Қоғамда әлеуметтік старификацияның жиынтығы

КІРІСПЕ

Негізгі бөлім
1. Қоғамда әлеуметтік старификацияның жиынтығы

2. Әлеуметтік стратификация теориясы және оның мәні


3. Қоғамдағы жастар арсындағы стратификация мәселесі

4. Әлеуметтік стратификация және қазіргі қоғамдағы сипаты


5. Қазақстандағы әлеуметтік стратификация және әлеуметтік мобильділік мәселесі



ҚОРЫТЫНДЫ


ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қазіргі нарықтық экономика жағдайында қазақстанның әлеуметтік құрылымы бұрын-соңды болмаған күрделі өзгерістерге ұшырап отыр. Егемендік , тәуелсіздік алған уақыттың ішінде республиканың әлеуметтік құрылымында жаңа таптар, топтар, жіктер пайда болды. Олар: бизнесмендер, кәсіпкерлер, фермерлер , банкирлер, алуан түрлі жеке фирмалардың, дүкендердің, қонақ үйлерінің, мейрамханалардың, т.б. жеке меншік иелері. Тіпті бұдан басқа да өзгерістер бар. Мысалы, бұрынғы Кеңес дәуіріндегі таптар мен әлеуметтік топтардың өздері де біршама өзгеріп кетті. Қоғадағы белгілі бір әлеуметтік-экономикалық топтар екінші бір топтарға ауысы, өтіп жатыр, демографиялық жағдай, ел-жұрттың миграция мәселелері мен үдерістері де ерекше болып отыр. Жалпы алғанда, негізінде табысқа және экономикалық жағдайға байланысты қоғамда топқа, жікке бөлінушілік күшейе түсуде. Осылардың нәтижесінде Қазақстанда ауқатты, дәулетті орташа, кедей адамдар пайда болды. Қоғам қоғам мүшелерінің бұлайша жіктелуіне меншік формасының өзгеруі, жалпы нарық қатынастарының орын алуы ықпал етті. Әлеуметтік стратификация - қоғам мүшелерінің материалдық байлықты, табысты, артықшылықты, мәртебені, билікті, құқық пен міндеттерді иеленуінің бірдей болмауынан көптеген әлеуметтік топтарға, таптарға бөлінуі.
Біз қоғамының әлеуметтік құрылымын сөз еткенде қоғам өзінің құрылымы жағынан бірдей емес екендігін айтып еткен едік. Қоғам адамдарының арасында теңсіздік бар. Соған байланысты олардың әлеуметтік жүйедегі алатын орындары да бірдей емес. Жекелеген индивидтер мен адам топтарының арасында әлеуметтік жіктелу бар. Оларды жіктегенде бірқатар өлшемдер басшылыққа алынады, мәселен, табыстарының көлемі, білімдерінің деңгейі, мамандықтағы мәртебесі, билікке қатынастары.
1 А.Н. Агафонов, Қ.Н. Меңлібаев «Жастармен жүргізілетін әлеуметтік жұмыс» // Астана-2005жыл-8 бет.
2 www.google.
3 Вестник психосоциальной и коррекционно – реабилитационной работы.- 2001.-№3.- 83бет.
4 ҚР «Қазақстан Республикасының мемлекеттік жастар саясаты туралы» Заңының жобасы // Казахстанская Правда-2002.14 мамыр. – 2 бет.
5 Қазақстан Республикасының мемлекеттік жастар саясатының Тұжырымдамасы // Новое поколение -1998.№13. – 3 бет.
6 Ш.Қ.Қарабаев «Әлеуметтану негіздері» оқу құралы,2009 жыл
7 Икенов А.И.,Жүсіпова А.Д. «Әлеуметтану негіздері
        
        |             |                                                        |   |
| | ... | |
| | | |
| | | ... |
| | | ... ... | ... ... ... старификацияның жиынтығы | ... ... ... ... және оның мәні | |
| | | |
| | | ... ... ... ... стратификация мәселесі | ... ... ... және ... қоғамдағы сипаты | |
| | | |
| | | ... ... ... ... және ... | |
| ... ... | |
| | | |
| | | ... | |
| | |
| | ... ... ТІЗІМІ | ... ... ... ... ... ... ... болмаған күрделі өзгерістерге ұшырап отыр. Егемендік ,
тәуелсіздік алған ... ... ... ... ... ... топтар, жіктер пайда ... ... ... ... , ... ... түрлі жеке фирмалардың,
дүкендердің, қонақ үйлерінің, мейрамханалардың, т.б. жеке ... ... ... ... да ... бар. ... ... Кеңес дәуіріндегі
таптар мен әлеуметтік топтардың өздері де біршама ... ... ... бір әлеуметтік-экономикалық топтар екінші бір топтарға ауысы, өтіп
жатыр, ... ... ... ... ... мен ... ... болып отыр. Жалпы алғанда, негізінде табысқа және экономикалық
жағдайға байланысты қоғамда топқа, ... ... ... ... ... ... ауқатты, дәулетті орташа, кедей адамдар
пайда болды. Қоғам қоғам мүшелерінің бұлайша жіктелуіне меншік формасының
өзгеруі, ... ... ... орын алуы ... ... Әлеуметтік
стратификация - қоғам ... ... ... ... ... билікті, құқық пен міндеттерді иеленуінің бірдей
болмауынан көптеген әлеуметтік топтарға, таптарға бөлінуі.
Біз ... ... ... сөз ... ... ... құрылымы
жағынан бірдей емес екендігін айтып еткен едік. Қоғам адамдарының ... бар. ... ... олардың әлеуметтік жүйедегі алатын орындары
да бірдей емес. Жекелеген ... мен адам ... ... ... бар. ... жіктегенде бірқатар өлшемдер ... ... ... көлемі, білімдерінің деңгейі, мамандықтағы
мәртебесі, билікке қатынастары.
1.Қоғамда әлеуметтік стратификацияның жиынтығы
«Стратификация» ... ... stratum - жік, ... және facio ... ... сөздерінен шыққан.
Әлеуметтік стратификация дегеніміз қоғам мүшелерінің материалдық
байлықты, ... ... ... ... ... пен міндеттерді
иеленуінің бірдей болмауынан көптеген әлеуметтік топтарға, таптарға
бөлінуі.
Әлеуметтік стратификация — әлеуметтанудың ... ... ... ... ... жіктелісін түсіндіреді. Қоғамдық кұрылымды
мәртебелердің жиынтығы арқылы, қоғамдық еңбек бөлінісі арқылы, және т.б.
арқылы құрылады. Қарапайым қоғамда мәртебелер саны аз және ... ... ... ... ал ... ... ... — мәртебелер көптеп
саналады және еңбек бөлінісін ұйымдастыру деңгейі де әлдеқайда жоғары.
Әлеуметтік кұрам ... ... ... - ... ... әлеуметтік жіктердін, жиынтығы, дәлірек айтканда
кедейлердің, ауқаттылардың, байлардың жиынтығы.
Адамдар әрдайым қозғалыста ... ... ... ... ... ... жер аристократиясының орнына келіп, оны
алмастырды, казіргі өндірісте біліктілігі ... ... ... деп аталатындардың өкілдері - ... ... ... ... ығыстырып шығарды. Соғыстар мен
революциялар қоғамнын әлеуметтік қүрылымын ... ... ... ... ... ... төмендетті. Олар казір де жүріп жатыр,
партиялық элитаны бизнес-элита келіп алмастырды.
Өрлеу мен кұлдыраудың арасында белгілі бір асимметрия бар: ... ... ... және ... ... сатыда төмендегісі келмейді.
Қоғам өз ішінде әр түрлі әлеуметтік топтарға, жіктерге және ... ... ... бәрі ... ... ... түрде
дәнекер болатын әлеуметтік-экономикалық, саяси, рухани байланыстар мен
қатынастардан кұралады. ... ... олар тек осы ... ... ... ғана өмір сүреді және қоғамда өздерін көрсете алады. Бұл
болса қоғамның тұтастығына, оның ... ... ... ... өмір
сүруіне себепші болады. Мүның мәнін өздерінін теорияларында О, ... ... К. ... М. ... Т. Парсонс және т.б. әлеуметтанушылар ашып
берген еді. Қоғамның ... ...... ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтік, саяси және
рухани өмір жағдайларының ... мен ... ... ... құрылымынын даму негізіне: 1) қоғамның еңбек
бөлінісі; 2) ... ... және оның ... ... ... ... ... еңбек бөлінісі - әлеуметтік топтардың, тап-
тардың, ... ... ... бірге қала мен ауыл ... ... мен дене ... ... ... үлкен топтардың пайда болып,
одан әрі өмір сүрулеріне себепші болды.
Өндіріс ... ... жеке ... ... қоғам-нын
осы ішкі бөліністеріндегі оның экономикасын және ішінара қалыптаса бастаған
құрылымды нығайтады. ... ... ... де, ... ... да
қоғамның әлеуметтік құрылымы дамуының ... ... ... табылады.
Қоғам өмірінде әр түрлі қызмет түрлерінің пайда болуына, ... және ... ... ... еңбек бөлінісінің белгілі
дәрежеде елеулі ықпал ететінін кезінде Огюст Конт, Эмиль Дюркгейм, ... және т.б. ... ... ... ... қоғамдық еңбек
бөлінісінін рөлі жөніндегі кең аукымды ілім, сонымен ... ... ... ... ... ... ретінде марксизмнің
әлеуметтік-экономикалык теорияларында да орын алған еді. Марксизм теориясы
жеке ... осы ... ... де ашып ... ... ... негізгі элементтеріне: қоғамдық еңбек
бөлінісі, өндіріс құралдарына деген жеке ... ... және ... бөлуде соған ортақтасатын әр түрлі таптар ... ... ... ... әр түрлі бағыттың ... ... кала мен ауыл ... ой және дене ... ... ... ... топтар (жастар, әйелдер мен еркектер, ... ... ... әлеуметтік теңсіздіктің табиғатын,
себептерін, оның заңды құбылыс ретіндегі ... ... ... ... ... зор. «Стратта» деген геология термині
жердің құрылымындағы ... ... ... ... ... ... біздің ана тілімізде қабаттан гөрі «жік» деген ұғымды
пайдаланғанымыз жөн. Біз тарихтан қоғамның әр даму ... тән ... ... білеміз.
Қоғамдық еңбек бөлінісі ой еңбегі мен дене ... ... ... ... ... ... ... білімі мен кәсіби
деңгейлері жоғары адамдар тобының қалыптасуына ... ... ... теңсіздік иерархияға негізделген және ол адамдар
мен топтардың вертикалды бағытта сатылы орналасуынан көрінеді. Яғни тік
сызық ... бір ... ... бір ... ... немесе төмен орналасуы
деген сөз.
2. Әлеуметтік стратификацияның теориясы және оның мәні.
Әлеуметтік стратификация - қоғам мүшелерінің ... ... ... ... билікті, құқық пен міндеттерді иеленуінің
бірдей болмауынан көптеген әлеуметтік топтарға, ... ... ... әлеуметтік құрылымын сөз еткенде қоғам өзінің ... ... емес ... ... ... ... ... адамдарының арасында
теңсіздік бар. Соған байланысты олардың әлеуметтік жүйедегі алатын ... ... ... ... индивидтер мен адам топтарының арасында
әлеуметтік жіктелу бар. ... ... ... өлшемдер басшылыққа
алынады, мәселен, табыстарының көлемі, білімдерінің деңгейі, мамандықтағы
мәртебесі, ... ... ... ... жіктеудің тарихи үш типі белгілі. Олар:
а) касталар; ә) сословиелер; б) ... Осы ... ... үш ... ... жүйе ашық және жабық жүйелерге бөлінеді. ... ... мен ... ... өзгертулеріне мүмкіндік
бар әлеуметтік құрылым ашық стратификациялық жүйе деп алады да, ал, ... ... ... ... ... жүйе деп ... ... Үндістан қоғамында орын алған касталық жүйені жатқызуға болады.
«Каста» - ... ... castus ... ... ... ... Бұл жүйе ... жылға дейін сақталып келген. Үнді қоғамында қалытасқан ... ... ... ... ... және ... байланысты әлеуметтік статус
ата-аналарынан балаларына беріліп, ол ... ... ... ... ... касталардың 4 тобы болған:
• брахмандар (діни иелері, абыздар), олар халықтың 3%-ын ... ... ... ... вайшьтер (саудагерлер), бұл екі топ халықтың 7%-ын ... ... ... мен қолөнершілер) – 70%-ға жуық;
• хариджандар – қоғамдағы ең төменгі, ауыр жұмыстарды (ауланы ... ... тері ... ... ... атқаратын адамдар.
Қоғамдағы қалыптасқан діни наным мен дәстүр бойынша, ... ... ... ... ... ... ... жасауларына
қатаң тыйым салынған. Брахмалық діни наным бойынша, әр адам құдайдың ... ... өмір бойы ... ... ... ... кезде де Үндістанның кейбір аймақтары мен селолық жерлердегі
адамдардың мінез-құлықтары және өмір ... ... ... ... ...... қоғамда орын алған стратификациялық
жіктеу типі. Бұл қоғамдағы ... ... және ... сословиелерге
бөлінген. Сословиелік статустар атадан балаға мұра ретінде беріліп ... ... ... дін ... ал, ... ...
қолөнершілер, шаруалар, көпестер жатқан. Бұл аталған жүйеде бір сословиеден
екіншісіне өту шектелгенімен, олардың арасында кейбір жағдайда ... ... және ... сословие адамдарының сіңірген еңбектеріне байланысты
билік тарапынан оларға жоғары сословиелік статусты сый ... беру ... орын ... ... ұғым ... ... жаңа заманда енді. Әсіресе, XVIII-XIX
ғасырларда ... ... ... еңбектерінде бұл ұғымның мәні
негізделіп, қоғамда таптардың бар екендігін мойындау болды. ... ... ... ... ... ... баса айтылды. Тек кейін К. Маркс және
М. Вебер еңбектерінде қоғамдағы таптық жіктелудің экономикалық ... ... ... ... ... басталды.
К. Маркс өз заманында таптар туралы ілімді одан әрі ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде ол әлеуметтік
стратияикация теориясына өз үлесін ... Ол ... ... ... себептерін ашып көрсетті.бұл себептерге К. ... ... ... мен жеке ... ... ... ... қатар К. Маркс
қоғамда негізгі және ... емес ... ... атап ... таптар қоғамдағы өмір сүріп тұрған негізгі меншік қатынастарының
түрінен туындайды. Сонда: құл ... ... ... таптары - құл иеленушілер мен құлдар; феодалдық қоғамда – ... ... ... ...... мен ... табы ... болып есептеледі.
Негізгі емес таптар өткен дуәірден қалған немесе жаңадан қалыптасып
келе жатқан қоғамдық-экономикалық ... ... ... ... ... мен ... ... сақталуы мүмкін.
К. Маркс қоғамда негізгі және ... емес ... ... ... ... ... Әлеуметтік жіктер – таптың белгілерін бойына
толық сіңіре қоймаған аралық таптар. Мысалы, ... ... ... жұмысшылардан артықшылықтары бар, ал, буржуазиядан айырмашылығы –
меншік иесі ... Олай ... бұл ... өз ... бір ... жатқызу қиынға
түседі.
К. Маркс интеллигенцияны әлеуметтік топқа жатқызады. ... ... да ... бір ... ... ... өз және олар шығу тегі ... әр түрлі таптардың өкілі болуы мүмкін. Сол ... К. ... ... ... өзін ... ұқсас буржуазиялық және
пролетарлық деп жіктеуді ұсынған.
К. ... ... ... ... ғана ... жоқ. Ол
капиталистік ... ... ... талдау жасап, бұл қоғамдағы
қанаудың мәнін түсіндірді және ... тап ... ... теориясын
негіздеді.
К. Маркстің таптар жөніндегі ілімін одан әрі ... В.И. ... ... ... ... жылы жазған «Ұлы бастама» деген еңбегінде таптарға мынадай
анықтама берген: «Таптар дегеніміз – қоғамдық өндіріс жүйесінде ... ... ... ... ... ... және қоғамдық байлықтан
алатын үлесінің көлемі мен сол үлесті алудың әдісіне байланысты жіктелетін
адамдардың үлкен тобы; ... ... ... деп, бір ... ... ... орнындағы айырмашылыққа байланысты екінші бір ... ... ... ... ... ілім ... құрайтын басты белгілерге:
• адамдар тобының өндіріс жүйесінде алатын орнын;
• олардың өндіріс құрал-жабдықтарына қатынастарын;
• еңбекті ұйымдастырудағы адамдар арасындағы қарым-қатынасты;
• қоғамдық байлықтан ... ... ... мен оны алудың әдісін;
• қоғамдық өндірісте бір топтың ... ... ... ... ... таза ... сипаты болғандықтан, таптар тек
экономикалық категория ретінде көрінеді.
3.Қоғамдағы жастар арасындағы стратификация мәселесіе талдау
Жастар - жасына ... ... ... ... ... негiзiнде бөлiнетiн және қоғамдық құрылыспен,
мәдениетпен, әлеуметтендiру заңдылықтарымен, осы ... ... сол ... ... да ... ... әлеуметтiк-демографиялық топ; қазiргi заманғы жастардың жасына
қарай 14-тен 25 жасқа дейiнгiлердi қоса ... ... 14-29 ... ... 2009 ... 1 қаңтарда халықтың құрылымында 29,2% құрады, бұл
4 358 925 адамды құрайды, оның iшiнде экономикалық жағынан ... ... адам ... табылады.
Республикада жастар өсiмiнiң демографиялық үрдiсi сақталуда: халықтың
табиғи өсiмi - 6,3%. ... - бұл ... ... ... ... ... ... ретiнде білінетiн объективтiк қоғамдық құбылыс.
Жастар - қоғамның бiр бөлiгi. Бұл ретте, жастар саясаты жас ұрпақты
қоғамдық өмiрге әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жылы ... әлеуметтік сауалнама нәтижелерi бойынша жастар
санасындағы оларды толғандыратын неғұрлым өзектi проблемалар: сыбайлас
жемқорлық, билiк ... ... ... ... ... ... ... (31,6%), жастар арасында қылмыстың өсуi (29,8%) болып
табылады .
     ... ... ... едәуiр бөлiгi үшін өмiрлiк маңыздысы сауал
салынғандардың 45,6%-ында ... ... ... ... байланысты
проблемалар болып табылады. Осы проблеманы жою үшiн жастар жеке ... үй ... ... ... табыс табу мүмкiндiктерiн берудi ұсынады,
бұл ретте сауал салынғандардың 31,5%-ы жастарды тұрғын үймен қамтамасыз ... ... ... ... ... атап ... 15,9%-ы үшін ... қамтамасыз ету әдiстерінің бiрi ипотекалық кредит беру жүйесiн дамыту
болып ... ... ... ... мен ... ... ... өзгерiске ұшырап отырған қоғамның түрленуi кезінде ... ... өмiр ... ... жету әдiстерi деп аталып ... ... ... бiлу ... 48,3%-ының пiкiрi бойынша жақсы білімнің болуы өмiрде
табысқа жетудiң қажетті алғы шарты болып табылады. Пайдалы байланыстар мен
тамыр-таныстық ... алға ... ең ... ... ... - бұл ... әдiстерi рейтингiндегі екінші позиция (33,5 %).
Табысқа жету үшін үшінші бiр басым құрал деп корреспонденттердің
32,7%-ы ақшаның ... ... 29,0%-ы ... ... ... атап ... үшiн ... ерiк жiгер, 10,5%-ы үшiн "жағдайлардың ... ... ... ... ... Қазақстан қоғамы құрылымының түрленуiндегі қиыншылықтар
қандай да бiр ... ... ... ... заң және
адамгершiлiк туралы ұғымдардың ... ... етiп ... олар өмiрде
табысқа жетудегі мiндеттi жағдай деп қылмыс әлемiндегi ... ... ... ... ... бiр ... астамы жақсы бiлiм
мен мамандықтар ала ... ... ... ... көзқарастары мен
талаптарын еркiн және жария түрде бiлдiредi, ... ... ... ... ... ... ... iске асыра алады, кейбiрi өз қаласы мен ... ... ... ... ықпал ете алады.
Жартысынан астамы (61,7%) өз халқының ... ... ... ... алады.
      Жастардың дамуындағы неғұрлым өзектi мәселе жастар арасындағы
әлеуметтік-экономикалық шиеленiстi көңіл ... ... ... ... ... орналастыру проблемасы болып табылады. Ресми статистикалық
деректер бойынша республикада 2004 жылғы жағдай бойынша ... 29 ... ... 300 ... ... яғни ... санның 12,2%-ы.
      Еңбек рыногын кеңейтудің, жастарға арналған жаңа және қосымша жұмыс
орындарын құрудың нақты ... бiрi ... ... дамыту
болып табылады. Жастар арасында, сауал ... 50, %-ы ... ... елеулi проблемаларды көрсетедi, 25%-ы проблеманың
болу мүмкiндiгiн ғана атап өтедi.
      Көптеген жас ... (35%), егер ... ... ... үшін ... мен ... енгізілетiн жағдайда жеке
меншiк бизнестерін ұйымдастырғылары келедi. Бұл ... ... ... ... 35,5%-ы қазiргi жағдайларда жеке ... ... ... ... және 9%-ы ғана "жоқ" деп ... ... Республикасы Еңбек және ... ... ... ... бойынша 2004 жылдың төртiншi тоқсанында ғана 63370
жас адамдар ... ... ... үшiн өтiнiш жасады, олардың
iшiнде тек 37273 адам ғана ... ... ... ... жастардың
экономикалық дамуын және оларды еңбекпен қамтуды қамтамасыз ету үшін
жағдайлар ... ... ... ... ... ... Тұтастай
алғанда осы бағыттағы жұмыс кәсiпкерлiк негiздерiне оқыту, еңбекпен ... ... ... ... сараптау және бағалау жөнiндегi
кешендi қызмет көрсетулердi қамтамасыз ... ... ... ... шоғырландырылады.
      Республикада жер-жерде жұмыспен ... ... ... мен ұйымдардағы жұмыс орындары туралы деректер базасы үнемi
жаңартылып отырады, еңбек рыногында ... ие ... ... ... ... жас ... даярлау, қайта даярлау және біліктiлігін
арттыру жұмыстары жүзеге асырылуда.
     ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында жалпы орта бiлiммен ... ... ... кәсіптiк-техникалық (орта арнаулы) біліммен
қамту - 15-18 жастағы халықтың ... ... ... ... - ... халықтың 33,4%-ы.
Қоғамдағы қалыптасқан діни наным мен дәстүр бойынша, жоғары каста мен
төменгі каста ... ... ... ... тыйым салынған. Драхмалық діни наным бойынша, әр адам құдайдың берген
тағдырына көніп, өмір бойы сонымен келісімде болуы керек.
Әлеуметтік стратификация кез ... ... тән ... ... ... ... ... теңдік орнататын эгалитарлық (француз
тілінде – теңдік) қоғам орнату мүмкін емес ... ... ... ... ... ... және ... қоғамдағы сипаты
Кеңестік дәуірден кейінгі қоғамдарда нарықтық экономикаға өту
барысында ... ... әсер ... жаңа ... ... ие бола
бастады.
Ресей Ғылым Академиясының «Әлеуметтану институты» жүргізген ... ... ... ... ... әсер ететін факторлардың
төмендегі иерархиясын байқауға болады. Респонденттердің 91,3%-ы ... ... ... ретінде «билікті» атап көрсетсе:
• табыс көлемін - 91,2%-ы;
• меншікті – 64,8%-ы;
• көлеңкелі экономика немесе заңға қарсы іс-әрекеттерді – ... ... - ... ... пен ...... мамандық түрін – 30,1%-ы;
• адамның шығу тегін – 25,0%-ы;
• ұлттық тегін – 14,5%-ы атап көрсеткен.
Яғни бұл ... ... ... ... ... ... болу сияқты
факторлардың әлеуметтік жіктелу процесінде жоғары маңызға ие ... ... ... әлеуметтік стратификация процесінде білім
деңгейі, кәсіби шеберлік, жоғары мәртебе (престиж) ... ... зор ... естен шығармуымыз керек.
Білім деңгейі – мектептегі, орта жоғары оқу орындарында алған біліммен,
сол сияқты ғылыми ... ... ... шеберлік – белгілі бір мамандық бойынша адамның арнайы білім
дәрежесі мен шеберлігінің танылуы.
Мәртебе – ... ... ... ... ... көрсетілетін сый
немесе құрмет.
Соңғы кезде әлеуметтанушылар жоғарыда айтылған өлшемдерді ескере отырып,
қоғамды 3,4,6 және одан да көп ... ... ... ... ... Біз соның 4 жіктен тұратын ... ... ... ... тап;
• орта тап;
• жұмысшы табы;
• төменгі тап.
Жоғары тапқа ірі меншік иелері – қаржы және өнеркәсіп магнаттары, ... ...... ... ... ... ведомстволар мен қызметтердің басшылары, яғни ... ... ... ... қоғамдағы шамадан тыс байлығы бар, қоғамның
экономикалық және саяси өмірінде шешуші рөл ... топ. ... үлес ... аз, дамыған елдерде олар шамамен хлықтың ... ... ... ... ... ... ... топтар мен
творчестволық иттеллигенцияның ... ... де ... Бұл ... білім және мәдени дәрежелері, қоғамдағы статустары да ... ... ... ... орны ерекше. Алдыңғы қатарлы дамыған елдерде
олар халықтың 60-80% - ын құрайды. Бұл тапты ... ... ... ... ... десек те болады. өйткені орта тап қоғамның негізгі
интеллектуалдық күші мен жоғары мамандық иелерінен тұрады.
Орта тапқа ... әр ... ... ... мамандықтардың
өкілдері жатады. Олар – ғалымдар, жазушылар, суретшілер, діни ... ... ... орта және ... кәсіп иелері,
маманданған жұмысшылар, т.б. Орта тап адамдарының ... да, ... ... ... табыстары және заман талабына сай өмір салттары
бар. Олар көп еңбек етеді, кейбіреулерінің меншіктері (жер, ... ... ... т.б.) бар, яғни олар экономикалық және саяси
тұрғыдан қарағанда тәуелсіз адамдар. Бұл ... ... ... ... еңбектің, күш – жігердің, білімнің нәтижесінде жетуге ... ... ... ... айта ... бір ... – орта ... да өз ішінде
жіктелетіндігі. Олар:
• жоғары орта тап:
• орта таптың орташасы:
• төменгі орта ... ... ... ... жоғарыда айтылған факторлар, яғни адамдардың
билікке қатынастары, табыстарының көлемі, ... және ... ... отыр.
Жұмысшы табының қазіргі кездегі бейнесі өткен дәуірдегіден ... ...... ... ... ... табы ... сипаты өзгерді. Олар механикаландырылған және автоматтандырылған
өндіріс салаларында – ... мен ... ауыл ... мен ... ... ... салаларында еңбек етеді. Бұл тап
өкілдерінің тұрақты ... ... бір ... ... және кәсіби
дайындықтары бар.
Төменгі тап – құрамы жағынан сан ... ... ... ... ... ... және ... (қайыршылар, босқындар,
қылмыскерлер) жатады. Бұлардың көпшілігінің құрақты ... ... олар ... кедейшілік жағдайда өмір мүреді.
Сонымен, әлеуметтік стратификация кез ... ... тән ... ... ... ... жаппай теңдік орнататын эгалитарлық
(француз тілінде – ... ... ... ... емес ... ... ... дәлелдеп отыр.
Кесте-1. Жастар әлеуметтенуінің ерекшелігі
|  |Әлеуметтену|Функциялар ... |
| ... | | ... ... ... |құндылықтарды игеру;тәрбие; |жастар арасындағы|
|-алғашқы ... | ... ... | | ... ... | ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | |мен ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... немесе|
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... ... деңгей |Білім беру |білім;тәрбие;құндылықтар;кәсіп| ... ... |; | ... |институты, | | ... | | |
| ... | | ... ... ... ... және ... мобильділік
мәселесі
Көпшілікке мәлім, нарықтық экономика меншіктің алуан түрлігігін қажет
етеді. ... ... ... ... құрылымына зор әсер ... ... ... алуан түрлілігі жалпы экономиканың одан әрі
бөлшектелуін күшейтті, яғни қоғамдық ... ... ... ... сәйкес меншіктің жаңа типтері қалыптасуда. ... ... ... ... ... жеке, жартылай мемлекеттік,
т.б. Орта, ... ... ... ... ... әр ... акционерлік қоғамдарға қожалық ететін иелер пайда
болды.
Республикада меншік иелері табы әлі қалыптасу ... ... ... ... ... ... қиын.
Сонымен, Қазақстан ірі орта және шағын кәсіпкерлікпен айналысатын
бизнесмендер тобы қалыптасып ... – бұл ... ... ... ... бизнес қоғамның ілгерлеп дамуына елеулі ықпалын тигізеді. Сондықтан
еліміздің экономикалық, саяси, әлеуметтік тұрақтануында ірі, орта ... ... рөлі ... К.А. Сағадиевтің пікірі бойынша, Қазақстан Республикасындағы
бизнесмендерді 4 топқа жіктеуге ... ... ... ... ... яғни бизнесмендердің бұл тобы
өздерінің жоғары билікпен байланыстарын пайдаланып, мемлекеттік, несиелер
алудың арқасында ... ... ие ... ... ... ... жақын адамдар жатады. Олардың ... ... ... және ... айналысуындағы
тәжірибелердің негізінде қалыптасқан;
3-топқа кәсіби бизнестің өкілдері жатады. Бұлар өз күштерімен бастапқы
кезден бастап қажымай-талмай ... ... ... ... кәсіпке айналдырған адамдар;
4-топқа жаппай бизнес жатады. Бұл топтағы ... ... бар кез ... ... ... ... Бұл ... адмдардың капиталының
болмауы бизнесте көптеген ... ... ... ... ... табыстарының өлемі де айтарлықтай емес.
Республика меншік иелері табынан басқа да таптар мен әлеуметтік топтар
бар. Жалпы алғанда, қазіргі Қазақстан қоғамында бір ... ... ... бір ... топқа, жікке ауысуы жиі болып отыр. Әрине, мұндай ... ... ... ... де ... Біздің Қазақстан елінде бұл
құбылыстың тік және ... ... ... даму түрлері біршама
айтарлықтай болып отыр. Бұларға қосымша әрбір таптың, топтың іштей ... өту, ... жиі ... ... ... бұдан 4-5 жыл бұрын
орташа табысы бар немесе кедей адамдар қазіргі уақытта бай коммерсанттарға,
бизнесмендерге, кәсіпкерлерге, банкирлерге айналды, көбі өз ... ... ... т.б. қожайындары болды. Бірақ, бұлардың
кейбіреулері қайтадан ... ... ... ... төмен түсті.
Өмірде мұндай жоғары көтерілу немесе төмен түсіп кету жиі ... ... ... ... ... ... ... тұрақсыздығынан
болады.
Әлеуметтік мобильдік басқа да көрсеткіштерде кездеседі. ... ... ... ... өздерінің мамандығының өсуіне және ... ... ... ... бір ... ... өтуге тырысады.
Қазақстанда бір әлеуметтік ... ... ... ... екінші
әлеуметтік жағдайға ауысу қарқыны төмен. Өйткені біздің өндіріс орындарымыз
дағдарыста, олардың көпшілігі ... ... ... ... ... тұр. ... ... жұмысшылар мен қызметкерлер
жұмыс орындарынан, мамандықтарынан, т.б. айырылып отыр.
Әлеуметтік мобильдік өкімет мекемелерінде де орын ... ... ... парламенттің, үкіметтің, жергілікті басқару
ұйымдарының жиі ауысуына, саяси ... мен ... жаңа ... ... т.б. ... байланысты. Соның нәтижесінде біреулер
бүгін министр немесе депутат болса, ертең жәй қызмет атқаруға мәжбүр ... ... ... қосылады. Бұл процесс дамыған Еуропа елдерінде
2-5%-дан артпайды. Ал, ТМД елдерінде, оның ішінде Қазақстанда ... 15-25 ... ... ... тұрмыстық қызмет көрсету саласында ... ... саны ... ... ... ... бұл ... 50%-дан астам
жұмысқа қабілеті бар адамдар істейді. Бұл құбылыстың да ... ... бар. ... бастылары: көптеген өндіріс орындары ... ... ... ... ... ... қолданып, көптеген жұмыс қолын өндірістен босатты, олар жұмыссыз
қалды. Сондықтан олар тұрмыстық, қызмет көрсету саласында ... етіп ... ХХІ ... дүние жүзіндегі халықтың басым көпшілігі осы ... ... ... болатын түрі бар.
Қазақстанда да халықты осы салада жұмыс істеуге ... ... ... төбе ... ... ... ... елде де тұрмыстық қызмет
көрсететін мекемелердің (қонақ үйі, ресторан, ... сән, ... ... ... ... ... туризм, санаторий, т.б.) көлемі ұдайы
өсуде.
Дүние ... ... ... ... бір ... ... ... жай құбылыс ретінде қаралады. Мысалы, көптеген елдерде
жұмыссыздықтың көлемі 2-5% ... ... ... ... көрсеткіштер
әдеттегі заңды құбылыс ретінде саналады. Бұрынғы Кеңес Одағы уақытында елде
ешқандай жұмыссыздық жоқ деп ... мұны ашып ... тиым ... ... республикалар өз алдында егемендік, тәуелсіздік алғаны
мәлім. Олар өз ... ... ... ... Көптеген өндіріс
орындары экономикалық тұрғыда ... ... ... ... өндірісте
істейтін адамдардың көпшілігі жұмыссыз қалып, басқа салалардан жұмыс тауып
алуға мәжбүр болды. Жұмыссыз адамдардың ... ... ... ... ... ... жалға беруші, жеке ... ... ... ... ... ал, ... бір көпшілік бөлігі, әсіресе, жастар, әйелдер, ... ... ... ... ... ... ... мен
интеллигенция өкілдері жұмыс таба алмай қалды. ... ... әр ... ... ... күн ... өсу үстінде болды.
Ғылыми әдебиетте қоғамның страталарға жіктелуінің басқа да өлше,мдері
кездеседі. Ғалымдардың ... ... ... негізі адамдар
арасында болатын табиғи және әлеуметтік теңсіздік екеніндігін мойындайды.
Осы теңсіздік деген ... ... ... ... ... ... ... төмен орналасуына ықпал етеді. Табиғи теңсіздік
адамдардың табиғи ... ... ... жас мөлшері,
темперамент, терісінің түсі, бойы, ақыл-ойының деңгейі) ерекшеліктерінен
туындайды. Мәселен, ақыл – ... күш – ... ... ... ... ... оларды өзіне бағынышты етуге ұмтылады.
1997-1998-жылдары жүргізілген ... ... ... ... ... бойынша жұмыссыздықтың ең үлкен пайызы
оңтүстік аймақта болып отыр, бірақ, ... ... бір ... ескерілмеген.
Бұл аймақтың ауыл шаруашылығанда көп ... ... жеке ... ... ... ал, мұны ... мекемелері жұмыссыздық
ретінде көрсетеді. Керісінше, қала мен ... ... ... жоғалтса да жұмыссыздардың қатарына енгізілмеген.
Бүгінгі таңда жастардың құндылықты ... ... ... ... ... анықтады. Жастардың жеке өмірге бағдарлануында
құндылықтар жүйесінде – ... ... ... ... ... ...  Дегенмен, жастардың 56 % өздерінің еңбегімен
материалдық игілілікке жетуге болады деген тоқтамға ... Ал 27 % ... ... ... ... мамандықтарды материалдық игілікке бастар
жол ретінде көрсетеді. Сонымен қатар, мансап ... ... ... ... ... бойында индивидуалистік қасиеттер ... ... ... ... 52 % өмірдің маңызы деп түсінеді. Бұл
көбіне 18-19 жас аралығындағылардан гөрі, 25 пен 29 ... үшін ... Ал ... құру ... ... жастар ата-анасына  қаржылай
тәуелсіздік ... жеке ... ... ... ... ... атап
көрсеткен. Ал жас отбасы ата-анасынан бөлек ... ... деп ... 7 ... ғана ... тұруға келіскен).  «Сізге бақыт үшін не
керек?» ... ... 39 % ... ... ... 35 % ... 18 %
сенімді дос, ал 8 % аман-есендік деп белгілеген.   Ал бос уақытты ... ... жас ... ... ... ... бос уақыт аз болса, жастарында көп болып шықты. Бос уақытты
пайдалану мәселесінде «ештеңе жасамау» көрсеткіші жоғары болып ... ... Сіз ... ... ... ... т.б. ... деген сұраққа оң жауап бергендердің де үлес ... аз.  ... ... ... мен ... ... теледидар
ерекше орын алады. Мәселен, тек 11 % ... ... ... ... 15-20 % ... ... ролик, клиптер қызық. 
Профессор Абдрайымованың пікірінше, бүгінгі ... ... ... ... ... өте ... кезеңде өсіп жетіліп келеді. Сондықтан
жастарға бағытталған мемелкеттік ... ... ... ... ... денсаулық, білім беру және тәрбие салаларын ... Бұл ... ... жастар саясат жүйелі жұмыстар атқаруы керек.
Қорытынды
Жастар - жасына қарай ... ... ... ... ... ... және қоғамдық құрылыспен,
мәдениетпен, әлеуметтендiру заңдылықтарымен, осы қоғамды тәрбиелеумен
айқындалатын, сол немесе ... да ... ... әлеуметтiк-демографиялық топ; қазiргi заманғы жастардың жасына
қарай 14-тен 25 ... ... қоса ... ... 14-29 жастағы
жастар үлесi 2009 жылғы 1 қаңтарда халықтың құрылымында 29,2% құрады, бұл
4 358 925 адамды құрайды, оның iшiнде экономикалық жағынан белсендi ... адам ... ... ... ... stratum - жік, қатпар және facio –
істеймін деген сөздерінен ... ... - ... ... ... ... артықшылықты, мәртебені, билікті, құқық пен міндеттерді иеленуінің
бірдей болмауынан көптеген әлеуметтік топтарға, таптарға бөлінуі.
Біз қоғамының әлеуметтік ... сөз ... ... ... ... ... емес ... айтып еткен едік. Қоғам адамдарының арасында
теңсіздік бар. Соған байланысты олардың әлеуметтік жүйедегі алатын ... ... ... ... ... мен адам ... арасында
әлеуметтік жіктелу бар. Оларды жіктегенде ... ... ... ... ... ... ... деңгейі, мамандықтағы
мәртебесі, билікке қатынастары.
Қоғам өз ішінде әр ... ... ... ... және ... бөлінеді. Олардың бәрі өзара бір-біріне объективті түрде
дәнекер болатын әлеуметтік-экономикалық, саяси, рухани байланыстар ... ... ... ... олар тек осы ... мен
қатынастар шегінде ғана өмір сүреді және ... ... ... алады. Бұл
болса қоғамның тұтастығына, оның біртұтас әлеуметтік организм ... ... ... болады. Мүның мәнін өздерінін теорияларында О, ... ... К. ... М. ... Т. ... және т.б. ... ... еді. Қоғамның әлеуметтік қүрылымы — адамдар қауымдастықтарының және
әлеуметтік топтарының ... ... ... ... ... өмір жағдайларының байланыстары мен қатынастарының жиынтығы.
Сонымен, әлеуметтік стратификация кез келген қоғамға тән құбылыс.
Барлық ... ... ... ... ... ... эгалитарлық
(француз тілінде – теңдік) қоғам орнату мүмкін емес екендігін әлемдік даму
тәжірибесі ... ... ... А.Н. ... Қ.Н. ... «Жастармен жүргізілетін әлеуметтік жұмыс»
// Астана-2005жыл-8 бет.
2 ... ... ... и ...... ... 2001.-
№3.- 83бет.
4 ҚР «Қазақстан Республикасының мемлекеттік жастар саясаты туралы» Заңының
жобасы // Казахстанская Правда-2002.14 мамыр. – 2 бет.
5 ... ... ... ... ... Тұжырымдамасы //
Новое поколение -1998.№13. – 3 бет.
6 Ш.Қ.Қарабаев «Әлеуметтану негіздері» оқу құралы,2009 ... ... ... А.Д. ... ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Қоғам және жеке адамның қалыптасуындағы конфликтінің мәні7 бет
Қоғам және жеке тұлға14 бет
Қоғамдық қатынастардың мәселелері10 бет
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
Delphi 7 жүйесінің негізгі түсініктері мен принциптері17 бет
Ақпараттық қамтама11 бет
Ақпарттық өнімдерді өткізудің ақпараттық жүйесі19 бет
Бағалы қағаздардың ақпараттық жүйесі16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь