Халықаралық еңбек ұжымының, еңбек қатынастарын реттеудегі маңызы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЕҢБЕК ҚҰҚЫҒЫНЫҢ СТАНДАРТТАРЫ: «ХАЛЫҚТЫ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ»; ЕҢБЕК ҚАУІПСІЗДІГІ»; «ЖҰМЫС ТҮРІН ЕРКІН ТАҢДАУ ҚҰҚЫҒЫ»; ҰҒЫМДАРЫНЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.1 Халықаралық Еңбек Ұйымының мақсаты және міндеттері ... ... ... .7
1.2 «Халықты жұмыспен қамту»; еңбек қауіпсіздігі»; «жұмыс түрін еркін таңдау құқығы»; халықаралық стандарттары ретінде жалпы сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17

2 ХАЛЫҚТЫ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ ТУРАЛЫ ХЕҰ.НЫҢ КОНВЕНЦИЯЛАРЫНЫҢ СИПАТЫ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЗАҢДАРЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ СТАНДАРТТАРЫНА САЙ ҮЙЛЕСІМДІЛІГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
2.1 Халықты жұмыспен қамту . еңбек құқығының негізгі мақсаты:
түсінігі және сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
2.2 Халықаралық Еңбек Ұйымының негізгі конвенциялары мен ұсынымдарының жалпы сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР МЕН НОРМАТИВТІК
ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 55

ҚОСЫМША
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Халықаралық еңбек ұйымы (ХЕҰ) – әлеуметтік әділеттілік қағидаларын, халықаралық қолдау тапқан адам құқықтары мен еңбек саласындағы құқықтарды алға тартуды мақсат еткен БҰҰ жүйесінің арнай агенттігі. 1919 жылы құрылған ХЕҰ, 1946 жылы БҰҰ-ның бірінші арнайы агенттігі атанды. ХЕҰ негізгі еңбек құқығы саласында ең төменгі стандарттарды қалыптастырып, конвенция және ұсыныс түріндегі халықаралық еңбек нормаларын жасайтын арнайы орган. Қазақстан Халықаралық Еңбек Ұйымына 1993 жылы мүше болды (бұдан әрі – ХЕҰ). 1995 жылдан бастап ХЕҰ Қазақстандағы Өкілдігі жұмыс істейді. ХЕҰ негізгі қызметі Қазақстан Республикасы Үкіметіне, жұмыс берушілер (кәсіпорын иелері) және еңбекшілер (кәсіподақтар) ұйымына еңбек қатынастары, Жұмыспен қамту, әлеуметтік қорғау саласында практикалық қолдауды қамтамасыз ету болып табылады. ХЕҰ халықаралық еңбек нормаларын ратификациялау мен оларды орындауға қажетті саясатты құру және кеңестер, ұсыныстар, басқа да бағытталған, арнайы оқу бағдарламалармен қамтамасыз ету арқылы техникалық көмек көрсетуде жәрдемдеседі.
Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы — адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары [1].
ҚР Констициясының 24 бабының 1 бөлігіне сай: Әркімнің еңбек ету бостандығына, қызмет пен кәсіп түрін еркін таңдауына құқығы бар [1]. Және ҚР Еңбек Кодексінің 1 бабының 1 бөлігінің 15 тармағына сәйкес: еңбек - адам мен қоғамның өміріне жəне қажеттіліктерін қанағаттандыруға қажетті материалдық, рухани жəне басқа да құндылықтарды жасауға бағытталған адам қызметі [2, 3-5б.].
Қазақстан Республикасы, халықаралық деңгейде, халықаралық қауымдастықтар мен анықталған қағидаттарды қолдайтын мемлекет ретінде 1992 жылдың 2 наурызында БҰҰ-ның, 1993 жылдың 31 мамырында Халықаралық Еңбек Ұйымының (ары қарай, мәтін бойынша – «ХЕҰ») мүшесі болып танылды. БҰҰ-ның негізгі мақсаты – құрылу сәтінде, барша адамазаттың құндылығын қорғау және дамыту болып айқындалды. 1948 жылғы 10 желтоқсандағы Жалпылық адам құқығы жөніндегі Декларация (ары қарай Жалпылық Декларация) адамзаттың дамуы жөніндегі негізгі тұжырымдама ретінде адамның азаматтық, саяси, әлеуметтік, экономикалық және мәдени құқықтар мен бостандықтарын айқындайтын алғашқы, фундаменталдық құжат ретінде танылады. Жалпылық Декларация, халықаралық деңгейде адам құқығын қорғау жүйесін жетілдіруге серпіліс берді және мемлекеттермен, олардың халықаралық міндеттілігі шегінде, осы актіге байланысты, адам құқығын қамтамасыз етуге бағытталған заңнамалық актілердің қабылдануына септігін тигізді [3, 28б.].
Халықаралық құқық доктаринасында жеке тұлғаның еңбегін қолдану және халықты жұмыспен қамту саласында кемсітушілікке жол бермеу – позитивті құқық ретінде танылады. Теңдік туралы жалпылық құқық қағидатының түсінігі БҰҰ-ның негізгі құжаттарымен айқындалған.
1. Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 30 тамыздағы Конституциясы (2011 жылға дейінгі енгізілген өзгерістер және толықтырулармен). Алматы, Жеті жарғы, 2011.- 37 бет.
2. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 15 мамырдағы № 251-III «Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі» (2010 жылғы 19 наурызға дейінгі енгізілген өзгерістер және толықтырулармен) // Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2007 ж., мамыр, № 9 (2490), 65-құжат.
3. Ләйла Байшина. Права человека и сбалансированное развитие// Заң және Заман 2006. – 35 с.
4. Общая теория прав человека, руководитель авторского коллектива и ответственный редактор доктор юридических наук Е. А. Лукашева.-М.: Издательство НОРМА, 1996. – 181 с.
5. N. Valticos and G. Von Potobsky. International Labour Law. 3d ed., Deventer, 1996.
6. Herbert Feis “International Labour in the Light of Economic Theory”, 1927, reproduced in Werner SengenBerger and Duncan Campbell (eds): International Labour Standarts and Economic Interdependence, International Institute for Labour Studies, Geneva, 1994.
7. J.F. McMahon “The Legislative Technique of the ILO”, British Year Book of International Law, 1965-66.
8. Сапаргалиев Г.С. Становление конституционного строя Республики Казахстан (1990-1996). Правовые проблемы становления суверинитета Республики Казахстан. – Алматы: «Жеті-жарғы», 1997. – 136 с.
9. Кардаш Т.Г. Система правоотношений в трудовом праве в условиях рынка // Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата юридических наук. Алматы, типография “ Dominan Print ”, 2006.
10. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев. Бұл Конституцияға алғыс айтуға тиіспіз // Егеменді Қазақстан, 2005 жыл 1 қыркүйек // «Егемен Қазақстан» 2005 жыл 2 қылкүйек № 145 (1965).
11. Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында: Қазақстан Республикасы Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы.-Алматы: Жеті жарғы, 2005.- 64 бет.
12. Международное частное право: Учеб. пособие // Г. К. Дмитриева, А. С. Довгерт, В. П. Панов, Н. А. Шебанова и др. – М.: Юрист, 1993. – 133 с.
13. Кисилев И. Я. Сравнительное и международное право. Учебник для вузов. – М.: Дело, 1999. – 127 с.
14. Общая теория прав человека, руководитель авторского коллектива и ответственный редактор доктор юридических наук Е. А. Лукашева. -М.: Издательство НОРМА, 1996. – 290 с.
15. Киселев Я.Л. Охрана труда по советскому трудовому праву. - М.: Госюриздат, 1962, - 126 с.
16. Экономический и юридический словарь под ред. А.Н. Азрилияна. – М.: Институт новой экономики, 2004. –1088 с.
17. Рыскалиев Д.У. О конституционных правах человека и гражданина на обращения: теория и практика правоприменения. // Сб. мат. Круглого стола посвященного 10-летию Конституции Республики Казахстан. – Алматы: ОСРППИ “Интерлигал” в Казахстане, 2005. – 164 с.
18. Кенжалиев З.Ж., Ким В.А. Қазақстан Республикасында конституциялық заңнаманың дамуы/ Ред.басқарған З.Ж.Кенжалиев.- Алматы: Жеті жарғы, 2008.- 120 бет.
19. Абайдельдинов Е.М. Теоретико-правовые аспекты приоритетности в соотношении международного и национального права Республики Казахстан.// Автореферат диссертации на соискание ученой степени доктора юридических наук. Алматы, издательство «Қазақ университеті», 2003. – 173 с.
20. Роик В.Д. Профессиональный риск: оценка и управление. М.: Анкил. – 2004. – 224 с.
21. С.С.Алексеев. Общие теоретические проблемы системы советского права. М., 1974. – 128 с.
22. 2011 жылдың 1 сәуірге дейінгі еңбек рыногындағы тіркелгендердің негізгі индикаторы.(Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің сайты www.enbek.gov.kz).
23. Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы N 149 «Халықты жұмыспен қамту туралы» Заңы. //Ведомости Парламента РК, 2001ж, № 3, - 18 ст.
24. Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 18 наурыздағы, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің, «2020 жылға дейінгі Стратегиялық даму жоспары».
25. ILO: Official Bulletin, Vol. LXX, 1987. Series A, Special issue.
26. Р.Бланпейн, С.Энгельс: Нарықтық экономикада дамыған елдер өнеркәсібіндегі салыстырмалы еңбек құқығы мен өндірістік қатынастар., Алматы., «Данекер», 1999. - 698 бет.
27. Қазақстан Республикасының 1996 жылғы 10 желтоқсандағы № 465-ІІ «Халықаралық Еңбек Ұйымының, 1981 жылғы №155 “Еңбек қауіпсіздігі және еңбек гигиенасы туралы” Конвенциясын// бекіту туралы» Заңы// №47 ҚР Парламент Жаршысы, 1996.
28. Қазақстан Республикасының 1996 жылғы 10 желтоқсандағы № 466-ІІ «Халықаралық Еңбек Ұйымының, 1958 жылғы № 111 Еңбек пен қызмет саласындағы дискриминация (кемсіту) туралы Конвенциясын// бекіту туралы» Заңы// .
29. Ахметов А., Ахметова Г. «Еңбек құқығы»., Оқулық., Алматы, «Заң Әдебиеті», 2005. – 117 бет.
30. 1994 жылғы 27 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесінің №269-ХІІ қаулысымен қолданысқа енгізілген, 1995 жылы, 23 наурыздағы «ҚР Жоғарғы Кеңесі актілері туралы» ҚР Президентінің жарлығымен қолданысқа енгізілген.
31. Қазақстан Республикасының 1999 жылғы Азаматтық іс жүргізу Кодексі. Алматы: Жеті жарғы, 2011.
32. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 12 қаңтардағы №221-ІІІ “Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау туралы” Заңы.
33. 2001 жылғы 27 маусымдағы № 886 Қазақстан Республикасының Үкіметінің Қаулысымен мақұлданған Халықты әлеуметтік қорғау Тұжырымдамасы // Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2001., № 37, 106-құжат.
34. Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 19 наурыздағы № 257-IV “Мемлекеттік статистика туралы” Заңы // Егемен Қазақстан 2010.
35. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 21 тамыздағы № 720 Қаулысы.
36. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 27 қаңтардағы № 68 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының халқын жұмыспен қамтудың 2005 – 2007 жылдарға арналған бағдарламасы// Егемен Қазақстан 2004.
37. Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 25 желтоқсандағы № 132-II «Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен судьялардың мәртебесі туралы» Конституциялық Заңы (2008 жылғы 17 қарашаға дейінгі өзгерістер және толықтырулармен) // Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2000 ж., № 23, 410-құжат.
38. 1983 жылғы №159, Халықаралық Еңбек Ұйымының, «Мүгедектерді жұмыспен қамту және оларды кәсіби сауықтыру туралы» Конвенция.
39. 1973 жылы № 138 Халықаралық Еңбек Ұйымының, «Ең төменгі жас мөлшері туралы» Конвенциясы.
40. 1981 жылғы №156 Халықаралық Еңбек Ұйымының, «Отбасылық міндеттері бар еңбекшілер туралы» Конвенциясы.
41. Халықаралық еңбек ұйымы жұмыс орнында гендерлік теңдікті қамтамасыз ету жөніндегі жаңа науқанның басталғанын жариялады “Kazakhstan Today” http://kaz.gazeta.kz/art.asp?aid=56711.
42. «Әлеуметтік әріптестік» туралы Қазақстан Республикасының заңы 18 желтоқсан 2000ж. - //Ведомости Парламента РК, 2000ж, № 22, ст. 409.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ЗАҢ ФАКУЛЬТЕТІ
ЕҢБЕК ҚҰҚЫҒЫ ЖӘНЕ ... ІС ... ... ЖҰМЫС
Халықаралық еңбек ұжымының, еңбек қатынастарын реттеудегі маңызы
Орындаған 3 курс ... М.С. ... ... ... ... Ж. ... меңгерушісінің
Рұқсатымен қорғауға жіберілді
з.ғ.к., доцент «___» ______ 2011ж. ... ... ... ... ... ... «ХАЛЫҚТЫ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ»;
ЕҢБЕК ҚАУІПСІЗДІГІ»; «ЖҰМЫС ТҮРІН ЕРКІН ТАҢДАУ ҚҰҚЫҒЫ»; ҰҒЫМДАРЫНЫҢ
ЖАЛПЫ
СИПАТЫ.................................................................
................................7
1.1 Халықаралық ... ... ... және ... ... ... қамту»; еңбек қауіпсіздігі»; «жұмыс түрін еркін
таңдау ... ... ... ... ... ... ... ҚАМТУ ТУРАЛЫ ХЕҰ-НЫҢ КОНВЕНЦИЯЛАРЫНЫҢ СИПАТЫ ЖӘНЕ
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЗАҢДАРЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ... ... ... ... ... – еңбек құқығының негізгі мақсаты:
түсінігі ... ... ... Ұйымының негізгі конвенциялары мен ұсынымдарының
жалпы
сипаты......................................................................
...39
ҚОРЫТЫНДЫ...............................................................
.................................51
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР МЕН НОРМАТИВТІК
ҚҰҚЫҚТЫҚ
АКТІЛЕР.....................................................................
...........55
ҚОСЫМША
КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Халықаралық ... ... (ХЕҰ) ... әділеттілік қағидаларын, халықаралық қолдау тапқан адам
құқықтары мен еңбек ... ... алға ... ... ... ... арнай агенттігі. 1919 жылы ... ХЕҰ, 1946 жылы ... ... агенттігі атанды. ХЕҰ негізгі еңбек құқығы ... ... ... ... ... және ... түріндегі
халықаралық еңбек нормаларын жасайтын арнайы ... ... ... ... 1993 жылы мүше ... (бұдан әрі – ХЕҰ). 1995 жылдан бастап
ХЕҰ Қазақстандағы Өкілдігі жұмыс істейді. ХЕҰ ... ... ... ... ... ... ... иелері) және еңбекшілер
(кәсіподақтар) ұйымына еңбек қатынастары, Жұмыспен қамту, әлеуметтік ... ... ... ... ету ... табылады. ХЕҰ
халықаралық еңбек нормаларын ратификациялау мен ... ... ... құру және ... ... ... да ... арнайы оқу
бағдарламалармен қамтамасыз ету арқылы ... ... ... ... өзін ... ... ... және
әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең қымбат ...... ... ... ... мен бостандықтары [1].
ҚР Констициясының 24 бабының 1 бөлігіне сай: ... ... ... ... пен ... ... ... таңдауына құқығы бар [1]. Және
ҚР Еңбек Кодексінің 1 ... 1 ... 15 ... ... еңбек - адам
мен қоғамның өміріне жəне қажеттіліктерін қанағаттандыруға ... ... жəне ... да ... ... ... ... [2, 3-5б.].
Қазақстан Республикасы, халықаралық деңгейде, ... мен ... ... қолдайтын мемлекет ретінде 1992
жылдың 2 наурызында БҰҰ-ның, 1993 жылдың 31 ... ... ... (ары ... ... ... – «ХЕҰ») мүшесі болып танылды. БҰҰ-ның
негізгі мақсаты – құрылу сәтінде, барша адамазаттың құндылығын ... ... ... айқындалды. 1948 жылғы 10 желтоқсандағы Жалпылық адам құқығы
жөніндегі Декларация (ары қарай ... ... ... ... ... ... ретінде адамның азаматтық, саяси, әлеуметтік,
экономикалық және мәдени құқықтар мен бостандықтарын айқындайтын алғашқы,
фундаменталдық құжат ретінде ... ... ... ... адам ... ... жүйесін жетілдіруге серпіліс берді және
мемлекеттермен, олардың халықаралық міндеттілігі ... осы ... адам ... ... етуге бағытталған заңнамалық актілердің
қабылдануына септігін тигізді [3, 28б.].
Халықаралық құқық доктаринасында жеке тұлғаның ... ... ... жұмыспен қамту саласында кемсітушілікке жол бермеу – позитивті
құқық ретінде танылады. Теңдік туралы жалпылық ... ... ... ... құжаттарымен айқындалған. 1948 жылғы ... 2 ... ... “әрбір адам Декларациямен жарияланған барлық
құқықтармен және бостандықтармен қандайда бір ... ... ... ... ... ... және басқа сеніміне, ұлттық
немесе әлеуметтік тегіне, ... ... ... да жағдайларына қарамастан
иемденуі керек. Осы аталған қағидат 1966 ... 16 ... ... әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы» Халықаралық Пактінің
2 ... ... Осы Пакт ... ... 2005 ... ... бекітілді.
Теңдік және кемсітушілікке жол бермеу қағидаты (ары қарай: теңдік
қағидаты) халықаралық ... ... ... ... ... ... 1944 ... Филадельфияда қабылданған (филадельфия
декларациясы) Ұсынымда ХЕҰ-ның түпнұсқалық қағидаты жария етілді – ... ... ... ... ... ... ... жағдайын,
өзінің рухани дамуын еркін жағдайда, экономикалық тұрақтылықта және ... ... ... ... деген кепілдікті қаматамсыз ету мәселесі ... ... ... ... ... ... бағытта, кемсітушіліктің
барлық нысандарын ... ... ... ... құжаттар
қабылданды. Олардың қатарында, нәсілдікті кемсітушілік мәселесі бойынша ... 1965 ... ... кемсітушіліктің барлық нысандарын жою туралы»
Конвенциясы басшылыққа алынады. Аталған Конвенцияның 5-бабына сәйкес БҰҰ-на
мүше мемлекеттер нәсілдікті ... ... ... тиым ... Тиісінше нәсіліне, түсіне, ұлттық немесе этникалық тегіне
қарамастан әрбір тұлғаның экономикалық, әлеуметтік және ... ... ...... ету құқығын, еңбекке ақы төлеудегі теңдігін және
заң алдындағы теңдігін қамтамасыз етуге ... [4, ... ... ... жеке ... ... ... мен
бостандықтарының қамтамасыз етілуі 1981 ... ... ... ... ... жою ... ... Конвенциясы
басшылыққа алынады. Жыныстық айырмашылығы бойынша кемісітушілікке тиым салу
және оған жол бермеу мәселесі ХЕҰ-ның ... да ... ... ... № 100 «Тең ... ... Конвенцияға сәйкес қызметкердің жыныстық
басқа да айырмашылықтарына қарамастан тең өнімді, сапалы ... ... ... сый ... ... әркімнің құқығы қамтамасыз етілуге тиіс; ... ... ... міндеттері туралы» Конвенция ... ... ... ... байланысты әркімнің еңбектік
құқықтарын ... ету және сол ... ... жол ... реттеледі; 1994 жылғы №175 «Толық емес жұмыс уақыты жағдайында
жұмыс істеу туралы» ХЕҰ-ның Конвенциясы отбасылық ... бар ... ... ... ... қатынастарға қолданылады. Қызметкер
мигранттарға қатысты кемісітушілікке жол ... және сол ... ... еңбектік қатынастарды реттеуде теңдікті қамтамасыз
ету сұрақтары №143 «Жұмысшы мигранттар туралы» ... ... ... ... ... ... 1989 жылғы «Тұрғылықты және тайпалық
халықтар ... ... ... Осы ... сәйкес, ұлттық,
нәсілдік және діни сенімділігінің айырмашылықтарына қарамастан, әркімнің
жұмыспен тең қамтамасыз етілуі және, соған байланысты, тең ... ... ... асырудың қағидаттары анықталған.
Ғаламдану кезеніңде, халықаралық стандарттарға сай, ... ... ... ... мен ... ... көлемде қамтамасыз етуге
міндетті. Қолданылатын шектеулер, халықаралық стандарттарға сай, әркімнің
ар-ожданына, ... ... ... ... ... ... ғана анықталуы керек [4, 18б.].
Халықаралық еңбек құқығы халықаралық деңгейде белгіленген құқықтың ... ... ... ... ... мен ... іс жүргізу ережелерін қарайды [5, 3б.].
Еңбек ... ... ... қол қою ... ... ХІХ ... бас ... бастау алған. Халықаралық дәрежеде
қабылданған стандарттар арқылы қолдау таппайынша, еңбек заңдары ... нық ... ... емес деп ... ... екі ... 1906
жылы Берндегі дипломатиялық Конференциямен ... 1919 ... ... ... ... ... ... (ХЕҰ) құруын
қамтамасыз етті, оның неігізгі мақсаты Конвенциялар мен Ұсыныстар ... ... ... ... ... ... әдетте жылына бір мәрте үнемі
шақырылып отырды. ол 176 Конвенция және 183 Ұсыныс қабылдады [6, ... жылы ... ... ... ... мен ... белгілеу туралы Декларация қабылданған болатын, ол ... ... ... ... атап айтқанда, «еңбек өнім болып
табылмайды», «өзін өзі көрсету және ассоциациялар ... ... ... маңызды болып табылады», «бір жердегі кедейшілік барлық жердегі жақсы
тұрмыс үшін қауіп төндіреді» және «барлық ... ... діні ... қарамастан жақсы тұрмыс кешуге және еркіндік пен лайық жағдайында
рухани ... ... ... ... ... және ... ... бар» деп белгіледі [7, 31б.].
Зерттеудің объектісі. Халықаралық Еңбек Ұйымының еңбек саласындағы
маңызы, оның ... ... ... ... мен ... ... ... стандарттары.
Зерттеу жұмысының мақсаты және міндеті. Халықаралық Еңбек Ұйымының
халықаралық еңбек ... ... ... ... қызметіне ғылыми талдау
жасау.
Зерттеудің дерек көздері: дипломдық жұмыс дайындау барысында, ҚР
нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... ... жұмыстар, баспада жарық көрген зерттеулер,
Халықаралық Еңбек Ұйымының Конвенциялары мен ... ... ... ... ... негізділігі. Қазіргі таңда халықаралық
еңбек стандарттарын бекіту, және отандық заңнаманы ... ... ... ... ... ... Халықаралық Еңбек Ұйымының келесідей
конвенцияларын қабылдау қажеттігі болып тұр: ... 1925 ...... ауру ... ... ... 1937 ... № 62 «Құрылыстағы
техникалық қауіпсіздік туралы» Конвенциясы, 1937 жылғы № 53 Ұсынысын; 3.ХЕҰ-
ның 2000 жылғы № 183 ... ... ... ... 1952 ... 191 ... ... туралы» Ұсынысы; 4.ХЕҰ-ның 1990 жылғы № 171 «Түнгі
жұмыс туралы» Конвенциясы; 5.ХЕҰ-ның 1964 ... және 1980 ... ... № 121 ... ... ... ... жәрдемақы туралы»
Конвенциясы;
1 ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЕҢБЕК ҚҰҚЫҒЫНЫҢ СТАНДАРТТАРЫ: «ХАЛЫҚТЫ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ»;
ЕҢБЕК ҚАУІПСІЗДІГІ»; «ЖҰМЫС ... ... ... ... ... ... Халықаралық Еңбек Ұйымының мақсаты және міндеттері
Халықаралық еңбек ұйымы (ХЕҰ) – ... ... ... ... ... адам құқықтары мен еңбек саласындағы құқықтарды
алға тартуды ... ... БҰҰ ... ... ... 1919 жылы ... 1946 жылы ... бірінші арнайы агенттігі атанды. ХЕҰ негізгі еңбек
құқығы саласында ең төменгі ... ... ... ... ... халықаралық еңбек нормаларын жасайды.
БҰҰ жүйесінде ХЕҰ–ның үшжақты бірегей құрылымы бар, ... ... мен ... ... ... басшы органдарының
жұмысында үкіметтермен тең дауысқа ие. Женевадағы Халықаралық еңбек бюросы
ХЕҰ-ың секретариаты, оның жедел ... ... және ... ... Халықаралық Еңбек Ұйымына 1993 жылы мүше болды (бұдан әрі –
ХЕҰ). 1995 жылдан бастап ХЕҰ Қазақстандағы ... ... ... ... негізгі қызметі Қазақстан Республикасы Үкіметіне, жұмыс
берушілер (кәсіпорын иелері) және еңбекшілер (кәсіподақтар) ұйымына ... ... ... ... ... саласында практикалық
қолдауды қамтамасыз ету болып табылады.
ХЕҰ халықаралық еңбек нормаларын ратификациялау мен оларды ... ... құру және ... ... ... да бағытталған,
арнайы оқу бағдарламалармен қамтамасыз ету арқылы ... ... ... ... ... және практикалық тәжірибе алу мақсатымен
түрлі елдерде өтетін халықаралық конференциялардың жұмысына, семинарларға,
симпозиумдарға шақырылып тұрады.
ХЕҰ халықаралық Оқу ... оқу ... ... одан әрі
жетілдіруге пайдалы. Оқу орталығында тұрақты негізде ... ... үш жақ ... ... ... ... ... заң жобасының, халықты жұмыспен қамту туралы заң
жобасының, еңбекті қорғау ... ... ... заң ... ... және ... да заңдар жобасының сараптамасын жасап,
халықаралық еңбек нормативтеріне негізделіп ... ... ... сипаттамалар берді.
Қазақстан ХЕҰ адам ... ... ... ... ... ... ... және коллективтік келіссөздер (№№ 87 және
98 Конвенциялар), ... ... (№№ 29 және 105 ... мүмкіндіктер
мен үндеулер теңдігі (№№ 100 және 111 Конвенциялар), балалар еңбегі (№ 138
Конвенциясы) ... ... 2010 жылы ... ... ... үш жақ ... Халықаралық еңбек ұйымымен 2010-
2012 жылдарға арналған Лайықты еңбек бағдарламасына қол қойды.
Аталған бағдарлама дүниежүзілік қаржы және ... ... ... ... ... саласындағы ынтымақтастық
жөніндегі алдыңғы бағдарламалардың жалғасы болып ... ... даму ... ережесімен және даму мақсатында көмек көрсету
жөніндегі БҰҰ Шеңберлік бағдарламасын (UNDAF) басшылыққа ... ... ... 2030 жылға дейінгі Даму
стратегиясында, 2024 жылға ... ... ... ... өту
Концепциясы және Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік
қорғау министрлігінің ... ... ... ... ... ... орта ... және ұзақ мерзімді стратегияларында
белгіленген ұлттық ... ... ... ... ... жұмыс орындары туралы ХЕҰ
Ғаламдық пактісінің принциптерін жылжыту жатыр.
Бағдарламада алға қойылған ... және үш ... ... қол жеткізу үшін қажетті басты индикаторлар мен стратегиялар
нақты тұжырымдалған:
- халықаралық стандарттарға ... ... ... ... ... ер мен ... тиімді жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғауға
жәрдемдесу;
- үшжақты ынтымақтастықты және ... ... одан әрі ... іске ... ... ХЕҰ және Қазақстан Республикасының
үшжақты әріптестерінің конструктивті ... ... ... және ... қатынастары саласындағы ... ... ... ... Еңбек құқығының пайдасына ... ... ... ... Еңбек шарттары ... ... ... ... ... жол ... және
әділ бәскелестікке дұрыс ықпал жасайды деп сесптелінді. белгілі бір уақыт
аралығында бұл ... ... мән ... жоқ, ... ... мен
заттардың нақты бағылары еңбек ... ... ... ... байланысты деп саналған еді. Экономиканың дүниежүзілік деңгейде
көтерілуіне байланысты саудаға қатысты ... ... рөлі ... ... ... ... ... қатарға шығып, шиеленісті даудың
тақырыбына айналды. ХЕҰ (МОТ) мен жуырда құрылған Дүниежүзілік Сауда Ұйымы
әрекеттерінің үйлесімділігіне қатысты, ... ... ... ... ... ... мәселе пікірталастың ортасына түсіп отыр.
Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяғында әлеуметтік әділетсіздікке қарсы
әрекет бейбітшілік ісіне ... ... ... ... ... ... ... еңбек құқығының маңызды қозғаушы күші
әлеуметтік әділдік болып ... ХХ ... ... ... ... жақсара
түскеніне қарамастан, тіпті дамыған елдердің ... де ... ... әлі орын алып ... ... мен мұқтаждық бүкіл дүние
жүзі бойынша жұмыс адамдарына ықпал ... ... ... ... жөніндегі ұғым ұдайы дамуда және қазір адамзаттың жалпы жақсы
тұрмыс құруына да қатысы бар.
Халықаралық еңбек құқығының осы ... ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... мәселелерін реттеу және үкіметтерге,
қызметкерлер мен кәсіпкерлерге нұсқау ... ... ... ... ... ... ... қатынастардың қалыптасуы және соған
байланысты әлеуметтік, экономикалық және саяси ... ... ... ... ... ... ... айқындалды. Осы
мәселеде, Қазақстан Республикасы Конституциясының 1 ... 1 ...... ... ... мен ... мемлекеттің ең қымбат
қазынасы, 28 бабының 1 тармағына ... - ... ... азаматының
әлеуметтік қамсыздандырылуына кепілдік беріледі. Осы принциптерге сәйкес
Қазақстан Республикасында, ... ... ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру, құру мемлекеттің негізгі
міндет ретінде танылады. Мемлекеттің нарықтық экономикаға өтуінің ... ... ... ... алуы және ... ... бюджеттік
тапшылықтың салдарына байланысты бірінші кезекте халықты әлеуметтік ... ... ... ... ... Аталған міндеттер бағытында
айқындалған ... дер ... ... ... және ... байланысты,
әлеуметтік салада жүргізіліп жатқан реформалар, қазіргі жағдайда қарқынды
дамып келеді. Қазіргі жағдайда қалыптасқан халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ... Осы ... жетілдіруге мемлекеттік қазынадан
жүзеге асырылады
Соңғы жылдардағы экономика саласында орын берген оңтайлы өзгерістер мен
тұрақты дамуды қамтамасыз етуге бағытталған іс-шаралар ... ... ... ... ... берді.
Қазақстан ХЕҰ-ның мүшесі ретінде ... ... ... осы ... ... бірқатар конвенцияларын бекітті. Негізінде,
әлеуметтік саясаттың түпкілікті қағидаттары ХЕҰ-ның Жарғысымен айқындалған.
Еңбек саласындағы негізгі қағидаттар және ... ... ... ... және нышандары халықаралық еңбек конфедерациясының 86-
сессиясында қабылданған Декларациясымен анықталды.
Декларациямен бекітілген төрт ... ... мүше ... барлығына
бірдей міндетті болып табылады, олар: бірлестіктердің ... ... ... ... ... ... ... еңбекті қолданудың барлық
нысанын жою; балалар еңбегіне тиым салу; еңбекті қолдану және ... ... ... ... жол ... еңбек құқығы жүйесінде айқындалған халықаралық еңбек
стандартының доктринасы позитивті ... ... ... ... ... еңбек құқығының қайнар көздері арасында мемлекетпен бекітілген
халықаралық шарттар, олардың ... ... ... ... орын алады.
ХЕҰ-ның негізгі мақсаты, ... ... ... ... ... және әлемде экономикалық, әлеуметтік тұрақтылықты
қамтамасыз ету болып ... ... ... және ... ... ... ... түпкілікті қағидаттары,
жоғарыда аталған мақсаттарға жетудің құқықтық ... ... Олар ... еңбек етуде тазалық талаптарына сай ... ... даму ... өмір сүру ... адам ... еңбек ету қабілеттігін сақтауды қамтамасыз ету. Ұлттық заңнама
нормаларын ... ... ... үйлестіру мәселесінде ХЕҰ-ның
конвенцияларының жалпылық және салалық маңыздылығын ажырата білуіміз қажет.
Жалпылық ... яғни ... ... ... таралатын
конвенцияларға келесі конвенциялар жатады: 1958 жылғы 25 маусымдағы №111
«Еңбек және жұмыспен қамту ... ... ... 1949 жылы 1
шілдедегі №95 «Жалақыны қорғауға қатысты; 1951 жылы 29 ... ... ... тең ... ... үшін тең ақы төлеу» т.б...
Конвенциялар, халықаралық шарттар ретінде, халықты жұмыспен қамту саласында
адамның ... ... мен ... ... халықаралық
құқықтың қайнар ... ... ... ... ... 4 бабының 1 тармағына сәйкес басқа да нормативтік құқықтық
актілердің нормаларымен қатар Қазақстан ... ... ... ... ... ... танылады. Осы баптың 3 тармағына
сәйкес «республика бекіткен халықаралық шарттардың Республика ... ... ... ... ... ... қамтылған тұлғалардың
субъектілік құрамына байланысты және сол ... ... ... ... ... саласында халықтың әлеуметтік топтарының
жекелеген санаттарының құқықтық мәртебесі ... ... ... ... №151 ... ... байланысты еңбек қатынастары туралы»
Конвенция; 1983 жылғы №159 «Мүгедектерді жұмыспен қамту және оларды кәсіби
сауықтыру туралы» Конвенциялары құрады ... ... ... көптеген елдерінде, халықаралық еңбек құқығы
ұлттық еңбек құқығының жекеленген институты ретінде нәтижелі түрде бекіді.
Еңбектік ... ... ... ... ... ... құжаттармен бекітілген үлгілер (стандарттар) ретінде танылады.
Халықаралық шарттарға қосылған мемлекеттер сол ... ... ... ... ... ... ... халықаралық стандарттары БҰҰ-
ның құжаттарымен және, сонымен қатар, ХЕҰ-ның актілерімен бекітіледі.
Халықаралық деңгейде, алғашқы кезеңде еңбек ... ... ... ... ... қорғау құқығы ретінде танылды, міне осыдан оның
негізгі ... ... ... Мәні ... құқық саласы ретінде,
еңбек құқығының мақсаты мен міндеттері халықты ... ... және ... еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып ... Осы ... ... ... ... ... мен ... қаншалық
ұлттық еңбектік заңнаманың жауап беретіндігін не, ... ... ... ... ... ... 3 бабының 1 тармағына сәйкес
еңбектік заңнаманың ...... ... тараптарының құқықтары мен
мүдделерін қорғау және ... ... ... мен ... ең
төменгі кепілдіктерін белгілеу болып табылады. Осы ... 3 ... ... ... ... ... ... заңнамасының міндеттері
– еңбек қатынастары тараптары мүдделерінің теңгеріміне, экономикалық өсуге
қол жеткізуге, ... ... мен ... ... арттыруға
бағытталған қажетті құқықтық жағдайлар жасау болып табылады. Салыстырмалы
түрде ЕК-мен айқындалған ... ... ... ... жауап
бермейтінін келесі себептерген негіз айқындауға негіз бар. Біріншіден - ЕК-
нің 3 бабына сәйкес ... ... ... тең ... ... ... қойылуы қаншалықты негізді? Екіншіден – экономикалық өсуге қол
жеткізу еңбек құқығының міндеті болып саналама? Егер ... ... ... ... құқығының мақсаты болса онда осы міндетке жетудің тәсілдері
ЕК-де анықталғанба? Экономикалық өсуге қол ... ... ... Ғылыми теориялық негізде осы мәселелердің жауабын анықтау ... ... ... ... құқығын қамтамасыз етудің құқытық
тәсілдерін және осы ... ... ... ... ... ... анықтаймыз. Еңбек заңнамасында қолданылатын
ұғымдар мен терминдер ЕК-нің 1-бабының 2 ... ... және ... ... ... ... ... ЕК-нің 1-бабы 1
тармағының 15) тармақшасына ... ... ... ... ... ... ... мәтінде айқындалған: «еңбек – адам мен қоғамның
өміріне және ... ... ... ... ... басқа да құндылықтарды жасауға бағытталған адам қызметі».
Қазіргі кезде еңбек құқығының әлеуметтік функциясы ... ... ... ... ... ойлар қалыптасқан. Аталған функцияның келесідей
белгісі айқындалуы тиіс – еңбек саласындағы адам құқығының толық бекітілуін
және сатылы түрде ... ... ету. ... ... осы ... бір ... еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз етумен сәйкес келеді.
Еңбек құқығы, қызметкерлердің еңбегін ... ... ... ... ... ... болып табылатын адамның кешенді ... ... мен ... қамтамасыз етуге бағытталуы тиіс.
Қазақстан Республикасы Конституциясымен айқындалған қағидаттарға ... ... ... ... ... жақсарту және әлеуметтік
қорғау болып ... Осы ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Конституциясының 1-
бабының 1-тармағына ... ... ең ... қазынасы-адам және
адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары.
Конституцияға сәйкес адамның ... мен ... ... және оларға кепілдік беріледі (12-баптың ... , ... ... ретінде танылуына (13-баптың 1-тармағы), еңбек ... ... пен ... ... ... таңдауға деген құқығы (24-баптың
1-тармағы) бекітілген. Конституцияның 28-бабының 1-тармағына сәйкес әркімге
әлеуметтік тұрғыда ... яғни ... ... ... ... жағдайына және өзге де жағдаяттардың
орын беруіне себеп ең төменгі ... мен ... ... жәрдем
ақымен қамтамасыз етілуіне кепілдік ... ... ... ... ... конституциямен айқындалған адамның
құқытары мен бостандықтары қолданыстағы салалық заңнамалық ... яғни ... ... ... ... ... құқықтары мен
бостандықтарының жүзеге асырылу ... мен ... ... ... ... ... айқындалған мақсаттарды жүзеге
асырудың құқықтық тәсілдерін белгілейді. ... ... ... ... ... қамтамасыз етілу құқығы, құқықтық жүйеде, құқықтық
реттеу объектісі және құқықтық категория ... ... ... ... ... ... мүліктік емес құқығы және игілігі болып танылады.
Қазақстан Республикасының Конституциясы барлық құқық салаларына қатысты,
салалық заңнаманың ... ... ... ... көзі болып табылады.
Еңбек ... ... ... формалдық секторде, жұмыспен
қамтылған тұлғалардың, яғни кәсіпорындарда, мекемелерде, ... ... және ... ... шарттар негізінде қызмет атқаратын не белгілі
бір жұмысты орындайтын азаматтардың, ... ... ... ... жұмыссыздардың құқықтары мен заңмен қорғалатын мүдделерін
конституциялық құқықтық ... ... ... ету мәселесі аса
күрделі мәселе ретінде танылады. ... 24 ... 2 ... ... ... ... пен ... талаптарына сай
еңбек ету жағдайымен қамтамасыз етілу құқығы осы ... ... ... да құқықтарымен тығыз шектеседі. Конституцияның 29 ... ... ... ... Республикасы азаматтарының денсаулығын сақтауға
деген құқығы бекітілген. ҚР Конституциясына сәйкес аталған ... ... ... ... ... ... ету қабілеттілігін қорғауды
қамтамасыз етудің құқықтық тәсілдері, механизмдері ... ... ... ... ... ... іс жүргізу, азаматтық
іс жүргізу, табиғи ортаны қорғау және ... да ... ... ... Осы аспектіде, конституциялық нормалармен
қоғамдық өмірдің маңызды бағыттарының қамтылатындығын ... ... ... ... ... ... зерттеу жұмыстары
негізінде белгілі ғалым Г.С. Сапаргалиев келесідей тұжырым жасады
“Қазақстан ... ... ... идеяларын және
нормаларын талдау нәтижесінде, конституцияның, мемлекетімізде ... ... ... құқықтық кеңістіктің қалыптасуын, адамның
және азаматтың құқықтары мен бостандықтарының ... ... ... ... ... ... биліктің тарамдарының
келісімді қызмет атқаруын қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... саяси және ... ... ... ... анықтаймыз [8, 14б.].
Еңбектік құқықтық қатынастардың жүйесін анықтауға ... ... ... ... ... міндеттерін орындауға
байланысты қызметкердің денсаулығына келтірілген зиянды өндірудің ... екі ... ... ... нормаларымен анықталады:
келтірілген зиянды өндірудің негіздемелері және ... ... ... ... заңнамаға сәйкес – еңбек жарақатын ... не ... ... ... ... ... оның ... орнының
сақталуына не басқа жеңіл ... ... өтем ... ... ... ... ... өзінің құқықтары мен бостандықтарын заңға қайшы келмейтін ... ... ... ... ... Осы ... ... (13
баптың 1тармағы) басқа да ... ... ... Әркім өзінің құқықтары мен бостандықтарын сот арқылы қорғауға
құқығы бар (13 ... 2 ... ... ... ... мақсатында
әркімнің білікті заң көмегін алуға деген құқығы Қазақстан Республикасы
Конституциясының 13 ... 3 ... ... Аталған қағидаттар ҚР
Конституцияның 1 бабына сәйкес, ... ... ... ... және ... ... ... орнықтырылуы, бүкіл
халықтың игілігін көздейтін экономикалық дамудағы ... ... адам ... мен ... ... және ... ... (12 баптың 1 тармағы) және, сонымен қатар адам құқықтары
мен бостандықтарының абсолютті деп ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаның орны мен маңызы,
үстемдік негізде, басымдық пен ... ... ... өмірін, денсаулығын сақтауды қамтамасыз
ету бағытында Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің (ары ... ... 9 ... 1 ... ... ... мойындату; құқықты
бұзатын немесе оның бұзылу қаупін туғызатын әрекеттерге ... ... ... өндірту; моральдық зиянды өндірту азаматтық құқықтарды
қорғаудың құқықтық тәсілдері ... ... ... ... ... шектелінуге жатпайтын тәсілдер ретінде танылады. Осы
баптың 4 тармағына сәйкес – құқығы бұзылған ... егер заң ... ... өзгеше көзделмесе, өзіне келтірілген зиянның толық өтелуін
талап ету құқығымен ... ... ... қызметкердің денсаулығына
зиянның келтірілуіне байланысты келтірілген нақты, тікелей зиянды және
(сондай-ақ) сол ... ... ... табысты өндіртуді жүзеге
асыру мүмкіндігіне кепілдік беріледі. АК-тің 9 бабының 1 ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның жекелік құқығының
бұзылғандығы ғана емес, сонымен қатар сол тұлғаның ... ... ... ... ... ... Осы мәселеге байланысты, Қазақстан
Республикасының 2000 жылғы 25 ... ... ... ... және ... мәртебесі туралы” Заңының 1 бабының 2 тармағына сәйкес,
сот билігі Қазақстан Республикасы атынан жүзеге асырылады және оның ... – жеке және ... ... ... ... ... ... конституцияның, заңдардың басқа да нормативтік құқықтық
актілердің, ... ... ... ... ету ... ... 5 бабына сәйкес, азаматтық сот ісін ... ... ... және ... ... немесе даулы
құқықтарын, бостандықтарын не заңмен қорғалатын мүдделерін қорғау, заңдылық
пен құқық тәртібін нығайту, құқық бұзушылықтың ... алу ... ... ... ... ... – азаматтар мен заңды тұлғалар
өздеріне ... ... ... оның ... ... ... өз ... пайдаланады. Осы нормаға сәйкес – жекелік құқықтық
мүддеге келтірілген зиянды өндірту не ... – ол ... ... ... сипатталады. АК–тің 8-баптың 2 тармағына сәйкес – ... ... ... ... ... құқықтарды жүзеге асырудан бас тартуы,
заң құжаттарында көзделген жағдайларды қоспағанда, бұл ... ... ... ... жапа ... ... өзіне келтірілген
зиянды өндіртуді талап етпеуі мүмкін, бірақ жапа шеккен ... ... ... ... мүддеге не басқа тұлғаға зиян келтіретін
болса, ондай жағдайда, істі қарайтын судья ... ... ... ... ... ... әркім өзіне тиесілі азаматтық
құқығымен өз қалауынша пайдалану мүмкіндігімен иемденеді. ... ... ... ... ... тараптың есебінен өндірту мүмкіндігі әрқашан
сақталады. Сол тұлғаның өзімен, кейін-ала, не ... ... және ... да мүдделі тұлғамен кінәлі тарапқа талап қою құқығы әрқашан ... ... ... ... ... ... денсаулығына зиян
келтіруден туындайтын ... ... ... ... ... нормаларына негіз анықталды өйткені АК-тің 1 бабының 3
тармағына сәйкес азаматтық құқық ... ... ... тікелей
қолданылады. Міндеттемені тоқтатудың негіздері АК-тің 367 бабына сәйкес
анықталған. Осы ... ... ... ... денсаулығына зиян
келтіруден туындайтын қатынастарға қолданылады, ... ... ... бас ... ... ... ... кешірілуіне;
борышкердің қайтыс болуына және заңды тұлғаның таратылуына ... ... ... 3 ... ... ... тоқтатудың басқа да
құқықтық негіздемелері басқа да заңдар мен ... ... ... АК-тің
373 бабына сәйкес, жапа шеккен тұлға борышқерді міндеттерінен босатқан
жағдайда, егер бұл жапа ... ... ... ... адамдардың құқықтарын
бұзбайтын болса, міндеттеме тоқтатылады. Қызметкердің өміріне, денсаулығына
зиян келтіруден ... ... және ... байланысты сот
өндірісі тәртібінде талап арызды қараудың құқықтық негіздемелері азаматтық,
азаматтық іс жүргізу, ... және ... да ... құқық нормаларымен
анықталады. Өз кезегінде – ол нормалар материалдық және процессуалдық ... ... ... Осы ... ... келтірілген
зиянның көлемін және оны өндірудің құқықтық ... ... ...... 1 ... сәйкес, еңбек шартының тарапымен басқа ... зиян осы ... және ... Республикасының өзге де
заңдарына сәйкес өтеледі [2].
ЕК-нің 164-бабының 1 тармағына сәйкес, ... ... ... ... ... денсаулығына келтірілген зиян, ... ... ... нормаларымен көзделген көлемде өтелуге тиіс. Осы
баптың 2 тармағына сәйкес қызметкерге келтірілген зиян ... ... ... ... ... көлемде өтеледі. Сақтандыру
төлемдері болған жағдайда жұмыс беруші қызметкерге сақтандыру сомасы ... ... ... ... ... міндетті. Осы баптың 3
тармағына ... ... ... денсаулығына келтірілген зиянды
жұмыс берушілермен өтеу тәртібі Қазақстан ... ... Зиян ... ... қатынастар, қоғамдық қатынастар
ретінде, құқықтық реттеудің шеңберіне, ... ... ... пәнін құрайды. Нақты бір объектіге байланысты, осы ... ... ... қатысты, еңбектік қатынастардан туындайтын және
сол еңбек құқығының пәнін құрайтын ... ... ... ... ... қолданылады. Бұған себеп реттелуге тиісті қандай да бір
қатынастардың бір тектілігі, яғни, сол ... ... ... объектілеріне қатысты, АК-тің 1 бабына сәйкес, еңбектік қатынастарға
азаматтық құқық ... ... ... ... ... ... оның мүліктік және жеке мүліктік емес игіліктері мен құқықтарына
жұмыс берушінің әрекетімен не ... зиян ... ... ... ... 115 бабына сәйкес, мүліктік және жеке мүліктік емес
игіліктер мен құқықтар азаматтық құқықтың объектілері ... ... ... 2 ... сәйкес, осы диссертациялық зерттеу жұмысының пәнімен
байланысты, мүліктік игіліктер мен құқықтарға: заттар, ақша, жұмыс, ... ... ... өзге де ... ... ... мен ... мүліктер жатады [30].
2005 жылдың 30 тамызында Қазақстан Республикасы Конституциясының 10
жылдығына арналған, Қазақстан ... ... ... залында
өткен “Конституция: тұлға, қоғам және мемлекет” атты халықаралық ... ... ... ... Республикасының Президентінің
баяндамасында “Қазақстан Республикасында омбудсмен институтын құрып және
оның өкілеттіктерін кеңейтіп, біз ... ... мен ... етудің құқықтық кепілдігін нығайттық” – деп тұжырым жасады ... ... 18 ... ... Республикасы Президенттің «Қазақстан
экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел ... ... ... маңызы бар мәселелер қатарында ... ... үш ... жүйесін қалыптастыруға бағытталған әлеуметтік
реформаларды тереңдеудің үш ... ... іске ... ... ... ... болатын. Олар: біріншіден, мемлекет ... ... ... ... ... ... міндетті
әлеуметтік сақтандыру жүйесін енгізу; ... ... ... азаматтардың ерікті жинақтауларын қамтитын құқықтық және қаржылық
жүйені қалыптастыру. Міне, осы ... үш ... ... ... негізі ретінде анықталып оның құқықтық негіздемесі жасалды
[11, 16б.].
Халықты әлеуметтік қатерліктерден қорғаудың жаңа жүйесі 2005 жылғы ... ... ... ... ... ... және ... жедел жаңару жолында» Жолдауына сәйкес Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 2001 ... 27 ... №886 ... ... ... халықтарын әлеуметтік қорғау
Тұжырымдамасымен анықталып артынша келесі ... ... ... қатарында: Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 25 сәуірдегі ... ... ... ... ... 2005 жылғы 7-ақпандағы №30-ІІІ
ҚРЗ “Қызметкер еңбек (қызмет) міндеттерін атқарған ... оның ... ... зиян келтіргені үшін жұмыс ... ... ... ... ... Осы салада, халықты,
қызметкерлерді ... ... ... жоғарыда көрсетілген заңнамалық
актілерден басқа, олардан бұрын қабылданған келесі ... ... ... ... ... ... 1997 жылғы 16-
маусымдағы №126-І “Қазақстан Республикасында мүгедектігі, асыраушысынан
айырылу ... ... және ... байланысты берілетін мемлекеттік
әлеуметтік жәрдемақылар туралы” Заңы; Қазақстан ... ... ... ... № 1339 ... бекітілген “Әлеуметтік
қамсыздандыру жөніндегі жәрдемақыларды тағайындаудың және төлеудің, сонымен
қатар, мөлшерін анықтаудың тәртібі ... ... Осы ... ... ... ... ... 1999 жылғы 11-
маусымдағы № 731 Қаулысымен бекітілген “Әлеуметтік қамсыздандыру ... ... ... қаражаты есебінен тағайындаудың және
төлеудің тәртібі туралы” Нұсқама күшін жойды.
Еңбектік ... ... және ... ... ... ... ... қорғау жүйесінің жаңа құрылымы
үш сатылық ... ... ... ... ... ... ... заң-бекітушімен келесі түрлері анықталды.
Бірінші сатыда – әлеуметтік қатерліктерге душар болған ... ... ... бірыңғай деңгейде жәрдем ақымен ... ету ... ...... әлеуметтік сақтандыру жүйесінен, зейнеткерлік
жасына толу уақытына дейінгі не сақтандыру ... ... ... ... жойылғандығына дейін, қызметкерлерді ... ... ... ету жүйесі; үшінші сатыда – еңбектік міндеттерін
орындау барысында қызметкердің жазатайым ... ... ... ... ету ... ... не ... асыраушысынан
айырылу негіздеріне байланысты, қосымша әлеуметтік қорғау шарасы ретінде,
зейнеткерлік жасына толу уақытына ... не ... ... ... ... ... ... дейін, сақтаушы ұйымдардан
төленетін сақтандыру төлемдерімен ... ету ... Осы үш ... ... ... жүйесінің енгізілуіне байланысты, еңбектік
қатынастардың қатысушыларына қатысты, еңбектік ... ... ... ету ... жоғалту не отбасы мүшелерінің
асыраушысынан айырылу жағдаяты орын ... ... ... ... ... жәрдемдік төлем ақылармен қамтамасыз етілу құқығымен иемденеді.
Олар: біріншіден, бюджет есебінен бірінші деңгейлік, белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру қорынан бөлінетін төлемдермен; ... ... ... ... ... сақтандыру төлемдерімен
қамтылу мүмкіндіктері жоғарыда аталған заңнамалық актілермен анықталады.
Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау институты тек қана ... ... ғана ... сонымен қатар, осы институттың кешендік
құқықтық интститут ретінде танылуы ... ... дау ... ... және ... негізінде айқындалады.
Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау институтының кешендік құқықтық
институт ретінде ... ... ... осы ... ... ... ... белгілерімен анықталады, олар:
қызметкерлермен қатар ... ... ... ... басқа да
тұлғалардың өмірін, денсаулығын қорғау құқығын қамтамасыз ету; аталған
институттың субъектілерінің ... мен ... ... ... ... ... асыру бағытындағы тәсілдерді бекіту қажеттіліктерімен
ажыратылады.
Кешендік институт туралы ғылыми ой-пікірлерді, тұжырымдарды зерттеуде
және осы ... ... ... ... ... С.С. ... ... С.С. Алексеевтің тұжырымына байланысты ...... бір ... саласының басқа құқық саласына тән ... ... ... ... бір ... ... ... [12,
83б.].
Осы мәселеге байланысты басқа ғалымның зерттеу жұмысында келесідей
түсінік берілген “құқық ... ... сала ... институттардың
бекітілуі осы институттардың нормаларының басқа да ... ... ... ... ... [13, ... «Халықты жұмыспен қамту»; еңбек қауіпсіздігі»; «жұмыс түрін еркін
таңдау құқығы»; халықаралық стандарттары ретінде жалпы сипаты
Қазақстан ... ... ... халықаралық
қауымдастықтар мен анықталған қағидаттарды қолдайтын мемлекет ретінде 1992
жылдың 2 наурызында БҰҰ-ның, 1993 ... 31 ... ... Еңбек
Ұйымының (ары қарай, мәтін бойынша – «ХЕҰ») мүшесі болып ... ... ...... ... ... ... құндылығын қорғау және
дамыту болып айқындалды. 1948 жылғы 10 желтоқсандағы Жалпылық адам құқығы
жөніндегі ... (ары ... ... ... ... ... ... тұжырымдама ретінде адамның азаматтық, саяси, әлеуметтік,
экономикалық және мәдени құқықтар мен бостандықтарын айқындайтын алғашқы,
фундаменталдық құжат ... ... ... ... ... адам құқығын қорғау жүйесін жетілдіруге серпіліс ... ... ... ... ... ... осы актіге
байланысты, адам құқығын қамтамасыз етуге бағытталған заңнамалық актілердің
қабылдануына септігін тигізді [3, 28б.].
Әркімнің ... пен ... ... сай ... жағдайымен
қамтылу құқығын анықтау үшін, бірінші кезекте, әркімнің жұмыспен қамтылу
құқығын, ғылыми ... ... ... ... ... доктаринасында жеке тұлғаның еңбегін қолдану және
халықты жұмыспен қамту саласында кемсітушілікке жол ...... ... ... Теңдік туралы жалпылық құқық қағидатының түсінігі
БҰҰ-ның негізгі құжаттарымен ... 1948 ... ... 2 ... ... ... адам ... жарияланған барлық
құқықтармен және бостандықтармен қандайда бір ... ... ... ... дініне, саяси және басқа сеніміне, ұлттық
немесе әлеуметтік тегіне, ... ... ... да ... қарамастан
иемденуі керек. Осы аталған қағидат 1966 жылғы 16 желтоқсанда қабылданған
«Экономикалық, әлеуметтік және ... ... ... ... Пактінің
2 бабымен бекітілген. Осы Пакт Қазақстан Республикасымен 2005 жылдың ... ... және ... жол ... ... (ары ... ... халықаралық еңбек құқығының (стандартының) негізгі қағидаты
ретінде ... 1944 ... ... ... (филадельфия
декларациясы) Ұсынымда ХЕҰ-ның түпнұсқалық қағидаты жария етілді – “барлық
адамдар нәсіліне, сеніміне немесе ... ... ... ... ... ... еркін жағдайда, экономикалық тұрақтылықта және тең
мүмкіндік жағдайында көтермелеуге құқылы”.
Теңдікке деген ... ... ету ... ... жоғарыда
аталған халықаралық актілерге қосымша, салалық ... ... ... ... ... ережелерді қамтитын құжаттар
қабылданды. Олардың қатарында, нәсілдікті кемсітушілік мәселесі бойынша БҰҰ-
ның 1965 жылғы «Нәсілдікті кемсітушіліктің ... ... жою ... ... алынады. Аталған Конвенцияның 5-бабына сәйкес БҰҰ-на
мүше мемлекеттер нәсілдікті кемсітушіліктің ... ... тиым ... ... ... ... ұлттық немесе этникалық тегіне
қарамастан әрбір ... ... ... және мәдени құқықтарын,
олардың қатарында – еңбек ету құқығын, еңбекке ақы төлеудегі теңдігін және
заң ... ... ... етуге міндеттенеді.
Жыныстық тегіне байланысты жеке санаттағы қызметкерлердің құқықтары мен
бостандықтарының қамтамасыз ... 1981 ... ... ... ... ... жою туралы» ХЕҰ-ның Конвенциясы
басшылыққа ... ... ... ... ... тиым ... оған жол ... мәселесі ХЕҰ-ның басқа да актілерімен реттеледі. 1951
жылғы № 100 «Тең сыйақы туралы» Конвенцияға ... ... ... да ... қарамастан тең өнімді, ... ... ... ... сый ... ... әркімнің құқығы қамтамасыз етілуге ... ... № 156 ... отбасылық міндеттері туралы» Конвенция
отбасылық міндеттерді орындау шеңберінде, соған ... ... ... ... ету және сол ... кемісітушілікке жол
бермеу мәселесі реттеледі; 1994 жылғы №175 «Толық емес ... ... ... ... ... ... Конвенциясы отбасылық міндеттері бар
әйелдердің еңбегін қолдануға байланысты ... ... ... ... ... ... жол ... және
сол мигранттардың қатысуымен туындайтын ... ... ... ... ету ... 19... жылғы №143 «Жұмысшы мигранттар
туралы» Конвенциямен реттеледі. Аз ұлттарды жұмыспен қамту ... ... ... және ... халықтар туралы» Конвенциямен реттеледі.
Осы Ковенцияға сәйкес, ... ... және діни ... қарамастан, әркімнің жұмыспен тең қамтамасыз етілуі және,
соған байланысты, тең мүмкіндіктермен иемдену ... ... ... ... деңгейде теңдік қағидасын жүзеге асыруға байланысты қажетті
құжаттар қабылданды. Олардың қатарында 1961 жылғы Еуропалық ... 1950 ... ... ... және ... бостандықтарды қорғау туралы»
Еуропалық Конвенция негізгі құжаттар ретінде танылады. Осы 1950 жылғы ... және ... ... ... ... ... Конвенцияның 14
бабына сәйкес “құқық және бостандықты ... оның ... күш ... ... ... тиым ... кәсіподақтар құру және тең
сыйақыға ... ... ... жынысына, нәсіліне, түсіне, тіліне,
дініне, саяси және басқада сеніміне, ұлттық немесе әлеуметтік тегіне, ... ... ... ... басқа да жағдайларына қарамастан
кепілдік беріледі”. Мәні бойынша, теңдік концепциясы ... ... ... ретінде ескеріледі. Соған сәйкес жеке ... ... ... ... құндылықтардың түпкілікті қайнар көзі
ретінде қабылданды. Аталған жағдайға байланысты ескерілетін негізгі белгі –
«дербес таңдау». Дербес таңдау қағидатын ... жеке ... ... ... сырттан араласуға бағытталған әрекетке тиым салуды көздейді.
Еңбекті қолдану және ... ... ... ... ... мазмұны мен қамтамасыз ету деңгейіне баланысты, келесідей
өлшемдерге ... Заң ... ... оның ... өлшемі ретінде
ескерілген. Оның маңызы, кемсітушілікке жол бермеу қағидатының ресми түрде
бекітілуін, халықаралық міндеттіліктер ... ... ... ... асыратын органдарға жүктелетіндігінде. Аталған өлшемнің
мәні мен ... – кез ... ... жеке ... ... ... ... анықтау болып табылады. Кез келген шектеу,
объективті түрде, халықтың денсаулығын қорғау ... ... ... ... екінші өлшемі барлық тұлғалардың қандай да ... ... ... теңдігін универсалдық тәртіпте танудан
туындайды. Теңдік доктринасының үшінші өлшемі жекелік ... ... ... ... көрінеді. Соған сәйкес кемсітушілікті
шектеуді, не, яғни тең мүмкіндіктерді жүзеге асыруды қиындатуға бағытталған
әрекетке жол ... ... ... ... ... міндеттейді. Тең
қатынас доктринасын қолдану, заңнамалық тәртіпте, жеке ... күш ... ... ... ... көздейді. Соған сәйкес
шара қолданбауды бұл доктрина қабылдамайды. Тең ... ... ... ... жеңілдігін жоя отырып оны басқа тұлғаға беру ... ... ... келетін тәсіл ретінде қаралады.
ХЕҰ-ның 1958 жылғы №111 «Еңбек және жұмыспен қамту ... ... ... 1 – бабына сәйкес кемісітушілікке тиым
салудың басқа да негіздері жұмыс берушілер мен ... ... ... сөз ... ... ... мүмкін. Осы
мәселеде, кемісітушілікке тиым салу ... ... ... атап ... ... ... мүгедектікке;
тұлғаның денсаулық жағдайына; тұлғаның жеке өмірі мен жасына байланысты
ерекше зерттеуді қажет етеді.
ХЕҰ-ның 1981 ... №156 ... ... бар ... ... (ары қарай – «№156 ... ... ... ... ... кемісітушілікті жоюға бағытталған талаптарды
қамтиды және халықаралық құқықпен танылған еңбек стандарттарын анықтайды.
Осы ... ... ... ... бар ... ... ... тұрғыда кемсітушілікпен кездеспейтініне кепілдік берілуі тиіс.
№156 Конвенция ... ... ... қамтиды. Отбасылық
міндеттері бар қызметкер ретінде ... ... ... бар ... ... ... міндеттері бар қызметкердің құқығын қорғауға
бағытталған кепілдіктерді қамтиды және ... ... ... отбасылық міндеттері орындалған соң, сол өзінің ... не ... ... ... ... ... ... [40].
Қазақстанның еңбек заңнамасы мейлінше қызметкердің денсаулық жағдайын
қорғауды қамтамасыз етуге бағытталуы керек. Адамның және азаматтың еңбектік
қабілеттігінің, денсаулық жағдайының ... ... ... ағымдағы
денсаулық жағдайына негізделуі керек деген ұғым, теориялық негізде,
бүгінде кең өріс ... және осы ... ... ... ... ... ретінде анықталуы тиіс.
Жасына байланысты кемсітушілікке тиым салу ХЕҰ-ның №111 Конвенциясының
5 бабымен анықталатын ... бірі ... ... Еңбек
саласында жасына қарай адамның құқығын шектеуге тиым салу қағидаты Еңбек
кодексінің 4 ... 1), 2), 3) ... ... Осы ... Республикасы Конституциясының 14 бабының 2 тармағына сәйкес,
әркімнің құқықтары мен ... ... ... да ... ... кемсітушілікке тиым салынады. №111 Конвенцияға
сәйкес адамның жасы негізінде кемсітушілікке тиым ... ... ... ... аталған Конвенцияның 5 бабына сәйкес, адамның
құқығын қорғауға бағытталған арнайы тәсілді анықтауды талап етеді. Көптеген
елдерде ... ... ... тиым салу ... ... ... 1 бабына сәйкес, қандай да бір тұлғаға ... ... ... ... беру не, ... ... жұмысқа қабылдау мәселесіне байланысты кейбір тұлғаларға шектеу
қою кемсітушілік болып саналмайды. Бұл ... яғни ... бір ... байланысты қойылатын шектеулер ... ... ... ... ... ... актілермен анықталатын
талаптардан туындауы мүмкін.
Ғаламдану кезеніңде, ... ... сай, ... ... ... ... мен бостандықтарын толық көлемде қамтамасыз етуге
міндетті. Қолданылатын ... ... ... сай, ... ... ... мемлекеттің мүддесіне нұқсан
келтірмейтін шамада ғана ... ... [13, ... ... ... ... сай, ... өндірістік ортада еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету, адамның
өмірін, денсаулығын сақтау ... ең ... ... ... ... ... актілерді заң бекітушімен қабылдауда ұстанатын негізгі
қағидат ретінде ... ... ... ... қатынастардың шеңберін анықтауда, маңызды
орын алады. ... ... ... ... ... еңбектік
қатынастарды реттеуде ұйым ... ... ... ... ... ... бөлу ... олар: мемарандумдар, техникалық
регламенттер; ережелер; ұжымдық шарттар; бірлескен келісімдер басқа ... ... ... мен ... арасындағы еңбектік және ... ... ... ... ... ... ... жоғарда
аталған актілермен реттеледі
Транснационалдық корпорациялардың қызметімен ... ... ... ... қабылданатын актілердің қолданылу тәртібін және
сипатын заңнамалық негізде анықтау қажет. Аталған ... ... ... ... ... [12, ... құқық нормаларын ұлттық құқықта ескеру түрлі тәсілдер
негізінде жүзеге ... ... заң ... халықаралық шартқа сілтеме
жасау; халықаралық шартты бекіту нысанында [15, 77б.].
Қазақстан Республикасында әркімнің қызмет пен кәсіп түрін ... ... ... ... ... теориялық және практикалық мәселелерінің
бірі және ... – ол ... ... ниет ... негізінде
туындайтын қоғамдық қатынастардың құқықтық нысанда реттелінбей ... ... ... ... ... осы ... шешу
мақсатында және саяси маңыздылығы бар бағдарламалық құжаттар негізінде, осы
өзекті мәселеге байланысты шешім қабылдау қажеттілігі уәкілетті мемлекеттік
органдардың күн ... ... ... ... болып танылады. Қазіргі,
қолданыстағы еңбектік ... тек қана ... ... ... ... ... анықтауға бағытталған. Яғни, ресми жұмысқа
қабылданбаған, өзінің конституциялық ... ету ... ... ... ... жұмыспен қамтылуға мүдделі тұлғаның құқықтық мәртебесі,
өкінішке ... ... ... ... ... ... отыр. Қоғамдық өмірде
туындап жатқан және шешуді қажет ететін осы ... ... ... ... ... және ... ... қорғау
Министрлігімен 2006-2010 жылдарға бағытталған жемқорлық пен ... ... [1]. ... ... ... жеке тұлғаның
жұмысқа (қызметке) қабылдануында негізсіз тосқауылдың қойылуына ... ... ... ... ... ... шетелдерден қоныс
аударған (аударатын) тұлғалардың (оралмандардың) өмір сүру жағдайын ... ... ... ... ... ... ... және осы мақсатта қолданыстағы заңнамалық актілерге қажетті
өзгерістер мен ... ... ... ... ... Осы,
заңнамалық тәртіпте анықталмаған, адамның және азаматтың жұмыс, ... ... ... құқығын шектейтін және, ... ... ... (13 - ... 1 - ... ... ... құқық субъектісі
ретінде танылуына деген құқығының шектелінуіне жол берілетін ... ... осы ... ... бір жақты шешім қабылдау қажет.
Еңбек кодексінің 314 - ... 3 - ... ... ... еңбек
жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органға және оның аумақтық бөлімшелеріне өз
жұмыс орындағы еңбек ... ... ... ... ... ... ... Осы баптың 4 - тармақшасына сәйкес, өзі немесе өз ... ... ... ... ... және еңбекті қорғауды
жақсартуға байланысты мәселелерді тексеруге және қорғауға қатысу ... Осы ... ... Республикасы Конституциясының 24 -
бабының 2 - ... ... ... құқықтар осы Еңбек кодексінің 314
- бабының 7 - ... ... ... ... берушіден жұмыс
орнының сипаты мен ұйымның аумағы, еңбек жағдайларының жай-күйі, ... және ... ... туралы, өмірі мен денсаулығына ... ... ... оны ... ... ... және ... қауіпті
өндірістік факторлардың әсерінен қорғау жөніндегі ... ... ... алуға» құқылы. Осы баптың таралу (қолданылу) саласының ерекшелігін
және адамның өмір ... мен ... ... ... ортамен тығыз
байланыстығын ескере отырып Қазақстан Республикасы Конституциясының 31 ... 2 - ... ... ... ... ... ... қатер төндіретін деректер мен жағдаяттарды лауазымды
адамдардың жасыруы ... ... ... әкеп ... ... тиесілі құқықтары мен бостандықтарын жүзеге асыру ... ... ... асырылады. Осы мақсатта адамның және ... ... ... ... қамтамасыз ету мәселелері
мемлекетімізде азаматтық қоғам институттарын ... ... ... және ... талдауды және зерттеуді қажет етеді.
Жеке тұлғалардың өтініштерін қарау және соларға байланысты ... ... - ... ... ... ... ... құқықтық
интститут ретінде танылады. Осы ... ... ... ... Республикасы Президентінің 2005 жылғы Жарлығымен
бекітілген “Қазақстан ... ... ... ... ... ... күшейе түсті. Алғаш, ... ... ... ... және ... правда”
басылымдарында 2005 жылы 9 шілдеде жарияланды.
Қазіргі уақытта, азаматтардың өтініштерін қарауды ... ... ... ... актілердің жеткілікті екендігіне қарамастан,
мемлекеттік және ... емес ... ... және ... ... ... ... байланысты дәйекті, дәлелді шешім
қабылдау, оларды тіркеу ... ... ... сол ұйымдарда
ұйымдастыру жетілдіруді ... ... ... ... пәндік ерекшелігіне ... ... және ... ... ... Республикасының 2007
жылғы 12 қаңтардағы № ... ... және ... ... ... тәртібі туралы” Заңымен және басқа да заңнамалық ... Осы ... ... ... ... ... және соларға
байланысты шешім қабылдау ... ... ... органдарда,
мекемелерде, мемлекеттік кәсіпорындарда міндетті түрде іс жүргізу ... ... ... ... ... ... ұйым
басшыларымен және, сонымен қатар, уәкілетті мемлекеттік органдармен
өтініштерді ... ... ... қолданыстағы заңнаманы қолдану
мәселесіне ... ... жиі орын ... Өтініштерді жіктеуде,
сипатын анықтауда қандай мәселелерге байланысты және кімнің бастамасымен
жолданатынын ескеріп қай ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңнамалық ... ... ... 2000 ... 25 ... №132-11 “Қазақстан
Республикасының сот жүйесі және соттар мәртебесі ... ... 1 ... ... іс қарау тәртібінде қаралуға тиісті арыздар және ... ... ... ... ... және ... ... Осы заңға және басқа да нормативтік құқықтық актілерге сәйкес
барлық өтініштер, сол өтініштерді ... ... бар ... ... екі ... бөлінеді: сотта іс ... ... ... ... ... ... басшыларымен қаралатын өтініштер ретінде [37].
Қазақстан Республикасы Конститутциясының 33 ... 1 ... ... ... азаматтарының тікелей және өз өкілдері арқылы
мемлекет ісін басқаруға қатысуға, мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... өзі жүгінуге, сондай-ақ, жеке және ұжымдық
өтініштер ... ... ... [1]. Осы ... ... баптарға негіз
адамның және азаматтың конституциялық өтініштер ... ... ... ... ... ... ... органдарға, мемлекеттік ұйым
басшыларына, лауазымды тұлғаларға жүктелген. 2007 ... 12 ... ... болған 1995 жылғы 19 мамырдағы №2340 “Азаматтардың
өтініштерін ... ... ... ... Республикасы Президентінің, заң
күші бар, Жарлығына негіз “ұйымдар”, ... ... ... ... ұғымдары анықталған болатын. Қазіргі өтініштерді
қарау тәртібі туралы заңнамада сол аталған ... ... ... ... ... ... құрамы негізсіз
шектелген. Қазақстан Республикасы Конституциясының 18-бабының 3-тармағына
сәйкес мемлекеттік органдар, қоғамдық ... ... ... ... ақпарат құралдары әрбір азаматқа өзінің құқықтары мен мүдделеріне
қатысты құжаттармен, шешімдермен және ақпарат көздерімен ... ... ... ... ... ... сәйкес әркімнің заң
жүзінде тыйым салынбаған кез келген тәсілмен ... ... ... ... ... бар. ... ... сәйкес Қазақстан Республикасында
Конституцияғасәйкес адам құқықтары мен бостандықтары танылады және оларға
кепілдік беріледі. ... ... ... ... ... ... шарттарда өзгеше көзделмесе, шетелдіктер мен азаматтығы
жоқ адамдар Республикада ... үшін ... ... ... пайдаланады, сондай-ақ міндеттер атқарады. Осы баптарға
сәйкес өтініштерді белгіленген тәртіпте ... ... ... ... ... ... ... барлық ұйымдардың басшыларына және, сонымен
қатар, кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғаларға жүктелуі тиіс [1].
Ұйымдардың және ... ... ... ... ... 37 бабының 1 тармағына сүйенеміз “заңды тұлға заң құжаттары мен
құрылтай ... ... ... істейтін өз органдары ... ... ... ие болып, өзіне міндеттер қабылдайды”. Осы баптың 2-
тармағына сәйкес “заңды тұлға ... ... ... ... ... және ... өкілеттігі заңдар мен құрылтай құжаттарында
белгіленеді” [30].
Кәсіпкерлік қызметпен шұғылданатын азаматтарға жолданатын өтініштер
ұйымдарға ... ... ... ... ... тең тәртіпте
қаралуы тиіс. Осыған себеп, коммерциялық қызметті жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... таралады. АК-тің
19 бабының 3 тармағына сәйкес “азаматтардың ... ... ... ... ... ... егер заңдардан немесе құқықтық қатынастар
мәнінен өзгеше нәрсе туындамайтын болса, ... осы ... ... ... ... ... ... қызметін реттейтін
ережелері қолданылады”. Кәсіпкер жеке тұлғалар, заңды тұлғалар мен қатар,
өндірістік-шаруашылық қызметін ... ... ... ... не ... ... тең ... иемденеді және осы Кодекспен
анықталған азаматтық міндеттерді заңды тұлғалармен тең ... ... ... ... мен бостандықтарын қорғау және қамтамасыз ету
мәселесінде конституциялық өтініш (петиция) ... ...... ... ... ... ... жатады. Конституцияның 13
бабының 1 тармағына ... ... ... ... ... ... бар және ... құқықтары мен бостандықтарын, қажетті қорғанысты
қоса алғанда, заңға қайшы ... ... ... ... ...... тілінен аударғанда (petitto) уәкілетті органдарға
жазбаша түрде жолданатын ұжымдық өтініш ұғымын ... [16, ... ... ... ... ... алынатын негізгі белгі – ол
әркімнің, өз құқығы шеңберінде, өзінің жігерлі әрекетімен, өзіне ... ... ... ... ... ... ... айқындалуында.
Халықаралық стандарттарға сай өтініш жолдау ... жеке ... ... бірлестігі тең жағдайда иемденеді. Яғни, өтінішті беру –
адамның жігерлі әрекеті және адамның құқығын қамтамасыз етудің бірден ... ... ... ... 2007 ... 12 ... ... “Жеке және
заңды тұлғалардың өтініштерін қарау туралы” Заңының 1 бабына сәйкес, пәндік
ерекшелігіне байланысты, өтініштер келесі түрлерге бөлінген: 1) ... ... 3) ... 4) ... 5) ... ... құрамына байланысты
өтініштер – жекелік және ... ... ... ... – жазбаша
не/және ауызша болып бөлінеді. Қандайда бір ... ... ... өзі, өз ... ... ... ... құқығын жүзеге
асыру мүмкіндігімен ... ... ... ... ... ... өкілі арқылы өз құқығын, заңмен қорғалатын мүддесін
қорғауға ... Осы ... ... ... ... не ... тәртіпте, не шартты негізде, жеке ... ... ... ... ... білімінің, тәжірибесінің
жетіспеушілігіне, қызметтік, өндірістік жағдайларға байланысты уақытының
шектеулілігіне не басқа да ... ... ... ... ... мүмкін. Негізінде – өкілдікке деген ... ... тек қана ... ... және өкіл ... ... тараптың мүддесін қорғауды жүзеге асыратын тұлғалар, органдар
азаматтық, азаматтық іс ... ... ... ... Мәселен, АК-тің 164 бабына негіз “әрекет қабілеттілігі ... ... ... ... ... ...... (асырап
алушылары) мен қорғаншылары жасайды”. Толық әрекет қабілеттігі жоқ деп ... ... ... жас ... ... осы ... ... сәйкес,
жүйке ауруы немесе ақыл есінің кемдігі салдарынан өз әрекеттерінің мәнін
түсіне алмайтын не істегенін білмейтін азаматты сот ... ... ... тануы мүмкін, соған байланысты оған қорғаншылық белгіленеді [30].
Еңбек құқығы саласында, өкілдік интститутының кейбір мәселелері, ... тән ... ... Республикасының 1993 жылғы ... ... ... ... ... және басқа да нормативтік
құқықтық актілермен анықталады.
Лауазымды тұлға ұғымын анықтауда қолданыстағы заңнамаға ... және ... ... ... ... ... ... жасаудың дәлелді
екенін анықтаймыз. Лауазымды тұлға деп нормативтік құқықтық ... ... ... және ... негізінде қабылданатын ішкі жұмыс
берушілердің актілеріне, еңбек шартына, ... ... ... ... ... ... ... басқаруды және өндірістік-
шаруашылық қызметін жүзеге асыруда қызметкерлерге нұсқама беру ... ... ... ... ... ... ... негізде, қолданыстағы нормативтік
құқықтық актілерге негізделеді. Қазақстан ... 2001 ... ... ... ... ... ... 1 бабының 3 тармағына
сәйкес, мемлекеттік қызмет саласында лауазымды ... ... ... не ... өкілеттілік негізінде мемлекеттік қызмет функциясын
(билік өкілдігі функциясын) не мемлекеттік органдарда ... және (не) ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық
бағыттағы мақсатпен міндеттерді айқындауға байланысты, маңызын ... З.Ж., ... ... ... ... ... ... заң ретінде, мемлекеттің орнын, мәнін, негізгі
ұстамдарын, халықтың ... ... ... ... ... ... табылатындығын білдіретін билікті жүзеге асырудың негізгі
қағидаттарын, республикада ... ... ... ... ... ... ... экономикалық негізін айқындайды [18, 76б.]. Осы мәтіндегі
пікірін жалғастыра отырып Кенжалиееев З.Ж. келесідей қорытынды ... ... ... және ... ... ... ішінде нақ адам, оның өмірі, құқықтарымен бостандықтары ең
қымбат қазынаны білдіреді. ... оның ... ... ... ... және ол мемлекеттің ең бірінші парызы болып табылады» [18, 77б.].
Қазақстан Республикасында еңбектік және еңбектікпен тығыз ... да ... ... халықаралық үлгілерге ... ... және сол ... құқықтық негізін анықтау келесі
жағдайларға тікелей байланысты, олар: еңбектің ... ... және ... ... ... ашықтығы; халықаралық құқық негізінде
анықталған қағидаттарды, ... ... ... ... ... қабылдау.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 8 бабына сәйкес ... ... ... принциптері мен нормаларын құрметтейді».
Осы принциптың қолданылуына байланысты халықаралық құқықтық нормалардың
ұлттық заңнамада ескерілуінің теориялық ... ... ... ... ... Е.М. ... келесідей өзінің пікірін
білдіреді «халықаралық құқық нормаларын мелекеттік ішкі ... ... ... ... сол мемлекеттің мүмкіндігіне және
ұстанымдарына байланысты жүзеге асырады» [19, 27б.].
2 ХАЛЫҚТЫ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ ... ... ... ... ЖӘНЕ
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЗАҢДАРЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ СТАНДАРТТАРЫНА ... ... ... ...... ... негізгі мақсаты: түсінігі
және сипаты
Мемлекет басшысы өзінің 2011 жылғы 28 қаңтардағы «Болашақтың іргесін
бірге қалаймыз!» атты ... ... ... ... ... ... ... аз адамдарды, жұмыссыздар мен өз ... ... ... ... ... ... белсенді
бағдарламаларына тарту міндеттерін жүктеді.
Жұмыспен қамтудың белсенді саясатын жүргізу Қазақстан Республикасының
Үкіметі қызметінің ... ... ... бірі ... ... ... қамтуды қамтамасыз ету – халықты әлеуметтік қорғаудың
негізі, адам ресурстары әлеуетін ... және іске ... ... ... ... ... мен өмір сүру сапасын жақсартудың басты құралы.
Әлеуметтік-экономикалық жаңғыру ... елде ... ... ... құрылды, халықтың экономикалық белсенділігі мен жұмыспен ... ... ... Соңғы 10 жылда жұмыспен қамтылған халық саны 6698,8
мыңнан 8141,4 мың адамға артты, ал жұмыссыздық деңгейі ... 12,8 %-дан 2010 ... ... 5,5 % төмендеді.
Жол картасы шеңберінде жұмыс орындарын сақтау және жұмыспен қамтуға
жәрдемдесудің арнайы шараларын ... және іске ... ... ... ... ... ... уақытша экономикалық
қиындықтар кезеңінде (2008 – 2010 жылдар) де ... ... ... ... ... берді.
Қазіргі уақытта жүзеге асырылып жатқан үдемелі индустриялық-
инновациялық ... ... бір ... жұмыспен қамтудың одан әрі өсу
мүмкіндіктерін кеңейтеді, екінші ...... ... ... ... резервін тартудың, еңбек ресурстарының сапасы мен ... ... жаңа ... ... және іске ... ... ... еңбек нарығын және жұмыспен қамту саласын
реттеу 1991 жылдан бері негізінен халықты ... ... ... ... ... асырылды: Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 2000 жылғы 3 ... № 833 ... ... Кедейлікпен
және жұмыссыздықпен күрес жөніндегі 2000 ... ... ... бағдарлама, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003
жылғы 26 ... № 296 ... ... ... ... ... ... 2003 – 2005 жылдарға арналған бағдарлама және
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 27 қаңтардағы № 68 ... ... ... ... ... қамтудың 2005 – 2007
жылдарға арналған бағдарламасы [36].
2008 – 2010 жылдарға ... ... ... ... жұмыспен
нәтижелі қамтудың артуына жәрдемдесуге, жұмыс күшінің сапасын арттыруға
және ұлттық еңбек ... ... ... Қазақстан Республикасының
халықты жұмыспен қамту жүйесін жетілдіру жөніндегі іс-шаралар жоспары
әзірленіп, ... ... ... 2007 ... 20 ...
1114 қаулысымен бекітілген болатын.
Алайда әлемдік қаржы-экономикалық ... ... ... күзден бастап Қазақстан Республикасында өндіріс қарқыны
төмендей бастады, инфляцияның өсуі байқалды, ... ... ... тиісінше халық табысының азаюы белең алды. 264 кәсіпорын өндірісін
толық немесе ішінара ... ... ... ... ... ішінара
жұмыспен қамту режиміне ауыстырылды не ақысы төленбейтін демалыстарға
жіберілді. ... ... саны 559,3 мың адам ... ... ... халықтың 6,6 %).
Жұмыссыздықтың өсуі, қызметкерлердің одан әрі босатылуы әсіресе
өндірістің ... ... ... ... ... ... және байланыс салаларында да жұмыс орындарының қысқару ... ... ... ... ... ... бойынша Қазақстан
Республикасының Үкіметі жұмыспен қамтуға, жұмыссыздықтың айтарлықтай өсуіне
жол бермеуге, жұмыс орындарын ... және жаңа ... ... ... арнайы Жұмыспен қамту және кадрларды қайта даярлау ... ... ... ... ... ... ... жәрдемдесудің белсенді
нысандарын (әлеуметтік ... ... ... ... ... ... біліктілікті арттыру) кеңінен қолдану нысаналы топтар құрамындағы
адамдардың белсенділігін ... ... ... ал ... ... ... (4,7 %) ... рет елдегі жұмыссыздықтың жалпы
деңгейінен төмен ... ... ... ... нәтижелері: шамамен 9 мың жоба іске асырылды;
392 мың жұмыс орны құрылды; шамамен 150 мың адам ... және ... ... ... ... ... жұмысқа орналастырылды; 192
мыңнан астам адам әлеуметтік жұмыс орындарына және ... ... ... ... орналастырылды.
Дағдарыс жағдайында іске асырылған халықты жұмыспен қамтудың қысқа
мерзімді стратегиясы – Жол ... ... ... өсуіне жол
бермеуімен қатар, оның ... 2009 ... ... тоқсандағы
6,9 %-дан 2010 жылғы желтоқсанда 5,5 % ... ... ... ... ... берді.
Жұмыспен қамтудың өсуі халық табысының артуы мен кедейлік деңгейінің
төмендеуіне негіз болды. ... ең ... ... деңгейінен аз халық үлесі
2001 жылғы 46,7 %-дан 2006 жылы 18,2 %-ға және 2010 жылы 6,9 ... ... оң ... қарамастан, ұлттық еңбек ... ... ... ... бар ... бос жұмыс
орындары толықтырылмай отыр, ... ... ... ... ... ... жоқ. ... ресурстары сапасының
төмендігіне және өндіріс пен ... ... ... байланыстың болмауына
байланысты жұмыс күшінің, бірінші кезекте білікті кадрлардың, техникалық
және қызмет көрсету ... ... ... байқалып отыр.
Жұмыспен қамтылған халықтың шамамен үштен бірінің кәсіптік білімі жоқ.
Жұмыспен қамтылған ... ... өз ... ... ... үлесі – 33,3 % немесе 2,7 млн. астам адамды құрайды. Өз ... ... ... ... ... ... ... және жеке
шаруашылығын жүргізумен айналысады, одан ... ... ... ... ... ғана ... Өз бетінше жұмыспен айналысушылардың басым
бөлігі әлеуметтік қорғау және қолдау жүйесімен қамтылмаған.
Ауыл жастарының жағдайы ерекше алаңдаушылық ... ... ... ... ... ... болғандықтан, олар ресми еңбек
нарығында іс жүзінде бәсекеге қабілетсіз ... ... ... ... мұндай ахуалдың тікелей салдары кедейліктің
сақталуы болып табылады, 2010 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша 1,1 млн.
астам ... ... ең ... ... ... аз.
Табысы аз адамдарды әлеуметтік қолдау мәселесінде жұмыспен қамтуға
және табыс табуға жәрдемдесудің белсенді шаралары жеткілікті ... ... 90 ... соңында жұмыспен қамту қызметтеріне
жүргізілген институционалдық қайта құрулар еңбек нарығын реттеу ... ... ... ... кедейлікті төмендету қарқынын баяулатып
қана қоймайды, сонымен қатар экономикалық дамудың жаңа ... ... ... ... ... деген сұраныстың артқанына қарамастан, елде бар
еңбек ресурстарының толық ... ... ... осы тектес проблемаларды шешу үшін еңбек нарығындағы
белсенді бағдарламалар ... әрі – ... ... ЕНББ еңбек
ресурстарын дамыту (кәсіптік даярлау және ... ... ... ... ... арттыру (жалақыны/жұмыспен қамтуды субсидиялау, қоғамдық
жұмыстар), еңбек нарығын реттеуді жетілдіру ... ... ... ... қолдау), еңбек күш-жігерін жандандыруды ... ... ... ... жүйесімен үйлестіру («құқықтар мен міндеттер»
немесе «өзара міндеттер» стратегиялары, бұл ... ... ... және ... бойынша жоғары сапалы қызметтер көрсетуге міндеттенеді, ал
ЕНББ-ға қатысушы жұмысты қарқынды іздеуді жүзеге асыруға ... ... ... экономикалық тұрғыдан – жұмыспен нәтижелі қамту ықтималдығының
артуын, еңбек ... мен ... ... ... ...
жұмыссыздықтың төмендеуін, еңбек белсенділігінің артуы мен адам ... ... ... бағдарламалар экономикалық күйзеліс кезеңінде және
жұмыссыздық деңгейі өте жоғары ... ... ... ал ... ... ... ... елдердегі өнеркәсіптік қайта құрылымдаудың кері
әсерін азайту және ... ... ... ... ... ... ... үшін қолданылады.
Осының негізінде қол жеткізілетін оң нәтижелер ЕНББ ... ... ... нарығында да қолданудың өзектілігін арттырып отыр.
Жол картасын іске асыру барысында жинақталған ... ... ... ... ... ... бұл тұрғыдағы
мүмкіндіктерімізді арттыра түседі [24].
Көп Конвенциялар жұмыспен қамтудың түрлі сауалдарын реттейді. олардың
ең ... – 1964 ... (№ 122) ... ... ... саясат тцралы
Конвен ция, сол бойынша оны бекітуші ... ... 84) ... ... ... ... жұмыспен қамту саласына көмек көрсетуге бағытталған
негізгі мақсат ретіндегі саясатты жариялауға және ... ... ... ... ... ... ... толықтырылды да осы
стандарттар әрі қарай 1984 жылы ... ... ... ... жылы ХЕҰ Жұмыспен қамту Халықаралық Бағдарламасын жүзеге асыруға
кірісті, ол бойынша оқыту, кеңес беру, ... ... ... арқылы еңбекке жарамды халықты жұмыспен қамтамасыз ету
жағдайларын ... ... еді. 1987 жылы осы ұйым ... ауыртпалығын арқалаған үшінші әлем елдерінің орын алып отырған
процестерге әлеуметтік қатысы мен ... ... ... ... үшін ... ... ... шақыру туралы мәселе қозғады.
ХЕҰ мынадай қызметтердің әрекеттерін белсенді түрде ... ... ... ... ... (1948 ... № 88 Конвенция), жалдау ... ... жою ... (1949 ... № 96 ... ... ... (1975 жылғы № 142 Конвенция), ... ... ... ... ... ету ... (1983 жылғы № 159 Конвенция).
Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы N 149 ... ... ... Заңының 4-бабына сәйкес мемлекет халықтың нәтижелi
жұмыспен қамтылуына жәрдемдесетiн саясаттың жүргiзiлуiн қамтамасыз етедi.
Осы ... ... ... ... ... ... пен кәсiп түрлерiн
еркiн таңдауға деген мүмкiндiктермен бiрдей қамтамасыз етуге; адамдардың
әдiл де ... ... ... және ... ... ... ... әркімнің қамтылуына; жұмыссыздықты азайтуға
және жұмыс орындарын ашуға; халықты жұмыспен қамту саласындағы ... және ... ... ... да бағыттарымен үйлестiруге
деген мемлекеттің міндеті осы және ... да ... ... Аталған олқылық жойылған жағдайда жұмыспен қамтылған барлық
адамдардың конституциямен ... ... ... ... иемденуіне
мүмкіндік туады. Еңбектік заңнаманың аталған ережесінің негізгі ... ... ету ... ... қандай да бір себептерге
байланысты өндірістік ортамен байланыста болатын не ... да ... ... ... ... жұмыспен қамтылған
тұлғалардың өмірін, денсаулығын, еңбек ету ... ... ... ... ... ... түрі ... яғни, жұмыспен қамтылудың нысаны
ретінде қоғамдық жұмысты танимыз. Қоғамдық жұмыстардың түсінігі Қазақстан
Республикасының 2001 жылғы 23 ... ... ... ... қамту
туралы” Заңының 1-бабының 7-тармақшасымен және 20-бабымен анықталады [23].
Осы заңның 1-бабының 7 – тармақшасына сәйкес ... ... ... ... ... мен ... жұмыссыз ретінде
танылған тұлғаның алдын ала ... ... ... ... ... ... ... және адамдарды уақытша ... ... ету үшін ... ... ... ретінде анықталады.
Осы заңның 20-бабының 8-тармағына сәйкес ақы ... ... ... ... еңбектік, зейнетақымен қамсыздандыру және
сақтандыру туралы заңнамалық актілер бірдей ... ... ... ... ... ету мақстында және
осы бағыттағы статистикалық есеп жүргізудің құқықтық негіздемесі ЕК-нің 15
бабының 4) тармақшасына, Қазақстан ... 1997 ... ... ... ... ... ... Заңына және осы заңға сәйкес
қабылданған ведомствалық нормативтік құқықтық актілермен анықталады ... ... ... ... ... ... ... деңгейінде: қызметкерлер саны; жалақы мөлшері; жалақының орта есебі;
зиянды және өзге де қолайсыз ... ... ... ... саны ... ... Республикасының 1997 жылғы 7-мамырдағы
№ 98-1 “Мемлекеттік статистика туралы” Заңының 7 бабының 7 тармағына және
17 ... 4 ... ... ... статистикалық ақпараттар заңды
тұлғалар мен олардың ... ... ... тиіс және ... беру ... ... жүзеге асырылады. Зиянды өндірістік
факторлардың деңгейлері туралы ақпараттық есеп беру ... ... және ... ... соңғы өлшеміне сәйкес беріледі [34].
Жазатайым оқиғалар туралы және ... есеп ... ... ... ... органдарға ақпарат берудің тәртібі және
талаптары Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 21 тамыздағы № ... ... ... ... және ... қорғау саласында
ақпарат беру және мемлекеттік статистика жүргізу туралы Ережеге сәйкес
анықталады. Осы ережемен ... ... ... еңбек қауіпсіздігі және
еңбекті қорғау саласындағы статистикалық есеп – ... ... ... ... және ... қорғау саласындағы жай-күй мен
үдерістер туралы жиынтық деректерді жинау, өндеу және ... ...... ... оқиғалар туындаған кезде жұмыс беруші
жасайтын құжаттар; еңбек қауіпсіздігі және еңбекті ... ... ...... ... ... еңбек жөніндегі уәкілетті
мемлекеттік органның функцияларын іске асыруға байланысты пайда ... ... Осы ... 5 ... ... ... жеке және ... тұлғалар бастапқы құжаттаманың негізінде еңбек
жөніндегі уәкілетті ... ... ... ... ... ... және ... қорғау саласындағы ақпартты еңбек жөніндегі
уәкілетті мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік органға береді. Ереженің 6 тармағына сәйкес
еңбек жөніндегі ... ... ... ... ... ... ұсынған ақпарат негізінде жиынтық деректерді
қалыптастыруды және ... ... ... ... ... есеп жүргізуін қамтамасыз ету мақсатында деректер банкі
құрылады. Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті ... ... ... ... 7 тармағына сәйкес, жеке және заңды тұлғалар, статистикалық
деректер қалыптастыру ... ... ... ... ... сәйкес ұсынады. Статистикалық есепке ... ... ... уәкілетті орган барлық жеке және заңды
тұлғалардың еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы жай-күйі мен
үдерістерді ... ... ... ... ... ... асырады [35]. Статистика органдары, осы
Ереженің 9 тармағына сәйкес, осы бағыттағы деректерді уәкілетті ... ... және ... ... ... ... ақпаратты пайдаланады. Еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету
саласында, осы Ереженің 10 ... ... ... есептілік
жүргізу Қазақстан Республикасының Үкіметімен ... ... ... және ... статистика саласындағы уәкілетті
органның нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес жүзеге асырылады.
Әрбір ... ... сол ... ... өмір ... ... ... сақтау және олардың лайықты тұрмыстық ... ... ... ... оның ... жұмыссыздықты барынша
тежеу, қызметкерлердің еңбектік қабілеттігін сақтау, өндіріс ортасында
қызметкерлерді зиянды ... ... ... ... және ... ... ... еңбек етуіне лайықты жағдайлар жасау міндеттері
ұлттық және халықаралық құқық нормаларына сәйкес анықталады.
Мемлекет осы ... ... ... әлеуметтік іс-шараларды
жүзеге асыру негізінде орындауға тиісті. Осы саясаттың жаңа ... ... жаңа ... “әлеуметтік қорғау” өзінің даму тарихы мен
танымал. Алғаш рет, әлеуметтік қауіпсіздік термині ... ... ... ... ... әлеуметтік бағдарламаларды жетілдіру мәселесіне
байланысты енгізілді. 1940-жылдары осы тұжырым ... мен ... ... ... ... мен ... негізі ретінде
айқындалды. ХЕҰ-ның бастамасымен жүргізілген ... ... ... ... ... мемлекеттерде кеңінен қолданысқа алынды және осы
ұйыммен жете ... ... ... осы ... ... ... [20, ... кезегінде, еуропалық қоғамдастық толығымен ХЕҰ-мен айқындалған
стандарттарды ... 1965 ... ... ... 1968 ... ... ... Еуропалық кодексте, 1991 ... ... ... ... және ... да ... Одақтастықтың
құжаттарында көрініс тапты. Халықты ... ... ... және
айқындалған әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... халықаралық тәжірибелерге сүйену қажет. Халықты
әлеуметтік қорғау жүйесі ретінде ... ... ... ... ... әлеуметтік қамсыздандыру бағытындағы міндеттеліктер танылады.
Әлеуметтік қамсыздандырылуға деген әркімнің құқығын қамтамасыз етудің
бірден-бір негізгі құқықтық ... – ол ... ... ... ... ... өзін ... құқықтық мемлекет ретінде
жариялап, Конституцияның сәйкес міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесін
кеңінен ... ... ... ... және ... әлеуметтік
сақтандыру қағидаттары негізінде ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... Осы жүйені енгізген мемлекеттер
қатарын Германия, Франция, Россия, Италия басқа да ... ... ... анықтаудың және қамтамасыз етудің стандарттары, сонымен
қатар, олардың қатарында азаматтық, ... ... және ... мен ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы тарапынан бекітілген халықаралық актілермен анықталады. Осы
салада негізгі халықаралық актілер: 1966 ... ... Бас ... ... әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы”
Халықаралық Пакт Қазақстан ... 2005 ... 21 ... ... және саяси құқықтар туралы” Халықаралық Пакт 2003
жылдың 2 желтоқсанында бекітіліп Қазақстан Республикасы үшін 2006 жылдың ... ... ... ... және ... құқықтар туралы” Халықаралық
пактіге байланысты қабылданған Факультативті хаттама Қазақстан Республикасы
Президентінің 2007 жылдың 25 ... қол ... 2009 ... ... «Азаматтық және саяси құқықтар ... ... ... ... ... ... ... Заң қабылданды.
“Экономикалық, әлеуметтік және мәдени ... ... ... 7 ... ... осы Пактке қосылатын мемлекеттер ... пен ... ... сай ... ету жағдайына”, “әрбір
адамның әлеуметтік қамсыздандырылуына...” кепілдік береді.
Осы Пакттің 2.1 және 8.1 ... ... осы ... ... ... бар ... ... барынша қолдана отырып бірте-
бірте осы актімен айқындалған құқықтардың толық жүзеге асырылуын қамтамасыз
етуге міндеттенеді.
ХЕҰ-ның 1981 ... №155 ... ... және ... гигиенасы
туралы” Конвенциясының 4, 6 және 15 баптарына сәйкес осы ... ... ... ... қадағалайтын мемлекеттік органдардың
осы бағыттағы өкілеттіктерін, міндеттерін анықтай ... ... ... ... қамтамасыз ету шараларын барынша
қолданады [27]. Осы мақсатта еңбек ... және ... ... атқаратын орталық мемлекеттік органның құрылуын міндеттейді.
Аталған халықаралық шарттардың ... ... ... 24 бабының 2 тармағына (“әркімнің қауіпсіздік пен тазалық
талаптарына сай ... ету ... және осы ... 4 ... ... ... құқығы”) сәйкес анықталады. Еңбек шарты негізінде
қызмет атқаратын қызметкерлерге ... ... ... ... ... және мереке күндеріне, жыл сайынғы ақылы ... ... ... және ... еңбек ету қабілеттілігін жоғалту
не соның салдарынан қайтыс болу ... ... ... ... 28 бабының 1 тармағына негіз “Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... асыраушысынан
айырылған жағдайларда және өзге де ... ... ... ... беріледі”. Осы баптың 2 ... ... ... ... ... ... қосымша
нысандарын жасау және қайырымдылық, көтермеленіп отырады”.
Қазақстан Республикасы ... 12 ... 1 және ... ... ... ... Конституцияға сәйкес адам
құқықтары мен бостандықтары ... және ... ... ... ... ... ... мен бостандықтары әркімге тумысынан жазылған, олар
абсолютті деп ... ... ... ... ... заңдар мен өзге де
нормативтік құқықтық актілердің мазмұны мен ... ... ... (2 тармақ) [1].
Халықаралық құқық саласын зерттеуші ғалым К.М. Сарсенбаев осы ... ... ... ... ... 13 және 14 ... ... жөніндегі БҰҰ-ның 1948 жылғы Декларациясының 6, 7 және 8
баптарының ережелеріне сәйкес ... ... ... Анықталған
ережелер қай жерде ... ... ... ... ... заң ... ... адамдардың теңдігі “ажыратылмай заңмен тең
қорғалу”, “қандайда бір жағдайларға қарамастан кемсітушілікке жол берілмей
тең ... (7 бап); ... ... ... қүзіретті ұлттық
соттармен құқықтарын нәтижелі қалпына келтіру құқығымен иемденуге (8 ... ... ... ” [21, ... ... ... және ... әлеуметтік қорғау министрлігі
жұмыспен қамту мәселелері бойынша «Ақпараттық-аналитикалық орталық» 1999
жылдан бастап жұмыс істейді және республикамыздағы ... ... ... ... мәселелері бойынша ақпараттық деректер базасын қолдауды
жүзеге асыратын ... бір ... ... ... ... ... негізгі бағыты – ... ... ... ... аз ... азаматтарға мемлекеттік
көмек көрсету бойынша ақпараттарды жинау және ... ... ... ... ... еңбек нарығы бойынша бағдарламалық-қолданбалы жүйе
жасаған және ол ... ... ... ... ... күшінің жалпы
республикалық базасы, оның ішінде шет елдік мамандарды әкелу, сонымен қатар
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... (Ақпараттық аналитикалық орталық) жинақтайтын және ... ... ... ... ... бір ... болып
табылады. Базада Қазақстан Республикасында жұмыс ... шет ... ... ... ... ... ... үміткерлер
мен алушылар, аз қамтылған отбасы мүшелері, жұмыс іздеуші және жұмыссыздар
т. б. туралы ... ... ... ... ... ... Республикасының Заңына сәйкес
еңбек рыногының бірыңғай ақпараттық базасын қалыптастыру жұмыспен ... ... ... ... бірі ... ... және ... қаржысы есебінен ... ... ... ... ... ... ... қатар орталық атқарушы органның
қызметін жүргізуді қамтамасыз етеді.
ААО қызметі жұмыспен қамту және кедейлік бойынша мемлекеттік ... ... ... адамның өмір сүру деңгейін жақсартуға, аз қамтылған
азаматтарға, оның ішінде жұмыссыздарға өңірлер, статусы және т.б. ... ... ... ... ету ... ... ... жылдан бастап Интернет жүйесін қолдану арқылы халыққа және жұмыс
берушілерге ... ... ... жүзеге асырылуда. Жұмыспен қамту
саласында ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету мақсатында ҚР Еңбек және халықты ... ... ... ... ... ... аталған жүйенің негізгі функционалдық қызметі – азаматқа және
жұмысберушіге интерактивті режимде ... ... ... ... тұру үшін
Қазақстанның жұмыс берушілері ... бос ... ... ... ... және өзі ... ... орналастыруға мүмкіндік беру.
Сайтта бос жұмыс орындарын кеңінен іздеуге, түйіндеме орналастыруға және
тіркелген жұмыс ... ... ... ... ... бар. Бұл ... ... орындары туралы ақпаратты халықты жұмыспен қамту мәселелері бойынша
уәкілетті ... да, ... ... де өз ... ... алады.
Бүгінгі күні Интернет жүйесінде электронды ақпараттар банкін шет ... ... ... ... ... сонымен бірге жұмыс іздеуші азаматтар
да пайдаланады. Жүйе ... ... ... ... ... еніп отыр, жұмыс күшінің тез арада әрекет жасауына, ... ... ... оң ... тиізіп отыр.
Аудан аралық және облысаралық жұмысқа орналастыру мәселелерін шешу үшін
еңбек рыногы туралы республикалық ... ... ... жер ... ол өз кезегінде жетіспейтін еңбек ресурстары мәселелерін шешуге
және жұмыспен қамтылмаған халықты ... ... ... ... жылы ... серверлік қондырғыларына өндірістік қызметке "Жол
картасы" веб-порталы орналастырылып, ... Бұл ... ... ... 2009 және 2010 ... ... ... асыру бойынша
дағдарысқа қарсы шараларды орындау аясында ... ... және ... ... ... ... асыру үшін облыстық бюджеттерге бөлінген
трансферттердің, ағымдағы мақсатты трансферттердің ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі
халықты жұмыспен қамтудың өңірлік ... ... ... ... органы
бола отырып, Орталық "Жол картасы" веп-порталын әкімшілендіруді ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жасауын қамтамасыз етуді жүзеге асырады.
Қазақстандық кадрларды шет елдік мамандармен ауыстыру ... ... ... ... ... ... бойынша қайта
даярлау үшін мемлекеттік саясатты жүзеге асыру ... ... ... ... шет ... ... күшін әкелу туралы ақпараттар
республиканың Үкіметіне беріледі. ... жаңа ... ... және дамуына байланысты сонымен бірге дағдарысқа қарсы
шараларды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... артты. Соңғы төрт жылда ААО өңдеген ақпараттар
көлемі екі еседен артық болды. Мысалы, 2005 жылы ... 3782 мың, ... – 5530 мың ... ... ... 2009 жылы ... ... 8372 мың бірлік ақпарат өңделген.
Сонымен қатар, Орталық Министрліктің СВТ ... ... ... ... ... және ... ... ведомстволық
ақпараттық жүйенің жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсатында, министрліктің
барлық дислокация периметрі ... ... ... құрал-
жабдықтардың белсенді жұмыс істеуін қолдау үшін серверлердің, жұмыс
станцияларының, жүйелік және ... да ... ... ... ... ... мамандары ақпараттық қауіпсіздікті ұйымдастыру,
мемлекеттік органның локалды-есептеу ... ... және ... ... ... ... Юрист базасы, сонымен бірге вирусқа
қарсы профилактика, министрліктің автоматтандырылған ... ... және ... ... ... ету жұмыстарын
орындайды.
Қазақстан Республикасында халықаралық стандарттарға сай ... ... мен ... ... ... ... шаралары жаңа
экономикалық белестердің қалыптасуына байланысты, жаңа бағыттардың және
міндеттердің көлемі 2001 жылғы 27 ... №886 ... ... “Қазақстан Республикасы халықтарын әлеуметтік қорғау
Тұжырымдамасын бекіту туралы” ... ... ... Осы ... ... ... жаңа ... қорғау жүйесін ендіру
мәселесі қолданыстағы заңнамаға сәйкес жүзеге асырылуда [33].
Қазіргі уақытта Қазақстан ... ... ... байланысты және
еңбек нарығының дамуымен алдынғы қатарлы ... ... ... ... ... Әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... үшін сақтандыру жағдаяты
туындағанға дейін өмірі мен денсаулығын ... ... ... ... негізінде заңға сәйкес сақтандырылуы мүмкін. Жәбірленушіге қатысты
«зақым», «зиян», «шығын» ұғымдары ... ... ... ... ... және ... емес ... мен игіліктерге нұқсан
келтірілгенде жоғарыда аталған ұғымдардың ... ... ... және семантикалық мәні болады. Қазіргі таңда, ... ... ... іс-әрекеттердің салдарын айқындауда, келтірілген
зиянды анықтау кезінде ... ... мен ... ... саралау
көрініс таппаған. Тәжірибеде тұлғаға зиян келтіру көп жағдайда денсаулыққа
зиян келтіру немесе өзге де зақымдармен (оның ішінде қаза ... ... ішкі жан ... жапа ... де ... болып келеді.
Мәселен ҚР АК 352 бабына сәйкес жәбірленуші үшін, ... ... ... ... ... үшін ең маңыздысы шығынды өтету құқығының пайда болу
сәтін анықтау. Зиян келтіру ... ... ... ... төлем ақы
жәбірленушінің денсаулығының зақымдану деңгейіне, еңбек ақысынан ... ... ... ... ... тиіс [30]. Өндірілетін шығынның
көлемі ... ... ... ... ... Мәселен,
еңбек жарақатына не кәсіптік науқастыққа шалдығуға қызметкерлердің келісімі
мен еңбек ақысы төмен жұмысқа ... ... оның ... ... ... ... ... уақытына немесе ұзақ не ... ... ... ... дейін бұрынғы және жаңа еңбек
ақысының арасындағы айырмашылығы, ЕК-нің 45 бабының 1 ... ... ... ... ... ... сома ... жалақысымен
бірге төленеді. Жапа шеккен қызметкерді басқа жұмысқа ауыстыру қажеттілігі,
оның ұзақтығы және ұсынылған жұмыстың ... ... ... ... ... медициналық-әлеуметтік сараптама беріледі. Жұмыс
беруші көрсетілген уақыт ішінде ... ... ... ... ... ... ... жазатайым жағдайға немесе кәсіби ... ... ... ... ... ... ақысы мөлшерінде зиянды
өндіруге талап қою құқығы мен иемденуі қолданыстағы ... ... ... ... ... ... ... аспектіде, ұйымға немесе жеке тұлғаға ... ... ... ... ... ... ... орнын толтыру
жоғалтылған мүліктен түспеген табыстың белгілі бір айырмашылығын өндіру
арқылы немесе белгілі бір ... ... ... ... ... ... жоғалтылған табысқа тең қызметтің нақты бір түрін ... ... ... ... ... ... ескере отырып, даму қарқынындағы экономикалық қатынастарды, сондай-
ақ зиянды өндірумен байланысты ... ... ... өзге ... ... институттарынан бөліп қарастыруға болмайды. Құқықтық
мемлекетті ... ... ... ... ... ... ... ерекше тән жағдай. Яғни, деликттік міндеттемелерді
анықтауда, азаматтық заңдардан ... осы ... ... ... басқа
да құқық саласы заңдарының нормалары да басшылыққа алынады. Азаматтың жеке
басына және/не мүлкіне зиян ... ... ... зиянның орнын өтеу
туралы талап қоюдың ... ... ... ... ... ... үшін ... бір тұлғада зиянды өтетуге деген ... ... ... ... ... бар ... ... болуына
тікелей байланысты. Осы мәселеде ... іс ... ... ... өндірудің теориялық және практикалық мәселелері арнайы
зерттеуді қажет етеді.
Азаматтық ... сот ... ... ... ... ҚР ... сәйкес «тексеру нәтижесінде дәлелдеменің шындыққа сәйкес келетіні
анықталса, дәлелдеме рас деп есептеледі» [31]. ... сот ... ... ... ... мақсатында зерттейді, бағалайды. Іс
бойынша ... ... мен іске ... ... ... ала ... тараптардың өтініштері мен дәлелдерін,
іс құжаттарын қабылдай отырып, сотқа ... ... ... ... тән ... бар ... анықталады. ЕК-нің 23
бабының 2 тармағының 14) тармақшасына сәйкес жұмыс ... ... ... ... ... оның ... мен ... зиян келтіргені үшін
азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыруға міндетті. ... яғни ... ... міндеттемелерді орындау кезінде
әркімнің өмірі мен денсаулығына келген зиян егер заң актiлерiнде немесе
шартта ... ... ... ҚР ... 47 ... ... ... ҚР АК-нің 937 бабының 1 тамағына сәйкес «азаматқа жарақат
немесе денсаулығына өзгедей зақым келтiрiлген кезде жәбiрленушi жоғалтқан,
онда ... ... анық ... ... ... ... ... денсаулыққа
зақым келтiруден туындаған шығындар (емделуге, қосымша ... ... ... ... ... салғызуға, бөгде адамның бағып-күтуiне,
санаторий-курорттық емделуге, арнайы көлiк құралдарын сатып алуға, ... ... және т.б.), егер ... ... пен ... түрлерiне мұқтаж және оларды тегiн алмайды деп танылса, ... [30, ... ... 46-бабының 4 тармағына сәйкес «заңда көзделген жағдайларда,
азаматтық, отбасылық, еңбек, ... ... және өзге де ... және ... ... ... ... қызметтен түскен
кірістеріне билік етуге байланысты мәмілелерден туындайтын істер бойынша ... ... он ... ... ... ... ... өз құқықтарын
және заңмен қорғалатын мүдделерін сотта өз басы ... ... ... ... көмек көрсету үшін кәмелетке толмағандардың заңды
өкілдерін мұндай істерге қатысуға тарту ... ... ... ... ... ... ... мұндай санаттағы істер бойынша сот шешімі
дереу орындалуға жатады [31, 56б.]. 2011 ... ... 1 ... ... ... ... индикаторы. 2010 жылы  қаңтар-наурыз
айлары аралығында  аймақтық деңгейде халықтың ... ...  iсiн және ... ... ... ... ететiн
 уәкiлеттi  органдарына 72,5 мың азаматтар өтініш жасаған, ... ... 41 ... ауыл тұрғындары, яғни 29,7 мың адамды
құрайды [22, ... ... ... ... 1-ші ... жергілікті жұмыспен қамту
 бөлімшелері есебінде 53,7 мың жұмыссыз   тіркелген, оның ... ... ... 23,3  мың адам ауыл ... ... жұмыссыз әйелдер
саны 34 мың адам, яғни 63,3 ... 14-29 жас ... ... саны ... ... яғни 32,4 ... болды.
Жұмыспен қамту бөлімшелерінің еңбек делдалдығымен 43 мың адам ... ... оның ... барлық хабарласқан азаматтардың санының 59,3
пайызын кұрайды. Жұмыспен қамтылғандардың 43 пайызы немесе 18,5мың ... ... ... ... ... ... ... адамдардың қатарынан 20,9
мың адам немесе 28,4 пайызы қоғамдық жұмыспен қамтылды. Олардың ішінен 15,3
мың адам, яғни 53,9 ... ауыл ... ... ... 33 ... ... елді мекендер, мекемелер  аумағындағы ... ... ... 28 ... ...  елді  мекендерді
 көркейту  көгілдандыру  жұмыстарна қатысты.
2011 ... ... ... берген адамдардың қатарынан 7,7 мың
адам, яғни 10,6 ... ... ... ... ... ... арттыруға жіберілді [22, 17б.].
2.2 Халықаралық Еңбек Ұйымының негізгі конвенциялары мен ... ... мен ... әдетте, кезекті екі сессияның талқылануынан
өткеннен кейін Халықаралық Еңбек ... ... ... ... ... ... бойынша әр түрлі елдердегі заңдар мен
тәжірибелерді жинақтап қорыта отырып, алдын ала ... ... ... ... ... арнайы техникалық комиссиямен қарастырылады.
Конвенциялар мен Ұсыныстар Конференцияның ... ... ... ... мақұлдануы тиіс.
Халықаралық еңбек стандарттарын анықтау кезінде пайда болатын негізгі
мәселе ұлттық жағдайлардың ... ... ... әр ... ... ... ХЕҰ құжаттары өзінің сипаты бойынша әмбебап
сипаттағы Конвенцияларға енгізілген ... ... әр ... ... қажет [7, 57-61б.].
Екінші қиындық – стандарттар деңгейімен байланысты. Олар көп ... ... ... тиіс ... ... сондай-ақ, динамикалық
екпін алу үшін орын алған орташа тәжірибе бойынша едәуір ілгері ... ... ... мен ... ... ... мәселесі ұдайы талқыға салынып
келеді. Қазіргі кезде, Ұсыныстар, негізінен, Конвенцияларды ... ... олар ... ... күш ... ... ... көрсетеді немесе ... ... ... ... ... мәселелерге қатысты болады [26, 133б.].
Шарттардағы және тұжырымдамалардағы өзгерістер халықаралық еңбек
стандарттарын қайта ... ... етуі ... 1929 ... ... ХЕҰ ... Конвенцияны қайта қарау батсапқы құжаттың
жойылуына ұшыратпайды, бірақ керісіншесі бекітілмейінше, бастапқы құжат
жаңа ... ... ... ... ... үшін ашық ... ... және
мемлекет соңғысын беекітуде бастапқы мәтіннің жойылғандығын білдіреді ... ... ... ... ... ... 50 Конвенция қайта
қаралды: кейде оларды әлдеқайда икемдірек жасау ... ... ... ... ... тура ... ... ратификацияланатын (бекітілетін)
халықаралық ... ... үшін ... ал ... ... заңдар және тәжірибе бойынша нұсқау ретінде қызмет ... ... үш ... ... ие ... ұйымдық құрылымда
(Конференцияда) қабылданғандықтан және олар жай ... ... гөрі ... тиімді болуға бағытталғандықтан бірнеше ... бар. ХЕҰ ... мен ... қамтылған ережелер
халықаралық еңбек стандарттары есебінде қарастырылады.
Қазіргі кезде ХЕҰ конвенциялары халықаралық еңбек құқығының ... көзі ... ... Бұл ... ... ... ... ғана емес, сондай-ақ олардың көлемділігімен және мұқият
өңделуімен түсіндіріледі.
Сот тәжірибесі мен халықаралық заңдары ... ... ... сот ... мен заңдары туралы мәліметтерді жинау болып
табылатыны ... ... ... бос ... ... Олар
көптеген мемлекеттердің тәжірибесімен тығыз байланысты болуы қажет. Демек,
ХЕҰ-ның басқарушы органы халықаралық ... ... ... ... ... ... ... күн тәртібінде белгілі бір
сауалды енгізу ХЕҰ міндетті түрде «осы мәселеге ... әр ... өз ... ... мен ... сот ... ... шығарады».
Валтикос тұжырымдауды, қабылдау ... ... ... әрекет күшіндегі заңдарға жалпы шолу жасаудан кейін басқарушы
орган мәселені конференцияның күн ... ... ... ... шешім
қабылдайды. Оны енгізген жағдайда екінші, мейлінше нақты компаративтік
зерттеу жүргізілуі қажет. ХЕҰ әр ... ... ... мен ... ... ... ... алдын ала есеп дайындайды. Есеп
осы сұраққа қатысты әр түрлі мемлекеттердің ... ... мен ... жалпы қабылданған басқарушы принциптеріне көңіл аударады [5, 5-
7б.].
Заңдар мен сот ... ... ... ... ... ... өз ұсыныстарын негіздеуді сұрайтын анкета таратады.
Үкіметтер берген жауаптардың негізінде ХЕҰ, ... ... ... ... ... резолюция шығару мақсатында,
Конференцияда қарауды талап ететін принциптік ... ... ... Бұл ... ... ... арасында пікірталас арасында
талқыланады. Нәтижесінде нақты халықаралық ... ... ... жасалатын бірінші талқылаудан кейін, ХЕҰ ... ... ... және одан ... бір ... ... ... не ұсыныстың
жобасын жасайды. Одан кейін үкіметтерге оларды түсіндіру жөнінде ... ... ... ... ... мүшелері соңғы
мәтіндерді қабылдайды».
Компаративтік әдіс, сондай-ақ, ең төмен ... ... ... де ... ... ... - деп ... Валтикос
– бұл осы Конвенция шешімдерін бекіткен (немесе бекітпеген) ... ... ... ... ... көрініс табады. Кейде
халықаралық стандарттар бұл мәселеге қатысты мемлекеттік заң ... ... үшін ... ... ... ... ... құрал ретіндеАссоциациалар еркіндігі аса
маңызды болып табылады. ассоциациялар ... ... ... орын ... ... негізгі құжат 1948 жылғы (№87) 114 мемлекетпен бекітілген,
ассоциациялар еркіндігі Ұйымға қатысты Құқықтарды қорғау туралы Конвенция
болып ... Ол, ... мен ... ешқандайда бір
айырмашылықсыз, алдын-ала ... ақ ... өз ... ... құру немесе оған бірігу құқығына ие болатынын бекіткен.
Конвенция сондай-ақ, ұйымдардың өз Конституциялары мен ережелерін жасау
мен ... өз ... ... ... және өз ... ұйымдастыруға
құқықты болатынын ескертеді, олар мемлекеттік биліктің өкімімен таратылуға
немесе ... ... ... немесе Конференция құруға құқықты
және осындай ұйымдар Халықаралық ұйымдармен бірігуге ... бар ... 87 ... ереуіл жасау құқығын тікелей бекітпегендіктен бұл мәселе
бойынша прецедентті құқық ... ... ... одан әрі ... ... 61-78, ... .
Кәсіподақ ұйымдарының іс-әрекеттер еркіндігі, көп жағдайда өз
елдеріндегі азаматтық бостандықтар ... ... Бұл 1970 ... ... ... қабылдаған резолюцияда көрсетілді.
1949 жылы (№ 98) Ұжымдық келіссөздерді ұйымдастыру мен жүргізуге ... ... ... ... 1949 (№ 98), ... (кемсіту) әрекеттеріне қарсы және кәсіподақ ... ... ... ... мен ... ... ... ол,
сондай-ақ, кәсіпкерлер мен қызметкерлер арасындағы ұжымдық ... ... ... ... ... ... (№ 135) Конвенциясы және №143 Ұсыныс кәсіпорындардағы
жұмыскерлер өкілдеріне берілетін қорғау мен ... ... ... ... жұмыскерлері Ұйымының конвенциясы (№ 141) және ұсынысы
(№ 149) осындай ұйымдар үшін ... ... ... және ... ... өсуін қолдау саясатын қамтиды. 1978 жылғы ... ... ... ... (№ 151) және ... (№ 159) ... ұйымына берілетін құқықпен ... ... ... ... байланысты. 1981 жылғы конвенция (№ 154) және ұсыныс
(№ 163) ұжымдық келіссөздер жүргізуге ... ... Бұл ... екі ... конвенция бар. 1930 жылғы еріксіз
немесе міндетті еңбек туралы конвенция (№29-көп мемлекеттермен бекітілген
130 мемлекет) – еріксіз ... ... тйым ... ... және оны ... ... ғана және ... жаза ретінде пайдалану бірқатар шарттарға
және кепілдіктерге байланысты. 109 ... ... 1957 ... ... ... еңбек туралы конвенцияның саяси ықпал немесе тәрбиелеу құралы
ретінде; ықтиярсыз ... кез ... ... ... ... ... немесе
тәрбиелеу құралы ретінде; немесе орныққан саяси, әлеуметтік, экономикалық
жүйеге қарсы саяси көзқарастың ... ... ... ... ... ... шарасы ретінде; жұмысшы күшін елдің экономикалық жағдайын көтеру
үшін жұмылдыру және ... ... ... тәртібін сақтау құралы
ретінде; ереуілге қатысқаны үшін жаза құралы ... ... ... ... дін ... мен қай ... ... қарай дискриминация
(кемсіту) шарасы ретінде белгіленген еріксіз еңбектің кез келген түрін
шұғыл түрде және ... ... ... ... пен қызмет саласындағы дискриминация. Негізгі құжат – 1958 жылғы
(№ 111) Еңбек пен ... ... ... ... ... 120 ... ... Конвенция дискриминацияны мүкіндіктер
теңдігінің немесе еңбек пен қызмет саласындағы қатынастарының ... ... алып ... ... ... ... ... саяси пікірі,
шетелдік немесе әлеуметтік шығу тегі белгілері бойынша жүргізілетін ... ... ... ... ... беру деп анықтайды. Егер жұмыс
ерекшелігіне тән, сондай-ақ ... ... зиян ... ... ... ... орынды күдік туғызатын тұлғаның бағалануынан
туындайтын (егер оның аппеляция беруге және ... бір ... ... көмектесу шараларына құқығы болған жағдайда) талаптар дискриминация
ретінде дәрежеленбейді. Конвенция және оның қосымша ұсынысы дискриминацияны
болдырмауға ... ... ... [28, ... ... (№ 100) тең ақы ... туралы Конвенция мынаны ескереді,
әрбір мемлекет ұлттық әдістер арқылы ақы төлеу ... ... ... ... үшін ... мен ... тең ақы ... принципін қолдану
кепілдігімен қамтамасыз етуге тиіс.
Отбасылық міндеттемелері бар әйелдердің жұмыспен қамтылуы ... 1965 ... ... (№ 123) ... 1981 жыл ол ... бар еңбешілердің – еңбекші ерлер мен әйелдердің тең
мүмкіндіктері ... ... (№ 156) және ... (№ ... [26, 139б.]. ... ... ... мәселелеріндегі
апартеидке байланысты 1964 жылы Халықаралық Еңбек Конференциясы Декларация
қабылдады, ол 1981, 1988 және 1991 ... ... ... апартеид
саясатын айыптады және Оңтүстік Африка Үкіметін одан бас тартуға шақырды.
Конференция, ... ... ... ... жоюдың толық
бағдарламасын бекітті. Оңтүстік Африкадағы негізгі конституциялық және
саяси өзгерістерді және ... ... ... ... ескере отырып,
Декларация 1994 жылы Халықаралық Еңбек Конференциясымен ... ... шын ... ... халықаралық деңгейде реттеудің
мүмкіндігі болмағандықтан 1928 және 1951 жылдары ең төменгі жалақы деңгейін
реттейтін әр түрлі ... мен ... ... ... ... ... № 131 Конвенция және № 135 ... ), ... ... ... әрекет ықпалына түсетін қызметкерлердің барлық тобына қатысты.
Жалақы төлеудің шарттары мен еңбек келісімшартының пункттерін ... ... ... ... ... реттеледі. 1992 жылы жұмыс беруші ақы
төлеу қабілетінен айрылған жағдайда ... ... ... ... ... (№ 173) мен Ұсыныс (№ 180) қабылданды [26,
140б.].
Жұмыстың жалпы ... 1919 жылы ХЕҰ ... күні 8 ... ... жұмыс уақыты 48 сағаттан аспауға тиіс деген Конвенция қабылдады
(кейбір ерекшеліктерді есептемегенде). Бұл ... ... ... мен ... де, оның беделін ешкім жоққа шығара алмады. ХЕҰ
Конвенциясына сәйкес (№ 47, 1935 ж.), ... ... ... ... ... 1962 жылы жұмыс уақытының ұзақтығын қысқарту туралы ХЕҰ Ұсынысы (№
116) 40 сағаттық жұмыс аптасына сійкес ... ... қол ... ... ... ... ... қысқарту принципін белгіледі.
1979 жылы қабылданған Конвенция мен Ұсыныс көлік қатынасы ... ... ... ... 171 ... және № 178 ... (1990 ж.) түнгі сағаттардағы жұмыс
шарттарын белгілеп, оның ұзақтығымен үзілістерін реттейді.
№ 14 (1921) және № 106 (1957 ... ... мен ... мен
әкімшілік қызмет салаларында жұмыс істеушілер үшін ... 24 ... беру ... ... № 103 (1957 жылғы) Ұсыныс аптасына кемі 36
сағат демалыс беруін ескереді [26, 139-140б.].
Ақысы төленетін мереке күндеріне байланысты ... кемі 6 рет) ... (№ 52) 1936 жылы ... Ал, 1954 жылы № 98 ... бұл
мерзімді 2 аптаға дейін ұзартты. 1974 жылғы № 132 Конвенцияны тексеруден
кейін, жыл ішіндегі мереке күндерінің ... 21 ... ...... (1974 ... және № 148 Ұсыныс төленетін оқу демалысы туралы
ескертті. ... бос ... ... және ... ету ... 1924, 1956 және 1961 ... ... ... мен ... ... Көп актілер саны
қазметкерлердің еңбек шарттарымен денсаулық қауіпсіщдігін реттейді. Олардың
кейьілреулері саясаттың, заңдардың және ... ... ... ... шараларын қамтамасыз етудің жалпы бағыттарын
белгілейді (№ 155 Конвенция және № 156 Ұсыныс 1981 жыл). № 161 ... № 181 ... (1985 жыл) ... ... ... құру және ... ... (жазатайым) жағдайлардың алдын-алу
шараларын ескертеді (№ 174 Конвенция және № 181 ... 1993 жыл). ... ... улы ... немесе зиянды өндірістік процес терден
қорғау шарттарын тағайындаған, олар: радиоактивті сәулелердің ... ... ... ... ... ... қауіпті
жабдықтар, ауаның ластануы, шу және ... ... ... сауда саласында әкімшілік басшалықта, құрылыста, шахта кенінде,
доктармен теңіз кәсібіндегілерге ... ... ... ... ... апатқа ұшырау немесе кәсіби кеселге шалдығуына байланысты
өтемақы төлеу саласында стандарттандыру жүргізіледі. Бұл ... ... ... (1980 жылы ... кәсіби кеселдердің ұзартылған
тізімімен) 1964 ... № 121 ... және № 121 ... көрсетілген.
Кәсіби науқастыққа шалдыққан жағдайдағы төлемақы төлеу жүйесі зиянды кәсіп
жұмыскерлерінің келісімшартында ... ... ... ... ... кепілдіктер. 1919 және 1936 жж ... ... ... ... ... ... мүдделерін
қорғау бойынша бірқатар актілер ... 1944 ... ... ... жалақысын сақтау жәіне қажетті көлемде медициналық көмек көрсету
мақсатымен әлеуметтік сақтандыру саласы едәуір ... ... ... толық тізімі № 102 Конвенцияда (1952 жыл) берілді.
әлеуметтік сақтандыру бағдарламасына 9 ... ... ... ... науқасқа шалдыққан жағдайда нақты бір жеңілдіктер, жұмыссыздық
жағдайындағы жәрдемақы, өндірістік жарақаттар алған ... ... ... ... ... және ... ... жәрдемақы. Содан
бері әлеуметтік сақтандару жүйесіне тек соңғысынан басқа барлық пункттер
бойынша прогрессивтік ... ... (103, 121, 128, 130, ... 1967, 1988 ... жылғы № 118 және 1925 жылғы № 19 Конвенциялар мен ... ... ... ... (жазатайым) әлеуметтік сақтандыруға
ұлтына қарамастан құқық теңдігі берілуі қамтылады. № 102, 157 (1982 жыл ... және № 167 ... (1983 жыл) ... ... ... ... бойынша құқықты пайдалану кепілдігін белгілейді.
Әлеуметтік саясат саласында жүйеленген үкімет қызметін жандандыру үшін
бірнеше актілер қабылданды (мысалы № 117 Конвенция 1962 ... 1977 ... ... ... ... құқықтарымен әлеуметтік саясаттың
үш жақты Декларациясы қабылданды.
Өндірістік қатыснастар ... ... ... ... ... ХЕҰ өндірістік қатынастардың басқа да қырлараымен
айналысады, ... ... ... ... және ... қабылдау деңгейіндегі кооперация, өндірістік және ұлттық
деңгейдегі кеңес берулер, кездесулер өткізу және ... ... ... ... ... ... ... ынтасы арқылы жұмыстан
шығаруға байланысты ... ... 1963 ... № 199 Ұсыныста қаралды, ал
енді олар 1982 жылғы № 158 Конвенциямен № 166 ... ... ... мен еңбек келісімшарттарын жасасу. Бұл мәселеде халықаралық
ережелер басты 2 ... ... ... ауыр ... ... ұмтылыс және жұмыс істейтін әйелдерді ерлер құқықтарына
тең ... ... ету ... ... ... негізгі ережелердің бірі оларды өндірістік
салада ... ... ... жұмыс істеуге тыйым салу болып
табылады.Бұл ... ХЕҰ 1906, 1919, 1934, 1948 жж ... ... ... ережелерге тым жиі тексеру жүргізудің мақсаты – бұл ... ... ... қамтамасыз етудің әрекеті еді. 1948 жылғы
келісімнің хаттамасы және 1990 ... ... ... ... жұмыс
шарттарын реттеу жөнінде ережеде түнгі мерзімдегі әйелдердің ... да) ... шек қою ... ... ... ... ... № 3 1952 жылғы № 103 және 1935 жылғы № 45 Конвенциялар жаңа
босанған әйелдер мен жер асты ... ... ... ... ... ... Конвенцциялар қорғасын бензин сияқты
зиянды зат тардың өндірістік қауіпсіздік ... ... ... ең ... ... шектеуді реттейді.
Бала және жасөспірім еңбегін пайдалану. Өндірістік қатынастардың бұл
саласы ең бірінші болып ... ... ол ... ... ең ... жас шамасын белгілеу болды. 1919 жылдан бері бірнеше
Конвенциялармен 14 жасқа толғаннан жұмысқа жалдау мүмкіндігі реттелген ... ... бұл тек 15 ... дейін өзгертілді. Осы салаға тікелей
қатысы бар оншақты ... ... ... түсті, оның нәтижелері 1973
жылы № 138 Конвенцияда белгіленеді. Онда ең ... жас ... ... ... ... 15 ... кем болмауға тиіс еді (дамушы елдерде –
14 жас), ал ... және ... ... ... – 18 ... ... ... Қосымша Ұсыныс жұмыс істейтін балалардың жасы 16-дан кем
болмауға тиіс ... ... ... ... ... ... ... медициналық куәландыру және түнгі тәулік мезгілінде бала
еңбегін пайдалануға тыйым салу реттеледі [39, 4-9б.].
Зейнет жасына жеткен ... 1980 ... № 162 ... ... ... жұмыскерлерге тең мүмкіндіктерді, белгілі бір жасқа
жеткеннен кейін жұмыс істеудегі ... ... мен ... ... ... ... ... астам Конвенциялар мен
Ұсыныстар теңіз көлігі жұмыскерлерінің жалдануындағы әр түрлі қырлары мен
әлеуметтік сақтандыруды реттейді. ... ... ... ... ... ... мен кеме ... өкілдерінің осы салаға тән
кейбір ерекше шарттарды сақтау арқылы қатысуымен ... ... ... № 147 ... ... ... ... еңбек қызметінің жалпы
шарттарын белгілейді. Басқа актілер балық аулаушы кемелер командалары мен
док жұмыскерлерінің ... ету ... ... ... ... ауыл ... ... секторларындағы
жұмыскерлердің еңбек әрекеттері шарттарын белгілейді және ... осы ... ... ... ... ... ... мақсаты байқалады, мысалы ассоциациялар ұйымдарын құру
және әр түрлі өтемақыға берілетін құқықтарға ... (1921 ... № 11 ... 12 ... ... ... ауыл шаруашылығындағы еңбектің
ерекшелігін реттейді. Ерекше тәртіпте плантацияларда жұмыс істейтіндердің,
сондай-ақ, арендаторлар мен сыбағаластардың (1968 ... № 132 ... ... ... ... (1958 ж. № 110 ... № 110 Ұсыныс және 1982
жылғы ... ... және ... елдердің жергілікті халық өкілдерін қорғау және
интеграциялау саласында істейтін басқа да ... ... ... ... № 107 ... мен № 104 ... ... құжаттар болып
табылады. Конвенция 1989 жылғы ... ... ... № 169 ... ... және ... ... Онда интеграция мақсаты қойылмады,
бірақ ол халықтардың құқықтарын қорғау, тұтастығын құрметтеу және жерді
иелену құқығы ... ... ... емес ... ... тартуда жергілікті жұмысшылардың
мүдделерін қорғау, олармен ұзақ мерзімді келісімшарттар жасасу ... ... ... үшін айып ... ... және ... метрополияға жатпайтын аумақтарда ерекше жағдайларды белгілейтін
мақсат қойған ... ... ... ... кезде маңызын
жоғалтты. Мына ... еске ... ... ... ... тәрбиешілердің еңбек ету жағдайын реттейтін 1977 ... ... ... мен № 157 ... № 151 Конвенция мен № 159 ... ... ... ... еңбек ету жағдайын реттейтін 1994 ...... мен № 182 ... ... Бұл саладағы негізгі құжаттар – 1949 жылғы № ... ... ... ... және 1975 ...... ... мен көзқарас теңдігін қамтамасыз ету
туралы Конвенция (қосымша). Бұл актілердің міндеті – ... ... ... ... ... және көмек көрсету, жұмысқа тартудың
шарттарын сақтау, заң ... ... ... және ... ... заңсыз шеттен әкелуге қарсы бағытталған
шараларды қамтиды. Екі Конвенцияның да ... ... бар. ... ... ... ... құқықтарын қорғауға қатысы
бар Актілер, келтірілген [26, 145б.].
ХЕҰ Конвенциялары ... ... ... ... ... ... ... мерзімдік есеп беру
ХЕҰ Басқару органы ХЕҰ Конвенциялары мен ... ... екі ... есеп ... ол бар ... 1979 ж. және 1987 ж. ... (оның ішінде, келісімдердің және оларды тексерулер ... ... және ... ... мүмкін тақырыптарын белгілеуге
мүмкіндік жасады. 1987 жылғы жіктеу [25, 2-5б.]. Басым болып саналатын 89
Конвенция мен 81 ... ... Көп ... 28 ... бұл
тізімдітолықтыруы әбден мүмкін. Келесі есеп берудің дайындығы бойынша жұмыс
жүріп жатыр, онда ескірген Конвенцияларды жою ... ... ... Бұл ... ... дейін, басшылық 20-дан астам ескірген
Конвенциялар ... есеп ... ... жоқ жөнінде шешім қабылдады.
Конвенциялар мен Ұсыныстар ХЕҰ ... ... ... жалпыға бірдей жəне тұрақты бейбітшілік орнатудағы
маңызын ескеріп; Экономикалық дамудың маңызды екенін, бірақ теңдікті,
əлеуметтік дамуды қамтамасыз ету жəне ... жою үшін ... оны ... ... ... саясаты, əділеттікті жəне
демократиялық институттарды қолдауға бағытталған əрекетінің ... ... ... ... ... шығармашылық қызметі, техникалық
ынтымақтастық саласындағы барлық зерттеушілік əулетін, атап
айтқанда, жұмыспен қамту, ... ... жəне ... ... бойынша,
толықтай пайдаланып, əлеуметтік-экономикалық дамудың ғаламдық ... ... ... пен ... ... бірін бірі қолдап
кең ауқымды, тиянақты дамуға жағдай жасауына қол жеткізуі керек екендігін
ескеріп; ХЕҰ-ның аса ... ... ... ... ... ... ... тұрған мəселелерге ерекше назар аударуы,
жəне халықаралық, аймақтық жəне ұлттық деңгейде олардың ... ... ... ... жəне ... жəне ... ... бағытталған саясат жүргізуге ықпал жасауы керек екендігін ескеріп;
əлеуметтік прогресс пен экономикалық даму ... ... ... ... ... негізгі қағидалар мен ... ... ... ... ол ... ... өз мүмкіндіктерін толық пайдалану
нəтижесінде қол ... ... өз ... ... жəне тең ... ... ... беретіндігін ескеріп; ХЕҰ-ның өз ... ... ... жəне ... еңбек нормаларын қабылдау жəне қолдану
саласындағы ... ... ... ... жəне оның ... аясында
негізге алынатын, жарғылық қағидаларын білдіретін əрекетіне жалпылай қолдау
көрсетіліп отырған халықаралық ұйым ... ... Өсіп келе ... ... ... жағдайында Ұйым Жарғысында жарияланған негізге
алынатын қағидалар мен құқықтардың өзгермейтіндігін растаудың, жəне олардың
жаппай сақталуына ... ... ... да қажет екендігін ескеріп;
Халықаралық еңбек конференциясы:
а) ХЕҰ-ға еркін ... ... ... ... ... ... ... қағидалар мен құқықтарды мойындады,
жəне өздеріне бар құралдарды жəне өздеріне тəн ... ... ... ... ... қол жеткізуді міндетіне алды;
б) бұл қағидалар мен құқықтар Ұйымның өзінде де, одан ... ... ... ... ... ... ... нақты құқықтар ... ... ... ... ... ... бұл Конвенцияларды бекітпеген күннің өзінде,
Ұйымға мүше ... осы ... пəні ... ... ... ... ... оларды қолдануға жəне жүзеге
асыруға міндеттеме алғандығын хабарлайды, атап айтқанда:
а) бірігу бостандығы жəне ұжымдық ... ... ... ... ... ... жəне ... еңбектің барлық түрін жою;
в) бала еңбегінде қатаң тыйым салу;
г) еңбек жəне еңбекпен айналысу саласындағы кемістуге жол ... ... ... жəне ... ... толық
пайдаланып, оның ішінде сырттан ресурстар тартып, сондай-ақ ХЕҰ Жарғысының
12 бабына сəйкес ... ... ... ... ... қолдай
отырып, Ұйымының өз мемлекеттерінің-мүшелерінің анықталған жəне білдірген
мұқтаждарын қанағаттандырудағы ... ... ол ... Конвенциялардың негізге алынатын қағидаларды бекітуге жəне қолдануға
жағдай тудыратын техникалық ынтымақтастық пен ақыл ... ... ... ... ;
б) бұл Конвенциялардың барлығын немесе кейбіреулерін бекіте алмайтын,
осы Конвенциялардың пəні ... ... ... ... ... принциптерді сақтауда, қолдануда жəне жүзеге асыруда тікелей көмек
көрсету арқылы;
в) ... ... жəне ... ... ... жасау əрекетін іске асыруға көмектесу арқылы орындалады.
Осы ... ... ... ... ету үшін оның ... ... табылатын төменгі тіркемеде келтірілген, Декларацияны жүзеге
асыруға ... ... ... де ... механизм іске қосылады деп қаулы
етеді.
Еңбек нормаларының сауда-протекционистік мақсатта пайдаланылмайтындығы
жəне осы ... жəне оны ... ... ... мұндай мақсатта
ешнəрсе пайдаланылуға тиіс емес екендігін; жəне де осы ... мен ... ... ... ... ... ... мен қандай да бір
елге залал келтіру үшін ... тиіс емес ... атап ... іске ... механизмі.
Жалпы мақсаты:
1. Төменде келтірген іске асыру механизімінің ... – ХЕҰ ... ... декларациясында жарияланған жəне осы Декларацияда құптау
тапқан, негізге аларлық қағидалар мен ... ... ... ... ... ... Тек ... сипатындағы бұл мақсатқа сəйкес осы механизм техникалық
ынтымақтастық жөніндегі ... ... Ұйым ... ... ... үшін қай салада қолданылатындығын анықтауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... жəне ... ... жасалмайды; тиісінше, бұл бақылау механизмдерінің əрекеттік
жүйесіне кіретін ... ... іске ... бұл ... ... ... ... қаралмайды.
3. Осы механизмнің төменде келтірілген екі ... ... бар: ... ... ... ... Конвенцияларды жүзеге
асыру жөніндегі жыл сайынғы шаралар Жарғының 19 ... 5 е) ... ... ... ... ... əкеп соғады; ғаламдық
баяндама Жарғыға ... ... ... ... тиімді нəтижелер
алуға мүмкіндік береді.
Негізге алынатын, бірақ бекітілмеген конвенцияларға қатысты жыл сайынғы
шаралар. Қолдану мақсаты жəне өрісі.
1. Əкімшілік кеңесі 1995 жылы ... төрт ... ... орнын барлық
негізге алынатын Конвенцияларды əлі ... ... ... сай ... ... жеңілдетілген процедуралар көмегімен
жыл сайын өткізуге мүмкіндік тудыру.
2. Бұл рəсім осы Декларацияға көрсетілген ... ... ... ... ... төрт ... жыл сайын қамтиды.
Жұмыс тəртібі жəне əдісі
1. Бұл рəсім ... ... 19 ... 5е) ... ... ... ... негізделеді. Баяндамалардың
формулалары ... ... ... ... ... ... ... олардың заңдарында жəне практикасында орын алу
мүмкін барлық ... ... ... ... 23 ... жəне
қалыптасқан практиканы ескере отырып алуға болатындай етіп жасалынады.
2. Бұл баяндамалар ХЕБ-де өңдеу болатындай түрде əкімшілік ... ... ... қажет ететін кез келген ... ... ... осы ... ... ... ... үшін ХЕБ
əкімшілік кеңес осы мақсатта тағайындаған сарапшылар тобына ... ... ... ... ... ... ... кеңесте
талқылау барысында қажетті немесе пайдалы болатындай түсініктеме, өздерінің
баяндамаларындағы ақпаратқа ... бере ... етіп ... ... рəсіміне өзгертулер енгізу мəселесін қарау қажет.
Ғаламдық баяндама Қолданудың мақсаты жəне өрісі
1. Бұл баяндаманың мақсаты негізге алынатын қағидалар мен ... ... үшін ... төрт ... ... оның динамикасына жалпы
түсінік беру жəне Ұйым ... ... ... ... үшін ... ... ... шаралар жоспарларын орындаудағыны атап
айтқанда олардың ... үшін ... ішкі жəне ... ресурстар
тартудағы басым бағытты анықтау үшін негіз құру.
2. Баяндама жыл сайын негізге алынатын қағидалар мен ... ... ... ... ... ... отырады.
Дайындау жəне талқылау тəртібі
1. Жауапкершілігі Бас директорға жүктелген бұл баяндама ресми ... ... ... ... ... ... ... негізінде
дайындалады. Негізге алынатын Конвенцияларды ... ... бұл ... ... ... жыл ... ... жүзеге асыру
барысында алынған нəтижелерге тіреледі. Тиісті Конвенцияларды
бекіткен ... ... ... ... 22 ... сəйкес
қаралған баяндамаларға негізделеді.
2. Бұл баяндама Бас директордың баяндамасы ретінде үш жақты ... ... ... бұл ... өз ... ... сəйкес ұсынылған баяндамалардан басқа тəртіпте талқылай алады. ... ... ... ... ... ... сессиясында осы талқылаудың
негізінде техникалық ынтымақтастық жөніндегі шаралардың жоспарына қатысты
қорытынды дайындайды, ал ... ... төрт жыл бойы іске ... ... ... ... ... пен Конференцияның Регламентіне алдағы ережелердің
орындалуы үшін қажетті түзетулер енгізу ... ... ... ... ... ... негізінде іске асырудың бұл
тетігінің жұмысын уақытылы қарайды жəне баяндалған ... ... баға ... [29, ... кезде Қазақстан Республикасымен ХЕҰ-ның 19 ... келе – ... ... Ұйымының халықаралық еңбек құқығында
алатын орны кең екенін жоғарыда ... ... ашып ... ... Еңбек Ұйымына 1993 жылы мүше болды 1995 жылдан бастап ХЕҰ
Қазақстандағы Өкілдігі жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... Үкіметіне, жұмыс
берушілер (кәсіпорын иелері) және еңбекшілер (кәсіподақтар) ұйымына еңбек
қатынастары, Жұмыспен ... ... ... саласында практикалық
қолдауды қамтамасыз ету болып табылады.
ХЕҰ халықаралық еңбек нормаларын ратификациялау мен оларды орындауға
қажетті ... құру және ... ... ... да бағытталған,
арнайы оқу бағдарламалармен ... ету ... ... ... жәрдемдеседі.
Еңбекті қолдану және халықты жұмыспен қамту саласындағы ... ... мен ... ету ... ... ... бөлінеді. Заң алдындағы теңдік оның бірінші өлшемі ретінде
ескерілген. Оның маңызы, кемсітушілікке жол ... ... ... түрде
бекітілуін, халықаралық міндеттіліктер көлемінде, заңнамалық актілерді
қабылдауды жүзеге асыратын органдарға ... ... ... мен ... – кез ... ... жеке бостандығына мемлекет
тарапынан кепілдіктің берілуін анықтау болып табылады. Кез келген шектеу,
объективті ... ... ... ... ... ... ... доктаринасының екінші өлшемі барлық тұлғалардың қандай да бір
айырмашылықтарына қарамастан олардың теңдігін универсалдық ... ... ... ... үшінші өлшемі жекелік негіздегі ... ... ... ... Соған сәйкес кемсітушілікті
шектеуді, не, яғни тең мүмкіндіктерді жүзеге асыруды қиындатуға бағытталған
әрекетке жол бермеу ... ... ... ... ... ... ... қолдану, заңнамалық тәртіпте, жеке тұлғалардың
мүмкіндіктерімен күш жігерін толық ... ... ... ... сәйкес
шара қолданбауды бұл доктрина қабылдамайды. Тең қатынас доктринасы ... ... ... жоя ... оны ... ... беру ... қағидаттарға қайшы келетін тәсіл ретінде қаралады.
Қазақстан Өкілдері көрнекті және практикалық тәжірибе алу ... ... ... халықаралық конференциялардың жұмысына, семинарларға,
симпозиумдарға шақырылып тұрады.
Туриндегі ХЕҰ халықаралық Оқу Орталығындағы оқу ... ... ... жетілдіруге пайдалы. Оқу орталығында тұрақты негізде ... ... үш жақ ... ... ... ... туралы заң жобасының, халықты ... ... ... ... ... қорғау саласындағы қамсыздандыру туралы заң ... ... және ... да ... жобасының сараптамасын жасап,
халықаралық еңбек нормативтеріне негізделіп Қазақстан Республикасының
Үкіметіне түсініктер, ... ... ХЕҰ адам ... ... ... ... бекітті.
Бұл қауымдастық еркіндігі және коллективтік келіссөздер (№№ 87 және
98 Конвенциялар), еріксіз еңбек (№№ 29 және 105 ... ... ... ... (№№ 100 және 111 ... балалар еңбегі (№ 138
Конвенциясы) бойынша Конвенциялар.
2010 жылы Женевада ... ... ... үш ... Халықаралық еңбек ұйымымен 2010-2012 жылдарға ... ... ... қол қойды.
Аталған бағдарлама дүниежүзілік қаржы және экономикалық дағдарысты
ескере отырып, әлеуметтік-еңбек қатынастары ... ... ... ... ... ... ... Бағдарлама
Мыңжылдық даму мақсаттары ережесімен және даму мақсатында көмек көрсету
жөніндегі БҰҰ Шеңберлік ... (UNDAF) ... ... Қазақстан Республикасының 2030 жылға ... ... 2024 ... ... ... орнықты дамуға өту
Концепциясы және ... ... ... және ... ... министрлігінің 2010-2014 жылдарға арналған Стратегиялық жоспар
сияқты ... орта ... және ұзақ ... ... ... ... негізделген.
Ынтымақтасудың басым бағытының негізінде жұмыс орындары туралы ... ... ... ... ... алға қойылған мақсаттарға және үш бағыт бойынша
нәтижелерге қол жеткізу үшін ... ... ... мен стратегиялар
нақты тұжырымдалған:
- халықаралық стандарттарға сәйкес еңбек ... ... ... ер мен әйелдердің тиімді жұмыспен қамту және ... ... ... ... және ... диалогты одан әрі дамыту.
Бағдарламаны іске асыру бойынша ХЕҰ және ... ... ... ... ынтымақтастығы нәтижелерге қол
жеткізуді және әлеуметтік-еңбек ... ... ... ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес
еңбек рыногының бірыңғай ақпараттық базасын қалыптастыру жұмыспен қамту
саласындағы ... ... ... бірі ... ... және ... ... есебінен қаржыландырылатын халықты жұмыспен ... ... ... ... қатар орталық атқарушы органның
қызметін ... ... ... ААО ... ... ... және
кедейлік бойынша мемлекеттік саясатты жүзеге асыруға, нақты адамның өмір
сүру ... ... аз ... ... оның ... ... ... және т.б. бойынша әлеуметтік көмек көрсетуді
қамтамасыз ету қарқынын қадағалауға бағытталған. 2003 ... ... ... ... ... ... және жұмыс берушілерге электронды
қызмет көрсету жүзеге асырылуда. Жұмыспен қамту саласында ... ... ... ... халыққа толық-қанды ақпараттық қызмет көрсету
мақсатында ҚР Еңбек және ... ... ... ... веб-сайты үнемі жетілдіріліп отырылады.
Жоғарыда аталған жүйенің негізгі функционалдық қызметі – азаматқа және
жұмысберушіге интерактивті режимде қарым қатынас жасауға, жұмысқа тұру ... ... ... жариялайтын бос жұмыс орындары туралы
мәліметтер алуға және өзі туралы деректерді ... ... ... бос ... ... ... іздеуге, түйіндеме орналастыруға және
тіркелген жұмыс күшінің рыногы туралы білуге мүмкіндік бар. Бұл ретте ... ... ... ақпаратты халықты жұмыспен қамту мәселелері бойынша
уәкілетті органдар да, жұмыс берушілер де өз ... ... күні ... ... электронды ақпараттар банкін шет
елдік жұмыс күшін тартушы жұмыс ... ... ... ... ... да ... Жүйе Қазақстан Республикасы электронды Үкіметінің
базалық құрамына еніп отыр, жұмыс ... тез ... ... ... ... ... ... оң әсерін тиізіп отыр.
Аудан аралық және облысаралық жұмысқа орналастыру мәселелерін шешу үшін
еңбек рыногы туралы республикалық ... ... ... жер ... ол өз кезегінде жетіспейтін еңбек ресурстары мәселелерін шешуге
және жұмыспен ... ... ... ... ... жылы Орталықтың серверлік ... ... "Жол ... ... ... ... Бұл веб-
сайттың міндеті мемлекет Басшысының 2009 және 2010 жылдардағы Жолдауын
жүзеге ... ... ... қарсы шараларды орындау аясында жұмыспен
қамту және кадрларды қайта даярлау ... ... ... үшін ... ... трансферттердің, ағымдағы мақсатты трансферттердің
қолданылуы жөнінде жедел және нақты ... ... ... ... ... ұйымы жұмыс орнында (ХЕҰ) ... ... ету ... жаңа ... ... ... Бұл жұмыс
бір жылға созылады, деп хабарлайды агенттік БҰҰ ақпарат ... ... ... ХЕҰ ... жыл ... өткізілетін конференция қатысушыларына,
жұмыс орындарындағы жағдайлардың ерлер мен ... ... әсер ... ... ... Жыл бойы ер ... мен әйелдердің өз
құқықтарын қорғау, тиісті әлеуметтік және жеңілдіктерге қол ... ... ... ... Жалпы 12 тақырып бойынша сараптама жасалып,
соның ішінде екі әр түрлі жынысты адамдардың жұмыс орындарына қол жеткізу
мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... біз барлық әйелдер мен ер адамдардың лайықты
жұмыс орындарын алуы үшін күресіп жатырмыз", - деп ... ХЕҰ ... Хуан ... Ол атап ... соңғы жылдары гендерлік
теңдікті қамтамасыз ету жағынан айтарлықтай жетістіктерге қол жеткізілді,
алайда әйелдерді алалауға әлі жол ... ... ХЕҰ ... еңбекпен
қамту саласындағы үрдістері жөніндегі баяндамасында айтылғанындай, ... ... ... ... ... аз ... ... істейді немесе
ер адамдармен бірдей міндеттерді ... ... ... ... еңбекақы
алады. ХЕҰ басқа баяндамасында атап өтілгеніндей, тіпті Еуропада да ... ... ... ақша ... Еуропалық одақ мемлекеттерінде бір сағаттық
жұмыс бойынша ... мен ... ... ... 15 ... құрайды.
Ұлыбританияда жүкті болуына ... ... 30 ... ... ... Олардың тек 3 пайызы ғана енбекпен қамту мәселесі бойынша
ұлттық трибунал орындарына шағым түсіреді. 2007 жылы ... ... ... саны әйелдерден 600 ... ... ... ... жылы ... ... әйелдердің 81,6 млн жұмыссыз болды. 36,1 ... ... ... ... ... 46,3 пайызы қызмет көрсету саласында
еңбек етеді [41].
Қазақстан ... ... және ... әлеуметтік қорғау министрлігі
халықты жұмыспен қамтудың өңірлік шараларын жүзеге асырушы жұмыс ... ... ... "Жол ... ... ... және
қолдауды жүзеге асырып келеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР МЕН НОРМАТИВТІК
ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕР:
1. Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 30 ... ... ... ... ... ... және толықтырулармен). Алматы, Жеті
жарғы, 2011.- 37 бет.
2. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 15 мамырдағы № 251-III ... ... ... (2010 ... 19 ... ... енгізілген
өзгерістер және толықтырулармен) // Қазақстан Республикасы Парламентінің
Жаршысы, 2007 ж., мамыр, № 9 (2490), 65-құжат.
3. Ләйла Байшина. Права человека и ... ... Заң ... 2006. – 35 ... ... ... прав ... руководитель авторского коллектива ... ... ... ... наук Е. А. Лукашева.-М.:
Издательство НОРМА, 1996. – 181 с.
5. N. Valticos and G. Von ... ... Labour Law. 3d ... ... Herbert Feis “International Labour in the Light of Economic Theory”,
1927, reproduced in Werner ... and Duncan Campbell ... Labour ... and Economic ... ... for Labour Studies, Geneva, ... J.F. McMahon “The ... Technique of the ILO”, British Year Book
of International Law, 1965-66.
8. Сапаргалиев Г.С. ... ... ... ... ... ... ... становления суверинитета Республики
Казахстан. – Алматы: «Жеті-жарғы», 1997. – 136 с.
9. Кардаш Т.Г. ... ... в ... ... в ... рынка //
Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата юридических
наук. Алматы, типография “ Dominan Print ”, ... ... ... ... ... ... ... алғыс айтуға тиіспіз // Егеменді Қазақстан, 2005 жыл 1
қыркүйек // ... ... 2005 жыл 2 ... № 145 ... ... экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару ... ... ... ... ... ... ... 2005.- 64 бет.
12. Международное частное право: Учеб. пособие // Г. К. Дмитриева, А. ... В. П. ... Н. А. ... и др. – М.: ... 1993. – 133 с.
13. Кисилев И. Я. Сравнительное и международное право. Учебник для ... ... ... 1999. – 127 ... ... теория прав человека, руководитель авторского коллектива и
ответственный ... ... ... наук Е. А. ... ... НОРМА, 1996. – 290 с.
15. Киселев Я.Л. Охрана ... по ... ... ... - ... 1962, - 126 ... Экономический и юридический словарь под ред. А.Н. Азрилияна. – М.:
Институт ... ... 2004. –1088 ... ... Д.У. О ... ... человека и гражданина на
обращения: теория и практика правоприменения. // Сб. мат. Круглого стола
посвященного 10-летию Конституции ... ...... ... в ... 2005. – 164 с.
18. Кенжалиев З.Ж., Ким В.А. ... ... ... ... Ред.басқарған З.Ж.Кенжалиев.- Алматы: Жеті жарғы, 2008.-
120 бет.
19. Абайдельдинов Е.М. Теоретико-правовые ... ... ... международного и национального права Республики Казахстан.//
Автореферат диссертации на соискание ученой степени ... ... ... ... ... ... 2003. – 173 ... Роик В.Д. Профессиональный риск: оценка и управление. М.: Анкил. ... – 224 ... ... ... ... ... ... советского права.
М., 1974. – 128 с.
22. 2011 ... 1 ... ... ... рыногындағы тіркелгендердің
негізгі индикаторы.(Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ... 2001 ... 23 ... N 149 «Халықты
жұмыспен қамту туралы» ... ... ... РК, 2001ж, № 3, - 18
ст.
24. Қазақстан Республикасының 2011 ... 18 ... ... және ... ... министрлігінің, «2020 жылға дейінгі Стратегиялық даму
жоспары».
25. ILO: Official Bulletin, Vol. LXX, 1987. Series A, Special ... ... ... ... ... дамыған елдер
өнеркәсібіндегі салыстырмалы еңбек құқығы мен ... ... ... 1999. - 698 ... Қазақстан Республикасының 1996 ... 10 ...... Еңбек Ұйымының, 1981 жылғы №155 “Еңбек қауіпсіздігі және
еңбек гигиенасы туралы” Конвенциясын// бекіту ... ... №47 ... ... ... Қазақстан Республикасының 1996 жылғы 10 ...... ... ... 1958 ... № 111 ... пен ... саласындағы
дискриминация (кемсіту) туралы Конвенциясын// бекіту туралы» Заңы// .
29. ... А., ... Г. ... ... ... ... «Заң
Әдебиеті», 2005. – 117 бет.
30. 1994 жылғы 27 ... ... ... Жоғарғы
Кеңесінің №269-ХІІ қаулысымен қолданысқа енгізілген, 1995 жылы, 23
наурыздағы «ҚР ... ... ... ... ҚР ... ... ... Қазақстан Республикасының 1999 жылғы Азаматтық іс жүргізу Кодексі.
Алматы: Жеті жарғы, 2011.
32. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 12 ... ... ... ... тұлғалардың өтініштерін қарау туралы” Заңы.
33. 2001 жылғы 27 маусымдағы № 886 Қазақстан Республикасының ... ... ... ... қорғау Тұжырымдамасы //
Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2001., № 37, 106-құжат.
34. Қазақстан Республикасының 2010 ... 19 ...... ... ... Заңы // Егемен Қазақстан 2010.
35. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 ... 21 ...... ... ... ... 2005 жылғы 27 қаңтардағы № 68
қаулысымен бекітілген ... ... ... ... 2005 – 2007 жылдарға арналған бағдарламасы// Егемен Қазақстан
2004.
37. Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 25 ...... ... сот жүйесі мен судьялардың мәртебесі
туралы» Конституциялық Заңы (2008 жылғы 17 қарашаға дейінгі өзгерістер
және ... // ... ... ... ... ж., № 23, 410-құжат.
38. 1983 жылғы №159, Халықаралық Еңбек Ұйымының, «Мүгедектерді жұмыспен
қамту және оларды кәсіби сауықтыру туралы» ... 1973 жылы № 138 ... ... ... «Ең ... жас мөлшері
туралы» Конвенциясы.
40. 1981 жылғы №156 Халықаралық Еңбек ... ... ... ... туралы» Конвенциясы.
41. Халықаралық еңбек ұйымы жұмыс орнында гендерлік теңдікті қамтамасыз
ету жөніндегі жаңа науқанның ... ... ... ... ... әріптестік» туралы Қазақстан Республикасының заңы 18
желтоқсан 2000ж. - //Ведомости Парламента РК, 2000ж, № 22, ст. 409.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 78 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ойынның психологиялық ерекшелігі7 бет
Оқушылардың білімін, дағдылыры мен ептіліктерін анықтау әдістері32 бет
Заңнамалық метрологияның халықаралық ұйымы3 бет
Бастауыш сынып оқушыларымен дене тәрбиесі сабағын жүргізудің әдістемелік ерекшеліктері16 бет
Еңбек ұжымы7 бет
Еңбек ұжымының түрлері4 бет
Кітапхана ұжымын басқарудың психологиялық негіздері61 бет
Мұғалім мен балалардың педагогикалық процестегі ынтымақтастығы10 бет
Сынып жетекшісіның оқу-тәрбие процесіндегі міндеттері мен жұмыс жүйесі23 бет
Тәрбие жоспары және қойылатын талаптар6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь