Өрбу физиологиясы

1. Өрбу физиологиясы
2. Жыныс әрекеттерінің реттелісі
3. Нейроэндокриндік реттелу
4. Жыныстық құштарлық
5. Жасқа байланысты жыныс ерекшеліктері
6. Қорытынды
Жер бетіндегі тіршіліктің үздіксіздігі тірі организмдердің ұрпақ жаңғырту қасиетіне негізделген. Соның нәтижесінде адамзаттың барлық өмір сүрген уақытында өмірден кеткен ұрпақтардың онына жаңа ұрпақтар келеді. Мұны адамның жыныс әрекеттік жүйесі атқарады.
Бұл жүйе жыныс клеткаларының (гамета) жетілуі, жыныстық құштарлық (либидо), салт жоралары (ритуал), ұрықтану, жүктілік, босану, сүтпен емізу (лактация), ұрпақ тәрбиелеу іспеттес процестерінен құралады. Осының бәрі организмнің жыныстық әрекеттерінің әркелкі көріністерін қамтитын біртұтас әрекеттік жүйе арқылы реттеледі.
Жыныстық әрекеттік жүйенің ерекшелігі ер мен әйел организмінің әртүрлі өзі реттелетін механизмдерінен тұрады. Олар биологиялық және әлеуметтік нәтижеге жету, яғни өрбу мен түр жалғастыру үшін қарама-қарсы жынысты серіктердің өзара белсенді әрекеттесуін түзеді.
Табиғатта өрбу маусымдық, рефлекстік, оралымды болып үш түрге бөлінеді. Жалпы аналық организмде жыныстық ырғақтылық ерекше қалыптасқан. Аталық организмдердің тұқымдылығы мен жыныстық құштарлығы солардың ерекшеліктеріне бейімделеді.
Жыныстық әрекеттік жүйенің қызметі арнайы ішкі сөлініс бездерінде түзілетін жыныстық гормондардың (андроген, эстроген) қандағы мөлшеріне тәуелді келеді. Жыныс гормондары ұлпадағы заталмасу процестерімен қатар, жалпы жыныстық әрекеттік жүйені тікелей қоздырады. Жыныс гормондарының сөлінісі планета әсерлеріне сәйкес болады.
Жыныс саласының анатомиялық құрылымы мен физиологиялық әрекетін жыныс мүшелерімен бірге орталық және шеткі жүйке жүйесі, ішкі сөлініс бездерінің, яғни нейроэндокриндік аппараттың әртүрлі бөлімдері қамтамасыз етеді.
Жыныс мүшелері (генеталий): жыныс бездері (гонада), ұрық жолдары, жатыр, қосалқы жыныс бездері және шағылысу (копуляция) мүшелерінен тұрады.
Жыныс бездері аралас әрекетті бездерге жатады. Олардың сыртқы сөлініс қызметі – жыныс клеткаларын (сперматозоидтар мен аналық клеткасын) бөліп шығару, ішкі сөлініс әрекеті – қан мен лимфаға өтетін жыныс гормондарын түзу.
Аталық жыныс мүшелері прокреациялық (ұрпақ жанғырту) қызметатқарады. Олардың әрбір бөлігінде сперматогенез (аталық клетканың түзілуі, жетілуі және қор сақталуы) жүзеге асады. Ішкі сөлініс қызметі аталық шәует безінде жыныс гррмондары – андрогендерді түзуіне байланысты. Олардың ішінде негізгісі және ең белсендісі – тестостерон. Андростерон темтостероннан 6-10 есе әлсіз келеді.
        
        Жоспар:
1. Өрбу физиологиясы
2. Жыныс әрекеттерінің реттелісі
3. Нейроэндокриндік реттелу
4. Жыныстық құштарлық
5. Жасқа ... ... ... ... ... бетіндегі тіршіліктің үздіксіздігі тірі ... ... ... ... ... ... адамзаттың барлық өмір
сүрген уақытында өмірден кеткен ұрпақтардың ... жаңа ... ... адамның жыныс әрекеттік жүйесі атқарады.
Бұл жүйе жыныс клеткаларының (гамета) жетілуі, ... ... салт ... ... ... жүктілік, босану, сүтпен емізу
(лактация), ұрпақ тәрбиелеу іспеттес процестерінен ... ... ... ... ... ... көріністерін қамтитын біртұтас
әрекеттік жүйе арқылы реттеледі.
Жыныстық әрекеттік жүйенің ерекшелігі ер мен әйел организмінің әртүрлі
өзі ... ... ... Олар ... және ... ... яғни өрбу мен түр жалғастыру үшін қарама-қарсы жынысты
серіктердің өзара белсенді әрекеттесуін түзеді.
Табиғатта өрбу ... ... ... ... үш түрге бөлінеді.
Жалпы аналық организмде жыныстық ырғақтылық ерекше қалыптасқан. Аталық
организмдердің тұқымдылығы мен ... ... ... ерекшеліктеріне
бейімделеді.
Жыныстық әрекеттік жүйенің қызметі арнайы ішкі ... ... ... ... ... ... қандағы мөлшеріне
тәуелді келеді. Жыныс гормондары ұлпадағы заталмасу процестерімен қатар,
жалпы жыныстық ... ... ... қоздырады. Жыныс гормондарының
сөлінісі планета әсерлеріне сәйкес болады.
Жыныс саласының анатомиялық құрылымы мен ... ... ... бірге орталық және шеткі жүйке жүйесі, ішкі сөлініс бездерінің,
яғни нейроэндокриндік аппараттың әртүрлі ... ... ... ... ... жыныс бездері (гонада), ұрық жолдары,
жатыр, қосалқы жыныс бездері және шағылысу (копуляция) ... ... ... ... әрекетті бездерге жатады. Олардың сыртқы сөлініс
қызметі – жыныс клеткаларын (сперматозоидтар мен ... ... ... ішкі ... ... – қан мен лимфаға өтетін жыныс гормондарын
түзу.
Аталық жыныс мүшелері прокреациялық (ұрпақ ... ... ... ... ... (аталық клетканың түзілуі, жетілуі
және қор сақталуы) жүзеге асады. Ішкі сөлініс қызметі аталық ... ... ...... түзуіне байланысты. Олардың ... және ең ...... ... ... 6-10
есе әлсіз келеді.
Еркектер организмінде андрогендер өмір бойы сперматогенезді және
қосымша жыныс ... ... ... ... ... ... өсіп, еркектерге тән дене тұлғасы, жүн жамылғысы,
дауыс үні және т.б. ... ... ... ... синтезін жеделдетеді, зор анаболиктік
қасиеті болады. Олардың әсері еркектердің қаңқасың, бұлшықеттерін, ... ... ... ... қатар бүйрекүсті бездерінде түзіледі. Ол
әсіресе балиғаттық шаққа дейін ... ... ... де ... ... ... ... аталық безінде, ал
эстрон бүйрекүсті безінің ізашарларынан жасалып шығады.
Аналық бездер жамбас аймағында ... ... ... ... оның түтігіне бекінеді. Аналық без үш ... ... ... (ұрық жетілдіру) – аналық бездерінде жұмыртқа клеткасын түзу ... Жаңа ... ... аналық бездерде бірнеше жүз мыңнан 2 ... әлі ... ... ... ... фолликулалар
(көпіршіктер) болады, олар жалаң қабатты эпителиймен ... ... ... ... ... ... ... шақта қалыпты
физиологиялық атрофиядан кейін 40-60 мың ... ... ... ... соң гипофиз гормондарының ықпалынан әрбір ай сайын 300-400
фолликула дамиды. Алайда әйелдердің 30-35 ... ... бала ... ... 400 ... ... жетіледі, қалғаны атрезияға ... ... ... бала көтеретін жасында барлығы 300-500 жұмыртқа
клеткасы жыныстық кемеліне жетеді.
Әйелдердің бала көтеретін кезеңінде аналық ... ... ... жетілуі, овуляция (жұмыртқа клеткасының шығуы), орнына сары
дене түзілуі, оның жүктілікке байланысты тғдыры ... ... ... ... ішкі ... ... кызметін атқарады.
Фолликулада қуыс пайда болған сәттен жыныс гормондары эстрогендер (эстрон,
эстрадиол, эстрол) ... ... ... даму және ... ... ... ... мол эстрогендік кезін тудырады.
Жыныс оралымыньң орта ... ... және ... түрткілердің
әсерінен грааф көпіршігі жарылып (овуляция), ... ... ... ... Жарылған фолликуланың қабырғасы қабысып, оның орнында
бірнеше сатыдан өтетін сары дене ... ... . ... ... жыныс
оралымының лютеин кезі басталады.
Сары дене еттекірдің және жүктіліктің кезінде әртүрлі қызмет ... сары ... ... ... 12-14 күн. ... ... (еттекірі тоқтаған) кезенінде сары дененің белсенділігі төмендеп,
тіршілік мерзімі қысқарады. Сары дене ... әйел ... ... ... әсер ... прогестерон және эстроген гормондарын
түзеді. Овуляциядан кейін 7-8 күні қанда прогестеронның және ... ... ... Ал еттекір келер алдында прогестеронның
мөлшері өте азайып, ... ... ... қан тамырларының
ішкі қабаты ... ... ... ... ... ... қан тамырларынан қан құйылады да, еттекір келеді. Бұл процесс
3-5 тәулікке созылады да, әрбір туар ай ... ... ... ... ... жыныс әрекеттерінің реттелу механизмдері орталық жүйке
жүйесінің жоғарғы ... ... ... ... ... тұрады. Гипоталамус бұл ықпалдарды гипофиз арқылы жүзеге
асырады. Жыныс ... ... ... және шартсыз рефлекстер
реттейді. Шартсыз рефлекстің афференттік жолдары орталық жүйке жүйесіне
жыныс ... ... ... ... ... ал ... ықпалдары гипоталамус пен гипофизді іске қосады. Эрогендік
рецепторлар жыныс мүшелерінде ... ... ... ... ... ... ... Алайда
олар мидың жоғарғы бөлімдері қатысатын күрделі рефлекстердің ... бел және ... ... ... ... ... және ... шығару (эякуляция) орталықтары болады. Жыныс
орталықтарының жоғарғы қозғыштығы оргазм ... ... ... ... қозу ... жоғары өрістеп, оргазм тудыратын гипоталамус
пен лимбия жүйесін белсендіреді.
Бұл эмоциялық әсерленіс кезінде нақтылы ... ... ... ... ... 130-170 %-ке ... ... (кейде
минутына 150-180-ге дейін) тыныс (минутына 40-қа ... ... ... ... ... ... жағдайдан с. т. б. 60-100 ... ... 20-50 ... ... көтеріледі. Оргазмнан кейін жалпы қажу,
босансу, байыз табу, ұйқышылдық байқалады. Оргазм ерлер мен ... ... жеке ... байқалады және көптеген түрткілерден
тәуелді ... ... ... алып қарағанда, оргазм организмге
жағымды әсер етеді. Жыныстық қанағат сезім болмаған жағдайда жиі ... ... ... ... ... ... ... Шартты рефлекстік жыныстық (сексуалды) тітіркендіргіштер
талдағыштар ... әсер ... ... ... ... көбінесе ер
адамда аса жетілген.
Жалпы шартты рефлекстік жыныс тітіркендіргіштерінің ... ... ... немесе төмендетуі нейроэндокриндік жүйенің
әсеріне және нейропсихикалық саланың жағдайына байланысты болады.
Нейроэндокриндік реттелу
Жыныс әрекеттік жүйенің ... ... ... жас ... ... ... деңгеін, организмнің өсу, даму, жыныс
құштарлығын, өрбу процестерін қамтамасыз етеді.
Жыныс гормондарының ... ... ... ... зор. ... ... (текқорын), бөлінуін, ағзалар мен тканьдердің қайта
жаңғыруын (регенерациясын), өсу және ... ... ... ... ... түрін, мінез-құлығы мен эмоциясын реттейді, ақыры
генотиптің (тектүрдің) фенотипке (белгітүрге) алмасуын жүзеге асырады.
Организмнің ... ... және ... түзу ... гипоталамус-гипофиз
және шеткі сөлініс бездерінен тұратын күрделі құрамалардан тұрады.
Гормондар әсерінің алғашқы жүзеге асатын деңгейі-ағзалар мен тканьдер.
Олардың клеткаларының ажырытылыс нәтижесінде көптеген ... ... ... ... Тканьдерде клеткааралық реттеуді әрекетін
простогландиндер ұйымдастырады. Бұлардың іс-әрекеті ЦАМФ ... ... іске ... Тканьдерде туатын сигналдық
ақпараттар орталық жүйке жүйесіне беріледі.
Нейроэндокриндік реттелістің келесі деңгейі ... ... ... Олар түзетін гормондар қанға сіңіп, қашықтықтан және ұзақ ... ете ... ... ... ... ... ... ағзалардың
биоырғағын лайықтастырып, олардың арнайы іс-әрекетін үйлестіреді.
Гормондар ... ... ... ... ағзаларды нысана-ағзы
деп атайды. Мәселен, сүт безі мен жатыр жыныс гормондарына өте сезімтал
келеді. Олар бақа ... мен ... ... ... ... ... андроген) аз мөлшерінде де арнайы жауап береді.
Шеткі эндокриндік бездер ... ... ... ... ... ... деңгей). Төртінші деңгей гипоталамустың «босатушы
гормондар» (ризилинг-гормондар) түзуші орталықтарынан тұрады. Ең ақырғы,
бесінші деңгей, ... ... ... ... ... ... ... саласын реттейтін фолликулстимуляциялаушы (ФСГ) және
лютеиндеуші (ЛГ) гормондар ... ... ... бағыттаушы (гонадотропты)
гормондар (ТБГ) деп атайды. ТБГ жыныс бездеріндегі тек белгілі процестерді
қадағалайды. Мәселен, әйел организмінде ФСГ ... ... ... ... және ... жетілуін, ал ЛГ оның жарылу (овуляция) кезін
жүзеге асырады. Гипофиздің тағы бір ... ... сары дене ... ... ... ... жаңа фолликуланың дамуын ... ... ... жағдайда, бұлар оның жатырдың кілегейлі
қабықшасына ... ... және ... ... қамтамасыз етеді.
Сонымен бірге ұрпақ ... ... ... ... сүт
безінің дамуына және сүт бөлу (лактация) процестерін реттеуге осы гормондпр
жауапты.
Еркектердің организмінде ФСГ ... ал ЛГ ... ... Сондықтан ЛГ, басқаша, дәнекер клеткаларды демеуші
гормон деп те аталады.
Гипоыиз гормондары, оның ... ТБГ, ... ... тәуелді келеді. Бұл нейрогормондар сөлініс нейрондарында
түзіліп, талшықтарының бойымен төмен ағады ... ... ... қақпа капиллярының алғашқы ілмектерінде қанға өтеді. Рилизинг-
гормондарымен қаныққан қан гипофиздің ... ... ... ... ... ... қан ... гипоталамус жіті бақылап
отырады.
Қазір гипоталамустың 10 ... ... ... ... ішкі сөліністі демейді (либериндер), ал басқалары тежейді
(статиндер). Гипофизде ФСГ және ЛГ сөлінісі фоллиберин мен ... ... ... ... ... екі ... да
белсендіретін зат бөлініп алынды, кейін ол синтезделіп, клиникада ... ... үшін ... ... ... ... гормондары сөлінісін гипоталамустың тонусты
және оралымды (циклді) орталықтары қамтамасыз етеді. Тонусты орталық ФСГ
және ЛГ ... ... ... ... Оралымды орталық
преоптикалық аймақта орналасқан. Мұнда люлибериннің мол мөлшері ... ... ... және ... тәуліктік ырғағына сәйкес өзгеріп
отырады. Гипоталамустың оралымды орталығының құрамына супрахиазмалық және
доға ... ... ... жыныс орталықтары тәуелсіз әрекеті болғанымен, орталық
жүйке жүйесінің біраз құрылымының бақылауынды болады.
Жыныстық әрекеттік жүйенің ... ... ... ... ... дене ... мен ... қатысады. Біріншісі демеуші,
екіншісі тежеуші әсерді қамтамасыз етеді.
Гипоталамустың жыныстық (сексуальдық) ... ... зор ... жасайды. Жыныстық орталықтарды ОЖЖ-нің адренергиялық және
холинергиялық ... ... ... ... реттейді.
Норадреналин ФСГ мен ЛГ сөлінісін демейді, допамин ... ... ... ... ... жүйесімен қатар ми қыртысы да қатысады.
Адамның әлеуметтік жағдайы, психикасы және эмоциялық әсерленісі жыныстық
әрекеттік ... ... ... ... ... құштарлық (либидо) ең әуелі қанға жыныс ... мен ... ... ... ... ... ... әлеуметтік тітіркендірістер әсер етеді. Адамда әсіресе тәрбие, жеке
немесе қоғамдық тәжірибе маңызды орын алады.
Жыныстық құштарлық биологиялық ... бір ... Ол ... ... ... ... Сыртқы тітіркендіргіштер ми қыртысы арқылы
гипоталамустағы жыныс орталықтарын ... ... ... ... гормондық механизмдері әртүрлі болғандықтан, жыныстық құштарлық
өзгеше ... ... ... мен эстроген гипоталамустың алдыңғы
бөлігіне әсер етіп, ми ... және ... ... ... ... ... кемеліне келген еркектерде тестостерон ... ... ... эстрогеннің түзілуі жыныс оралымына сәкес келеді.
Іс жүзінде жыныстық құштарлықтың ... ... да ішкі ... ... ... ... ... ұйқы бездері).
Еркектерде ішкі сөлініс безіне жатпаса да, ... ... ... ... зор. Ол да ... ... ... ықпалын
тигізеді.
Организмде жыныстық құштарлық үстем мотивация болғандықтан, көптеген
өзгерітер тудырады. Көру, есту, иіс сезу т. б. талдағыштардың ... ... ... шартты және шартсыз рефлекстер қатысады.
Адамның жыныстық (сексуальдық) мінез-құлығы ... ... ... ... жас ... ... дұрыс тәрбиелеу-маңызды
міндет. Оның мақсаты-өскелен ұрпақты еңбек пен қоғамдық әрекетке ғана ... ... жеке және ... ... даярлау.
Жасқа байланысты жыныс
ерекшеліктері
Ұрықтық даму кезенінің 5-ші аптасынан аталық және ... ... ... Осы ... 2-ші айында олар аталық және ... ... ... ... ... 8-ші аптасынан басталады. Андрогендер
нәрестенің гендік бағдарланған жынысын жүзеге асырады. Нәремтенің 4 және ... ... ... тән ... немесе әйелге тән ... ... ... жыныс мүшелерін дамытады, аталық ... ... ... ... Олар ... ... ұлдардың жыныстық дамуына,
дене тұлғасы қалыптасуына, анаболик ретінде белок ... ... ... әсер ... ... ... 2 ... тұрады: 10-15 жас арасында жыныс
мүшелері және қосымша жыныс белгілері дамиды, ал 15 ... ... ... (сперматогенез) кезеңі басталады.
Аналық бездерде фолликуланың пйда болуы құрсақтағы дамудың 4-ші айынан
байқалады. Ол үшін гонадотропиндердің ықпалы қажет емес.
Аналық ... ... ... сөлінісі құрсақтағы дамудың аяғында
басталады. Аналық бездердің гормондары жыныс мүшелерін қалыптастыруға
қатыспайды. Бұл қызметті анасының, бала ... және ... ... ... Жаңа туған қыз балалардың қанында алғашқы 5-7 күндей
анасының гормондары болады. Кейін ол жойылып, аналық бездерде фолликулалар
саны азаяды.
Аналық ... ... ... 6-7 жаста бейтараптық, 8 жастан бірінші
еттекірі байқалғанша-баландық (препубербалиғаттық) және бірінші еттекірінен
жыныстық кемелденуге дейін-балиғаттық (пубертаттық) деп 3 ... ... ... ... ... және ... ... несеппен
шығарылуы (экскрециясы) көбейеді. Қосымша жыныстық белгілер пайда болады.
Әдетте, 10 ... (9-14 ... ... ... ... шығады
(пубархе). Дене тұлғасының өсуі жеделдейді, әйелге тән кескін пайда болады.
Балиғаттық (пубертаттық) кезең қыз балалардың бірінші еттекірі келумен
сипатталады ... ... ... ... ... бұл ... ... Алғашқы 1-2 жылда еттекір оралымы ановуляциялы (жұмыртқа
клеткасы шықпастан, сары дене ... ... ... ... ... ... ... эстроген сөлінісі күшейеді. Сөйтіп
бозымдық кезеңде (17-18 жаста) қыздардың жыныс гормондарының сөлінісі
ересек әйелдерге ... ... ... ... ... ... кемелдену
организмнің өсуі аяқталған кезеңде (әйелдерде 21-23 жас, еркектерде 23-25
жас) туады.
Қорытынды
Жыныстық (сексуальдық) мәселелер балалар ... ... ... ... мен қыз балалардың, жігіттер мен қыздардың жыныстық тәрбиесі
жас кезеңдеріне сәйкестеліп, дұрыс, жүйелі және мұқият жүргізілуі ...

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Аңырақай», «Орбұлақ» және өзге де шайқастар7 бет
Ірі қара мал кетоз ауруының патологоанатомиялық өзгерістері30 бет
Ірі қара фасциолезіне қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар34 бет
Диктиокаулезге шалдыққан қойлардың ветеринарлық – санитарлық жағдайы18 бет
Евразия даласындағы Шыңғыс хан тұлғасы және көрші тайпаларды бағындыруы3 бет
Жоңғар хандығының құрылуы және оның басқыншылық саясаты5 бет
Иттің токсокароз ауруының патологоанатомиялық өзгерістері мен диагностикасы31 бет
Көмей туберкулезі18 бет
М.Шаханов – халқымыздың ұлттық қасиетін қастерлеуші ақын61 бет
Нематодироз8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь