
болады.» [5]
Отандық және шетел экономикасының бiрқатарында ... ... ... оның салалық аспектiсi қолданылады.
Кәсiпорындардың қызметiн жүргізу үрдістерінің нәтижелерi көрсеткiштер
жүйесiнiң көмегiмен анықталатындығы ... ... В.С. ... айтуынша,
«Көрсеткiштерде алдымен өндiрiстiк ресурстардың қайта ... ... ... табады. Ал нәтижелердiң сапалық жағы, яғни өндiрiстiң
терең мәнi - басқару функциялары мен ... ... ... ... байланыс сипатын анықтау негiзiнде табылады» .[6]
Шеремет А.Д., Юданов А.Ю. және тағы ... ... ... ... деген көзқарасы тек сандық ... ... оның ... ... ... да көрсетiледi. Осы
екiншi көзқарас әдiлеттi болып саналады, өйткенi экономикалық құбылыстардың
мәнiн ашу үшiн оны тек ... ... ғана ... ... ... да
қарастырылуы керек.
Қаржылық тұрақтылық категориясының мазмұны барлық ... ... ... ... ал оның ... ... ... және ұлттық
ерекшелiктерi болады.
Осыдан, қаржылық тұрақтылық – ... ... ... мен ... ... ... ... басқа
субъектiлерiмен қатынастар жүйесi екенін білдіреді. Бұл жүйе ... ... ... мен ... арқылы кәсiпорындар сыртқы объектiлердi
шектеулер меңгередi және ... ... ... ету мен ұдайы өндiрiстi
қаржыландыру жүзеге асыру мүмкiндiгiне ие болады.
Шаруашылық жүргiзушi ... ... ... оның сыртқы
және iшкi өзгерiстерiне жауап беру мүмкiндiгiн куәландырады. Қаржылық
тұрақтылық, бiр ... ... ... ... ... ... нәтижесi бола отырып, екiншi жағынан, ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Кәсiпорындардың қаржылық жағдайы банкроттыққа жақын тұрақсыз күйден
''абсолюттi тұрақты'' күйге көше ... ... ... ... ... үдерістiң бағыттылығы үлкен орын алады:
тұрақсыздықты күшейту немесе оның әлсiзденуi.
Кәсiпорындардың қаржылық жағдайының ... ... ... ... ... ... Бұл ... дағдарыс – ол кәсiпорындар
қаржыларының сапалық құрылуы. Сандық ... ... ... ... ... Бұл ... бойынша сандық өзгерiстер сапалық
өзгерiстермен бiрге жүрмейдi, яғни дағдарыс емес, олар ... ... ... ... ... болып жатқан қаржылардың сапалық қайта өзгерiстерi
кәсiпорындар үшiн керi және оң сипатта болу мүмкiн. Үйреншiктi ... ... ... бiр ... ... ... ... ал
конструктивтi дағдарыстар экономика жағдайын өзгертедi.
Экономикалық қатынастар жүйесiнiң өзгерiстерi өтiп ... ... ... ... ... ... себептердiң түбiрлi өзгеруiн туындатады және қайта құру
мақсаттарына сәйкес, олар ... ... ... ... ... құру керек.
''Кәсiпорындардың қаржылық тұрақтылық'' категориясы сандық сипаттамасы
болатын нақты экономикалық көрсеткiштерде көрiнiс табады.
Субъектiлердiң қаржылық ... ... ... ... және ... ... ... кәсiпорындардың қаржылық жағдайын бағалау үшiн ... кең ... ... ... ... ... ... көрсетейiк.
Кәсiпорындардың қаржылық жағдайының тұрақтылығы /тұрақсыздығы/ арнайы
коэффициенттердi оқу, анықтау динамикадағы ... және ... ... мен ... оқу сияқты талдаудың әдiстерiн қолдану
арқылы кәсiпорындар балансының негiзiнде анықталады.
Бiрнеше жылдар ... ... ... ... ... ... оларды мемлекетте белгiленген
критерийлермен, сәйкес шетелдiк ... ... ... ... ... ... ... қаржылық
тұрақтылық (тұрақсыздық) дәрежесiн бағалауға және оның қаржылық ... ... ... ... ... ... инвесторлық
шешiм қабылдауға және өзара пайдалы келiсiм жасауға ... ... ... ... ... ... экономикалық
көрсеткiштерi қандай екендiгi жөнiнде ортақ пiкiр жоқ. Бiр ... ... ... ... ... ... коэффициентi
туралы М.И.Литвин мобильдi қаражаттар деген қысқа мерзiмдi есептемегенде
мобильдi қаражаттар қатынастар ретiнде түсiнсе, А.Д. ... ... ... айтуынша, меншік (жеке) айналым капиталдардың ... ... ... қатынасы осы коэффициенттердiң мәнiн ашады
делінген [7]
Кәсiпорындардың қаржылық тұрақтылығына берiлген сандық ... ... ... ... қарастырып өтейiк.
1) Кәсiпорындардың қаржылық жағдайларының тұрақтылығын материалдық
айналым құралдар құны және оларды қалыптастырудың меншiк пен
тартылған көздердiң ... ... ... мен ... ... мен ... ету, олардың пiкiрiнше,
қаржылық тұрақтылық мәнi, ал оның негiзгi көрсеткiшi ... ... мен ... ... ... ... түрлерiнде алынатын шығындар мен қорларды қалыптастыру
үшiн, құралдардың артылғаны немесе ... ... ... ... жағдайларының тұрақсыздығының
сыртқы көрiнiсi –оның төлем қабiлеттiлiгiн ... ... ... ... ... М.И., ... К.Ш. [7, 9] қаржылық жағдайларының
тұрақтылық көрсеткiштерiн кәсiпорындар ... ... ... деп ... ал ... ... ... емес,
өйткенi төлем қабiлеттiлiгiне қарағанда кәсiпорындардың қаржылық
тұрақтылығы категориясы кең және қаржылық тұрақтылықтың келесi
көрсеткiштерiн алға шығарады: автономия коэффициентi, ... ... ... және жеке ... ... ... ... Стоянова Е.С. [10] ... ... ... ... көрсетедi: қаржылық тұтқа нәтижесi, меншiк
қаражаттарының рентебельдiлiгi, қаржы тұтқа иығы, ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарының оңтайлану коэффициентi,
амортизация коэффициентi, кәсiпорындар мүлкiндегi негiзгi және
материалдық айналым ... ... ... ... пен ... ... арасындағы
арақатынас коэффициентi, инвестицияларды жабу коэффициентi, өзiн-
өзi қаржыландыру қабiлеттiлiгi мен қарыз ... ... құн мен өзiн - өзi ... ара ... ... ... берiктiк
қоры.
Қаржы менеджментінің базалық (негізгі) тұжырымдамалары
Қаржы менеджменті мына ... ... ... концепцияларында
негізделеді:
1. ақша ағыны концепциясы
2. ақша ресурстарының уақытша құндылығының концепциясы
3. тәуекел мен ... ... ... ... ... құнының концепциясы
5. капитал рыногының тиімділігі концепциясы
6. ақпараттардың ассиметриялық концепциясы
7. агенттік қатынастар концепциясы
8. альтернативтік шығындар ... ... ... ... ... ақша ... идентификациялау, оның түрі мен ұзақтығы ... ұзақ ... ... ... пайызсыз);
ә) ақша ағынының элементтер көлемін анықтайтын факторларды бағалау;
б) ... ... ... ... ... ... ... тудыратын дисконттау коэффициентін таңдау;
в) берілген ағынмен байланысты тәуекелді бағалау, және оны есепке алу
әдістері.
Ақша ресурстарының уақытша құндылығының концепциясы Уақытша құндылық ... ақша ... ... ... негізгі үш себептермен
анықталады: ... ... ... алу ... ала ... ... ... мен табыстылық арасындағы компромисс концепциясы Бұл
концепцияның мәні, бизнесте әрқашан ... ... ... да ... ... Сол сәтте, ... ... ... ... ... ... концепциясы Қандайда болсын қайнар көзге қызмет
көрсету ... үшін ... бола ... ... әр қайнар көздің ... ... ... және залаға ұшыратпауға қажетті капитал
құны табыстың минимальді деңгейін ... ... ... ... ... және ... варианттарды таңдауда аса маңызды болып табылады.
Капитал рыногының тиімділігі концепциясы Бұл бағалы ... ... ... ... ... көлемі ағымдағы бағалар мен бағалы
қағаздардың ішкі құнының ... ... ... ... ... ... қарастырылады. Тиімді рыноктың 2 ... ... ... ... көп мөлшерді күтуде негізделген аргументтерге
ие бола алмайды, тек берілген тәуекел дәрежесіне ... ... ... ... ғана ... бола
алады.
2) Инвестицияланған капиталға табыс дәрежесі тәуекел дәрежесінің
қызметі ... ... ... ... ... 3 ... жүзеге асырылады: әлсіз,
баяу,және күшті.
Ақпараттардың ассиметриялық концепциясы Бұл ... ... ... ... Мұның мәні мынада, жеке категориядағы
тұлғалар рыноктағы басқа тұлғалар қол жеткізе алмайтын ақпараттарға ие бола
алады.
Агенттік ... ... ... ... ... ... күрделі болуымен байланысты енгізілген. ... мен ... ... ... қарамақайшылықтарды реттеуге,
керек емес жағдайлардың алдын алу үшін.
Альтернативтік шығындар концепциясы Концепция қандай да ... ... ... ... Шағын және орта бизнестерін ұйымдастыру мен басқару формаларының
критерийлері
Қаржылық ағымдарды ұйымдастыру мен ... ... ... ... мен ... ... ... ғана емес, сонымен
қатар, бизнестің түрі мен ... ... де ... ... ... субъектіні әлеуметтік-экономикалық жүйе ретінде қарастыру қажет.
Қолданып ... ... ... түрлі шаруашылық субъектілерінің түрлерін
құру қарастырылады, яғни нысандарымен ерекшеленетін көлемі мен ... ... ... ... авторлары жазған сөздіктерінде, шағын бизнестің нақты
анықтамасы жоқ деп ... ... оның тек « ... ... ретінде ұқсас
анықтамалары бар. Ал Я.А. Аубакировтің ... ... ... –ол
«заңды тұлға ретінде құқығы бар, шек қою ... ... ... ... іскерлігінің көлемі сияқты белгілерімен ... ... ... Бірақ меншік формасына байланысты шек
қою қарастырылмайды. Құрылтайшылардың құрылымына ... ... ... ... ... жеке ... кооператив, мемлекеттік
немесе араласта болуы мүмкін».[11] Ал, шағын кәсіпорындардың ... ... ... бар ... ... М.Н ... айтуынша «шағын
бизнес- кез-келген жеке формасының негізінде шаруашылық қызметінің барлық
түрлерін іске ... ... 200-ге ... ... саны болатын
кәсіпорын».[12]
Сонымен «шағын бизнес» - жеке кәсіпкерлердің ... ... ... кәсіпорындарда шағын формада жүргізілетін бизнес.
Біз жоғарыда келтірілген барлық ... ... деп айта ... ... ... ... шағын бизнесті анықтау үшін міндетті
түрде ресми критерийлерді қарастыру ... ... ... ... ... ... Сол ... бұрын шетел және ... ... ... ... ... бір ғана анықтама беру
кезіндегі жасаған әрекеттері негізсіз сияқты.
Сонымен, бәрімізге ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар бізде Еуропалық елдегі шағын ... ... ... ... ... және орта кәсіпкерліктің анықтамасына келесідей талдау
критерийлері ... ... ... ... активтер – ол қолма-қол құралдардың жиынтығы, ... ... ... ... жер, ... және ... да ресурстар
• Меншікті капитал- инвесторлармен жасалынған ... ... ... ... ... ... ... Жарғылық капиталдың құрамы
• Сатудан түскен жыл сайынғы түсім, максималды жылдық айналы
2. қаржылық емес критерийлер:
• Жұмысшылар саны
Әр критерийдің өзінің артықшылығы мен ... ... ... ... ... ... олардың сандық параметрлеріне өте кең мағына ... ... бір ғана ел ... ... да елді қоспағанда. Шағын ... ... ... ... ... шағын бизнеске деген
шаруашылық бірліктерінің қатынасын көрсететін критерилерді ... ... ... ... халықаралық еңбек конференциясының
(1997ж) ... ... бюро ... шағын және ... ауыл ... ... ... ... ... адамға дейін жұмыспен қамтылған - ол МОТ, «өте шағын», 99 адамға дейін
шағын, 100-ден 499-ға ... ... ... жоғары-ірі.
Талдаудың негізінде және әлемдік тәжірибенің жиынтығында және бар
әдебиетті қолданып, біз ... ... ... ... ... бизнеске байланысты:
1. кәсіпорын меншіктенушінің басқаруға қатысуы;
2. шешімді қабылдаудағы қадағалаудың жоғы;
3. шағын бизнес кәсіпорынның жоғарғы ... ... ... ... барлық аудандарда;
4. ішкі ресурстар негізінде өзінң даму бағыттары;
Сонымен қатар қызықтыратын тәсілдердің бірі - АҚШ ... ... ... ... ... ... ... шағын бизнес туралы ... ... ... яғни осы бизнеске сандық белгілерінің
саласына байланысты шағын санаттарына қатынасын қарастырады. ... ... ... атқа ие ... ... Шағын бизнес қызмет әкімшілігі «өндіруші
кәсіпорын салаларына негізгі екі жиі ... ... ... - ол 1) ... ... саны - 500 ... 2) ... жылдық табыс
көлемі 5 млн.доллардан аспайды.
Бірақ, сонда да көптеген айрықшалықтардың бар екенін де ... ... ... бір ... ... құрылыс компаниялары шағын
бизнес категорияларына кіруі мүмкін, ... ... ... түсім көлемі 17
млн. дол.шамасында болса да.
Әлемдік тәжірибе бойынша экономикалық ... ... ... ... ... ажыратады:
1. Бір ғана меншік иелігіндегі фирма, шағын бизнестің бірден-бір жай
формасы. Әдетте, ... ... ашу ... ... жергілікті
билік органдарынан алып, тауарлы атын тіркеу жеткілікті.
2. Іскерлік серіктестік ... екі ... одан да көп ... тұратын
ұйым және екеуінің арасында кәсіпорынды ... ... ... бекітіледі. Серіктестік толық және бірлескен болуы мүмкін.
3. Корпорация. Бұл ірі және орта ... ... ... ... ... құралатын ұйымдық форма.
1 Сызба. Кәсіпкерлік субъектілерін сыныптау критерийлері
|Жеке кәсіпорын |Орташа жылдық жұмысшылар|Орташа ... ... ... ... ... ... кәсіпорын |50 адамнан көп емес |600000 АЕК ... ... ... |50 ... көп, ... |325000 АЕК ... |
| |250 ... ... | ... кәсіпорын |250 ... ... |325000 АЕК ... ... ... |- |- ... ҚР ... кодексі негізінде құрастырылған
1. Сызба. Салық тәртіптемесінің талаптары
|Шағын кәсіпорын ... саны ... ... ... үшін ... | | ... ... | | ... ... үшін |15-25-ке дейін адам |4,5млн.тенге |
| | ... ... |
| | ... ... үшін ... ... үшін |25-50 ... дейін |9млн.тенге - 25,0млн. |
| | |т-ге ... ... |
| | ... үшін |
Көзі: ҚР Салық кодексі ... ... ... ... ... ... ... 31 қаңтар 2006 жылдан
жеке кәсіпкерлік субъектілерінің критерилері ретінде ... ... саны мен ... ... ... құны алынған.
«Жеке кәсіпорын» туралы ҚР заңына сәйкес қоғамдық қатынастар, жеке
кәсіпорынның жеке тұлғалар және ... емес ... ... ... негізгі құқықтық, экономикалық және әлеуметтік талаптарды
анықтайды. ... ... ... ... ... көрсеткендей,
Қазақсатанда жұмыс жасап жатқан, басқа нормативті құқықтық ережелер ... олар ... ... ... ... ... «Салықтар және басқа да бюджетке міндетті төлемдер» ... ... ... субъектілеріне өзінің талаптарын еңгізеді,
оңайлатылған режимді есептеуге және салықты ... үшін ... ... ... 376 бабқа сәйкес, келесідей ... ... ... ... ... ... ... 4,5млн.тенге - 10,0млн.тенгеге
дейін;
2.Заңды тұлға үшін шекті табыс ... - ... т-ге ... ... мыналарды көрсетеді, салық заңы өзінің талаптарын
бекітеді, олардың шекті параметрлері кәсіпкерлік қызмет ... ... ... ... ... ... ... режимді есептеуді қолдануда салықты төлеуге ... ... ... ... ... ... орындайды.
ҚР-ның «Бугалтерлік есеп туралы» заңында ... ... ... ... алдын-ала қарастырылып қойған, нақтылай
айтқанда, оңайтылған қаржылық есеп беру жүйесін және ... ... ... жағынан. Шағын және орта бизнестің сандық және ... оның ... мен ... келесі сызбаларда
көрсетілген.
3. Сызба. Шағын және орта бизнестің сандық және
сапалық ... ... ... |
| ... ... ... коммерциялық сипаты |
| |баланс | |
| ... | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| ... саны ... ету саласы ... А.В. ... ... М.: ... ... и К»-2000.-с.58
Шағын және орта бизнес сапалық жағынан ірі ... ... ... ... ... өнімнің кішігірім санының салыстырмалы түрде болуы;
• шекті ресурстар және қуатты салыстыру;
• тұрақты даму және ... ... ... ... үшін ... ... ... болуы;
• негізгі басқару органдары және акциялардың көп бөлігі ... ... ... оның жақындарымен;
• тұрлаусыздықтың жоғарғы деңгейі;
компанияның стратегиялық оқиғасын бақылау және бағалауға ... ... ... жүйелері.
Көптеген анықтамалардың ... ... ... кемшіліктері мен артықшылықтарын бақылауға ... ... ... ... көп ... ... шағын
кәсіпорын субъектісін келтіруге болады ол- коммерциялық ... ... ... және орта ... ... және ... критерийлерінің
артықшылықтары мен кемшіліктері
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... | ... және кең |
| | ... ... кейбір |
| | ... |
| | | ... ... ... ... ... практика |
| |осыған байланысты оларды ... ... ... |
| ... ... ... ... ішкі ақпаратына қол |
| |қиындығы ... ... ... |
| | ... ... сонымен |
| | ... ... өз кең |
| | ... ... А.В. ... ... М.: Издательский
дом «Дашков и К»-2000.-с.54
Сонымен, кәсіпорынның ресми белгілерінің ... ... ... қолданылатын, оларды сандық және сапалық деп бөлуге
мүмкіндік береді және де әр ... ... ... , ... ... ... біз ... субъектілерінің санын тездей көбейткіміз келсе,
онда кәсіпорынның кішігірім жұмысшылар санын ... ... ... ... ... жағдайда кәсіпкер болуды армандайтындар міндетті
түрде жұмысшылар саны жоғарғы деңгейге жеткен ... жаңа ... ... болады. Мұндай белгі шағын кәсіпорынның ірі кәсіпорынға
ауысуын тоқтатады.
Шағын ... ... ... ... шек қою әрекеті шағын
бизнестің тоқыраушылығына ... Ал, ... ... ... ... өзінің қызметін шектеу немесе көлеңкелі экономикаға өтуге мәжбүр
болады.
Сонымен қатар, шағын ... ... жеке ... ... тұлға бола алмайды, яғни 31 қаңтар 2006 ж №124-111 «Жеке ... ... ... ... кәсіпкерлікке тиесілі емес қызметті.
Шағын бизнес кәсіпорынның үлкендігі жұмыспен қамтылғандардың орташа
алғанда жылдық санына байланысты.
Ал осы ... ... ... ... ол- кез-келген шағын кәсіпорын
субъектілері өз қызметін «микрокәсіпорын» ретінде жүргізе алады және де ... өнер ... бола ... ... ... ... ... субъектілері жатады:
• Коммерциялық ұсталымдар(қаржы-сапалық белгілері), өз қызметін
келесідей белгілері ... ... ... ... құрылтайшысы тек жеке тұлға бола алады
• Жұмысшылардың тізімі бойынша ... саны 10 ... ... болмайды
Негізінен «микрокәсіпорын» ұғымы заңға еңгізілуге келмейді, сондықтан
мұндай кәсіпорынды «жұмысшылар саны шектеулі шағын кәсіпорын» деп ... егер ... ... ... саны ... ... шектен
асып кетсе, онда мұндай шағын кәсіпорын барлық ... яғни 3 ... ... жеңілдіктерінен, мемлекеттің тура және жанама қолдау
түрлерінен айырылады.
Сонымен қатар, қол өнер ... де ... сай ... ... ... Қол ... еңгізудің қажеттілігі мынада, бұл кәсіпкерліктің
объектісі ұлттық мәнге ие бола алады. Қол өнер ... ... ... ... сай ... ... болады:
• 90%-дан кем емес жалпы өндіретін өнімнің көлемінен қол өнер ... ... кем емес ... ... ... ... ... кәсіпорынның
субъектісі –қол өнер субъектісі болып табылады;
• Қол өнер тікелей кәсіпкерлік процестерге қатысады және 50%-дан артық
пайыз ... ... ... ... ... мүлігінде үлесі бар.
Шетел тәжірибесі көрсеткендей, қол өнерші негізінен заңды тұлға болып
табылады, тек «қол өнер ... ... атқа ие ... тұлға бола алады.
Қол өнерші, қол өнер қызметі ... ... ... Бұл ... ДСҰ және БҰҰ-ның терминологиясы.
2-Тарау. Шағын және орта бизнестің қаржы менеджментін ұйымдастыруды дамыту
жолдары
2.1. Шағын және орта ... ... ... ... ролі
Экономиканың қайсысы болмасын өндірістен, экономикалық өнім жасаудан
құралады. Өндіріссіз ... ... тек ... ... ... ... Атап ... кәсіпорын өнім шығарады, жұмыстар және қызмет
көрсетеді, яғни тұтыну және ... ... ... ... ... ... кәсіпорын тиімді жұмыс істейді, оның қаржылық жағдайы қандай
екені экономиканың ... ... және ... индустриалдық
қуатына байланысты болады.
Кәсіпорынға басшылық ету ... ... ... ... ... ... ... Олардың өзгерусіз, бір орында қатып
қалуларына болмайды. Кәсіпорынды басқару ... ... ... ... және ... ... әрбір нақты кезеңнің ерекшеліктерін ескеріп
отыруға ... ... ... ... міндеттері де практиканы терең
зерттеудің ... ... одан әрі даму ... ... бұл
дамуды шапшаңдату үшін өндіріске әсер етудің сол ... үшін аса ... ... ... ... ... ... кез келген кәсіпорынның нарықтық жағдайдағы ең
маңызды мақсаты – өз жұмысындағы қаржылық тұрақталақты қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... ... тек пайда тауып ... ... ... ... ... ... ал бұған жету оңай мәселе
емес.
Кәсіпорын, егер де өзінің жұмысында белгілі бір ... ... ... пернесін орындаса, алдына қойған мақсатына жетеді. Осыған ... ... ... ... ... ... сапалы өнімдер өндіру, оларды жүйелі түрде жаңалау және қолда
бар өндірістік мүмкіншіліктеріне, сұраныстарына сай ... ... ... ... ескере отырып, өндірістік ресурстарды ұқыпты
пайдалану;
• кәсіпорынның бет алысының ... мен ... ... ... ... ... оларды өзгертіп отыру;
• ғылыми-техникалық жетістіктер мен озық тәжірибені, еңбекті ұйымдастыру
және басқаларды өндіріске кеңінен ... ... ... ... ... олардың сыныптамаларының өсуін
және еңбектерінің үлкен маңыздылығы, олардың тіршілік ... ... ... қолайлы саяси-психологиялық ахуалды
жақсарту;
• кәсіпорынның шығарған өнімінің бәсекеге жарамдылығын қамтамасыз ету,
кәсіпорынның жақсы ... ... баға ... ... жүргізу және басқа да функцияларды іске асыру.
Қорыта айтқанда, ең маңыздысы, кәсіпорындардың барлық функциялары
межелеген стратегияны іске ... және ... ... ... ... ... мақсаты оның қызметінің ... ... ... көрсетсе, стратегиясы осы нәтижеге жету жолдарын, бағыттарын
анықтайды. Әрбір кәсіпорынның стратегиясы ... ... ... жағдайын
ескеріп, кәсіпорынға жаңа шешімдер қабылдауға еркіндік береді.
Кәсіпорынның ... оның ... ... ... ету
ерекшеліктеріне тікелей байланысты. Бірақ барлық кәсіпорындар стратегиясын
анықтау барысында мынандай мәселелерді ... ... ... ... ... ... ... өндірісті жалғастыра беру керек?
3. Алдағы уақытта қандай ... көшу ... ... іс-әрекетінің негігі үш бағыты бар:
• өндіріс шығындарын барынша азайту. Өндіріс шығындары неғұрлым ... ... ... өз ... ... ... қарағанда
төмендете алады. Соның нәтижесінде бұл өнімнің рыноктағы үлесі артады.
Бұл үшін ... ... ... өндірісті және
жабдықтауды жақсарту шараларын жаңа технологияны ... ... ... ... жолдарын қарастырады;
• өнім өндіруде мамандандыруды жоғарылату. Бұл бағыттың негізгі мақсаты
- өндіріс өнімінің сапасын жақсарту, тұтынушылар бағасы ... ... ... ... ... ... да бұл ... таңдаған
кәсіпорындар қалай да өз өнімінің сапасын жоғарылатуды ... ... ... ... жақсы дамыған маркетинг жүйесі болуы керек;
• кәсіпорын өз қызметін рыноктың белгілі бір бөлігіне ғана арнайды. Бұл
бағытты таңдаған кәсіпорын ... бір өнім ... ... ... ... сай ... ұйымдастырады, яғни осы өнім өндіруіне
жеке мамандану саясатын жүзеге ... ... ... рынокқа ғана
емес, тек оның бір бөлігіне нақты тұтынушыға, оның сұранысына ... ... ... ... ... ерекшеліктері
келесілерді қамтиды:
• кәсіпорын қоғамдық қажеттілікті қанағаттандыру және пайда ... өнім ... ... ... және ... ... дербес шаруашылық субъектісі;
• кәсіпорын дербес жүйе ретінде қоғамдық өндірістің бас ... ... Онда ... ... ... экономикалық міндеттерінің
шешімдері тікелей жүзеге асырылады;
• кәсіпорынның мақсаты ... ... ... ... ... ... кезінде тапсырыстар алудағы жүйені ... ... Осы ... жай, ... ... өндіру немесе қызмет көрсету үшін
барлық қажетті ... ... және ... ... қамтамасыз
етілу қажет;
• нарықтық жағдайдың қозғаушы күші – ... Ол ... ... жақсартуды және өнімнің бағасын арзандатуды ынталандырады,
ғылыми-техникалық жетістіктерді ... ... ... ... ... ... және еңбекті ұйымдастыруда үдемелі
әдістерді толық қолдануына үлкен ықпалын тигізеді;
• ірі фирмалармен салыстырғанда кіші ... ... ... ... ... ... жоғары серпінділік, ықшамдылық,
өндірістің бәсекелестік сипаты және демократияландырулары тән. Кіші
кәсіпорындар жаңа ... ... ... ... ... кіші ... ... және әлеуметтік дамуларына
ықпал етеді.
Кәсiпорынның қызметi – бұл байланысқан ... ... ... ... әртүрлi факторларға байланысты. Егер қандай да бiр ... ... онда ... да факторларды бағалауда нәтижесi ... ... ... тығыз байланыста болғандықтан, кәсiпорынның ... әсер ... ...... ...... ... жағымсыз әсер етуi жағымды факторлардың төмендеуiне әкелiп
соғады.
Әсер ететiн факторлар көп ... ... ... қажет.
Факторларды жiктеуде әртүрлi нысандары бойынша қарастыруға болады:
- пайда болу көзiне байланысты: iшкi және сыртқы факторларға;
- нәтижелiкке байланысты:негiзгi және ... ... ... жай және ... жұмыс iстеу мерзiмiне байланысты: тұрақты және мерзiмдi.
Әр факторлардың жiктелуi белгiлi бiр мақсатпен ... ... ... ... ... және ... ... және
де әртүрлi факторлардың динамикасына әсер ету ... ... ... ... және iшкi ... ... ең ... болып
табылады.
Кәсiпорынның қаржылық тұрақтылығының негiзгi басқа факторы, өндiрiстiң
технологиясы және өндiрiлетiн өнiмнiң /көрсетiлетiн қызметтiң/ түрлерi мен
байланысты, сонымен ... болу ... ... ... ... ... әсер ... факторлардың жiктелуi.
Активтердiң оптималды құрамы мен құрылымы оларды басқаруда дұрыс
стратегия жасау болып ... ... ... және ... ... ... ... басқарудың сапасына байланысты,
яғни айналым қаражаттарының қанша және ... iске ... ... запастар мен активтердiң көлемi қандай және т.б. болып ... ... ... ... ... егер ... өзiнiң запастары
мен өтiмдi қаражаттарын қысқартса, онда кәсiпорын айналысқа көбiрек ... ... яғни ... ... ... ... ... кәсiпорындардың төлем қабiлеттiлiгiнiң тәуекелдiгi мен
өндiрiстің тоқтатылуына әкелуi мүмкiн. Ағымдағы активтердi ...... ... ... ... кәсiпорын шотында тек қана өтiмдi
активтердiң минималды керектi сомасын алып әалу керек.[12]
Кесте 15. ... ... ... қызметіне әсер ететін
факторлардың жіктелуі
|Сыртқы факторлар ... ... |
|1 |2 ... ... |Институционалдық және ұйымдық ... ... ... ... цикл ... |
|әлемдік нарықтың конъюнктурасы; ... өсу ... ... ... оңай қол ... ... мақсаты; ... ... ... типі; ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|Экономиканы реттеу деңгейіндегі ... ... ... ... ... және ... капиталының |
|Экономикалық жүйесінің типі; |қатынасы; ... ... ... |активтердің құрылымы; ... ... ... |өткізу, баға, инвестиция және т.б. ... ... ... ... ... және жүзеге |
|Белгілі бір кәсіпорынның қызметін |асыру; ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... тиімді |
|Табиғи ресурстармен қамтамасыз ету; ... ... ... бар болуы; |жалпы кәсіпорында және оның әр бір ... ... ... ... ... ... |
|Еңбек нарығының даму дәрежесі; ... ... ... ... ... ... ... |
|Мезодеңгей (Сала/нарық) ... ... ... ... деңгейі; | ... ... | ... | ... ... | ... берушілер қатынастары; | ... ... | ... | ... ... | ... ... ... iшкi факторы болып қаржылық ресурстардың
құрамы мен құрлымы және оларды басқаруда ... ... және ... ... ... ... ... ресурстары, яғни табысы көп
болса, соғұрлым кәсiпорын өзiнiң қызметiн қорықпай ... ... ... ... ... ... емес, сонымен бiрге оны бөлудегi
құрылым, әсiресе - өндiрiстiң дамуына жiберiлетiн бөлiгi ... ... ... ... ... ... бөлу және ... бағаланады. Әсiресе, табыстың пайдаланылуын екi бағытта қарастыру
керек:
- бiрiншiден, ... ... ... үшiн, ... ... ... күшейту және т.б.
- екiншiден, күрделi шығындарға және бағалы қағаздарға инвестиция
жасау.
Кәсiпорынның ... ... ... ... капиталы нарығынан
шоғырланған қаражаттар әсер етедi. Неғұрлым кәсiпорын қаржы қаражат ... ... оның ... ... ... ... ... қаржылық
тәуекелдiк те өседi – осындай кезде кәсiпорын өзiнің несие берушiлерiмен
есеп айырыса ала ма ... ... ... ... ... шаруашылық
субъектiсiнiң қаржылық кепiл формасы ретiнде қызмет ... ... жеке ... мәселе – бұл қаржылық тұрақтылықтың
типтерi. Оның 4 типi бар, олар ақша қаражаттар және ... ... ... ... ... ... ... меншiктi және
қарыз капиталының үлес салмақтарының қатынастарына байланысты.
Қаржылық тұрақтылықтың бiрiншi типi – ... және ... ... ... ... ... капиталы қарыз қаражат
мөлшерiнен аз болған жағдайда, ресурстар ... ... ... ... ... қарастырылады. Осыған байланысты кәсiпорын,
ағымдағы активтердiң қажеттiлiгiн жабуда бос ақша қаражаттарының ... ... ие. Айта ... ... ... ... бұл типi
қазiргi нарық жағдайда сирек кездеседi. Осындай қаржылыққа ие кәсiпорындар
тәуекелдiкке бармауды қалайды. Бұндай кәсiпорындар көп ... ... ... әсер ... ... ... ... бөледi. Олардың
керi әсерi кәсiпорынның қаржылық тұрақтылығын нашарлатады. Қаржыландыру
көздерiнiң ... ... ... ... және қарыз қаражаттар
қатынастарын оптимизациялауды ұсынамыз / мұнда, қарыз қаражаттарды ... бұл ... ... ... таза рентабелдiлiгiн көтеруге
мүмкiндiк бередi және жаңа жобаларды жүзеге асыру үшiн ресурстарды босатуға
мүмкiндiк бередi.
Қаржылық тұрақтылықтың екiншi типi – ... да ... ... ... ... болады, бiрақ активтерде тұрақты капиталдың үлес салмағы
көбiрек. Бұндай жағдайларда кәсiпорында ... ... бос ... ... ... ... ... деген қажеттiлiк
өскенде, оларды меншiк капиталды өсiру арқылы жаба алады /табыс, ... ... ... ... ... ... ... капитал
мөлшерiн көбейту арқылы. Тұрақты активтердiң қолданылмайтын бөлiктерiн
/балласт/ өткiзу ... сату ... ... ... ... ... Сондықтан, қаржылық жағдайларды жақсарту үшiн ... ... ... ... ... ... балласты тез арада өткiзу;
• өзiндiк рентабельдiлiктi көтеру үшiн қосымша қаражат тарту;
• активтiң ... ... ... ... қаражаттар құрылымын
оптимизациялау;
• дебиторлық қарызды басқаруға көө көңiл бөлу керек – ағымдағы ... ... ... ... өсуi кәсiпорынның қаржылық
жағдайын төмендетедi.
Қаржылық тұрақтылықтың үшiншi типi – ... ... ... ... Мұндай кәсiпорындарда айналым
қаражаттарында бос аәша қаражаттар бар, тұрақты активтер ... ... ... ... ... пассив құрамындағы меншiк капиталдың
мөлшерi қарыз ... үлес ... аз ... ... ... типiндегi кәсiпорындардың қаржылық тәуекел дәрежесiнiң ... ... ... ... ... деген ағымдағы қажеттiлiк
қандай-да бiр қиыншылықтарсыз қанағаттандырылады. Бұндай кәсiпорындарға
мынадай жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... қатаң бақлауды орнату, баға белгiлеу және ... ...... шаралар кәсiпорынның табыс мөлшерiн
көбейтедi және оның ... ... да ... ... ... аясында кәсiпорынның табысын бөлудiң пропорцияларын
қарастыру, оларды – меншiк иелерi, несие берушiлер және кәсiпорын
араларында бөлiнбеген ... ... ... ол ... ... ... негiз болып саналады.
Сонымен ең соңғы қаржылық тұрақтылықтың төртiншi типi – кәсiпорынның
жоғарғы дәрежелi қаржылық тәуекелiмен сипатталады. ... ... ... ... әлде ... көп ... Мұндай жағдайда кәсiпорын төлем
қабiлетсiз болып танылады. Осыған байланысты, кәсiпорын активтер құрамын
және пассивтер құрамын оптимизациялау ... ... ... ... Негiзгi қордың құрамында ''балластың'' болуы тиiмсiз, ... ... ... активтер құрамын әр элемент бойынша талдау жүргiзу
және қолданылмайтын ... тез ... ... ... ... ... Айналым қаражатының құрамы да талданылуы қажет, әсiресе бұл ... ... ... ... және дайын өнiм/ және
дебиторлық қарызға қатысты ақша қаражатының көбеюi кәсiпорынның ... үшiн ... ... ... туады. Ал аяқталмаған
өндiрiс деңгейi өндiрiс процессiнде техникалық және ... ... ... етедi;
• Кәсiпорынның табыс мөлшерiн көбйту үшiн операциялық қызмет бойынша
бiрқатар ... ... ... бұл болашақта меншiк капиталының
үлес салмағын көбейтедi;
• Табысты бөлу ... ... ... ... ... типтерге жiктеу арқылы кәсiпорынның
қаржылық жағдайын әр түрлi мерзiмге ... ... ... ... ... ... төмен жағдайда төлем қабiлетсiз немесе
банкрот болып саналады. Банкроттың сыртқы нышаны – ... ... мен ... кәсiпорынның кредиторларының талаптарын қанағаттандыра
алмауы/ сипатталады.
Кәсiпорынның қаржылық ... ... ...... активтер
мен пассивтердiң өзгеруiмен сипатталады.
Кәсiпорын активiндегi дебиторлық қарыз мөлшерiнiң ... ... ... ... ... керi әсер ... яғни ... алушылар
қарыздарының көбеюi әсер етедi. Бұл кәсiпорынның коммерциялық ... ... емес ... ... немесе тұтынушылардың төлемдi
кешiктiрмеуiмен сипатталады.
Кәсiпорын жағдайын ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, кәсiпорынның өтiмдiлiк деңгейiн
бақылау қажет, яғни оның ағымдағы мiндеттемелердi орындау ... ... ... ... ... ... - ... төмендеуi
ғана емес сонымен қатар, оның күрт өсуде болып табылады.
Баланстың пассив ... ... ... оның
мердiгерлермен және несие берушiлер алдында мiндеттемелердiң ... ... ... ... ... деген
мiндеттемелердiң өсуi кәсiпорын жағдайсыздығының белгiлерi болып табылады.
Кәсiпорынның ... және ... ... ... ... ... Сонымен бiрге, шығынның өсуi және табыстың
мөлшерiнiң төмендеуi жағдайсыздыққа алып ... ... ... ... ... ... әдiс – ... көрсетедi. Оларға:
несие қабiлеттiлiк индексiнiң есебi;
формалды және формалды емес жүйелер критерийлерiн қолдану;
төлем қабiлеттiлiк көрсеткiштерiн болжау.
Несие қабiлеттiлiк индексiнiң есебi қор ... ... ... ... үшiн ... ... талдауды жүргiзудiң мақсаты –
кәсiпорын балансы ... ... ... ал ... ... қабiлетсiз екендiгiне көз жеткiзу болып табылады.
Кәсiпорынның баланстық құрылымының қанағаттандырылуы деңгейiн бағалау
мен талдау ... ... ... асырылады. Баланс құрылымының
қанағаттандырылуы қарыз кәсiпорынның ... ... және ... құқықтың
мынадай жағдайымен сипатталады: ... ... ... ... алдындағы, мердiгерлер алдындағы, несие берушiлер
алдындағы мiндеттемелердi уақытында өтеудi жүзеге асыра алмайды. Бұл талдау
келесi көрсеткiштердi есептеу ... ... ... өтiмдiлiк коэффициентi;
• Меншiк қаражатымен қамтамасыз ету коэффициентi.
Баланс құрылымының қанағаттанарлықтай болмауын және кәсiпорынды төлем
қабiлетсiз деп тану үшiн келесi ... ... ... ... ... аяғында ағымдағы өтiмдiлiк коэффициентi 2-ден төмен болуы
керек;
... ... ... ету коэффициентi есептi жыл соңында 0,1-
ден төмен болуы керек.
Төлем қабiлеттiлiктi қалпына келтiру коэффициентi 1-ден жоғары болса,
онда кәсiпорын ... ... ... ... жыл ... ... немесе жақсарту мүмкiндiгi туылады.
Егер кәсiпорын шаруашылық қызметiнің ... ... ... қадамдарын қамтамасыз етпесе, онда ... ... ... мынадай шараларды жүзеге асыру керек:
• Жылжымайтын мүлiктiң жартысын сату;
• Жарғылық капиталды қосымша акцияны эмиссиялау арқылы көбейту;
• Айналым ... ... үшiн ұзаә ... несие алу;
• Бюджеттен және сала аралық бюджеттен тыс қорлардан ... ... ... ... ... ... үшiн жүзеге
асырылады. Ол үшiн запастарды қалыптастыруда ... ... ... жоғарлату керек. Оған үш түрлi жолмен жетуге болады:
• Меншiк қаражаттар көздерi көлемiнің көбеюi, бұл жарғылық қордың өсуiне
байланысты және табыс ... ... ... ... ... ... көбеюi ұзақ және қысқа мерзiмдi банк
несиенi алумен көбейедi;
• Қоймада тұрған өнiм ... ... ... да ... ... ... ... бұл есесiне кредиторлық қарызға әсер етедi.
Сонымен, кәсiпорынның қаржылық тұрақтылығы жоғары болу үшiн ... ... ... ... ... ... ... жоғарлату үшiн қаржылық мекемеден, яғни ... ... ... ... және оның ... ... проценттер
мөлшерiн уақытында толық өтеу тиiс. Ол үшiн ... ... ... ... ... Ал ... қолма-қол ақша қаражаттары болмаған
жағдайда кәсiпорын өзiнiң тез өтiмдi активтерiнiң бөлiгiн сатуы тиiс ... ... ... ... ... ... негiзде кәсiпорын қаржылық
тұрақтылыққа жетуi мүмкiн.
2.2. Шағын бизнесті ... ... ... кәсіпкерлік іс-әрекеті дамыту кезеңіңде аталған саланы
реттеуде қалыптасқан қаржылық жүйесіз көзге елестетету мүмкін есес.
Мемлекет шағын бизнес ... оның ... ... ... ... ... әрі ... жалғастырып келеді. Осыған орай, 2006 жылдың 1
қаңтарынан ... ... ... ... мен ... ұлғайту жолында
жеңілдетілген декларация негізінде салық тәртібін қолдану аясы кеңейтілді,
сондай-ақ, соның салу ставкасында ... ... ... ... ... ШОБ декларациясы негізінде арнаулы салық
тәртібін қолдану ... ... ... жол ... осы ... салық
төлешілердің әлгіндей санатына түсетін ... ... ... және
бизнесті дамытуға жұмсалатын айналым қаржысын алуға мүмкіндік береді (ШБ
тауар сату айналымы ... пен ... ... ... есептік көрсеткіш
12000 рет ұлғайтылатынын. Сондықтан олардың қосымша құн салығы бойынша
еспке ... ... ... ... 2006 ... ... аталған төменгі
есептік көрсеткіш 15000 есе ... ... ... ... ... ... соншалықты ауқымды емес шағын бизнес нысандарын есеп жүргізу мен
қосымша құнға салық төлеуден босатты.
Әлемдік ... ... ... ... ... ... үлкен мәнге ие. Салық факторын бұрыс немесе жеткіліксіз жүргізу
өкінішті жағдайға, тіпті банкроттицца ... ... ... салық
факторы үлкен мәнге ие, сондықтан фирманы ашу мен ... ... ... ... шешім – осыны ескеруі қажет.
Қазіргі жағдайда шағын бизнес нысандарына ... да бір ... мен ... ... ... ... керек, осының негізінде
компаниялар арасындағы қаржы тасқыны мен оны ... ... ... ... жолын ойластырулары қажет. Салық табыстың едәуір бөлігін
құрайтындықтан соның ... ... ... басқару
кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... ... ... ШОБ қаржылық ресурстарын қалыптастыру,
бөлу, пайдалануда ... ... ... ... ... ... қарауға
болады.
Корпоративті салық менеджменті қаржылай ... ... ... дер ... жою ... көздейді., әрі ШОБ қаржылық
жағдайын жақсартуға қосымша ... ... ... ... қалыптасқан әрі айқындалған сипатқа көне бермейді,
себебі, ... ... ... мен ... ... ... қайтадан
бастап мәнге ие, сондықтан ... да бір ... ... ... ... ... кейін ғана беруге болады.
Әдетте салықтық жобалау қазіргі заманғы қаржы ғылымының соншалықты көп
те емес, мәселелерінің бірі ... ... ШОБ ... ... ... ... ... құралдары кешенді пайдалануы ықтимал. ... ... ... болжамымен бірге есептік. Келісімдік, салықтық
саясатты жүргізу қажет. Салықтың жоспарлау басқарудың бір ... ... ... ... ... ... және өзге ... бірге қолданылуы керек, себебі, ол бюджетке ... ... ... ауқымында салықтық жоспарлауды салықты төмендетумен
байланыстыра қарауға болмайды. Салықтық жоспарлауды ... ... үшін ... ... зерттеуді есепеке ала отырып, біз нақты іс- шараларды
төмендегідей ... ... ... ... ... ... кәсіпорындағы бухгалтерлік есеппен тығыз байланыс негізінде салық
есебін ... ... және ... ... ... ... салық салуды мүмкіндігін
анықтау
- ШОБ салық салу ерекшеліктерін ... ... ... салықтық болжамын жүргізу
- Салықтық жоспарлаудың тиімділігін бағалауды жүргізу
Шаруашылық нысанына салық салуға және оған ... ... ... ... біз ... ... ... салықтың
жоспарлаудықалыптастыру тәсілін ұсынамыз.
ШОБ салық жоспарын құрастыру шағын ... ... ... ... алу ... ... ... жетілдірген салық базаларының негізінде
жүруі керек. Салық түсімдерін ... таза ... ... ... ... ... ... мен еңбекті төлеу қорынан түскен жалпы ... ... ... ... ... жоспарлауды ШОБ шаруашылық нысаны ... ... ... жоспардағы сомасының есебі төмендегі ... ... жос ═ (ЖТҚ жос Х Бс ) : ... пл - ... ... жоспарлы сомасы
ФОТ пл – еңбекті төлеу қорының жоспарлы сомасы
Сц – еңбекті төлеу ... ... ... ... ... ... ... есептеулерді жүргізгеннен кейін, келесі
есептеуге көшеміз:
СТӨБ ═ (ТТт х Сөб) х ... ... ... цпр – ШОБ ... өнім ... ... ... төлемдердің сомасы
ВД пл – ШОБ таза табыстың мақсаты сомасы
С цпр – КПН ... ... ... есептейміз:
КПНпл – 4Дпл х КПН ставка
КПНпл ... ... ... ... – таза ... ... сомасы
КПН ставка – КПН ставка %
Жоғарыда келтірілген есептелінген көрсеткіштерді қосу ... ... ... ... ... сомасын анықтаймыз:
ОСНП ═ ОП пл ... + КПН ... ... ... ... ... сомасы
Салық тәжірибесі салықтың заң бұзушылықпен күрестің екі ... ... ... және ... ... ... жүйесіне салық
төлеушілердің сенімін күшейту мақсатында ескерту тәсілі аса ... ... ... ... ... жергілікті жерлерде бұқаралық ақпарат
құралдары арқылы салық ... ... ... ... ... ... мен ... жайында ақпарат таратулары керек. Аталған
шара, салық органдарының шағые ... ... ... ... және орта ... өкілдерінің салықты төлеу мен қарызды
қысқатулары барысында ынталандырушы фактор болып табылады.
ШОБ-ны қаржылық қолдау оның салаларын ... үшін ... ... ісін ... ... ... жұмыс
істеуге құлық таныта бермейді. Мұндай көзқарас шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... үшін несие беру төмендегідей қиындықтарға ұрындырады:
- ... ... ... ... тиянақты зерттеу мүмкіншілігінің
болмауымен
- қарыз алушының негізгі айналымға жалға алуда үлкен үлестік салмақтың
негізгі айналымға түсуі
- айналым ... ... ... маусымдық кезеңдерге тәуелділігі
Қазақстанның қазіргі қаржылық қызмет көрсету рыногында төмендегідей
жағдай көрініс табуда:
Несие беруші өзінің барлық қаржылық мүмкіндігін ... ... ... ... ... зәру. Жағдай осылай болғандықтан, ол-
шағын бизнес нысандырының несиелендіруді жетілдіру үшін ... ... ... ... шағын және отра кәсіпорындарға қарыз беруге кепілдік болатын
жүйені ... ... ... болады. Қарзын қайтарып алуға анық сенімдері
болмағандықтан, жеке меншік қаржы ұйымдары әлгіндей ... ... ... мемлекет кепілдік берсе, әңгіме басқаша өрбиді,
Шағын бизнесті мемлекетің қолдауы өндіріспен ... ... ... несие беруден көрініс табар еді.
Жеңілдетілген несиенің бір жолы ... ... ... ... негізгі айналымды толтыруға бағытталған жағдайда өсімді мемлекеттің
жартылай өтеп отыруы болар еді.
Бұл-шағын бизнес ... ... ... ... жол ашып, отандық тауа өндірушінің бұғанасы бекіп, ШОБ дамуын
ынталандыруға мүмкіндік берер еді. ШОБ ... ... ... қорлың өсуіне ықпао ететін ұзақ мерзімді өсімсіз несие ... Ал ... ... ШОБ ... ... ... қайтарып
болған еді. Мұндай жағдайда нсие беруші ұйым ... ... ... ... ШОБ тең ... ... еді. Мұндай тәжірибенің
Батыс Еуропаның бірқатар елдері мен Таяу Шығыста дамығанын да айта ... ... ... ... ... ... бағытында
бірқатар шаралар қолға алынды, бұл аса ... ... ... өзге де ... ... жол ашты. Шағын және орта бизнесті
дамытудың тиімді ... бір ... ... беру ... ұйымдық-
порцессуалдық жағын жақсартуға, банк секторының ... ... ... синдицирлік қарыз болып табылады.
Синдицирлік қарыздың ерекшелігі-несиені бірнеше ... ... ... біріг3п береді, бұлар қарыз алушының, ал ол өз кезегінде барлық
мөлшерде ла алады, ал мұндай ... ... бір ... ... ... ... ... арқылы ШОБ несие берушілер санын ұлғайта алады.
Қазіргі тәжірибе көрсеткендей, кәсіпкерлер алынған ... 46 ... ... толтыруға, тек 26 пайызын негізгі ... ... ... ... қорын дамытудың бағыттарының бірі ... ... ... ... ... қызығушылығын
тудыруда. Сондықтан оны шағын және орта бизнесті қаржыландыруда қолдану
ұсынылады.
Жоғарыдағы ... ... ... біз ... реттеу
тетігін ұсынамыз:
- салықтың жоспарлауды шаруашылық нысаны деңгейінде жүргізу
- корпоративті салық менеджментін дамыту
- шағын және орта бизнесті ... ... ... ... ... ... ... органдарының шағын кәсіпкерлк нысандарымен
әріптестік қатынаста болуы
- салық жеңілдітін қолдану.
Қортынды
Қаржы менеджменті компаниялардың қаржы ... ... ... ... ресурстарын қалыптастыру, пайдалану, тарату және
айналымдағы ақша ... ... ... үшін ... ... шешімдерін іске асыру қағидаларының терінің жүйесі.
Қазіргі кезде кәсіпкерлердің бағалауы бойынша меншікті ресурстардың
мөлшері шектеулі. Бұл ... ... ... ... қаражаттардың
тартылуының жандануына алып келеді. Оларсыз шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... кәсіпкерліктін қарыз қаржы қаражатын
қарастырайық. Кәсіпорын қарыз ... ... ... ... бұрын
сәтті жұмыс істеп тұрған кәсіпорынның қаржы ... ... ... алу үшін ... мен ... ... қарайласуы,
2007ж. сұраққа жауап берген респонденттердің ішінде мемлекеттік ... ... ... ... ... 69,4 %-ға ... ... еш көмек алмағандар саны 14,3 % құраған.
Мемлекеттік шағын кәсіпкерлікті қолдау қоры көмегін алған шағын және
орта бизнес субъектілері ... ... ... 16,1% ... ... ... ... банктердің қолдауымен
қызметін алға бастырған 47,2 %, шағын несие ұйымдары көмегімен - 12,2 %
Ұлттық инвестициялық, Ұлттық ... АҚ ... ... ... ... ... ... жәрдемдесу қорларына қарайласып
көмек алушылар саны төмен.
Шағын кәсіпкерліктердің несиеге қол жеткізе алмауының ... ... ... ... ... ... ... Несиенің қысқа мерзімге берілуі;
- Шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... етудің жоқтығы;
- Банктердің тұрақты табыс алып келмейтін кәсіпорындарға салым салғысының
келмеуі;
- Кепілдік қорлары және өзара несиелендіру қорларының жоқтығы.
«Форум Трэйдинг» ... ... ұзақ ... және ... ... ... жыл аяғына соңғылардың пайдасына шешілді.
Егер ағымдағы активтердің үлесі жыл ... 2,54 ... аз ... жыл ... ол ұзақ ... активтер үлесінен 10,86 пунктке
асып кетті (55,43-44,57) және 55,43%-ды құрады. Ағымдағы активтердің өсуі
ұзақ мерзімді ... ... 42 ... ... (31,84 : 0,76) ... отыр.
Кәсіпорын активтерін таратудың тиімділігін сипаттайтын келесі
көрсеткіш – ... және ... ... ... коэффициенті.
Ол ағымдағы активтер құнын ұзақ мерзімді активтер құнына бөлу ... ... ... және ... ... ... ... байланысты. Өндірістік кәсіпорындарда берілген көрсеткіштің
деңгейі 0,5-тен төмен болмауы тиіс.
«Форум Трэйдинг» ЖШС-те бұл көрсеткіш деңгейі жыл басында – 0,95=(358
113,8 : 376 823,5), ал жыл ...... 152,9 : 379 698,8) ... ... ... ... ... өсу қарқынан артуының
нәтижесінде өсіп отыр. Есепті жылы біріншілер, яғни ... ... ... (472 152,9 : 358 113,8), ал ... – 1%-ға (379 698,8 : ... ғана ... ... ең төменгі қаржылық тұрақтылыққа, кәсіпорын
міндеттемелері кепілдендірілген түрде қысқа ... ... ... қол ... және ... ... орындалуы осы тұрақтылықтың
белгісі болып табылады: қысқа мерзімді және ұзақ ... ... ... міндеметтемелер мен меншікті капитал қатынасының
коэффициентінен артық болуы керек.
Кәсіпорынның материалдық айналым қаражаттары ... жылы ... және ол жыл ... 11 583 мың ... құрады. Олардың үлесі 1,78
пунктке азайғанымен оның көлемі әлі де ... өте ... (2,45%) ... ... ... ... айналым қаражаттарының құрамында сұранысы жоқ немесе
шектеулі сұранысқа ие болатын және де сол себептен өтімділігі төмен ... ... және ... ... ... құндылықтар, дайын өнімдер,
нормадан тыс шикізат қорлары, материалдар, аяқталмаған ... жоқ ... ... үшін олардың құрамы мен құрылымына тереңдетілген талдау
жүргізуді қажет ... жылы ... ... та ... ... Егер оның көлемі жыл
басында – 37 356 мың теңгені құраса, жыл аяғында ол – 50 083 мың ... ... ... өскен, алайда ағымдағы активтер құрамындағы оның
үлесі 0,18 пуктке азайды (10,61-10,43). Дебиторлық борыш неге ... ... және бұл ... не үшін ... ... зерттеп, қарыздарды
өтеудің болаағын бағалау және егер ... ... ... ... қарыздарды анықтау қажет. Кейбір қолма-қол ақшалардың кемуі едәуір
дебиторлық борыштың салдары болып табылады. Алайда, ақша қаражаттарының бір
бөлігі ... жылы ұзақ ... ... ... ... жыл ... 133 025 мың теңгені құрайды, бұл жыл басындағымен, яғни
117 490 мың теңгемен салыстырғанда 1,1 есеге көп.
Капиталдың ... ... ... ... үшін ... ... ... инвестициялау коэффициентін де қолдану
ұсынылады. Ол ... ... ... ... және меншікті
капиталдың негізгі құралдарға ... ... ... Трэйдинг» ЖШС-
та жылдың басында 2,03-ке тең (525 757,8 : 259 333,4), ал ... ... : 246 673,7) ... Бұл ... қарап меншікті капитал тек
қана негізгі құралдарды ... ... ғана ... ... ... ... ... да активтерін, соның ішінде ағымдағы активтерін сатып алуға
да пайдаланылады деуге болады.
Жоғарыдағы зерттеулерді ескере ... біз ... ... тетігін
ұсынамыз:
- салықтың жоспарлауды шаруашылық нысаны деңгейінде жүргізу
- корпоративті салық менеджментін дамыту
- шағын және орта бизнесті қаржыландыруда, ... ... ... ... ... ... органдарының шағын кәсіпкерлк нысандарымен
әріптестік қатынаста болуы
- салық жеңілдітін қолдану.
Қазіргі жағдайда шағын ... ... ... да бір ... мен ... баруын дұрыс бағалау керек, ... ... ... қаржы тасқыны мен оны қаржыландыру көздері арасын
тиімді ... ... ... ... тізімі
1. Н.Назарбаев Послание народу Казахстана «Повышение благосостояния граждан
Казахстана — главная цель государственной политики» Астана 2008 ж.
2. ... В.В. ... ... ... ... – М.: Ф и ст, ... ... И.Т. Финансовый менеджмент. – М.: Ф и ст., 2005 – С. ... ... А.Д., ... Р.С., ... Е.В. ... финансового анализа
предприятия. – М.: ЮНИГЛОБ, 2004 – С. 5
5. Финансово-кредитный словарь. – М.: Ф и ст., 2005. I. III. – С. ... ... В.С. ... ... ... предприятия. – М..: Ф и ст.,
2007 – С. 21
7. Литвин М.И., О ... ... ... ... №4 – С. ... Шеремет А., Сайфулин “Финансы предприятий”. М.: ЮНИГЛОБ, 2006
9. ... К.Ш. ... и ... ... ... Алматы Экономика 2003г.- 275 с.
10. Стоянова Е.С., “Финансовый менеджмент” Перспектива 2004.-654 с.
11. Словарь банковских и финансово-экономических терминов/ ... ... и др. Под ред. ... Н.К. ... ... – 2003, - ... ... М.Н. Капитал. Бизнес. Рынок. Толковый словарь терминов и
понятий. – Алматы. КО ... 2002. – ... Холт Р., ... финансового менеджмента – М., 2004 – С. 60-70
14. Ковалев В.В. Финансовый анализ. Управление капиталом. Выбор инвестиций.
Анализ отчетности. М.: ... и ... 2007. 512 ... ... И.Н. ... ... М.: ... 2004. 208 с.
16. Астахов В.П. Анализ финансовой устойчивости и процедуры, связанные с
банкротством. М.: Ось – 2006, 2002. 80 ... ... М.Г., ... Ю.Л. Малое предпринимательство: Учебное
пособие. – М.: ИНФРА-М. 2002, - 271.
18. Катенова С.А. Проблемы ... ... ... в ... ... экономики. Автореферат на соискание ученой степени к.э.н. Алматы
–2006, - 29 с.
19. Сахариев С.С. Финансы: Учебник. – Алматы: ... ... ... 450 ... ... В.Д. Основы финансов: Учебник. – Алматы: ТОО ... 2005. – 560 ... ... ... ... ... пособие.- Издательство Приор,2000.-
с 4
22. Кучукова Н.К. Макроэкономические акпекты ... ... ... Республики Казахстан в условиях перехода к рыночной
экономике.- Алматы: Гылым, 2004.-с.20
23. ... И.Т. ... ... ... М.: Финансы и
статистика. –2001. – ... ... В.В. ... в финансовый менеджмент. – М.: Финансы и
статистика, 2006. – С.331.
25. Финансовый ... / Под ред. ... Г.Б. ... – М.: Финансы,
ЮНИТИ, 2007. – С.126
26. Гражданский кодекс Республики ... ... ... ст. ... ... А.В. ... деятельность:- М.: Издательский дом
«Дашков и К»-2000.-с.54
28. Алипов А.Р. ... ... ... в ... ... на ... ученой степени д.э.н. Алматы 2001.
-27с
29. Лукпанова Ж.Н. Налогообложение предпринимательской ... ... и ... ... ... на ... ... степени
к.э.н. Алматы,2004г.
30. Тусеева И.Х. Налоговое планирование на ... ... ... ... на ... ... степени к.э.н.
Алматы, 2006 г. -27 с.
31. Никонов А.А. «Особенности ... ... ... ... - М: ИД ... -2005г. -160 ... ... директора департамента ... и ... ... Агентства РК// Стат Агентсво РК, Алматы 2008
г.
33. Киикова Э.Ж. Механизм использования ... ... в ... (на ... РК). ... на соискание ученой
степени к.э.н. Алматы, 2004г.-27 с.
34. М.Р. Насырова, С.Р. ... С.К. ... С.П. ... экономический русско-казахский толковый словарь-справочник”
– “Қазіргі экономикалық орысша-қазақша түсіндірме сөздік-анықтамалық”. ... 2003. – 880 ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарының қызметіне қатысу

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шағын және орта бизнестің (ШОБ) қаржы менеджментін ұйымдастыру ерекшеліктері72 бет
Шағын және орта бизнестерін ұйымдастыру42 бет
Банктік қызметтегі менеджмент пен маркетинг5 бет
Меймандастық индустриясының дамуы мен қазіргі жағдайы41 бет
Менеджмент туралы ақпарат165 бет
Сервис саласындағы кәсіпорынның менеджмент ерекшеліктері93 бет
Қазақстандағы электронды сауданың дамуы мен өсуін талдау53 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидасы5 бет
Банк менеджменті және экономикалық процесстерін басқару14 бет
Банк менеджментін ұйымдастырудың мақсаты, міндеттері және принциптері15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь