Негізгі құралдарды жөндеу есебі

Кіріспе

1.1 Негізгі құралдарды жөндеу есебінің негізі

1.2 Негізгі құралдарды жөндеудің әдістері

1.3 Негізгі құралдарды жалдау есебі және оның түрлері

1.4 Қаржылық жалдау жөніндегі операциялар есебі

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Бухгалтерлік есепте негізгі куралдар деп өндіріс үдерісінде ұзақ уақыт бойы, яғни бір жылдан артық уақыт пайдаланатын, өзінің бастапқы түрін, көлемін сақтай отырып, құнын шығарылған өнімге, орындалған жүмысқа, көрсетілген қызметке есептелген амортизациялық аударым мөлшері шегінде біртіндеп ауыстырып отыратын еңбек қүралдарын, яғни материалдық активтерді айтады. "Негізгі құралдарга" — қозғалмайтын мүлік, жер учаскелері, үйлер мен ғимараттар, өткізгіш тетіктер, машиналар мен жаб-дықтар, өлшеуіш және реттеуіш аспаптары мен қүралдары, есептеуіш машиналар мен техникалары және олардың бағдарламалық қүралдары, келік тасымалдау қүралдары, өндірістік және шаруашылық құрал-саймандары, өнім және жұмыс малдары, көп жылдық көшеттер, шаруашылықтың ішкі жолы, тағы да басқалар жатады.
Барлық "негізгі кұралдар" өздерінің өндіріске қатысуына қарай өндірістік және өндірістік емес болып екі топқа бөлінеді. Халық шаруашылығының салаларына қарай топтастырған кезде олардың қатысуымен шы-арылған өнімдердің, болмаса орындалған жүмыстар мен қызметтердің шаруашылықтың қай түріне жататындығы негізге алынады. Сонымен қатар пайдалану барысына қарай негізгі құралдар жүмыс істейтін, жүмыс істемейтін және сақтауда түрған деп үш топқа бөлінеді.
Кәсіпорында негізгі құралдардың есебі №6 Ұлттық есеп стандартына және №16 Халықаралық есеп стандартына сәйкес ұйымдастырылады. Осы стандарт негізгі құралдың есебін жүргізудің, субъектіге жататын меншік құқығын, шаруашылық пен оперативтік басқару жүйесін анықтайды.
Инвентарлық объектілер негізгі құралдың есеп бірлігі болып табылады. Инвентарлық объект күрделі әрі жай болып келеді. Негізгі құралдың есебін дұрыс ұйымдастырудың басты шарты оны жіктеу болып табылады.
1. "Бухгалтерлік есеп жоне крржылык, есеп беру туралы" 2002 жылгы 24 маусымдагы Қазақстан Республикасының №309-1/ заңы.
2. В.К. Радостовец, Т.Ғ. Ғабдулин «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Алматы 2003.
3. Т. Ә. Әбдіхалықов «Аудит және бухгалтерлік есеп» Алматы «Қазақ Университеті» 2000.
4. С.Б. Баймұханова «Қаржылық есеп» Алматы 2007.
5. К. Кеулімжаев «Типовой план счетов» Алматы 2007.
6. Қазақстан Республикасы Президентінің "Қазақстан Республи-
касындагы аудиторлық қызмет туралы" 1998 жылгы 20 қараш-
дагы №20 заң күші бар жарлыгы (2001 жылгы 15 қарашадагы
өзгертулер жоне толықтырулармен).
7. "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер
туралы" 2001 жылгы 12 маусымдагы №209-11 Қазақстан Респуб-
ликасының салық кодексі.
8. Қазақстан Республикасы Президентінің "Акционерлік қоғамдар
туралы " 1998 жылгы 10 шілдедегі №2811 заң күші бар жарлыгы.
9. Бухгалтерлік есеп стандарттары. Қазақстан Республикасының
Ұлттық комиссиясы. — Алматы, 1996-2003 ж.
10. Халықаралық қаржылық есеп беру стандарттары. (аудармашы
Тарусина В.И.), - М., 1998.
11. Халықаралық бухгалтерлік есеп жоне аудит стандарттары.
(құрастырушы Рапопорт М.М.), — М., 1992.
12. Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары. Қазақстан
Республикасы қаржы министрлігінің 2002 жылгы 18 қыркүйектегі
№438 бұйрыгымен бекітілген.
13. Андреев В.Д. Практтескші аудит. — М.: Экономика, 1994.
14. Андросов А.М. Бухгалтерскии учет. — М.: Финансы и статис-
тика, 1996.
15. Әбдіманопов Ә.Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы жоне принциптері.
- Алматы: АЙАН, 2001.
16. Безруких П.С. Бухгалтерский учет. — М., 1996.
17. Блейк Д., Амат О. Европеііскии бухгалтерский учет: Справочиик:
Пер. с англ. — М., 1997.
18. Ван Хорн Дж. К. Основы управления финансами. — М.: Финансы и
статистика, 1996.
19. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отнетности. — Аллшты: Қаржы-қаражат, 1998.
        
        Мазмұны
Кіріспе
1. Негізгі құралдарды жөндеу есебінің негізі
2. Негізгі құралдарды жөндеудің әдістері
3. Негізгі құралдарды жалдау есебі және оның ... ... ... ... операциялар есебі
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
3
Кіріспе
Бухгалтерлік есепте негізгі куралдар деп өндіріс үдерісінде ұзақ ... яғни бір ... ... ... ... ... бастапқы түрін,
көлемін сақтай отырып, құнын шығарылған ... ... ... ... ... ... ... мөлшері шегінде
біртіндеп ауыстырып отыратын еңбек қүралдарын, яғни материалдық ... ... ...... ... жер ... ... ғимараттар, өткізгіш тетіктер, машиналар мен жаб-дықтар, өлшеуіш және
реттеуіш аспаптары мен қүралдары, есептеуіш машиналар мен ... ... ... ... ... тасымалдау қүралдары, өндірістік
және шаруашылық ... өнім және ... ... көп ... ... ішкі ... тағы да басқалар жатады.
Барлық "негізгі кұралдар" өздерінің өндіріске қатысуына ... және ... емес ... екі ... ... Халық
шаруашылығының салаларына қарай топтастырған кезде олардың ... ... ... ... орындалған жүмыстар мен қызметтердің
шаруашылықтың қай түріне ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдар жүмыс істейтін, жүмыс істемейтін
және сақтауда түрған деп үш топқа ... ... ... ... №6 ... есеп ... және
№16 Халықаралық есеп ... ... ... Осы ... ... есебін жүргізудің, субъектіге жататын меншік ... пен ... ... жүйесін анықтайды.
Инвентарлық объектілер негізгі құралдың есеп бірлігі болып табылады.
Инвентарлық объект күрделі әрі жай ... ... ... құралдың есебін
дұрыс ұйымдастырудың басты шарты оны жіктеу болып табылады.
Сонымен қатар, кәсіпорында негізгі құралдарды есепке алу, ... ... ... есептеу және жөндеу мен жалдау есебі міндетті
түрде жүргізіліп отырады. ... ... ... ... әрі ... кәсіпорынның қызмет ету тиімділігін арттыратыны сөзсіз. Негізгі
құралдар есебін жүргізудің қатарында оларды жөндеу және ... алу мен ... ... де бар. Мысалы, жөндеу кезінде мынадай негізгі шығындар есепке
алынады.
Материалдар - ... ... ... қосалқы бөлшектердің
және басқалардың құны. Материалдар өндірістік шығындарға ... ... ... ... ... ақы ... жөндеу жұмысы үшін есептелген
еңбекақы сомасы.
Еңбекақыдан - есептелінетін аударымдар жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... ... арналған және басқа да қорларға аударылады.
Электр энергиясы, жылу, газ, бу, бу жөндеу - ... ... ... ... ... энергиясының, жылудың, газдың, будың
шығыны.
Қосымша шығындар - жөндеу цехтарының ... ... ... құралдарды жөндеу есебінің негізі
Ұйымдардағы негізгі құралдардың пайдалану барысында табиғи және
сапалық жағынан тозатындығы белгілі. Бүтін бөлігі, яғни ... ... ... бір ... бір уақытта іске жарамсыз ... ... ... бір ... ... болып, соның
себебінен негізгі құрал істен шығуы (пайдалануға жарамсыз болып тұруы)
мүмкін. Тіпті іске ... ... ... кейбір бөлшектерінің тозуының
әсерінен өнім өндіру қабілетінің азаюы да ғажап ... ... ... ... тоза ... ... негізгі құралдарды да толығымен
ауыстыруға кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... ... өздерінің негізгі құралдарын пайдалану мерзімі
уақытынан бұрын жоғарыда айтылғандай тозып, істен шығып қалмау үшін ... ... ... жөндеп отырады. Демек, негізгі құралдарды ... ... үшін ... мерзім сайын жөндеу қажет. Мұның ... ... ... және ... ... ... жекелеген бөлшектерінің тозуы біркелкі еместігіне байланысты
болады. Бухгалтерлік есеп орындалған жөндеу жұмыстарының ... мен ... ... ақпаратпен, сондай-ақ жөндеуге ... ... ... ... етуге тиіс. Ұйымдастыру-техникалық белгілері
бойынша жөндеу:
а) күрделі жөндеу;
б) жай ... ... ... бөлінеді.
Жай жөндеу дегеніміз негізгі қүралдардың тозып, істен ... ... ... ... ... ... оны ... келтіру болып табылады.
Бүл жөндеуге майлау, сырлау тағы да басқа жөндеу жүмыстары жатады.
Ал негізгі құралдарға жүргізілетін күрделі жөндеу дегеніміз алдын ... ... және ... ... негізгі құралдардың бөлшектерін
5
толығымен ауыстырып, оларды түгелдей жаңартуды айтады. Мұндай жөндеуге
жүмсалынған шығындар тек ... ... ... ... ... ... тағы да басқа корсеткіштерін арттырғанда ғана оның яғни
негізгі құралдың бастапқы ... ... ... күрделі жөндеу ... ... ... ... ... ... ... қосылып,
активтің болашақта табыс әкелуі көзделеді.
Бір жылдан артық мерзім сайын жүргізілетін, ... ... ... ... ... тозған барлық тетіктері
мен желілері қалпына ... ... ... және ... ... ... ... мен көлік құралдарының күрделі
жөндеуі болып саналады. Машинаның ... ... ... ... ... ... ... маркасына байланысты белгіленген
жүрістен кейін жүргізіледі. Үйлер мен ғимараттардың күрделі жөндеуі әдетте
жөнделетін объектілерді ... ... ... ұштасады, мұндай кезде тозған
конструкциялар мен тетіктер алмастырылады. Шамалап қайта құру ... ... ... бастапқы құнын өсірмейді. №6 ... ... ... ... ... ... өсіру кейінгі күрделі
салымдардың ... ... күйі ... ... ғана
жүргізіледі. Мұндай кезде оның бастапқы ... ... ... ... ... ... артады. Обьектінің
техникалық ... ... және ... ... НҚ, ... жұмсалған
шығындар бастапқы құнды өсірмейді, олар пайда болған ... ... ... ... ... ... ... шығындар мен негізгі қүралдардың
бастапқы құнына қосылмайтын күрделі жөндеу үшін шыққан ... ... ... ... ... ... автомашинаның бастапқы құны 1 500 000 теңге,ұтымды пайдалану
мерзімі 8 жыл, ал 5 ... ... ... құны 2 900 000 ... болатын
жаңа қозғалтқыш орнатылды, оң жақ қапталы
6
45000 теңгеге алмастырылды. ... ... ... ... 2 ... ... сөйтіп 2 900 000 теңге сомасындағы шығындар
бастапқы құнды өсірді, ал 45 000 ... ... ... ... ... ... НҚ ... жағдайында ұстау үшін оның тозған тетіктерін
алмастырудан немесе түзетуден тұрады. Оны НҚ ... ... НҚ ... ... ... мерзімдерден ертерек жүзеге
асырылатын жоспарлы-ескерту жөндеуінің маңызы зор болмақ.
Активті күрделі жөндеуге қою үшін ... ... ... ... ... ... ... қояды. Оған қойылған
нысанды арнайы құрылған комиссия қарап ... ... ... ... анықтап, «Ақау ведомствосын» толтырады. Оның
негізінде ... ... ... ... ... есептеліп,
«бюджеттеу» (смета) жасалады.
Жөндеуге қойылған негізгі ... ... ... соң кіріске алынған негізгі құралдарға амортизация есептеу айдың
басынан басталады. ... ... ... құралдарға амортизация
есептеу айдың басынан тоқтатылады.
7
Негізгі құралдарды жөндеудің әдістері
Жөндеудің есебі барлық жұмыстардың құжатпен ресімделуін, ... мен ... ... ... ... арналған қаражаттардың
мақсатқа сай пайдаланылуына ... ... ... ... тиісті.
Жөндеуді үш әдіспен жүргізеді:
1. Мердігерлік;
2. Шаруашылық;
3. Аралас.
1. Мердігерпік әдіс кезінде негізгі ... ... ... ... ... жөндейді.
2. Шаруашылық әдісі кезінде жөндеу субъектінің өз күші ... ... ... ... әдіс ... ... жұмыстарының бір бөлігін өз күштерімен,
екінші бөлігін арнайы ... ... ... ... ... ұйым өз ... ... болса, бұл
шаруашылық тәсілімен жүргізілген жөндеу болып табылады.
Ал кәсіпорындар өзінің негізгі ... ... ... яғни ... мақсатқа арналған ұйымдарды қарастыратын болса,
бұл жөндеудің мердігерлік әдісі болып есептеледі. Басқа ... ... ... ... ... ... ... ұйыммен
келісімшарт жасасады. Ол шартта жөндеу үшін керекті ... мен ... ... ... жөндеу жүргізу мерзімі, ... ... есеп ... ... тағы да басқа жағдайлар (талаптар) көрсетіледі.
Мердігерлік ұйымдармен шарт негізінде мердігерлік әдіспен орындалған
негізгі құралды күрделі және ағымдағы ... ... ... жөнделетін
объектілерді жөнделетін жерге және кері қарай жеткізу жөніндегі шығындарды
қоса алғанда, объектіні жөндеу ... ... ... ... мен көлік құралдарын жөндегені үшін
8
мердігерлермен есеп ... ... ... ... аяқталған жұмыстар үшін
толықтай жүргізеді.Жөндеу жүргізілген негізгі құралдарды ... ... ... ... ... ... Оңдай негізгі
құралдарды қабылдау барысында үлгілі түрі НҚ-2-ші "Жөнделген, ... және ... ... ... ... ... ... құралдардың төлқүжаттарына және олардың
түгендеу карточкаларына негізгі құралдарға жүргізілген жөндеуге байланысты
тиісті деректер ... мен ... ... ... ... ... басқа да құжаттар ұйымның бухгалтериясында
сақталады. Егер негізгі құралдарды жөндеу мердігерлік ... ... онда ... ... ... ... ... кейін қабылдап
алу үшін толтырылатын үлгілі түрі НҚ-2 ... ... ... ... ... қабылдау-тапсыру актісі" екі дана етіліп
толтырылады да, бас бухгалтер қол ... және оны ... ... ... ... ... құралдарға жөндеу жүргізген кәсіпорынға ... ... ... ... ... ... ... қайта құруды және жаңғыртуды жүргізуге байланысты объект
сипатындағы қажетті өзгерістерді енгізу ... ... ... ... ... жағдайда:
1. Егер субъект жөндеу қорын жасамасы.
Орындалған және акті бойынша ... НҚ ... ... жұмыстар
үшін мердігерлердің шотын төлеуге келісім беріледі, олар мыналарға қызмет
көрсеткен:
• күрделі құрылыс Д-т 2930 К-т ... ... ... Д-т ... К-т ... көмекші өндіріс Д-т 8300/ көм.ө К-т 3310-62,0
• жалпы және ... ... ... Д-т 7210 к т 3310 ... ... сату орны Д-т 7110 К-т 3310 - 28,0
1. ҚҚС сомасына (480,0-нен 20%) Д-т 1420 К-т 3310 - 96,0
2. ҚҚС сомасы ... ... ... ... (ҚҚС ... алу) Д-
т 3130 К-т 1420 - 96,0
3. Орындалған жұмыстары үшін мердігерлердін шоттар төленді Д-т 3310 К-
т 1040, 1050, 1010, 1020 - ... Жыл ... ... ... ... табыстың кемуіне
жатқызылады Д-т 5410 К-т 7110, 7210 - ... ... ... ... ... әдіспен, яғни кәсіпорынның
өз күшімен жүргізілетін ... онда ол үшін ... ... ... ... ... үстеме шығындары, деп аталатын шоттың дебитіне,
ал мына төмендегі:
"Өзге қорлар" (1350)
"Шикізат және материалдар" (1310)
"Негізгі құралдардың амортизациясы" (2420)
"Еңбекақы төлеу бойынша қысқа мерзімді ... ... мен ... ... ... ... ... салық" (3150) деп аталатын шоттың тиістілерінің кредитіне
жазылады.
II. Егер жөндеу қоры құрылмаса және ... ... цехы ... ... ... ... ... құралдары бойынша Д-т 2930 К-т 8030
2. Негізгі өндірістің негізгі құралдары бойынша Д-т 8044/нө К-т 8030
3. ... ... ... ... ... ... К-т 8030
4. Жалпышаруашылық мақсаттары негізгі құралдар бойынша Д-т 7210 К-т
8030
10
5. Сату процесіне қызмет көрсететін негізгі ... ... Д-т ... ... Егер жөндеу қоры жасалмаса және жөндеуді жөндеу ... ... ... ... асырса:
Қозғалмайтын объектілерде (үйлерде, ғимараттарда) Д-т 7210, 8044, ... 1314, 1315, 1317, 3350, және ... ... жөндеу үшін жұмсалатын, шығарылатын шығындарды
өнімнің (жұмыстың, қызметтің) өзіндік құнына бірқалыпты ... ... ... ... ету үшін ... ... қорын (резервтер)
құруларына болады. Әсіресе, жөңдеу қорын ... құру ... ... ... үшін ... болып табылады. Бұл айтылған жөндеу қоры ... ... ... ай ... ... ... қосу ... Бұл жағдайда қордың сомасы ай сайын:
«Үстеме шығыстар» деп аталатын шоттың дебетіне
«Өзге қысқа мерзімді міндеттемелер»
«Өзге ұзақ мерзімді ... ... ... ... жазылады. Ал негізгі құралдарға
жөндеу жүргізілген уақытында бұл ... ... ... ... жазу ... 3540 ... ... ... ... және ... есебі және оның түрлері
Жалдау - бұл кәсіпрорындар мен өзге мүліктік кешендер ... ... ... жерді, өзге табиғи ресурстарды және жалгердің
шаруашылық ... өзге ... өз ... ... ... ... ... қайтарымды түрде пайдалануы. Жалдау нәтижесінде жалға
беруші мен жалгер арасында жалдау шартына ... ... ... беруші - жалдау шарты мүлікті жалға беретін меншік иесі. Мүлікті
жалға беруге меншік иесі өкілеттік берген органдар мен ... ... ... және жеке ... ... ... бола ... бұл жалдау шарты бойынша мүлікті жалға алатын заңды және жәке
тұлға. Заңды және жеке ... ... ... шетелдік заңды
тұлғалар, халықаралық ұйымдар мен бірлестіктер жалгер болуы мүмкін.
Жалдық төлем - бұл жалға алынған ... үшін ... ... ... ... ... төлемдер. Жалдау ақысының мөлшері мен оны ... ... ... ... Жерді және басқа табиғи ... ... ... ... ақысы өзіне мүлік құнынан алынатын
амортизациялық аударымдарды, жал мерзімі ... ... ... сондай-ақ жалдау процентін қосады.
Жалдау проценті - бұл ... ... ... үлес ... %. ... тіркелген сомалар түрінде белгіленеді. Экономикалық ... ол банк ... ... ... ... 14.01.1994 ж. №9
өзгерістері ескерілген ҚР Қаржы министрлігі Бас ... ...... ... жерді жалдау және сату, иелік ету құқы және пайдалану
немесе салынған ... ... ... қоспағанда, үйді жалдау мен сату
ҚҚС-тан босатылады. Үй дегеніміз пайдалануға арналған,
12
өндірістік, өндірістік емес және ... ... ... тұру ... ... ... үй-жайды пайдалану (жалдау)
ақысы ҚҚС-тан босатылады. Үйді жалдау ақысы дегеніміз:
амортизациялық аударымдардың сомасынан;
жалдау ... ... ... ... ... байланыс қызметі және үйді пайдалануға
байланысты жалға ... ... ... ... ... ... ... Шығындардың аталған түрлеріне белгіленген тәртіппен
салық салынуға тиіс.
Жалдау шарты бұл тараптардың еркінділігі мен ... тең ... ... ... ... талаптарына сай мүлікті жалға беру
туралы жалгер мен жалға беруші ... ... ... ... ... ... ... әкеп соқтырмайды. Кәсіпорындар өздеріне керекті,
яғни уақытша қажет болған негізгі ... ... ... ... ... ... олар өзінің балансында тұрған, бірақ уақытша
пайдаланбай немесе қажет болмай тоқтатылып тұрған негізгі ... ... ... ... ... де ... Ол үшін екі кәсіпорынның,
яғни негізгі құралдарды жалға алушы және жалға ... ... ... ... Бұл ... жалға алынатын немесе жалға
берілетін негізгі құралдардың аталуы, техникалық жағдайы, бастапқы құны,
тозу ... ... ... ... жалға алынатын мерзімі, жалдық төлем
ақысының ... егер осы ... ... ... ... ... бұл
негізгі құралға жөндеу жүргізілуі қажет болған жағдайда кім ... ... ... және қайсы кәсіпорынның есебінен жүргізілетіндігі
тағы да басқа мәліметтср көрсетілуі қажет.
Жалға алынған немесе жалға берілген негізгі құралдар өздерінің ... ... ... ... ... қарай үш түрге бөлінеді:
13
* Қысқа мерзімді жалдагы ... ... Орта ... ... негізгі құралдар;
* Ұзақ мерзімді жалдагы негізгі құралдар;
Кәсіпорындарда негізгі ... ... ... ... алу ... ... ... беру деп, бір жылға дейінгі уақытқа ... ... ... ... ... ... ... Халықаралық стандартта
бұны "Рейтинг" немесе "Чартер" деп атайды. Негізгі құралдардың бір жыл мен
үш жыл ... ... ... ... немесе жалға берілуі орта мерзімді
жал түріне жатқызылады. Халықаралық стандартта жалдың бүл ... ... ... Қазақстан Республикасының шаруашылық тәжірибесінде жай лизинг
кеңінен таралған.
Орташа мерзімді жал ... - ... ... ... ... ... 3 ... дейінгі мүлікті жалдауы;
Қысқа мерзімді жал (рейтинг, чартер) - мүлікті жалгердің кейінгі сатып алу
құқығынсыз жалдау, жалдау ... 1 ... ... ... ... жалдау ақысы лизингке қарағанда төмендеу. Чартер әдетте
рейсті, кезекті бірнеше рейсті, белгілі бір мерзімге ... ... ... ... Чартерлер алдын-ала немесе шұғыл тәртіппен
(промчартер) және ... ... ... ... дайындықпен (спорпромт) жасалуы
мүмкін.
«Жалдау есебі» ҰЕС сай негізгі құралдардың ... жалы ... ... ... ... ... ... көздейді, яғни жалдау
кезеңінде жалгерге жалданған негізгі ... ... ету және ... мен жалға берушіге уақытылы қайтарылуын бақылау құқығы ғана
өтеді. Талдамалы ... ... ... Онда есеп ... ... ... ... Қысқа мерзімге жалданатын ... ... ... тыс 001 ... ... Қысқа мерзімде жалға берілген
НҚ жалға берушіде 2411 - 2417 шоттарда
14
ескеріледі. Оған «Меншікті НҚ» және ... ... НҚ» ... ... бұл түрлері бойынша негізгі құралдарды жалға алғанда немесе бергенде
жалға ... ұйым сол ... ... ... ... жалгерлік пайыз
бойынша табысты тану «Алынуға арналған қысқа мерзімді ... ... ... дебитінде, «Алдағы кезең кірістері» (4420) ... ... Ал, ұйым бұл ... жал ... ... ... «Ағымдағы банктегі ақша қаражаттары» (1030) шотында
дебиттеліп, «Жалдау бойынша қысқа ... ... ... ... кредиттеледі.
Кәсіпорындарда негізгі құралдарды үш жылдан артық уақытқа ... ... ... беру үзақ ... жал ... жатады. Жалдың бұл түрі
халықаралық стандартта Лизинг" деп те ... ... ... ұзақ
мерзімге жалға алудың немесе жалға берудің өзі жай және ... ... ... Егер ... ... ... жалға берілген негізгі
құралдар өзінің жал ... ... ... ... соң ... түрде иесіне қайтарылатын болса, онда бүл ұзақ
мерзімді жалдың жай түріне жатқызылады. Ал ұзақ ... ... алу ... берудің қаржыландырылған түрі бойынша кслісімшартта көрсетілген
мерзім аяқталған соң негізгі құралдарды жалға алушының сатып ... ... ... ... ... ... жалдық төлем арқылы төлейді. Қаржылық лизингтің ... ... ... - ... мұндай кезде жабдықты ... ... ... ... Ол өзінің лизингтік фирмасы арқылы оны
тұтынушыға жалға береді.
Б) «Лиз-бек» лизингі - ... ... иесі оны ... ... және ... бірге одан жалға алады (жалға берушінің қаржылық
жағдайын ақытша жақсарту әдісі).
15
В) «Жеткізушіге» ... - ... ... ... ... ... ... лизингіндегі сияқты жалгерге айналады, жалданған жабдықты ол ... ... ... ... құралдарды ұзақ мерзімге жалға алғанда жалдың бұл ... ... ... ... ұйым сол негізгі құралдарды жалға берудегі
жалгерлік пайыз бойынша ... тану ... ... ұзақ ... (2170) шоттарының дебитінде, «Алдағы кезең кірістері» (4420)
шотының кредитінде ... Ал, ұйым бұл ... жал ... ... түсім «Ағымдағы банктегі ақша қаражаттары» (1030) шотында
дебиттеліп, ... ... ... мерзімді дебиторлық берешек» (1260),
шотында кредиттеледі.
Негізгі құралдарды ұзақ мерзімге жалға бергенде "Негізгі құралдарды
есептен шығару ... ... деп ... шот ... ... деп ... ... тиістісі крсдиттелінеді. Ал бүл ... ... ... негізгі құралдардан алынатын табыс "Басқадай
дебиторлық борыш" деп аталатын шотының дебитіне, "Жылдық ... ... ... қызметі лизинг болып саналатын үйымдарда) немесе "Негізгі
емес қызметтен алатын басқадай табыстар" ... ... ... ... ... деп ... ... тиістісінің кредитіне
жазылады.
І. Жалға берушіде:
1. Жалға берілген кезде негізгі құрал обьектісінің құнына Д-т ... НҚ) К-т ... ... ... ... ... үшін жалдау ақылы есептелген, амортизация мен ... ... ... Д-т 1420 К-т ... ҚҚС ... Д-т 1260 К-т 3130 шот фактураның ... ... ... ... ... ... обьектілері бойынша амортизация
есептелінеді Д-т 7450 К-т 2421-2429.
16
5. Есепті кезең үшін (ай ... ... ... ... ... Д-т 1040, ... 1020 К-т 1260.
6. Есепті кезеңнің соңында ... ... ... ... есептен
шығарылады Д-т 6280 К-т 5410 соңында. ... Д-т 5410, К-т 7450. ... шот ... ... ... - ... Егер ... алдағы бірнеше айға немесе кезеңге төленсе, онда:
• алдағы тоқсанға төленген жалдау ақысының сомасына Д-т 1040,1050,1010,
1020 К-т ... ... ... ... үшін ... ақысы есептелді (ҚҚС-сыз) Д-т
1260, К-т 3130.
• жалдау ақысынан алынатын ҚҚС сомасына Д-т 12606 К-т ... ... ... ... бойынша табыс сомасына
1- айдағы Д-т 3520 К-т 6280
2- ... Д-т 3520 К-т ... ... Д-т 3520 К-т ... Жыл ... ... ... кірістің артуына есептен шығарылады. Д-т
6280 К-т 5410, ... ... ... ... ... ... Д-т 5410 ... 7410.
Жал мерзімі аяқталған бойда мүлік қайтарылады Д-т 2411-2417/ меншікті Нқ К-
т 2411-2417 /жалданған НҚ.
ІІ. Жалгерде:
1. Ағымдағы жалға алынған НҚ ... Д-т ... ... шот-фактурасының негізінде, амортизация бөлігінде есепті кезеңге
есептелген жалдау ақысы Д-т 7210, 7110, 8047 К-т 3540.
3. Жалдық % бөлігінде ... ... ... Д-т 7310 К-т ... ... ... ҚҚС сомасына (үйлерден басқа) Д-т 1420 К-т 3390
5. Алынған ҚҚС-ҚСС ... ... ... Д-т 3130 К-т ... ... ақысы аударылған:
А) амортизация бөлігіне Д-т 3390 К-т 1040, 1050, 1010, 1020
17
Б) ... % ... Д-т 3380 К-т 1040, 1050, 1010, ... Жыл ... ... жалдаудың % бөлігіндегі шығыстары жиынтық табыстың
кемуіне ... ... Д-т 5410 К-т ... ... ... ... ... жалданған негізгі құралдар НҚ обьектілері
қайтарылады К-т 001.
9. Егер жалдау ақысы тоқсанға алдын ала ... Д-т 2929 К-т 1010, ... ... айға ... ай ... ... ... бөлігінде Д-т 8047, 7110, 7210 К-т 2920.
Б) жалдық % бөлігінде Д-т 7310 К-т 2920.
Дербес (интеллектуалдық) ... ... ... ... ... және ... қызметіне қатысты авторлық
құқықты, өнер табысы және патенттік ... ... ... ... ... және коммерциялық белгілеуге теріс ниетті бәсекелестерден
қорғаныс және басқа құқықтарға қатысты заңды ... ... ... ... ... жіктелінуі мүмкін:
ҚҚС сомасына Д-т 1420 К-т 3310.
1. Бірегейленетіндері, яғни ... ... ... ... ... ... түрлері (патенттер, сауда белгісі, маркілер, өндірістік
үлгілер).
2. Бірегейленбейтіндері, яғни аталған кәсіпорынға бөлінбейтін және дербес
түрде сатылмайтын ... ... ... Оған ... ... ғана оны сата ... ... атау).
Дербес меншікті бағалау сараптау жолымен жүргізіледі. Дербес меншікті
бағалау және ... ... - бұл оның ... ... - бұл ... ... капиталды құру, яғни дербес ... ... емес ... ... ... Қаржылық жалдау жөніндегі операциялар есебі
«Жалдау есебі» бухгалтерлік есеп стандартына сәйкес қаржылық жал мүлікке
берілетін меншік құқығымен ... ... пен ... ... ... ... ету. Бұл орайда жалгер жалданған мүліктерді өзінің
балансында ... ... ... өзі жал ... берілуі де,
берілмеуі де мүмкін. Жалданған НҚ обьектілері белгіленген келісім бағасы
немесе жалдау мерзімі аяқталғанға ... ... ... ... ... меншігіне берілуі мүмкін.
Егер тәуекел мен сыйақы пайдалану құқығымен біршама дәрежеде байланысты
болса және ... ... ... болса, сондай ақ егер:
1. Жалгер жалдан мүлікті тіркелген бағасы бойынша немесе жалдау ... ... ... ... ... ... ... құқылы болса.
2. Жалдау мерзімі жалданатын мүліктің ұтымды қызмет көрсету мерзімінің 80
% -інен астам болса.
3. Жал мерзімінің соңында жалданған ... ... құны ... ... оның ... ... 20 % - нан кем ... Жалдау ақысының жалдық барлық кезеңіндегі дисконтталатын құны жалданған
мүліктің ағымдағы құнының 90 % - нан асатын болса.
5. Жал ... ... ... ... ... құқы жалгерге
берілетін немесе берілмейтін болса, жал қаржылық болып табылады.
І. Жалгердің бухгалтерлік есебінде жалданған ... ... ... ... ... жалдау ақысы міндеттеме ретінде ескеріледі. Жал ... ... ... ... міндеттемелер өткізу бойынша немесе егер
құнынан төмен болса, ... ... ... ... ... Жалдау
ақысы:
А) қаржыландырғаны үшін төлемнен (пайыз төлеу шығындарына)
Б) міндеттемені кемітетін төлемнен (негізгі міндеттемені өтеуден) тұрады.
19
Жал мерзімінің соңында ... құқы ... ... ... жоқ болса, екі мерзімнің неғұрлым қысқасының ішінде мүлікке
амортизацияның барлық сомасы есептеледі: 1-шісі ... ... ... ... мерзімінің кезеңі. Есепте жалгер мынадай ... ... ... шоттары (2411-2417) «Ұзақ мерзімді жалданған НҚ» субшоты.
Бұл шоттар - негізгі, активтік, күрделі және ... ... ... ... дебеті бойынша ұзақ мерзімді ... НҚ ай ... ай ... ... ... Кредиті бойынша - олардың
шығарылуы көрсетіледі. Жалданған НҚ ... ... ... ... ... карточкаларында жүргізіледі.
2. 4150 - «Жалдау міндеттмелері» шоты негізгі, пассивтік есеп ... ... ... ... ұзақ ... ... ... НҚ үшін жалға
берушіге берешегінің ай басындағы және ... ... ... ақысының сомасы ағымдағы ай үшін ... ... ... ... берушіге төленуі көрсетіледі. Талдамалы есеп «Әр ... ... ... ... лау ... (тек ... пайдаланғанда)
3. «Ұзақ мерзімге жалданған НҚ тозуы» субшоты. Мұнда жалға ... ұзақ ... ... НҚ құны ... ... ... қолданыстағы нормалары бойынша ұзақ мерзімге ... ... ... ... ... Жал мерзімінде есептелген тозу
негізгі құралдардың тозуына қосылады.
ІІ. Жалға берушінің ... ... ... ... берілетін мүлік
жалға таза күрделі салымға тең болатындай дебеттік ... ... ... ... ... ... жалға беруші әрбір есепті
кезеңде жалға ... ... ... ... ... табыс ретінде
таниды. Түсуге ... ... ... ... 2180 - ... ... ... жүргізіледі. Оған «Түсуге ... ... ... Бұл шот - ... ... және есеп айырысу шоты. Дебеті
бойынша - жалға алушы субьектілердің жалдау ... ... ... ... және ай соңындағы қалдығы көрсетіледі. Жалдау ... ... ай үшін ... ... ... - ... ақысы бойынша берешектің
өтелуі көрініс табады. Талдамалы есеп жалға алушы әрбір субьект бойынша «Әр
түрлі ... және ... ... ... ... жүргізеді.
Жалға берушіде:
1. Бұрын пайдалануда болған НҚ жалға берген кезде Д-т 7410, К-т 2411-2417
2. Бұрын ... тозу құны ... Д-т ... К-т ... НҚ келісілген құнымен беріледі Д-т 2180 К-т 6210
4. Есептелген жалдау ... ... Д-т 2180 К-т ... ... кезең басталған кезде жалдық % кіріс ретінде есептен шығарылады Д-
т 4420 К-т 6110
6. Жалгерден жалдау ақысы келіп түсті:
А) амортизация бөлігінде Д-т 1040, 1050, 1010, 1020 К-т ... ... % ... Д-т ... ... К-т ... Жыл ... бойынша есептен шығарылатындар:
А) жиынтық кірісті кеміту шығындары Д-т 5410 К-т 7410
Б) жиынтық кірісті өсіру табыстары Д-т 6210, К-т ... ... ... НҚ ... ... ... Д-т 2411- 2417 жалдау НҚ
К-т 4150
2. Жалдау ақысы НҚ ... ... ... есептелді д-т 7210, 7110
К-т 2421-2429
3. Жалдау ақысы есептелген кезде жалдық % ... Д-т 7310 К-т ... ... аударылған:
А) амортизация бөлігінде Д-т 4150 К-т 1040, 1050, 1010, 1020
Ә) жалдық % ... Д-т 4160, К-т 1040, 1050, 1010, ... ... ... ... ... жиынтық кірістің кемуіне ... Д-т 5410, К-т 7310, ... Жал ... ... соң НҚ ... ... өтуі:
А) НҚ обьектісінің құнына Д-т 2411-2417/1 К-т 2411-2417/2
Б) ... ... Д-т ... К-т ... берушінің есебінде мынадай бухгалтерлік жазулар жазылады.
1. Егер арнайы осы ... үшін ... ... активтер (НҚ обьектілері)
жалға берілсе:
А) қаржылық жалдау шартында келісілген құнға Д-т 2160 К-т ... ... ... ... ... ... Д-т 2170 К-т 4420
Егер жалдау шартында жалдау мерзімі аяқталғаннан кейінгі НҚ өтімін ... ... ... ... ... ... ... сомасына (ҚҚС-сыз) Д-т 1210 К-т 4150
Ә) ҚҚС ... ... ... Д-т 1210 К-т ... ... өтемін төлеп алудың құны алынды Д-т 1040, 1050, 1010, 1020 ... Жыл ... ... жиынтық кірістің кемуіне жатқызылады. Д-т 6210 К-т
5410. Жалгердің есебінде ... ... есеп ... ... мерзімінің соңында НҚ өтемін төлеп алу былайша көрсетіледі: ә)
жалға берушінің шоты ... ... ... алу ... ... Д-т 2411-
2417 К-т 3310
2. Егер жалдау шарты аяқталған ... НҚ ... ... ... Д-т
2421-2429/2 К-т 2421-241725/2
Егер НҚ жалға беру мерзімі біткенге дейін қайтарылса, онда:
А) есептелеген тозу сомасына Д-т 2421-2429/2 К-т 2411- ... ... ... ... жабу үшін ... ... шартында көзделген күрделі жөндеудің сметалық құнына орай ... ... ... ... ... жұмсалған нақты шығындар оның аяқталуына қарай құрылған
резерв есебінен есептен шығарылады.
Егер шарт ... ... ... ... ... берушінің есебінен
жүргізсе, онда күрделі жөндеудің шығындары ... ... ... ... шығарылады (жалдық төлемдердің кемуіне) Д-т 4430 К-т 2920.
23
ҚОРЫТЫНДЫ
Негізгі ... ... ... ... ... ... ... есебі әрбір түгендеме объектісі бойынша
бөлек жүргізіледі.
Негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... ішінде орын ауыстыруын және шығуын, дұрыс құжаттық
рәсімделуін және бухгалтерлік ... ... ... олардың
материалдық жауапты адамдарға бекітілуін және сақталуы мен ... ... ... құралдардың есептелген амортизациясы мен
тозу сомасының есепте дұрыс көрсетілуін, негізгі құралдардың қор қайтарымын
анықгауды, жаңа ... және оны ... жаңа ... ... ... жөндеу бойынша шығындардың сенімді есебін;
негізгі құралдарды түгелдеуді және қайта бағалауды мезгілінде жасауын және
олардың ... ... ... ... құралдарды сату және олардың
жалға берілу, жөнделу, басқаша шығу ... ... ... ... етуі ... ... кез келген кәсіпорын өндірісінде аса маңызды рөл
атқаратын негізгі құралдардың жөндеу және ... ... ... ... ... ... әрбір обьектіге кәсіпорынның жөндеу цехтарында
көп жолды карточкасы ашылады және ... ... ... шығындар
жинақталады. Жөндеу жұмыстарын бітіргеннен кейін обьектілерді акт ... ... ... Бұл ретте мүлікті жалға алу немесе жалға
беру операциялары да кәсіпорын үшін тиімді ... ... ... ... көзі ... саналады. Жалға алынған негізгі құралдар жалға алушының
талаптарына сай келе ... ... олар ... негізгі құралдарға
жөндей жұмыстарын жүргізеді, бірақ ол үшін алдымен ... ... ... ... ... ... есеп жоне крржылык, есеп беру туралы" 2002
жылгы 24 маусымдагы Қазақстан Республикасының №309-1/ заңы.
2. В.К. ... Т.Ғ. ... ... ... ... ... Т. Ә. ... «Аудит және бухгалтерлік есеп» Алматы «Қазақ
Университеті» 2000.
4. С.Б. ... ... ... Алматы 2007.
5. К. Кеулімжаев «Типовой план счетов» Алматы 2007.
6. Қазақстан Республикасы ... ... ... аудиторлық қызмет туралы" 1998 жылгы 20 қараш-
дагы №20 заң күші бар жарлыгы (2001 жылгы 15 қарашадагы
өзгертулер жоне толықтырулармен).
7. ... және ... ... басқа да міндетті төлемдер
туралы" 2001 жылгы 12 маусымдагы №209-11 Қазақстан Респуб-
ликасының салық ... ... ... ... ... ... " 1998 жылгы 10 шілдедегі №2811 заң күші бар жарлыгы.
9. Бухгалтерлік есеп ... ... ... ...... 1996-2003 ж.
10. Халықаралық қаржылық есеп беру стандарттары. (аудармашы
Тарусина В.И.), - М., 1998.
11. Халықаралық ... есеп жоне ... ... ... М.М.), — М., 1992.
12. Бухгалтерлік есептің типтік шоттар ... ... ... министрлігінің 2002 жылгы 18 қыркүйектегі
№438 бұйрыгымен бекітілген.
13. Андреев В.Д. Практтескші ... — М.: ... ... Андросов А.М. Бухгалтерскии учет. — М.: Финансы и ... ... ... Ә.Ә. ... есеп теориясы жоне принциптері.
- Алматы: АЙАН, 2001.
16. Безруких П.С. ... ... — М., ... ... Д., Амат О. ... ... ... Справочиик:
Пер. с англ. — М., 1997.
18. Ван Хорн Дж. К. ... ... ... — М.: ... и
статистика, 1996.
19. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. ... и ... ...... ... 1998.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Негізгі құралдарды жөндеу есебінiң негiзi28 бет
Негізгі құралдарды жөндеудің есебі20 бет
"Негізгі құралдар."32 бет
Арбашалар және доңғалақ жұптар жөндеу бөлімшелері15 бет
Банктің негізгі құралдары мен операцияларды ұйымдастыру және олардың есебі28 бет
Бухгалтерлік есептегі негізгі куралдар23 бет
Егізгі құралдардың 16 кехс бойынша есебі23 бет
ЖШС "Восток нан комбинаты" кәсіпорнында сапа менеджмент жүйесін енгізу. Бас инженердың қызметі5 бет
Инвестициялар есеби24 бет
Кәсіпорынның жөндеу шаруашылығы және оның өндірістік процестегі рөлі.48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь