Шарын өзені Сары Тоғай бекетінің су өтімі қыисығын тұрғұзу және ағындыны есептеу


1. Жалпы ережелер
2. Тапсырманың мазмұны
3. Жұмысты орындау тәртібі
3.1. Су өтімдері қисығын тұрғызу.
Су өтімі қисығын тұрғұзу және орташа тәуліктік су өтімін есептеу гидрометияның ең қиын және өте маңызды тапсырмаларының бірі. Күнделікті (орташа тәуліктік) су өтімін анықтау үшін жекелеген су өтімін өлшеу жұмыстары жүргізіледі. Орташа тәуліктік су өтімі тәуліктік, декадалық, айлық, жылдық жиынтық ағындыларды есептеу үшін, орташа көпжылдық ағындыны, жыл ішіндегі үлестірімін, су өтімінің сипаттамаларын, ең жоғарғы және ең төменгі ағындыны бағалау үшін қажет. Су өтімінің қисығы дегеніміз су өтімдері мен су деңгейлері байланысының кескіндемелік бейнесі. Жылдық су ағындысын есептеу үшін су өтімдерінің қисықтары 1 жылдыңдеректері бойынша тұрғызылады. Бұл жағдайда, қойылатын міндет су өтімінің дискретті өзгерісінің деректері бойынша ағынды гидрографын – жыл ішіндегі 01.01 бастап 31.12. дейінгі күнделікті (орташа тәуліктік) су өтімінің тізбегін тұрғұзу /4/.
Гидрометриялық зерттеулерде әдетте су өтімінің су денгейіне тәуелділігін Q=f(H) іздеу орын алған. Бұл жағдайда су өтімі физиқалық тәуелсіз айнымалы болып, ал су деңгейі оның функциясы болып табылады. Мұның себебі су деңгейлері жиі өлшенеді (негізінен тәулігіне екі рет), ал су өлшеу жұмыстарын жүргізудің қиындығына және көп уақыт алатындығына байланысты сирек өлшенеді /14/.
Су өтімі қисықтары өлшенген су өтімдерінің шамалары женә оларға сәйкес келетін су деңгейлері бойынша тұрғызылады.

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Әл Фараби Атындағы Қазақ Ұлттық Унмверситеті
География факультеті
Құрлық гидрологиясы кафедрасы

Курстық жұмыс

Шарын өзені Сары Тоғай бекетінің су өтімі қыисығын тұрғұзу және ағындыны
есептеу.

Орындаған
3-ші курс студенті:
Аманова Г.А.
Ғылыми жетекші:
Жампеисова С.Р.

Нерма-бақылаушы:
Қарауға жіберілді
Құрлық гидрологиясы кафедрасының
Меңгерушісі т.ғ.к., доцент:
Абдрахимов Р.Г.

________________________2008ж.

1. Жалпы ережелер
Су өтімі қисығын тұрғұзу және орташа тәуліктік су өтімін есептеу
гидрометияның ең қиын және өте маңызды тапсырмаларының бірі. Күнделікті
(орташа тәуліктік) су өтімін анықтау үшін жекелеген су өтімін өлшеу
жұмыстары жүргізіледі. Орташа тәуліктік су өтімі тәуліктік, декадалық,
айлық, жылдық жиынтық ағындыларды есептеу үшін, орташа көпжылдық ағындыны,
жыл ішіндегі үлестірімін, су өтімінің сипаттамаларын, ең жоғарғы және ең
төменгі ағындыны бағалау үшін қажет. Су өтімінің қисығы дегеніміз су
өтімдері мен су деңгейлері байланысының кескіндемелік бейнесі. Жылдық су
ағындысын есептеу үшін су өтімдерінің қисықтары 1 жылдыңдеректері бойынша
тұрғызылады. Бұл жағдайда, қойылатын міндет су өтімінің дискретті
өзгерісінің деректері бойынша ағынды гидрографын – жыл ішіндегі 01.01
бастап 31.12. дейінгі күнделікті (орташа тәуліктік) су өтімінің тізбегін
тұрғұзу 4.
Гидрометриялық зерттеулерде әдетте су өтімінің су денгейіне
тәуелділігін Q=f(H) іздеу орын алған. Бұл жағдайда су өтімі физиқалық
тәуелсіз айнымалы болып, ал су деңгейі оның функциясы болып табылады. Мұның
себебі су деңгейлері жиі өлшенеді (негізінен тәулігіне екі рет), ал су
өлшеу жұмыстарын жүргізудің қиындығына және көп уақыт алатындығына
байланысты сирек өлшенеді 14.
Су өтімі қисықтары өлшенген су өтімдерінің шамалары женә оларға
сәйкес келетін су деңгейлері бойынша тұрғызылады. Су деңгейінің қандайда
бір мәніне су отімінің белгілі бір мәні сәйкес келетін жағдайда тәуелділік
бірқалыпты бір сызықпен бейнеленеді. Мұндай тәуелділік біртекті тәуелділік
деп аталады. Сонымен қатар, бұл тәуелділік функционалды тәуелділік емес,
жуықтап бір мәнді тәуелділік екенің атап өтіуміз керек, өйткені өлшенген
су өтімдерінің нүктелері кескіндемеде бір сызықтың бойында жатпайды,
біршама бытыранқы болып түседі. Бұл бытыраңқылық бір жағынан су өтімін және
су деңгейін өлшеудің қателіктеріне екінші жағынан осы сипаттамалардың
байланысын бұзатын бірқатар себептерге байланысты.
Бірқатар жағдайларда біртекті тәуелділі бұзылады да, су деңгейін
қандайда бір мәніне су өтімінің бірнеше мәндері сәйкес келеді. Су деңгейі
мен су өтімінің мұндай тәуелділігі әртекті тәуелділік деп аталады. Q=f(H)
тәуелділігінің әртектілігі түрлі себептердің:
1) судың бірқалыпсыз қозғалысының;
2) мұздық түзілімдердің;
3) арнаны су өсімдіктерінің басуынан;
4) арнаның орнықсыздығынан (деформациялануынан);
5) айнымалы тежелудің әсерінен туындайды.
Мұндай жағдайларда Q=f(H) тәуелділігін анықтау өте күрделі жұмыс болып
табылады.
Судың ағындысы деп, қандайда бір уақыт кезеніңде тәулік ішінде,
онкүндік, ай , жыл ішінде, су тасқыны кезінде және т.б. кезендерде ағын
судың көлденең қимасы арқылы ағып өткен судың мөлшерін айтамыз. Ағынды осы
кезендер үшін орташаланған су өтімінің секундына текше метр (м3с) немесе
текше метр (м3) (ағындының үлкен мәндері км3 өрнектеледі) мәндерімен
өрнектіледі. Ағындыны сонымен қатар бір өлшем ауданнан (1км2) өткен судың
мөлшері (ағынды модулі) немесе ағынды қабатты (мм) түрінде де өрнектеуге
болады.
2. Тапсырманың мазмұны
Қандайда бір жыл үшін нақты гидрометриялық тұстама бойынша Өлшенген су
өтімдерінің кестесі.
2) Осы гидрологиялық бекет бойынша берілген жылдағы Күнделікті су
деңгейінің кестесі.
Қойылатын талап: 1) Су өтімдірінің қисығын тұрғызу.
2) Ағынды есебін жүргізу (Берілген жыл бойынша күнделікті су өтімі
кестесін құрастыру). Деректер ашық арна жағдайында біртекті Q=f(H) қисығын
тұрғызу үшін іріктеліп таңдалған.
3) Қысқы кезең үшін күнделікті су өтімін қысқы кезең үшін тұрғызылған
қисық бойынша немесе қисық сызықты интерполяция әдісі бойынша есептеу.
3. Жұмысты орындау тәртібі
3.1. Су өтімдері қисығын тұрғызу.
1) Ең алдымен бастапқы директерді талдаудан өткізу керек.
Гидрометриялық зырылдауықпен толық әдіс бойынша өлшенген өтімдері сенімді
болады, зырылдауықпен қысқартылған әдіс бойынша немесе қалтқылармен
өлшенген, сонымен қатар ағыстың жылдамдығы баяу болғанда өлшенген су
өтімдерінің сенімділігі аздау болады. Талдау кезінде судың жайылмаға
шыққандығы жөніндегі деректер анықталады және өзенде мұздық түзілімдердің
болатын кезеңі айқындалады.
2) Қисықтар өлшемі 203*288; 288*407 немесе 407*576мм миллиметрік
қағаздың бетіне тікбұрышты координаттар жүйесінде тұрғызылады. Осы форматта
су өтімдерінің Q=f(H) және олармен байланысы бар су қимасының аудандарының
F=f(H), ағыстың орташа жылдамдықтарының Vop= f(H) су деңгейіне тәуелділігі
қисықтары, өзен енінің B=f(H) және су бетінің еңістіктерінің I=f(H) су
деңгейіне тәуелділіктері қисықтарын біріктіріп тұрғұзу жүзеге асырылады.
Шкаланың масштабы Q, F, V, B, I сипаттамаларының өзгерісінің ауытқу
аралығына тәуелді және 2,5 немесе 10 еселі болуы тиіс. Q=f(H) қисығын оның
шеткі нүктелерін қосатын доғал сызық абсцисса осыне 450 тең көлбеу бұрышпен
орналасатындай қылып тұрғұзу қабылданған, ал F=f(H) және Vop= f(H)
қисықтары үшін көлбеу бұрышы 600 тең болуы тиіс. Су деңгейінің шкаласы
барлық қисықтар үшін ортақ. B=f(H) және I=f(H) қисықтар барлық жағдайларда
бірдей тұрғызылмайды. Мысал ретінде Q=f(H), F=f(H) және Vop= f(H) қисықтары
11-суретте 18 бойынша келтірілген.
Су өтімі тербелесінің ауытқу аралығы өте үлкен болған жағдайда {Qmax
Qmin20} қисықтын төменгі бөлігі, шамаменсу деңгейі тәрбелесінің ауытқу
аралығының 20-30% анағұрылым үлкен масштаб (5-10 есе ірі) бойынша бөлек
сызылады 4,8,14,18 және т.б.. Қисықта ең кіші және улкен су деңгейлерінің
шамалары және олардың байқалған күнікөрсетіліуі тиіс. Су өтімдерінің
нөмірлері бір жолақтың бойымен қисықтан 1-4см қашықтықта жазылады. Су
өтімінің нөмірі мен нүктесі өтімі өлшенген деңгейдің тұсына қойылады. Егер
қандайда бір деңгейге бірнеше су өтімі сәйкес келсе, онда бұл деңгейде
нүктелердің нөмірлері су өтімінің шамаларының өсу ретіне қарай солдан оңға
қарай орналасады.

ЧислоI II III IV
1 100 12,9
2 103 16,6 3,7 1,9
3 105 15,6 1 0,5
4 106 18,5 2,9 1,5
5 109 20,5 2 1
6 112 22,6 2,1 1,05
7 118 23,7 4,9 2,5
8 119 29,3 5,6 2,8
9 122 30,8 1,5 0,8
10 126 34,4 0,6 0,3
11 132 39,5 3 1,5
12 132 40,6 5,1 2,6
13 132 32,6 1,1 0,6
14 134 42,6 1 0,5
15 134 42,5 3 1,5
16 138 43,7 0,1 0,05
17 143 52,4 1,2 0,6
18 144 51,3 8,7 4,4
19 144 53,1 1,1 0,6
20 147 56,7 1,8 0,9
21 149 29,6 3,6 1,8
22 149 58,0 27,1 13,6
23 150 59,3 28,4 14,2
24 151 60,6 1,3 0,7
25 153 62,8 1,3 0,7
26 157 67,5 2,2 1,1
27 158 70,2 4,7 2,4
28 160 72,4 ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ақсай өзені – Ақсай бекеті бойынша су өтімі қисықтарын тұрғызу және жылдық ағындыны есептеу
Нұра өзені – Бес-Оба бекеті бойынша су өтімі қисықтарын тұрғызу және жылдық ағындыны есептеу
Урал өзені – _кушум бекеті бойынша су өтімі қисықтарын тұрғызу және жылдық ағындыны есептеу
Торғай өзені – Төсім бекеті бойынша су өтімі қисықтарын тұрғызу және ағындыны есептеу
Шарын өзенінің су ресурстарын бағалау
Кіші Алматы өзені – СЭС-тен 164 км жоғары бекетінің гидрологиялық сипаттамаларын есептеу
Деркүл өзені – Белес (Ростошский) ауылы бойынша көктемгі су тасуды есептеу
Сарысу өзені алабының зерттелмеген өзендерінің ағындысын есептеу
Ертіс өзені - Өскемен қаласы тұсындағы гидрологиялық сипаттамаларды есептеу
Ойыл өзені алабының негізгі өзендерінің жылдық ағынды үлестірімін есептеу
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь