Тмд елдеріндегі кітап басып шығарудың дәстүрлі әдістері

Кіріспе
I ТАРАУ. ТМД ЕЛДЕРІНДЕГІ КІТАП БАСЫП ШЫҒАРУДЫҢ ДӘСТҮРЛІ ӘДІСТЕРІ
1.1 Қазақстандағы кітап басу ісі: қазіргі жағдайы және даму болашағы
1.2 Қазір заманғы Ресей кітап басу ісінің ахуалы
1.3 Беларусь республикасының кітап шығару ісі
1.4 Әзербайжан кітап басу ісі: өткен мен бүгіні
1.5 Украиндық Гутенбергтер: Украинадағы баспа ісі
II тарау. КІТАП ІСІНІҢ ЗАМАНАУИ ҮРДІСТЕРІ
2.1 ТМД елдеріндегі аудио және электронды кітаптардың даму болашағы
2.2 Электронды қағаз
2.3 Электронды кітаптар электронды қағаз технологияларын қолдану саласы ретінде
2.4 Оқитын құрал ретінде қағазды, сұйық кристалды және электронды қағазды салыстыру
2.5 Ақпараттық.коммуникациялық технологиялардың қағаз нарығына ықпалы
ҚОРЫТЫНДЫ
Адамзат баласының қол жеткізген ұлы игіліктерінің бірі – білім қазынасы. Ал білім сипаты алуан түрлі. Ол ұрпақтан ұрпаққа ауызша, жазбаша түрде немесе көркем әдебиет арқылы да жеткен. Кітап – адам баласының сан ғасырлық ақыл – ойының жемісі, тарихы мен тағылымының алтын сандығы.
Кітап таңдап талғап оқи білу, оны түсіну мен түйсіну, алған әсеріңді өмір қажетіңе жарата білу – әрбір адамның білігі мен білімін, пайымы мен парасатын айқындайтын алғы шарттардың бірі. «Кітап маған тақтан да қымбат», - деп атап көрсеткен Шекспир.
XX ғасыр артта қалды. Бүгінде ғалымдар мен жазушылар өткен ғасырды тұтастай сипаттап беретін сөз тіркесін іздеуде. Әр түрлі нұсқалар айтылуда: әлеуметтік революциялар ғасыры, әлемдік соғыстар ғасыры, радио, кино, телевидение, электроника ғасыры, тағы сол сияқты.
Ғылым мен техниканың дамуы, қоғамның дамуымен бірге кітап та дами түседі. Кітап – адам баласының сан ғасырлық ақыл-ойының жемісі, тарихы мен тағылымының алтын сандығы. Адамның рухани әлеміне ықпал етуші құрал. Кітаптың әсерінен әрбір индивидтің санасында сан қилы идеялар, ой-тұжырымдар пайда болады. «Кітап дегеніміз – алдыңғы ұрпақтың артқы ұрпаққа қалдырған рухани өсиеті. Кітап оқудан тиылсақ, ой ойлаудан да тиылар едік», - деген еді Ғабит Мүсірепов.
Зерттегелі отырған дипломдық жұмыстың тақырыбы - «ТМД елдерінің тәуелсіздік жылдарындағы баспа ісінің даму ерекшеліктері». Сан ғасырлар бойы адамның білімін одан әрі арттыруға құштарлығы арта түскен. Сол себепті әр елде басылып шығып жатқан кітапқа, кітап басу ісіне, оның тарихына деген қызығушылық артады.

Зерттеудің зәрулігі: Бұрын-соңды қазақ тілінде зерттелмеген бұл соны тақырып бүгінде зерттеуге зәру.
Зерттеудің өзектілігі: ТМД мемлекеттерінің кітап ісі жайындағы зеттелмеген тың материалдарды зерттеп, білімімізді толықтыру, ежелгі кітап басу ісі мен бүгінгі өмірдегі кітап ісінің жағдайы жөніндегі ақпартты молайту.
Зерттеу мақсаты:
- ТМД елдері баспалараның құқықтық-құрылымдық ерекшеліктерін айқындау;
- ТМД-дағы кітап безенінің айырмашылықтарын сипаттау;
- ТМД құрамындағы елдердің кітап нарығының дамуына сараптама жасау;
- ТМД елдерінің тәуелсіздік жылдарындағы ең ірі баспалар қызметінің ерекшеліктерін анықтау;
- ТМД елдерінің тәуелсіздік жылдарындағы кітап тарату мәселелерімен танысу;
- кітап шығарудың қазіргі заманға сай технология түрлеріне шолу жасау.

Зерттеу нысаны: ТМД елдерінің тәуелсіздік жылдарындағы баспа ісінің даму ерекшеліктері
Жұмыстың композициялық құрылымы: өзіндік жұмыс Кіріспе, Негізгі бөлім, Қорытынды, Пайдаланылған әдебиет тізімінен тұрады.
        
        КІРІСПЕ
Адамзат баласының қол жеткізген ұлы игіліктерінің бірі – ... Ал ... ... алуан түрлі. Ол ұрпақтан ұрпаққа ауызша, жазбаша
түрде немесе көркем әдебиет арқылы да жеткен. ... – адам ... ... ақыл – ... жемісі, тарихы мен тағылымының алтын сандығы.
Кітап таңдап талғап оқи білу, оны түсіну мен түйсіну, алған әсеріңді
өмір қажетіңе жарата білу – ... ... ... мен ... ... ... ... алғы шарттардың бірі. «Кітап маған тақтан да ... деп атап ... ... ... ... ... ... ғалымдар мен жазушылар өткен ғасырды
тұтастай сипаттап беретін сөз тіркесін іздеуде. Әр ... ... ... революциялар ғасыры, әлемдік соғыстар ғасыры, радио, кино,
телевидение, электроника ғасыры, тағы сол ... ... мен ... ... ... ... бірге кітап та дами
түседі. Кітап – адам баласының сан ғасырлық ақыл-ойының жемісі, тарихы ... ... ... ... ... ... ықпал етуші құрал.
Кітаптың әсерінен әрбір индивидтің санасында сан қилы ... ... ... ... «Кітап дегеніміз – алдыңғы ұрпақтың артқы ұрпаққа
қалдырған рухани өсиеті. Кітап оқудан тиылсақ, ой ойлаудан да ... ... ... еді ... ... Зерттегелі отырған дипломдық жұмыстың тақырыбы - «ТМД елдерінің
тәуелсіздік жылдарындағы баспа ісінің даму ... Сан ... ... білімін одан әрі арттыруға құштарлығы арта түскен. Сол себепті
әр елде басылып шығып ... ... ... басу ... оның ... ... артады.
Зерттеудің зәрулігі: Бұрын-соңды қазақ тілінде зерттелмеген бұл соны
тақырып бүгінде зерттеуге зәру.
Зерттеудің өзектілігі: ТМД ... ... ісі ... тың ... ... ... толықтыру, ежелгі кітап
басу ісі мен бүгінгі өмірдегі кітап ісінің жағдайы жөніндегі ... ... ТМД ... ... құқықтық-құрылымдық ерекшеліктерін айқындау;
- ТМД-дағы кітап безенінің айырмашылықтарын сипаттау;
- ТМД құрамындағы елдердің ... ... ... сараптама жасау;
- ТМД елдерінің тәуелсіздік жылдарындағы ең ірі баспалар қызметінің
ерекшеліктерін анықтау;
- ТМД елдерінің тәуелсіздік жылдарындағы кітап ... ... ... ... ... заманға сай технология түрлеріне шолу жасау.
Зерттеу нысаны: ТМД елдерінің тәуелсіздік жылдарындағы баспа ... ... ... ... өзіндік жұмыс Кіріспе, Негізгі бөлім,
Қорытынды, Пайдаланылған әдебиет тізімінен тұрады.
I ТАРАУ. ТМД ЕЛДЕРІНДЕГІ КІТАП БАСЫП ШЫҒАРУДЫҢ ДӘСТҮРЛІ ӘДІСТЕРІ
1.1 Қазақстандағы ... басу ісі: ... ... және даму ... ... ... тілінің сақталуының кепілдігі бола отырып, халықтың
білім алуына, тіл мен ... ... ... және ... ... ... зор.
1920 жылдың қараша айында, Қазақстанның (сол кезде Қырғыз ... ... ... ... ... ... мемлекеттік баспа орнының құрылуы туралы Ереже қабылданды. Ол
баспа Киргосиздат, онан кейін ... деп ... ... ... ... кітабы тарихының айтулы кезеңі болды.
Осыған дейінгі уақыт аралығында Қазақстан баспа ісі саяси, әлеуметтік-
экономикалық әдебиеттерді ... ... алда ... ... әскери-патриоттық әдебиеттер, өнеркәсіп, техника, медицина
салаларына байланысты кітаптар қазақ, ... ... ... ... ... алғаннан кейін көкейкесті реформаларды жүзеге
асыруға, айқын ... ... ... Сол ... ... ... кітап
ісінің тарихының дамуында жаңа кезең басталды. Нарықтық ... ... екі ... және 300 жеке меншік баспалар пайда болды. 2005
жылы 377 баспадан 8650 баспа қағаздары шығарылды.
Тәуелсіз Қазақстанның кітап басу ісі жаңа ... ... ... бере ... ... ... кітап басу жүйесінің
күйреуінен бастау алады. Егер сол ... ... ... ... ... ... дейін шығынға батып, кітап нарығындағы
бәсекелестікке шыдай алмай, әу баста-ақ жабылып қалушы еді.
Қазақстанның ... ... ... экономикаға көшуімен
байланысты республикадағы баспалар қызметі мен баспа ... ... ... ... Бұрынғы мемлекеттік баспалардың орнына жеке
меншік баспалар пайда болды. Баспа, ... және ... ... ... бір ... ... ... басқарылып, мемлекеттік жоспармен
бірыңғай, бір бағытта жұмыс істейтін ... сала ... ... ... ... ... ... «Жалын», «Рауан», «Өнер», «Қайнар»,
«Ғылым», «Білім», «Санат», «Балауса», «Ана ... ... ... «Сарыарқа» баспаларымен бірге «Жеті жарғы», ... ... ... «Ел», «ЕР-Дәулет», тағы басқа ондаған ... ... ... Қазақстан Президентінің «Мемлекеттік билік
органдарының бұқаралық ақпарат құралдарын, мемлекеттік кітап ... ... ... көшу кезеңінде қорғаудың шұғыл шаралары ... ... ... ісінің дамуына бағыт-бағдар берді.
Ең атақтылары мыналар: «Алтын қор», «Алаш мұрасы», «Отырар кітапханасы»,
«Ғибратты ... ... ... ... «Библиотека мировой
литературы», «Детская энциклопедия», «Детская ... ... ... ... ... ... проза» және
басқалар.
2004 жылдан бастап Қазақстан Республикасы ТМД елдерінің ... ... ... ... ... мен ... аясындағы бірлестік
бойынша Мемлекетаралық кеңесте төрағалық етті. 2005 жылдың 1 нен 3 ... ... ... ... ... «Ұлы ... ... ІІІ халықаралық кітап және баспахана жәрмеңкесі өтті. 2005 жылдың ... ... XVII ... ... ... және ... ... Мәскеу қаласында ТМД мемлекет-қатысушыларының «Кітап өнері» атты 2-
халықаралық байқауы болып ... ... бас ... ... ... ... ие болды. «Арт-книга» номинациясы бойынша ІІ ... ... ... ... ... Коэльоның «Захир» романы
марапатталды. «Менің елім» номинациясы бойынша ІІІ дәрежелі ... ... ... ... и ... ... ... атты
кітап алды. Осы сияқты дипломдар «Победа» номинациясынан мына кітаптар озып
шықты: «Балалар ... және ... ... ... «Тағзым-
Поклонимся тем годам», сонымен қатар «Күлтегін» ... ... ... ... ... атты ... жылдың 16 наурызында Астана қаласында «Әлеуметтік маңызды әдебиет
түрлері» атты ... ... ... 2005 жылы ... ... ... Көлемін көтеру шыққан әдебиеттердің сандық және сапалық
деңгейіне әсер ... 2005 жылы 377 ... ... 8650 ... шығарылған, «Әлеуметтік маңызды әдебиет түрлері» атты бюджеттік
бағдарлама бойынша мынадай түр мен ... ... ... ... ... сөздік-анықтамалық әдебиет, «Қазіргі қазақ
прозасы», «Қазіргі қазақ поэзиясы», Документалды-көркем әдебиет, ... заң ... ... әдебиет, ғылыми-атақты әдебиет
және тағы басқа.
Мәдениет және ақпарат министрлігінің ... және ... ... арасында мемлекеттік тапсырыспен кітап шығару жөнінде ... ... ... ... ... ... ... мен тематикалық жоспарларды қалыптастырудың басты күші халықтың
сұранысындағы қажетті әдебиеттерді ... ... ... ... басудың ең даңқты бағыты ... ... ... және ... ... ... насихаттайтын әсем безендірілген балалар
әдебиеті, әлемдік балалар классикасы, Қазақстанның белгілі тұлғаларының
мемуарлары, музыкалық әдебиеттер мен ... да ... ... ... ... және ... ... үшін ұлттық әдебиет пен жазбаның
бірігуі мен ең ... ... ... ... ... ... тілдегі гуманитарлық білімнің толықтай қорын ... ... ... 2006 жылы ... тіл – тұғырың», «Литература на
языках народов Казахстана», «Сардар» серияларында кітаптар шығады.
Қазақстанның ... басу ісі ... ... ... дамуды бастан
кешіріп отыр. Кітап дүкендерінің ... ... ... ... ... Жыл сайын ондаған баспаның мыңдаған баспа өнімдері
республиканың кітап ... ... ... әсіресе, Ресейден,
келетін кітап басылымдары ағыны оқырман қауымға зор ... ... ... не үшін ... ... ... ... сұрақтың дәл
сондай қарапайым ... табу ... Егер ... ... өнім
ретінде емес, сатып алу-сату операциясының ... етіп ... ... таба ... сияқтымыз.
Оқырман қандай кітапты іздейді және ақшаны не үшін төлейді? ... ... ол ... ... ... ... ... Алайда,
қазіргі заманда бұл ақпаратты бұқаралық ақпарат құралдарынан, интернет,
лазерлік дисктерден ала алады. Басқа ... оқу ... ... және ... үшін ... ал кітапхана қорында мұндай оқу құралы жоқ.
Сонымен, бір жағынан кітап сатып алушы кітапқа ақша ... ал ... – нені ... ... ... Әлде ... ... кітап
беттерін бе? Әрине, оқырманды қызықтыратын басты ...... ... ... ...... өз бетінше өзінің ... ... ... ... мүмкіндігі.
Қазіргі кезде кiтап өз бағасын азайтып, құнын жоғалтып барады. Бiрақ
мұның ... ... ... бағасы түскенде, кiтаптың саудадағы бағасы көтерiлдi, ал
рухани бағасы, ... ... құны ... басқа тiлдегi кiтаптар өтiмдi болып, қазақ кiтабының ... Бiр ... ... заманының табалдырығынан аттап, капиталистiк ... ... ... ... қалай қиналсақ, ендi Кiтабымыз да сол
күйдi бастан кешуде. Басқа елден келген өзге тiлдегi ... ... ... ... ... қалып, сөрелерден тапжылмай тұр. Оған
Кiтап кiнәлi ... ... Оны ... сапалы, мазмұнды етуді, халыққа
насихаттап, таратуды ұйымдастыра алмай отырған ... ... ... ... ... ... ... еңбегі еш болмасын, қазір мазмұнды,
рухани азық боларлық бiршама кiтаптар ... ... ... ... ... ... баланың күйiн кешкен ол кiтаптар – көбiне тастанды, ... ... ... – кiтапқұмар оқырманға жетуi қиын. Ірі-ірі кітап
дүкендерінде импорттық ... ... ... ... ... ... Түрлі-түсті безендірілген балалар әдебиетін көрдіңіз бе? Иә, ... ... шет ... келген кітаптар. Осыдан кейін «кітап өтімді тауар
емес» деп ... Онда ... ... ... ... ... ... кітаптар неге өтімді?
Жалпы, елімізде нарық өнері қалыптаспаған. Қазіргі кезде қазақ
тіліндегі ... ... ... ... ... ... ... қазақ оқырмандарының азшылығы бірден байқалады. Мәселен, бар-жоғы 2
мың данамен жарық көрген кітаптар дүкендерде жылдап ... ... ... тілінде құнды кітаптар мүлде жоқ деуден де ... ... ... ... кітаптары оқырман талғамынан шығады ... ... ... ... да ... жуып ... жатыр.
Мүмкін бұны қазақ әдебиетіндегі ... ... ... деп ... ... шығар, қалай болса да, ... ... ... ... тілді кітаптардың бәрі дерлік өткен ғасырда ... көбі ... ... ... ... оңай жолы ... ал сол ... ішін ақтарсаңыз, тұшымды ештеңе жоқ.
Кеңес одағы кезінде көркем шығармалар сиясы кеппей ... ... алып ... Сын көп еді, ... ... ... соң ғана ... түсетін
болған, тәрбиелік маңызы зор ... ... ... ... ... ... жігерін жаныды. Кітап таралымдары бірнеше он
мыңдаған данамен есептелетін болған. Қазіргі ... ... ... ... көп ... ... ... әлі күнге дейін жоғары дәрежеден
көрінбей отыр.
Бүгінгі толқын әдебиеттің жаңа сипатын әлі де іздеп жүрген секілді.
«Жалын», ... ... ... ... қарап отырсақ, жазатындар
бар, бірақ көпшіліктің көңілінен шығатындай ... аз ... ... өзі ... ... Оның ... ... модернизмге ұмтылу
сияқты. Бір сөзбен айтқанда, стиль ... ... ... ... болатын жазушылардан Роза Мұқанова, Айгүл Кемелбаева,
Лира ... ... ... ... ... дүкендерінде оларды көрген емеспін.
Кітап басу ісі тарихы кітаптану ғылымының құрамдас бөлігі ретінде бұл
жүйеге ... ... пен ... кітап тарихы, библиополистика,
библиографиятану, кітапханатану, кітап әлеуметі тәрізді жеке ... ... ... де ... ... ... ... жылдардағы кітап басылымдарының тақырыптық бағыты
Қазақстандағы саяси, әлеуметтік және өмірдің басқа жақтарындағы
өзгерістер, баспадан шығатын ... ... ... көлеміне және
сапасына әсер етті.
Кітап палатасына келіп түскен ... және ... ... көрсеткіші бойынша 1991-2008 жылдары шығарылған кітаптар ... ... ... ... мен ... мың дана |
| ... саны | ... |1534 |32327 ... |1226 |30512 ... |1159 |25267 ... |1148 |18999 ... |1115 |13051 ... |1226 |21014 ... |1015 |13148 ... |1384 |17592 ... |1301 |11540 ... |1777 |9781 ... |2400 |12629 ... |3031 |13419 ... |3576 |14403 ... |3906 |12765 ... |3478 |13869 ... |4121 |13671 ... |4211 |12819 ... |4611 |12387 ... мен кітапшалар шығаруын көрсететін кестеге ... ... 1991 ... 2001 ... дейінгі аралықта қазақстандық кітап
өнімдерінің жалпы таралымы 2,5 есе кеміп ... ... ... ... ... бойынша, 1991 жылы шығарылатын кітаптар мен
кітапшалар саны аталуы ... 1534, ... ... 32 327 ... ... көрсеткіші бойынша 4,5 % болады. Таралымы 16 % деңгейде, 1992 жылы
кітаптар мен кітапшалар ... мен ... саны ... ... 12246
жалпы таралымы 20 512 дана, бұл жылы кітаптар саны 308-ге кеміп кетті, яғни
пайыздық ... 3,5-ті ... ... саны 815 мың ... ... ... санның 15 %-ы.
1991 жылмен салыстырғанда 1994, 1995 жылдары кітаптар мен ... одан әрі кеми ... ... 1994 жылы 1148 кітаптар мен кітапшалар
жалпы ... 18 999 мың дана ... ... ... тиісінше 3,3 % және 9,5
% құрайды. 1995 жылы ... 1115 ... ... 13 051 мың ... шығарылды, бұлар тиісінше 3,2 % және 6,5 % ... ... ... жылмен салыстырғанда атауы жөнінде 419-ға немесе 3 %-ға
кем екенін байқауға болады.
2001 жылы кітаптар мен кітапшалар ... 1995 ... ... ... ... 2008 жылы ең көп, 4611 атаулы кітаптар мен кітапшалар, ... 12 ... 387 мың дана ... ... ... мен ... бойынша 2 есе артқанымен, олардың таралымы қысқарды. Қазіргі кезде
Қазақстандағы кітап өнімдері нарығы сырттан әкелінетін өнімге тәуелді.
Кітап ... ... ... ... әкелінеді, бұл шамамен 60-80
% болады, себебі ресейлік кітап өндірісі, отандық өндіріске қарағанда
әлдеқайда ... ... да ... ... ... он жыл ... кітап өнімдерінің көлемі 2,5 есеге қысқарған, оның есесіне
шығарылатын кітаптардың атаулары бойынша ... ... Мұны ... ... ... ... 1991-1996 жылдар аралығында ең жоғарғы
таралым «Рауан» баспасында (қазіргі «Мектеп» ... ... онда ... 17 867 мың дана таралыммен кітаптар басылды. Бірақ одан ... ... ... ... ... ... ... жылдары баспа өнімдерін шығару жөнінде «Атамұра» баспасы
баспасы алға шықты (8 000 ... Ал ... ... ... ... мен ... баспасы орташа алғанда 2000 данаға басып ... алға ... ... ... ... басу, оқулықтар шығаруға
байланысты екені белгілі.
Қазақстан тәуелсіздік алған жылдарында басылымның ... ... ... болды. Содан кейінгі жылдарда ... ... ... 2008 жылы ... ... 42 %-ын ... «Мектеп» – о бастан бірыңғай мектеп оқулықтарын шығаруға
арнап ашылған еліміздің ең байырғы және іргелі баспаларының ... 1947 жылы 20 ... ... ... бергі алпыс жыл көлемінде
әдебиеттің күрделі түрі, оқулықтарды шығарумен айналысып ... ... ... ... ... мен ... құнды
тәжірибелері жинақталған. Жалпы білім беру ... 8-11 ... ... ... ... және өзбек тілдеріндегі жаңа буындағы оқулықтар
мен мектеп жасына дейінгі балаларға арналған ... оқу ... ... ... ... ... елде ... жаңа баспаның
алғашқы жылдары толыққанды жұмыс істеп кетуі оңай ... жоқ. ... ... пән ... ... ... әр пәннен аудармашылар
дайындау, терминология ... т. б. ... шешу ... ... ... де ... ... көмегі мен баспа ұжымы күш-жігерінің арқасында
баспа 40-жылдардың соңына қарай оқулықтар мен оқу-әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... қайта оралып соққан 37-нің нәубеті
жаңадан қаз тұрып келе ... ... ауыр ... ... төл ... әсіресе Қ. Жұмаділов, Е. Ысмайылов, Е. Бекмаханов, І. Кеңесбаев
сияқты әйгілі ғалымдар қуғын-сүргінге ұшырап, олар ... ... ... да ... ... пайдалануға тыйым салынды.
Дегенмен, баспа аталған қиыншылықтарды да ... ... ... соңына қарай мектептерді ғана емес, педучилищелер мен жоғары оқу
орындарына арналған оқу құралдарын да шығара бастады.
70-ші жылдардан бастап ... ... ... ... ... ауқымы
өсе түсті. 1970 жылы жоғары оқу орындарына арналған әдебиет шығаратын
редакция ашылып, ... ол өз ... ... және орыс ... оқу құралын
шығаратын 2 редакция болып қайта құрылды.
«Мектеп» ... ... ... ... уақыт бойы, оқушылар мен
оқытушыларға ... ... ... ... ... ... ... да басылымдар шығарып келеді. Жыл ... 250 ... ... оқулықтар шығады. Оқулықтарды дәстүрлі мектеп
бағдарламасына сәйкес шығарумен қатар, 1999 жылдан бастап, 8, 9, 10, ... үшін ... ... жаңа ... оқулықтардың байқау
таралымдарын шығара бастады. Оларды ... ... ... ғалымдары, ЖОО оқытушылары, әдіскерлер қатысты.
Баспа өнімдерін тарату мәселесі тыңғылықты жолға қойылған. Ол жөнінде
баспаның ... ... 320 ... ... жасасқан келісім-шарты
бар. Оның ... ... ... ... ... әрі өз ... ... келеді.
Баспадан соңғы жылдары жарық ... 31 ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік
сыйлыққа ие болды.
Алаш көсемдерінің бірі М. Дулатовтың «Алаш ... ... ... 5 ... шығармалар жинағы елімізде кітап шығару ... ... ... ретінде бағалануда.
«Мектеп» баспасының өнімдері Мәскеу қаласында өткізілетін дәстүрлі
халықаралық кітап көрме-жәрмеңкесінде, ... пен ... на ... ... ... және ... кітап көрмелерінде жақсы
жағынан көрініп, түрлі дәрежедегі марапаттарға ие болған.
Келесі ірі ... ... елге ... ... ... ... бірқатар баспаларымен іскерлік байланыс орнатқан – «Атамұра»
корпорациясы. 1992 жылы ... ... ... ... елімізбен бірге
өсіп, бірге дамып келеді. Шағын кәсіпорыннан жауапкершілігі шектеулі
серіктестікке, ... ... ... ... ... ... ... мен кәсіпорындарды біріктіріп отырған ірі корпорация. Аталмыш
корпорация республиканың жалпы білім беру ... ... ... ... ... кешендер, сонымен бірге, ғылыми-
көпшілік, анықтама және көркем әдебиет ... ... ... ... ... аса ... 600 оқу-әдістемелік кешен жалпы таралымы 50 миллион
данамен басылып шықты. 2004 жылдан бастап 8-10 ... ... ... орыс ... ... ... ... келеді. 12 жылдық цикл
бойынша оқитын 1-6 тәжірибелік сыныптары үшін оқулықтар мен ... ... ... ... ... олар республиканың барлық аймақтарында
сынақтан өткізілуде.
Баспа еліміздің жоғары және арнаулы, орта оқу орындары мен ... ... төл ... оқу ... ... ... ... қосып келеді. 2000 жылы Тәжікстан Республикасының Білім министрлігі
мен ... банк ... ... тендерді жеңіп шығып, тәжік
мектептеріне арналған бірқатар оқулықтарды ... ... ... ... халықаралық қорының грантын үш рет жеңіп алып, Дж. Кестельдің «1736
жылы Кіші жүз ханы Әбілқайырға барып қайтқан ... ... ... ... швед ... Л. ... мен И. ... «Қазақ диаспорасы»
атты еңбегін орыс тілінде ... ... ... ... он жыл ... ... өз ... озат,
нарықтық экономика жағдайында елеулі табыстарға жеткізгені үшін бірнеше
сыйлықтарды иеленіп ... ... ... ... 45 сауда орталығы
бар. Шығарылған өнімді ... озық ... ... ... жыл сайын Будапештте, Мәскеуде, Лейпцигте, Франкфурт на Майндағы
өтетін халықаралық ... ... мен ... ... ... ... бас ... республика тұрғындарының 2/3 бөлігі орыс
тіліндегі баспасөзді оқып, орыс тілінде радио тыңдаған көрінеді. Қалған ... ... ... ... ... ... ... 1990 жылдан
бастап, қазақ тілін қоғамдық өмірде қолдану шеңбері біртіндеп ұлғая түсті.
Қазақстан республикасы ... ... ... ... ... ... 1991 жылы ... тілінде 549 атаудағы
кітап, жалпы таралымы 13930,4 данамен басылса, орыс тілінде – 895 ... ... ... 17887,8 мың дана болып шыққан. 2008 жылы қазақ
тілінде – 2049 атаудағы ... 6412,22 мың дана ... ... тілінде – 1558 атаулы кітап, жалпы таралымы 4612,78 мың дана ... яғни ... ... ... өсуі 373 % ... орыс ...
174 % болды.
Жалпы, аударма кітаптар шығару біршама қысқарғаны байқалады. Егер 2007
жылы шет ... ... ... кітаптар атауларының саны 218 болса,
2008 жылы ... саны 19-ға ... 612,56 мың ... ... яғни атауы
жөнінде 9,5 %, ал таралымы бойынша 101,7 % құрады.
1991 жылмен салыстырғанда 2008 жылы ... ... ... ... саны 2049 ... ... көтеріліп, өсуі 1500 атау болды. Ол орыс
тіліндегі ... мен ... саны 572 ... ... ... өсу ... салыстыра отырып, қазақ тілінде ... ... ... ... көреміз.
Әрине елімізде шет тілдерде шығарылатын кітаптар жоқ деуге де болмас.
Мәселен, олардың арасында ағылшын тілінде ... ... ... тұр, бұл ... ... ... белсенді түрде оқып үйрене
бастауына байланысты екені айтпаса да түсінікті. Одан кейінгі орында – орыс
тіліндегі ... 2007 жылы ... ... 43 ... ... ... 367,95 мың данамен шығарылса, 2008 жылы – 50 атаулы кітаптар,
189,73 мың данамен шықты.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... араб, неміс,
түрік, украин, француз тілдерінде де ... мен ... ... өз тәуелсіздігіне қол жеткізген, егеменді ел болған ... ... ... ... ірге ... ... экономика, ғылым, мәдениет, ауыл шаруашылығы салаларындағыдай
баспа мекемелері мен кәсіпорында да ... ... ... жаңа қызмет
кезеңі басталды.
Өте күрделі, аса қиын нарықтық қатынастарға бірден өтуді күтпеген,
болжам ... ... өту, ... ... іскерлік,
пысықтық, тапқырлық көрсету жағдайына көшу бүкіл кітап ісі ... ... ... тура ... ... көшу ... баспаханалар да қатты дағдарысқа
ұшырады. Республикада ... ... ... болмауы, түптеу
материалдарының, бояулардың және ... да ... ... олардың бірнеше есе өсуіне себеп болды.
Қағаз – 100 есе, бояу 160 есе, ... ... – 60 ... ... А. Кітап: тәуелсіздік пен демократия ... ... ... ... бүгінгі баспахана қызметі қарқынды даму үстінде. Ірі
баспалар өз жұмыстарына жоғары сапалы ... ... ... ұсақ ... ... ... жабдықталуы әлі де болса
төмен. Қазіргі кезде, өте көп ұсақ ... ... болу ... ... да санын көрсету мүмкін емес. Бірнеше
белгілі ірі баспаханаларды атап ... ... РПИК ... ... ... ... баспаханасы «ТОП» т.с.с.
Егер бұрынырақта полиграфиялық қызметтерді ... ... ... ... ірі қалаларда қадам басқан сайын толып тұр. ... ... ... ... ... мен ... ... жақсара
түсті. Алайда шетелдің ақпараттық ағынына бәсекелес бола ... ... ... оқырманды алдымен сыртқы безені қызықтыратынын ұмытпаған жөн.
Қазақстан ... ... ... ... сүйенсек,
елімізде 307 көтерме сауда дүкені,167 жеке дара сауда кітап дүкені бар. Бұл
дүкендер ірі ... ... ... – 145, Астанада – 25 көтерме
сауда ... бар. ... ... ... ... ... қатарда Ақтөбе
облысы – 37, одан кейінгі орындарда Шығыс Қазақстан – 27 және ... – 16 ... ... істейді.
Мамандардың бағалауы бойынша, Алматы кітап саудасы кітап ... ... ... 45-50 ... ... ... Бұл көрсеткіш, бүкіл
республика бойынша қаржы айналымының 40 %-ы. ... ... ... ... «Академкнига», «Эврика», «Кітап қалашығы», «Экономик’С»,
«Алматыкітап» сияқты ірі кітап дүкендері ... ... ... ... дүкендер мен көшелердегі лотоктар сауда жасайды.
Қазақстан республикасы статистика Агенттігінің мәліметтері бойынша,
еліміздің оңтүстік астанасында ... ... ... ... ... ... Алматы республика кітап саудасының 42,4 ... ... ... ... Қазақстан облысы – 18 %. ... ... ... ... – 10 %-дан ... Ал ... мен журналдардың
саудасы Солтүстік Қазақстан мен Атырау облыстарында жоғары. Бұл облыстарда
мерзімді басылымдарға ... ... 94 және 64 ... жазылады екен.
Қазақстандағы жеке дара кітап саудасы, барлық ТМД елдеріндегі кітап
саудасынан көп ... жоқ. ... ... елімізде қаржы
айналымы өте жоғары компаниялардың болуы, бәсекелестікті үдете түссе керек.
1998 жылы басталған қаржы ... ... ... ... бағасы біршама төмендеді, сондықтан соңғы жылдары кітап ... ... ... ... қалпы онша көп болмады. Дегенмен, кітап бағасы
біртіндеп көтеріліп, 2004 ... ... ... ... жетті, әр дана
кітаптың орташа бағасы 2,8 долларды құрады. Еуропада ... ... ... ... 5,25 ... ... ... бізде – 0,87 доллар ғана, ... ... ... табысы, тиісінше 4,65 және 0,56 ... ... бұл ... ... өзін-өзі әзер ... ... ... ... инвестиция құюшыларды қызықтырмайды.
Қазақстандағы жеке дара кітап саудасы, барлық ТМД елдеріндегі кітап
саудасынан онша көп ... жоқ. ... ... да ... ... жоғары компаниялар тобының пайда болуы, бәсекелестікті үдете ... ... ... ... ... ... дейін жоғары бағаланып
келгені белгілі. Л. Толстой «Жақсы кітап оқу – ... ... ... М. ... «Мен өз ... ... ... кітабым үшін кітапқа
борыштымын», М. Әуезов «Көп жасаған білмейді, көп ... ... деп ... ... ... сондай қасиеттерін ешкім жоққа шығара алмайды. Осыған
қарамастан қазіргі заманда кітапқа деген ... ... ... ... ұстап оқыған, бұрынғыдай кітап сатып алған ... ... ... ...... күн ... қамымен ақша табу жолына
өте аутқып кетуінде. Тапқанмен де ... ... ... ... ... ... ... кеткендігі, тіпті жабылып
қалуы. Ақпарат министрлігінің өткізіп жүрген тендер ... ... ... ... ... ... ... кім оқып жатқаны
белгісіз. Тіпті оқылып жатыр ма?
Баспа индустриясының нашар дамуына байланысты, ... ... ... ... ... ... компаниялар үлесіне (көтерме
сауда, орнықты сауда, желілер және ірі ... ... ... ... қазіргі кезде сауда айналымының басым бөлігін (60 %) ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Қазіргі кезде Қазақстанда әрбір 50000 тұрғынға 1 кітап
дүкені келеді. Өкінішке орай, ... ... ... ... ... ... киім-кешек) бәсекеге түсе алмайды, олардың
табыстары басқалармен ... ... ... алаңдарын жалға алу құны
басқалармен бірдей.
90-жылдардың басында, Алматыда, өз ... ұсақ ... ... ... ... ... тауарларын «Академкнига»
дүкендеріне өткізетін үш ірі кітап ұсынушы болған. Бұл ... әлі ... ... ... ... ... ... өздерінің тұрақты
тұтынушылары бар алдыңғы қатардағы дүкендер болып ... ... өз ... ... бірі ... өзінің жеке кітап
саудасымен айналысатын «Экономик’С» фирмасын құрды, екіншісі «МИС» кітап
саудасы фирмасын ұйымдастырды, ал ... ... ... әлі ... ... ... ... қамтамасыз етіп келеді. Сонымен бірге,
ол өзінің сауда нүктелерін де ашып отыр.
Алматыдағы кітап саудасы нарығындағы негізгі «ойыншылар» – ... ... ... ... үйі, ... ... ... желісі, «Руханият» дүкені, «Раритет» компаниясының «Книжный мир
семьи» дүкені, ... ... ... ... ... 5-6 ... ... бір, екі жеке кәсіпкерлер және лоток арқылы сауда жасайтындар, кейбір
бағалаулар бойынша коммерциялық көркем әдебиеттер саудасының 30-40 ... ... Екі ... жыл ... ... ... ... ірі
«Меломан» ритейлері кітап саудасына қызығушылық таныта бастады.
«Меломан» сауда ... аз ... ... ... ... ... 8 %-ын ... отыр. Қазіргі кезде Қазақстан бойынша маманданған
үш кітап дүкені, «Меломан» ... ... ... ... ... ... ... Сауда алаңдары 50-ден 600 шаршы метрге ... ... ... Астанада, Екібастұзда, Оралда, атырауда, Қарағандыда,
Қостанайда, Өскеменде, ... ... ... Шымкентте,
Павлодарда сауда орындары жұмыс істейді.
Қазақстандық кітап саудасы нарығында «Академкнига», «Bookmark»,
«Гулянда» ... ... ... ... ... ... ... Соңғысында тұтынушыларға арналған ... ... жылы ... «Bookmark» жаңа кітап дүкені ашылды, сол жылдың
желтоқсан айында, сауда алаңы 1000 шашы метрден асатын, тағы бір аса ... ... ... ашылды. []
Кітап ісінің жағдайы бірнеше ғасырлар бойы қоғамның дамуын белгілейтін
басып жағы болғанын тарихи тәжірибе ... елде ... да, ... ... ... қаншалықты кең көлемді және
нәтижелі қызмет істеуіне байланысты, сол елдің ... ... ... ... ... ... ... Кездейсоқ емес,
экономикасы жоғары дамыған елдердің көбінде өсіртеген өсіңкілік ... ... ... мен берудің бірегей бұлағы – кітап – әлемдік даму
барысында өзгереді, қалыптасады, бірақ ... ... ... ... ... оқу адамға әртүрлі жағдайда әсер етеді: ғылыми
және мәдениеттік (адамзаттың ғылыми және мәдени мұрасын ... ...... ... ... ... араласуының алдыңғы жағдайы);
экономикалық (жаңа материалдар мен технологиялар, ... ... ... жоғары білімді, барлық жақтан да сауатты мамандарды
талап етеді, ал олардың жоқтығы ... ... ... әсер ... (баспа сөзі – плюрализмді қамтамасыздандырудың ең нәтижелі
тәсілі: демократия көп оқыған, жоғары білімді адамдарға сүйенеді).
Қазіргі Қазақстанның ... ... ... қалыптасуы мен дамуын
зерттеу барысында, іс жүргізудің әкімшілік-басшылық ... ... ... ... ... әсер еткен негізгі себепкер шарттары ... ... ... тиімді өзгерістерге негізгі себепкерлер
болғандардың арасынан, бірінші кезеңде, ... ... әсер ... ... ... туралы айтып өту қажет –
бұл «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» ҚР заңы және ... ... ... актілер. Баспа ісінің демократияландыруы баспа орындарының жаңа
түрлері пайда болуына мүмкіндік берді.
Қазіргі кезде, баспа жүйесі толықтай жекешелендіруге ауыстырылды. ... ... ісі ... ... ... ... береді. Оған жету
үшін нарықтық шаруашылық жүргізу механизмдерін, баспалық маркетинг ... ... ... ... нарығы қазіргі кезде дағдарыстың апатты кезеңінен
өтті. ... ... ... ... арасындағы бәсекелес күресте өте
маңызды болып табылатын кәсіпкерлік дәстүрлері пайда болды.
1.2 Қазір заманғы Ресей кітап басу ... ... ... ... ... басу ісі КСРО ыдырағаннан кейін ... ... ... ... ... ... ... жойып,
дағдарысты бірақ бастан кешті. Мәселен, 1992-1996 жылдары ... ... ... саны күрт азайып кетті. Жер-жерде жеке меншік
баспалар ашыла бастаса, жоғары оқу орындарында ... ... ... Олар ... жазылуға мәжюүр болған өздеріне қажетті оқулықтар мен
монографияларды, анықтамалықтарды ... ... Сол ... ... ... салыстырғанда, біршама азайды. Ал, XX ғасырдың аяғына
таман, келе-келе баспа ісіне деген көзқарас мүлде өзгеріп, нарық ... ... ... игере алды. 2000 жылы Ресейде кітап өнімі
50 мыңға көбейді, бұл 1980 жылмен ... 2 ... ... ... ... ... ... жылдары 404 млн. данаға өсті. Мұндай кітап
өнімінің көп шығуына әсер етуші 5 фактор бар:
1) қоғамның өзгеруі; 2) ... ... сай ... талғамының
өзгеруі; 3) баспа ісінің технологиялық, техникалық ... ... 4) ... 5) ... ... аудитория алады-ау дейтін
кітаптың сүзгіден өтпей, жарық көруіне кеңірек ашылған жол.
Енді осыдан кейін баспалар ... ... ... қоя ... ... ... ... қандай беделге ие болатынына зерттеу жүргізу
(таралымын түпкілікті бағандау, оқырман бағасын білу және сұранысын
зерттеу);
• туындының кәсіби ... ... ... ... ... ... дизайн); эстетикалық тұрғыдан биік, жұмыста
қолайлы етіп пайдалануға жағдай жасау;
• автор мен ... ... ... ... өз ... ... ... жоғарғы композициялық құрылымын дәлелдеу;
• кітап тарату инфрақұрылымын реттеу;
• авторлық ұжыммен өзара бірлесе ... ... ... қарым-
қатынасты үйлестіру, орнықтыру;
• кітапты шығару өндірісіне қажетті қаржыны өз ішкі ... ... ... ұйымдастыру;
• кітап шығаруда сапалы ... ... ... ... ... т.б.), сапалы полиграфиялық базаларды таңдап, иелік ету;
... ... ... ... және түрлі жарнамалық шараларды
ұйымдастыру.
Бұдан басқа Ресей баспалары ... ... ... ... ... ... жолға қоя білді. Оны 4 кезеңге бөле ... ... ... Бұл кез – ... ... жүріп, саясаттағы
цензураның босаңсыған кезі. Сондықтан аяқ-қолдың тұсаудан сәл босауы өзекті
мәселелерге, шындыққа сусаған аудиторияның аузына ақиқатты тақырыптарды ... ... бір ғана ... ... ... кітап 2 млрд. данаға
өскен. Оған бүгінгі ТМД-ның Кремльге қарағанын қосыңыз. Бұл ... ... ... ... бой ... мемлекеттік емес нарық пен
баспалардың ... кең жол ... жж. ... ... нарықтың инфрақұрылымдарының дүниеге
келген кезеңі. КСРО ыдырағаннан кейінгі ... көп ... ... ... ... ... ... туралы хикаялар, фантастика, детектив,
қызғылықты көркем шығармаға ... 1994 жылы ... ... 1990 ... 4 есе ... ... кітап тарату қызметкерлері 2 есеге
қысқарды. Кітап дүкендері «КнигаПочта» мемлекеттік құрылымдарында ... ... ... кітап тарату әдіс-тәсілдерін өзгертіп, жазылу ... ... де ... ... литература» баспасы өз
дүңгіршіктерінде көптомдық кітаптарды сатты. Онда ... ... ... ... ... ... ... баспаларда еңбек бөлімі принциптері
бұзылды;
1994-1998 жылдар. Кітап саудасы, кітап ... ... ... 1990 жылы ... ... ... ... берді.
Екінші кезеңдегі құлдырау 1995 жылға дейін ... ... орай РФ ... 1 ... ... ... шығару және БАҚ-ты мемлекеттік қолдау
туралы» заң қабылдайды. Заң ... ... ... салаларындағы кітап
өніміне салыққа үлкен жеңілдік ... ... ... және ... ... Егер ... баспа жарнамалық немесе эротикалық өнімдер
шығарса, жеңілдік жойлатын ... ... соң ... 1998 жылы ... тарату
ісіне тағы да қайтып оралды. Бұл кезеңде кітап саудасы ... ... ... ... ... ... ... кезеңдерден кейін Ресей кітап нарығының жандану кезеңі. Бұл
кезеңде Ресей баспа ісін барынша жандандыра түсті. Сауда ... ... ... ... ... ... ... нық тұрып, нарық талабына
бейімделе алмағандар, жаңа талаптарға мүмкіндік аша алмағандар ... ... ... ... Бұл ... ... ... үшін шешуші кезең
саналады. Олар бқл айналымда нық шегедей орын алып, кітап шығарудан қалыпты
кітап саласында нықтап орын ... ... ... Бұл дегеніміз –
Ресей баспа ісіндегі кітап нарығында жаңа жағдайлар туындатты. ... ... ... ... айналды. Заман талабына сай ... PR ... ... Одан ... ... ... түрлі
ерекшеліктері туындады:
• қоғам сұранысын білуге ұмтылыс;
• кітап тарату мен сатуда ірі өз ... ... ... (өз ... ... нүктелер ашты. Мысалы, «Аванта +», «АСТ-пресс»,
«Вагриус», «Терра», «Издателський дом», «Инфра-М», «Панорама», т.б.);
• баспа, баспахана ... ... ... дүкендері ашылды;
• кітап саудасында балама пішімдер жолға қойылды ... БАҚ ... жаңа ... ... жасау.
Мәселен, кітап шығаруда «Книгапочта» кітап таратудың жаңа жүйесін құрды.
Сол жылы библио-глобус мекемесі бірінші орынға шықты. Сол ... ... ... ... дүкендері жұмыс істеді. Ресейлік кітаптардың кеңірек
таратылуына «Книжный мир» және «Москнига» мекемесінің ... ... ... Ресейде кітап басу ісі Иоганн Гутенбергтің жаңалығынан кейін 100
жылдай уақыт өткен соң басталды. ... ... ... ... ... ... ... қосылды. Алғашқы баспа кітап (күні жазылған) –
«Апостол». 1564 жылы Мәскеуде басылып ... XX ... ... ... басу ісі ... арасында Германиядан кейінгі екінші орынды
иеленді.
Баспалық құрылымдар саны Ресейде соңғы онжылдықта ... ... ... онда ... 20 ... ұйым бар. Өзге елдердегідей жеке
меншік баспалар да бар. Баспаханалар құрылымында ... өте көп. ... ... бойынша, Ресейде кітап ісінде белсенді 5-6 мың
баспа бар. ... ... ... ұйымдарының барлығы дерлік баспа ісінде
белсенді жұмыс атқарып жүрген жоқ.
Ресейдегі аса ірі 10 баспа кітап басу ісінде ... ие. Олар ... ... ... ... ... ... үлкен бөлігін алып
отыр. Аталымдық шығарылымдар 30 %-ға артты. Ал ... ... ... ... екі ... ... ... сөзіне сүйенсек, кітап
нарығының сыйымдылығы 1 ... АҚШ ... асып ... ... ... ... және Солтүстік-Шығыс аймақтарындағы кітап өндірісі
2002 жылы ... ... ... 75 %-ға, ... ... таралымдары 90 %-ға жеткен.
Өткен ғасырдың 20-жылдарында басталған баспаларды мемлекеттендіру ... ... ... өз қолына алуына жол ашты. ... те, ... ... емес ... осы ... ... ... басқарып отыр.
Ресей баспаларының жыл сайын рейтингісі жасалынады. Соңғы ... ... басу ісі ... ... ... ... орын ... кітап басу ісінде бәсекелестік деңгейі тым жоғары. ... ... басу ісі ... ... ... ... жүйеге арналып құрылды.
Көшбасшы баспалардың тізіміндегі өзгерістерге бірнеше фактор әсер етеді.
Олар: а) экономикалық ... әлі ... ... ә) ... ... Алайда Ресей баспаларының рейтингі өзгергенмен,
жалпы алғанда 100 ірі баспа нарықта бірқалыпты жұмыс атқарып ... ... ... алғашқы орындарға ие болған фирмалар бірнеше жыл бойы ресейлік
нарықта танымал болған. Сол себепті де, олар ... ... ... ... ... ісінде «Эксмо», «АСТ», «Дрофа» сынды аса ірі
баспалардың ... ... ... бұрынғыдай. Тіптен, кейбір
көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... бір
жыл көлемінде барлық көрсеткіштерін арттырған. Аталымдық ... ... ал ... 41 %-ға ... еселенген. Ал «АСТ» баспасының ... 27,2 %-ға, ... 28,6 %-ға ... ... ... ... ... соңғы жылдары «Азбука-Аттикус» баспа тобы да аталымдық
шығарылымдар бойынша 3-ші, таралымы ... 7-ші ... ... ... ... аса ірі баспалар мен онда ... ... ... ... ... күні ... ... лицензиясы бар 10
мыңнан астам баспа бар. Олардың жартысы – жұмыс істеп тұрғандар. Олардың
басым ...... емес ... ... ... палатасының
директоры, профессор Б. В. Ленскийдің бағалауынша, жалпы кітап таралымының
1/3 бөлігін басып шығаратын 7 ірі ... 6-ы – ... емес ... ... бойынша, Ресейде басылып шығатын кітап және ... ... ... бір ... «АСТ», «Дрофа», ... және ... ... ... шығарады. Оның үстіне 7
баспа үйін («Росмэн», «ИНФРА-М», «Фламинго», ... ... ... ... ... онда бұл мемлекет ... ... ... ... ... ... ... Соңғы кездері аймақтық
баспалардың саны көбейіп келеді. «Мәселен, баспалардың жартысы ... ... ... да, ... – аймақтық баспалар. Егер 1990 жылы 50-
60 қалада баспа болса, қазір 200-ге жуық қаланың өз ... бар, ал ... ... 20 шақты баспа жұмыс істейді», - деп атап көрсетеді Б.
В. Ленский.
Қазіргі заманға сай Ресей ... ... ... ... ... нарығында істейтін және барлық
дәрежедегі ... ... ... ... ... ... байланысты 5 жыл аралығында кітап және кітапшалардың шығарылымы
бойынша бірінші орындағы ...... ... 1993 жылы құрылған
мемлекеттік емес баспа. 2003 жылы 4241 ... ... ... 40 ... ... 1994-1996 жылдары «Іздестіру лабиринттары», «Қалпақ» атты
серияларын шығарған. 1990 жылдың соңына ... ... ... әдебиеттер
сериясын шығара бастады. «XX шетел прозасы» атты сериясы 2001 ... ... және 2003 жылы 40-қа жуық ... ... ... оның ... Б. Шоу, А. Мердок, У. Фолкнер, Э. Хемингуэй және өткен ғасырдағы
басқа да ... ... ... 1996 ... ... баспа
«Классика» мектебі – оқушылар мен ... ... ... ... ... Содан бері 100 шығарылым басылды. Ресей (А. Ахматова, Б.
Пастернак, В. Короленко, В. Набоков) және ... ... Гете және ... ... ... ... міндетті қосымша оқу болып
табылады.
Қызметінің көлемі бойынша екінші орындағы – «ЭКСМО» ... 1997 ... 2003 ... ... ... ... 3 есе ... (1997 жылы 1032
аталымнан, 2003 жылы 4017 ... ... ... ... ... да озып тұр. «ЭКСМО» баспасы 1991 жылы құрылған. Көркем әдебиет
шығармаларын (детективтер, махаббат және ... ... ... ... ... ... ғылыми-танымдық әдебиет, тағы басқа
шығармаларды басып шығарады. Ең танымал сериялары: «Жанұялық роман», «Қара
мысық», ... ... ... қара ... ... және ... ... басқа баспалар сияқты «ЭКСМО» баспасы 2001 жылдан
бастап, әлемдік классика ... де ... ... ... «ЭКСМО-
классика» атты сериясы шыға бастады. 2 жылдың ішінде 41 шығарылым басылып
шығарылды, соның ішінде: Франсуаза Саган ... ... ... ... во ... М. ... «Собачье сердце», В. Набоковтың
«Лолита» және т.б. 2001 ... ... ... және ... ... сериясымен» (Э.М. Ремарк, Б. Шоу, М. ... В. ... ... және ... ... ... ... В.
Набоков); «Классикалық және қазіргі замандағы пьеса» (У. Шекспирдің
пьесалары) шығарыла ... ... сай жыл ... 700 ... аса ... ... ... «Дрофа» жеке меншік баспасы 1991 жылдан бастап жұмыс істейді
және 1995 жылдан бері ... ... ... мен танымдық кітаптар
шығара бастады. 1997-1999 жылдарры «Мектепке дайындық» атты ... ... ... «Шумақты және суретті әліппе», «Санауды
үйренемін» – тиін, барыс, ит, ... ... ... ... ... шығару ісі
Беларусь бұрыннан-ақ кітап мәдениеті жоғары дамыған мемлекеттердің
қатарына ... 1991 ... КСРО ... ... ... БКСР ... ... дербес ұлттық экономиканы дамытуды ... ... ... құрылымынан нарықтыққа ауысуға бет алды.
Беларусьтік кітап басу ісі тарихының өтпелі кезеңіне мына ... жаңа ... ... ... мен дамыту, кітап ісінің
ғылыми-техникалық негізін жетілдіру, беларусьтік кітап басу ісінің ... ... ... Белоруссияның баспа ісі өзге де салалар сияқты нарықтық
экономиканың ... ... және 2008 ... ... қаржы
дағдарысынан толықтай айыққан жоқ.
Статистикалық және сараптамалық мәліметтерге ... ... ... ... ... басу ... тән ... қарастырып
көрейік.
Шағын баспалар санының артуы. Аталмыш ... ... ... және ... ... ғана ... ... Кітап басу ісіне тіркелген
баспа ұйымдарының ... ... ... ... ... ... ... көп бөлігін белгілі себептерге байланысты ... ... бола ... шағын және орта кәсіпорындар құрайды.
2010 жылы 5 бірлік баспа өнімін ... ... 152 ... шығарса, 58 лицензиат 5-тен 10-ға дейінгі өнім бірлігін
дайындап шығарды. 11-ден 50-ге ... ... 33 ұйым және 15 ... ... 200-ге ... басып шығарды.
Беларусьтік кітап басу ісі бизнесінде 10 көшбасшы баспаны ... ... Бұл ... ... ... пен ... ... санының
36,6 %-н (2010 жылғы сараптамалық көрсеткіштер ... ал ... – 73,8 %-ды ... Және ... мен таралымы жөнінен артып
келеді. Баспалардың көпшілігі – ... ... ... құрылған
(мысалы, ООО «Харвест») немесе оқулық және ... ... ... ... көп ... иеленгендер (мысалы, «Белый ветер»,
«Народная асвета» баспалары).
Беларусь республикасы аумағындағы баспалардың ... ... ... белсенділіктің ауқымды бөлігі Минск қаласына тән. ... ... ... ... ... 81,5 %-ы ... ... кітап пен кітапшалардың таралымы бойынша – 95,9 % көлемде шоғырланған.
2008 жылға ... ... ... және ... ... бойынша өсу
динамикасы байқалған. Алайда экономикалық қаржы дағдарысы бұл ... ... ... төрт жылы ... мемлекетте шығарылатын кітап пен
кітапшалардың саны төмендеп келеді. Кітап пен кітапшалардың репертуары ... жыл ... ... сай ... ... 1991-ден 2004 жылға
дейінгі уақыт аралығында өсу динамикасы аса байқалмайды, оның себебі 1992,
1995, 1999, 2002, 2004 ... ... пен ... ... ... байланысты. Бұған тағы да басқа себептер де әсер етті. Мысалы, ... 1994 ... ... 341 кітап аталымына төмендеуі кенеттен қағаз
бағасының қымбаттауы мен ұйымдарға ... ... ... ... мүмкін.
Кітап пен кітапшалардың жалпы таралымының төмендеуі (2-сурет). Аталған
тенденция айтарлықтай анық көрсетілмеген. Кейбір ... бұл ... ... ... ... баға ... Егер ... көрсетілген
статистикалық мәліметтерді салыстырсақ, таралым бойынша шығарылымның теріс
динамикасын байқаймыз. 2008-2010 жылдар ... ... ... кітап пен кітапшалардың тақырып саны мен негізгі таралымының
көрсеткіштеріне сүйенер болсақ, тағы да бір ... ...... орташа таралымының төмендеуі. Бұл тренд бүкіләлемдік, оның ішінде
Беларусь те ерекшеленбейді. 2009 жылы бір кітаптың ... 4,1 мың ... 2010 жылы — 3,9 мың дана ... ... бір ... жылы 4,5 кітап және кітапша, ал 2009 жылы 5,5 ... ... ... сараптамасы жаңа баспа жүйесінің
құрылымы негізінде кітап шығарылымының да үлгісі өзгергенін көрсетеді.
Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... ... республикасының кітап басу ісі үлкен өзгерістерге тап ... ... жаңа ... баспа ісі жүйесінің нарықтық ... ... Жаңа ... ... он жылында беларусьтік кітап ... ... ие ... 2008 ... ... қаржы дағдарысы,
2011 жылдағы республикадағы қаржы дағдарысында ... ... ... ... басу ... даму ... ... жағымды
болжамдар жасауға болады.
1.4 Әзербайжан кітап басу ісі: өткен мен бүгіні
1991 жылы Әзербайжан тәуелсіздікке қол жеткізгеннен кейін жеке ... мен ... ... ... ... ал 1998
жылы цензура бостандыққа ие болды. Мемлекеттік баспаханаларды ... ... ... ... ... ... және жеке меншік
баспаханалардың жандануы байқалды. Бұрын соңды шығаруға тыйым салынған
кітаптар ауқымды тиражбен ... ... бұл ... ... ... Нарықтық экономикаға көшумен пайда болған қиындықтар кітап басу ісіне
де кері әсерін тигізді. ... алу ... ... жылға төмендеуі, басқа
жақтан әкелінетін қағаз бен басқа ... ... ... ... ... ... баспаханалардың нарықтық
экономикаға көшу кезінде тұрақтылық көрсете алмауы мемлекеттегі кітап басу
ісінің ... ... ... ... Әзербайжан кітап басу ісінің назар
аудартып отырған үш айрықша ерекшелігі бар:
1. ... ... ... тарапынан қаржыландырылуда. Бұл тізімге
бастауыш сыныптарға арналған оқулықтар, ... ... мен ... ... тойы ... мақалалар кіреді. Оқулықтардан басқа, мұндай
мақалалардың көлемі өте ... Көп ... ... өзінің қаражатына басылып шығады. Мұндай
кітаптар көп ... ... ... бір ... ... қаржыландырушылардың, сонымен
қатар шетел компаниялары мен елшіліктердің есебінен шығарылады.
Әзербайжан елінде оңғы кездері шығарылған кітаптардың тиражы өте ... 60-80 ... ... ... орта ... 20-30 мың ... ... 3-7 мың данамен шығарылса, бүгінгі күні, көп жағдайда
көркем ... ... ... ал ... ... 300-500 ... ... Әзірбайжан кітап басу ісінің әлсіреуі және ... ... ... бір ... әсер ... Бұл фактор алфавиттің өзгеруімен ... ... ... ... ... үш рет өзгерді.
Әзербайжан алфавитінің 1929 жылы араб графикасынан латынға, одан 1939 ... ... соң 1992 жылы ... ... қарпіне ауысуы кітап басу
ісінде үлкен қиындықтар туғызды.
Қазіргі кезде Әзербайжандағы оқырман қауым 3 топқа бөлінеді:
1. Латын графикасында да, ... да ... оқи ... ... саны көп ... бұл ... әр ... жас ерекшелігіндегі адамдар
кіреді.
2. Тек қана кириллицада еркін оқи алатындар тобы. Оқырмандардың көп
бөлігін құрайтын бұл ... жасы ... ... ... ... кіреді
деуге болады.
3. Тек латын графикасында еркін оқитындар. Ал бұл топқа әр ... ... ... ... ... қауымы кіреді.
«Мемлекеттік тілді қолдануды арттыру туралы» Президент ... 2001 ... ... ... ... ... соның ішінде
мерзімді басылымдар да латын графикасына ауысуды жүзеге асырды. Кітап басу
ісінің құқықтық негіздеріне сәйкес Әзербайжанда ... басу ісі ... ... ... және ... да ... ... заңдармен реттеледі.
Әзербайжан Республикасының «Заңды тұлғаларды ... ... ... ... әрбір адам баспа ашуға құқылы. Баспа – ... ... үшін ... алу ... Бұрын лицензияны Басу және
Ақпарат Министрлігіне белгілі бір көлемдегі өтемақы төлеп алуға ... ... күні ... ... ... ... лицензия толығымен
жойылған. Әзербайжанда қазір 85 баспа және ...... ... ... ... ... ... мемлекет астанасы
Бакуде орналасқан. Гянджа мен Нахчыван қалаларында екі баспадан, Сумгаита
және Габалада бір баспадан бар ... ... ... ісі туралы» Заңы 2000 жылы 30 мамыр
күні қабылданды. Бұл Заң баспа ісінің ортақ принциптерін орнатады, ... ... ... ... ... құқықтары мен
міндеттерін айқындайды. Бұл Заңда негізгі ... ... ... ...... ... аясы ... өнімдерін автордың тапсырысымен
орындау немесе автордың тапсырысы бойынша орындау ... ... ... және ... ... болып табылатын мамандандырылған
мәдени мекеме;
• мемлекеттік баспа – ... ... ... ... ... ... кіретін баспалар және баспа бөлімшелері;
• мемлекеттік емес баспалар – жеке меншік негізде немесе муниципалдық
меншік негізінде ... ... ... ісі – ... және жеке ... ұйымдастырушылық –
шығармашылық және өндірістік – шаруашылық қызметін ... ... ... ... ... кезінде бірыңғай кітап тарату жүйесі бар еді. Қалалық
жерлерде кітап саудасын Басу және Ақпарат ... ... ... Басқармасы жүргізді. ... ... ... ... ... ... ... Кітапханалық Коллектор
мемлекеттегі барлық кітапханаларды кітаппен қамтамасыз етіп ... ... көшу ... бұл жүйе істен шығып қалды. «Азеркитаб»
дүкендерінің басым бөлігі жекешелендірілді және ... ... ... ... уақытта кітап таратумен баспалар немесе авторлардың
өздері айналысуда. Ешқандай ... ... мен ... басқа) өзінің кітап дүкені жоқ деп ... ... ... жарнама ісі ең төменгі дәрежеде. Жеке меншік кітап сату ... өте аз және ... ... ... ... Жоғарыда аталып
өтілген нарықтық экономикаға көшуден туындаған қиындықтарға қарамастан
тәуелсіз ... ... басу ... ... ... байқалады. Өз
қызметін 90-жылдары бастаған ... ... ... ... базаға ие. Өнім сапасы, материалдық, техникалық
және кадрлық базасы жағынан ... жеке ... ... ... әлде қайда алдыда. Қазіргі уақытта Әзербайжанда
шағын полиграфиялық базасы бар ... ... ... ... ... ... ... аргументі полиграфия сапасы болып
саналады, осыған байланысты жергілікті баспалар ... ... жиі ... ... басу ... дамуына мемлекетте жұмыс істеп жатқан шетел
компаниялары мен ... ... өз ... ... Олар ... оқулықтар, саяси – құқықтық және экеономикалық әдебиет, аударма
әдебиеті басып шығаруға қаржылай көмек көрсете отырып, ... басу ... ... үлес ... ... ... компаниясының қаржыландыруымен
«Айна» Баспа Үйі «Детская энциклопедия» 5 томдығын, ... ... «Шаг за ... ... бағдарламаларының аясында әр түрлі
баспаханалар ... ... ... бар. ... ... Әзербайжан
авторлары Анар, Эльчин, Бахтияр ... ... ... Рустам
Ибрагимбеков, Чингиз Абдуллаевтың ... ... әлем ... және шет ... шығарылады. Әзербайжанда соңғы жылдары 1990
жылмен салыстырғанда баспа және шығарушы ... саны 12-25 есе ... елде әр ... атаумен шығатын кітап саны 2,55 есе ... ... ... ... тиражы барлық елдерде азайды, ол көрсеткіш
Әзербайжанда 46,7 % ... ... ... адам санына шаққанда екі
адамға бір ... ... Егер ... ... ... мекемелерінің
саны көбейсе, кітап дүкендерінің саны күрт ... ... ... ... 1990 жылы болған кітап дүкендерінің 20 % ... 1991 ... 236 ... ... ... 1990 жылы 100 мың ... 0,5 кітап
дүкенінен келетін. Ал, бір кітап дүкеніне орта есеппен 187,5 мың ... ... ... құн ... 18 %, ал ... ... салық
22 %. Бұл зерттеулер кітап шығару және ... ... ... ... мен ... зәру екендігіне көзімізді жеткізеді [22].
«Азербайджан нешрлери» журналының 2006 жыл 21 сәуір айындағы санында
Кітап клубы ... ... ... басу ... ... және ... жолдары» атты ғылыми – ... ... ... ... 33 ... ... ... Кітап клубы
директоры Эльхан Рызаевтың баяндамасы тыңдалып талқыланды. Талқыға түскен
құжаттар жобасына толықтырулар мен ... ... ... кітап
басу ісінің мәселелері және ... шешу ... ... ... кітап басу ісінің ... ... ... ... шығарылған кітаптар туралы толық ақпараттандырылмауы;
- кітап өнімдерінің қымбаттылығы;
- заңсыз басылымдардың басылуы;
- кітап нарығы зерттелуінің жоқтығы;
- кітап сауда жүйесі объектілерінің төмен ... ... ... ... ... байланыстың жоқтығы;
- кітап шығаруға арналған жаңа технология мен жабдықтардың ... ... ... ... ... ... мен ... жарнамасы мекемелерінің біріккен жұмысының
жоқтығы;
- заңсыз ... жол ... және ... ... ... ... ... нарығы мен баспа ісін дамытуға
келесідей нақты сұраулар және іс-әрекеттері туралы ... ... ... ... ... ... көбейту және кітап
жарнамасының құнын төмендету туралы БАҚ–на ұсыныс жасау;
2. Баспа ісінің дамуына ... ... ... жеңу ... Үкіметіне сұраныс жасау;
3. Заңсыз басылымдарға жол бермеу және олармен күрес ... ... ... ... ... ... мұндай жағдайлардың негізгі себептерінің
бірі оқырманның шығарылған кітаптар туралы толық ақпараттандырылмауы.
Қазіргі ... ... әр ... жыл ... 400 ... кітап өнімі
(жалпы білім беретін мектептерге оқулықтарды ... ... ... ... ... ... сене алмайды, өйткені оған ... ... ... ... нарығын зерттеу мақсатында ... ... көп ... ... ... ... қымбаттылығын айтады. Бұл
сауалнамада оқырмандар, баспа мен ... ... ... ойлары сәйкес келді. Кітап құнының төмендеуі өзіндік
құнының төмендеуімен тікелей байланысты. Мұнда ... ... ... керектігімен келіседі:
- қағаз өнімдеріне, баспаханалық материалдарға, жаңа ... ... ... ... ... ... ... айналысатын мекемелерге, полиграфия, ... ... ... ... айналысатын компанияларға
салықты жеңілдету немесе жеңілдетілген несие ... ... ... ... ... орындарына белгілі бір салықтық жеңілдік
немесе жеңілдетілген несие беру.
Баспа және полиграфиялық ... ... ... тағы бір жолы ... ... ... ... осыған
сәйкес жаңа кітаптар ұсыну және өз қаржысына өнім шығаруға жағдай ... ... ... орындауға арналған тендердің қазіргі
кездегі ережелері ... ... ... ... қамтамасыз ете
алмайды. Конференцияға қатысушылар кітап шығаруға ... ... ... ашық ... ... тиіс, ал тапсырыс бірінші орынға ие
болған бір баспаға ғана емес, жоғары орынды ... ... ... тиіс деп ... ... ... ... кейін Одақтың құрамына кірген барлық
мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... ... жаппай жұмыссыздық пайда болды. Сонымен қатар,
рухани құндылықтар да құнын жоғалтты. Бұл көрініс Әзербайжан мемлекетінде
де орын ... ... ... ... ... сала бір ... келтіріліп, сол
саланың дамуы белгілі бір ... ... ... ... ... ... жойылуымен бұл жүйе де қолданыстан шығып ... ... ... ... осы жүйе ... ... тәртіпке келтірілген еді. Сол
себепті де шығарылған кітаптар ... мен ... ... ... Кітап
тарату, сату қызметі жұмысының жүйелілігінен еш ... ... ... ... ... ... ... тіркеу комитеттері мен
кітап сату мекемелері ... ... ... нәтижесінде елеулі
жетістіктерге жетті. Кеңестік Әзербайжанда ... ... ... ... ... мың ... да ... отыр. Кітапты өндіру
қымбат, өтімділігі нашар болғандықтан оны аз ... ... тура ... ... ... кітаптар баспа қоймасының бұрышынан орын алады.
Біздің еліміздегідей Әзербайжанда да ... ... ... ... келетін өнімнің қымбаттылығы кітап басу ісінің дамуын
тежеуде. Осыған тағы баспа ... ... ... қосылады. Әзербайжан
баспалары жеке авторлармен жұмыс ... ... ... ... өнімнің
ақысын тапсырыс беруші төлейді және өзі ... ... ... жыл ... салыстырғанда кітап дүкендері мен жеке меншік баспалар қатары
қысқарды. Ал мемлекеттік баспалар мүлдем жоқ деуге болады. Сонымен ... ... ... ... ... ... Мысалы
«Азербайджан» баспасы бірқатар газет, журналдар шығарады.
Әзербайжан кітап басу ісінің жай-күйі қазіргі Қазақстан ... ... ... ... тарапынан көмек күтуде. Мемлекеттік
тапсырысты орындауға берілетін ... ... екі елде де ... ... ... ... өз жобаларын ұсынады, ал тендерді жеңіп
алған баспа сол жобаларды жүзеге асырады.
Әзербайжан ... ... ... ... мен ... ... «жаулап» алған. Ал ... ... орын жоқ. ... орта ... ... оқу ... арналған
оқулықтар бұл әдебиеттер қатарына кірмейді. Қазақстанда да ... ... ... ... ... мемлекеттер арасында кітап, газет, журналдар
алмасу үдерісі жақсы ... 1994 ... ... ... ... ... немесе журнал әкелінген емес. Тіпті «Әзірбайжан Ұлттық
Орталығына» да бір данадан ... ғана ... ... ... ... ... кітапханасы А. С. Пушкин атындағы Қазақ ССР-інің
мемлекеттік кітапханасы болып ... ... 1990 жылы ... атты көрме өткен болатын. Ал қазір Ұлттық кітапханада сол ... ... ... бірнешеуі ғана жүр. Сонда Қазақстандағы
Әзербайжан азаматтарының өз тілінде ... ... ... жоқ ... Дәл осындай жағдайлар мемлекетаралық кітап саудасын, сонымен ... ... басу ісін ... ... келтіруде.
Тағы бір өзекті мәселе, онда кітап маркетингі мен менеджменті, кітап
жарнамасы мүлдем жоқ. Бізде кітап ... ... ... ... ... ... ... асырылып жүр. Ал ... ... ... ... рас. Оның ... Әзербайжанда электронды кітап басу
ісі әлдеқайда дамыған. Елдегі ірі кітапханалар қорын әлемдік желіден ... ... ... ... баспа ісі
Әлем елдерінің мәдениетінде кітап өзіндік орынға ие. ... ... ... ыдыс және ... сияқты басқа да тауарлармен ... ... ... әрқашан да адам санасын бекітетін рухани байлық
ретінде есептелді және ... де ... Тек ... ғана емес.
Мемлекеттегі кітап басу ісіндегі ... өсу ... ... ... украиндық кітап раритетке айналмақ. Бүгінгі күні Украинада жақын
шетелдегі елдерден 3-4 есе аз кітап шығарылады. Мысалы, 2002 жылы ... млн. дана ... ... ... дәл сол ... ... 35 млн. ... басылған.
90-жылдары (1992 ж.) кітаптар мен кітапшалар ... 1988 ... ... ... өндірісінің екі есеге төмендеуімен
сипатталады. Таралымы бойынша ... ... ... 30 %-ға ... ... ... ... Н.И. Сенченконың ойынша, 1996 жылдан
бастап украиндық кітап басу ісін кенеттен қысқарту басталды және ресейлік
кітаптың кітап нарығының ... ... орта ... ... ... украиндық баспа өнімдерін ығыстыруы ... ... бұл ... ... Федерациясында қабылданған “Ресейдегі ... ісі мен ... ... құралдарын мемлекет тарапынан қолдау” туралы
заңымен байланыстырады. Аталмыш заң ... ... ... ... ... басылымымен салыстырғанда екі есеге арзандатуына ... ... басу ... тілдік құрылымын қарастырайық. Тақырып
саны бойынша орыс тіліндегі кітап үлесі едәуір төмендегені ... ... 60,3 %-ды ... 1995 ж. — 38,3, 2000 ж. — 28,6, 2001ж.  — 26,1 ... ... ... Украинада қалыптасқан жағдайға мән бергенде кітап бизнесі ... ғана ... ... бірге қауіпті іс. Бәленің басы XX ғасырдың 90-
жылдарынан басталса керек. КСРО ыдырағаннан кейін Ресей ... ... ... ... ... ... Сол уақытта Украинада қағаз
өндірілмегенін ескерсек, аталған жағдай ... ... ... ... ... ... болады. Сол кезде украиндық кітап шығарушылар
ел ... ... ... ... шығаруға жеңілдік беруін ұсынған
болатын. Билік жағдайды түсініп, кейін кітап нарығындағы жағдай ... ... ... түсті.
1994 жылы мемлекеттегі кезекті сайлаудан кейін жеңілдіктердің барлығы
жойылып, ... ... ... ... ... ... шықты. Бірнеше
жыл бойы украиндық баспагерлер, журналистер мен жазушылар биліктен орнықты
жағдайда жұмыс жасауға ... ... ... ... ... ... отандық баспа ісіндегі қиыншылықтарды шешуге ... ... ... ... ... ... ... бастады.
Бұл уақытта Ресей кітап нарығына мүлдем басқа жағдайлар орын алды. 1995
жылы Ресей Федерациясында қосымша құн ... ... ... ... бірге көптеген баспа өнімін шығаратын баспалар үшін жеңілдіктер
қарастырған заңнамалық актілер пакеті қабылданды.
Осы арқылы орыс ... ... ... ... дамуына серпін
қосылды. Аз ғана уақыттың ішінде елдегі кітап басу ісі қарқынмен дамып,
кітап ... ... және ... ... ... Оның ... ... шығарылып, оларды Украинаға тасымалдауға мүмкіндік туды.
Соның нәтижесінде соңғы деректер ... ... ... ... ... ... 55 млн. ... әкелінеді екен.
Осы арқылы арзан орыс кітап Украинаның кітап нарығын толығымен ... ... ... басуға Украинада 100 млн. долларға дейін жұмсалады. Бұл
қаржы кітап басып шығаруға арналған материалдан ... ... ... ... ... көтереді. Алайда украиндық кітап шетел
кітаптарының астында қалып, пайдасыз бизнеске айналады. Бқл ... ... ... кітабымен мұңдас. Украинада жылына адам баласына 0,31 данадан
кітап шығарылады. Гананың өзінде бір адамға екі кітаптан ... ... ... ... ... ... оқулықтарды шығаратын баспалар;
• балалар және жасөспірімдер әдебиеті баспалары;
• ғылыми-танымдық және газет-журнал баспалары, т.с.с.
Өзбекстандағы баспалар өнер және білімнің дамуына көмектесіп, ... ... ... ... кітаптарды сатып, жаңа авторларды
жұртшылыққа шығарады. ... ... ... жуық ... ... ... республикада 83 баспа өнімін шығарушы баспа бар. Ел астанасы
Ташкент қаласында шамамен 560 баспахана ... ... ... 80 %-ы ... 20 %-ы ғана жаңа ... ... ... кітаптар нарығы нашар дамыған. Өзбекстанда бар-жоғы 2 немесе 3
пленкалы емес аппарат бар. ... ... ... ... өте ... ... ... нашар дамыған.
II тарау. КІТАП ІСІНІҢ ЗАМАНАУИ ҮРДІСТЕРІ
2.1 ТМД елдеріндегі аудио және ... ... даму ... технологиялардың аса кең таралған заманында адам баласына
ақпарат ресурстарымен жұмыс істеу едәуір жеңілдей ... ХХІ ... ... ғасыры. Бүгін әлемнің қай түкпірінде не болып жатқанынан әп-сәтте
хабардар боласың. «Айшылық алыс ... ... ... ... ...... ұялы ... сынды құралдар үлкеннің де, кішінің де
ортақ игілігіне айналған. Тіпті оларсыз бір күніңіз де ... ... бір ... бас та, ... не ... ... ... бол.
Бүгінгі таңда аудиокітаптар, дәстүрлі баспасөз басылымдарымен қатар
кітап сөрелерінде өз ... ... ... және электронды кітап
шығарудадағы біршама қол жеткізген жетістіктерге ... ... ... ... әлі де ... кенжелеп қалып отыр.
Ғаламторда жарияланып жүрген ... ... ... ... ... және электронды кітаптарға еш қатысы жоқ екенін атап ... ... және ... ... ... ... желісінде
таралған кітап нұсқалары бар, бірақ олардың барлығы ... ... ... ... ... ... форматқа салынып,
компьютерге немесе кітап оқуға арналған bookreader-ларға жүктелінетіндей
болуы қажет. ... ... ... ... ... ... ... Онымен қоса, ұялы телефонның мүмкіндіктері көбейіп, кітап оқуға
арналған бағдарламалар да ... ... тағы ... ... ... ... ие болған электронды кітаптың
тарихына тоқталсақ. Алғашқы кезде жаппай қолданыста болған кітаптар, 1998
жылы NuvoMedia және Softbook Press ... ... ... ... қондырғылар болды. Кейіннен оларды жетілдіріп, ... ... ... және ... ... электронды кітаптар пайда
болды. Алғашқы модельдердің жақсы ... ... ... ... 2006 жылға дейін жалғасты), олар кең көлемдегі қолданысқа ие
бола алмады.
Кейінірек холеристикалық ... ... (ChLCD) ... ... ... ... кітаптар шешімі айтарлықтай дәрежеде көтерілгеніне
және автономды жұмыс істеу уақыты ұзартылғанына қарамастан, оларға деген
сұраныс аздау ... Оның ... ... ... бейненің кешігіп шығуы,
жарық түсіретін қондырғысы болмауы.
2007 жылдан ... ... ... ... ... ... пайда болуына байланысты өрлеу қиындығын бастан ... ... ... саны мен қондырғы модельдерінің өсуінен
байқауға болады.
Аудиопішімдегі кітаптардың айтарлықтай артықшылықтары бар: ... ... ... ... ... ... қағаз кітаптарын алып
жүруден құтылу, кез келген орыннан оқу ... ... ... ... ... құны мен ... жоқ, себебі қағаз кітап әлдеқайда өміршең. Соған қарамастан,
заман ағымына сай, ақпараттық ... ... орны бар ... ... ... ... ерекшеленбек. Ол үшін үйіңізде арнайы кітапхана
бұрышы да қажет емес. Сөмкеңіздің ішінде мыңдаған кітап қоры ... ... пе? ... ... ... интернет-дүкендердерден тақырып, жанр бойынша
бөліп тұратын қосымшаларды сатып алуға болады. Сондықтан электронды ... ... ... ... орманды жаппай кесуді тоқтатар еді.
Сонымен, электронды ... ... ... ... ... мен кемшіліктерін ата көрейік.
Артықшылығы:
• электронды кітапта мәтін ... ... ... ... бойынша ауысулар уақытша ерекшеленген мәтіндер мен
ескертулерді ... ... бір ... ... ... ... мыңдаған кітаптар сақталады.
Электронды кітаптардың баспа кітаптарымен салыстырғанда салмағы ... аз, ... ... ... жазылуы мен өлшемін өз қалауымызша өзгертуге болады;
• электронды кітап ... ... ... ... ... аудио-кітаптарды тыңдауға мүмкіндік береді;
• электронды кітапты оқуға арналған қондырғының ... ... ... ... алу, олардың қағаздағы варианттарына
қарағанда әлдеқайда арзан (жоғарыда атап ... ... ... ... сақтауға болады);
• электронды кітапты тарату мен ... ... ... ... ... мен ... қарағанда арзан және жеңіл;
• қондырғы ішіндегі ... ... ... кітапты тыңдауға
мүмкіндік береді;
• электронды ... ... көшу ... келтіретін зиянды
азайтады, себебі көп мөлшерде қағаз үнемделеді.
• Электронды қағаз адамның көзіне азырақ әсер ... ... ... ... көптеген қондырғылар wi-fi желісімен жабдықталған, тіпті кейбірі білім
сайттарына тегін қосылуға мүмкіндігі бар.
Кемшіліктері:
• электронды кітаптарды ... ... ... ... ... өте ... және тез бұзылуы мүмкін (егер қондырғына ... ... ... ... ... ... қалуы бір
сәт);
• қондырғының бағасы жоғары, алайда оған сыятын кітаптың ... ... аян. ... қазір егер кітап 500 теңге тұрды
делік (Қазақстаннан басқа ТМД құрамындағы елдерде ... ... ... көп ... ... 300 кітапты сатып алатын ақшаға бір қондырғы
сатып алып, оған ... ... ... ... ... Сондықтан қондырғының бір кітаптың құнынан жоғарылығына мән
берудің қажеті шамалы, қағаз кітапқа қарағанда, көп ... ... ... да ... ... ... қажет;
• кейбір баспагерлер қағазға басылған кітаптармен бірге электронды
кітаптарды бір ... ... ... олай ету ... ... ... ... кедергі келтіреді;
• электронды кітаптарда DRM алыстан басқару жүйесі қолданылады,
қолданушы, ... өнім ... ... отырып қондырғы арқылы
ақпаратты жойып жіберуге мүмкіндік ... бір ... сіз ... ... қалуыңыз әбден мүмкін;
• электронды кітаптарды оқуға арналған қондырғылар ұзақ уақыт қосымша
қуатсыз жұмыс істей алмайды, ... ... ... ... өте аз
пайдаланатын болғандықтан, ондай қондырғылар, бір айға ... ... ... алады.
Әлемдік зерттеулер жұртшылықтың 19%-ы электрондық риддерді, ал 35%-ы
қағаз кітапты оқитынын көрсетіп отыр. Ақпараттық ... ... ... бас ... ... Озық ... ... ретінде
электрондық кітап қағаз кітапты ысыра бастады. Өткен ... ... ... ... ... ... ... кітапханасын байлық санаса, осы күні
мыңдаған сол ... ... ғана ... ... ... өзіңмен
алып жүруге болады. Алақандай электрондық риддер, біріншіден, өте ... қол ... орын ... Ал ... қалалардағы жол кептелістерінде
ұзақ уақытты қысқартып, кәдеге жарап жатады. Сонымен, электрондық кітап күн
өткен сайын оқырмандар ... ... ... тықсырып келеді.
Батыс елдерінде электронды кітаптар көп сұранысқа ие болып отыр. Жылына
электронды кітаптарды оқуға арналған жүз ... ... ... ... мына ... ...... бағасы көп дегенде
300 $-ға жетеді, ал танымал қағаз кітаптың бағасы – 30 ... Дәл ... ... ... 10-12 ... ... Демек, мыңдаған кітап қорын
сыйғызатын құрылғыны 15 ... ... ... ... ... ... басқа, Еуропа мен Солтүстік Американың ... ... ... кең ... ... ... ... қолданушылар
әлдеқашан жеткізуге ақша төлемей, сандық газеттерге жазылған.
Алайда ТМД елдерінде мобильді құрылғылар нарығы ... ... ... мен ... ... электронды кітаптардың
өзіндік проблемаларына айып тағады.
Әрине ... екі жыл ... ... нарығы жоғары дәрежеде дамып
келе жатқанына байланысты, отандық байланыс операторлары ... ... ... жасап, әлемдік желіге қосылуды жеңілдетіп
отыр. Қағаз кітапты оқитындар қағаздың астына көміліп отырған ... ... ... электронды кітапханаларын түрлі тіл мен
жанрдағы кітаптарды көшіріп, ... ... ... ... ... ... ... кітаптар саны күннен-күнге толығып келеді. Электронды
кітап дүкендерінен қазақ, қырғыз немесе өзбек тілдеріндегі кітаптарды табу
қиын. ... ... ... ... ... шығаруға маманданбаған.
Тек сандық форматқа ауыстырып, жекелей ... ... ... ... Ресей баспаларының көбінің әлемторда жеке сайттары бар, ... ... де ... ... ... ... көз жүгіртіп шығып,
электронды кітаптың қағаз кітаптың бағасынан бірнеше есе төмен ... ... ... ... ... ... ... кітаптары 800-
1000 теңгемен сатылса (әрине, жанры мен авторына байланысты, біздің ... – әлем ... ... ... ... ... ... кітапты 24 рубльге, шамамен 125 теңгеге сатып алуыңызға
болады. Ал енді, осыдан кейін, салыстырып ... ... ... арналған құрылғының тиімділігіне еріксіз көзіңіз жетеді.
Ендігі кезекте электронды кітаптардың ... ... ... ... атап өттік, солардың арасында ең бастысы, менің
ойымша, қолжетімділік. Электронды кітаптарға көшу көптеген ... ... ... олар ... ... жаңа кітаптармен толыға
түсіп, оқырмандар залы ... ... ... ... ... ... ... бірнеше терминалдармен жабдықталады.
Көптеген ЖОО-ларда ... ... ... үйден шықпай-ақ, интернетте
берілген. Уақыт өте келе электронды кітаптарға ауысқан уақытта кітаптардың
өздері де қолжетімді болады.
Әр ... ... ... ... ... уақыттан бастап қағаз кітаптар
элиталық кітаптар қатарына қосылатын болады. Сыйға ... ... ... ... ие ... ... ... бағасы да
қымбаттайды. Бірақ, шын оқырманды ... ... ... ... қызықтыруы қажет.
Электронды және баспа кітаптарының қашан бір-бірімен шындап жарысқа
түсетін уақытын дөп басып айту қиын, брақ та ... ... ... ... ... ... дауысыз нәрсе болып көрінеді. Осынау цифрлау
ісінің басты бөлігі әдетте электронды қағаз деп жиі айтылатын қағазға ұқсас
диплейлер әзірлеу ... ... ... желілік қызмет және сымсыз
коммуникация электрондық ... жаңа ... ... мүмкіндік
береді. Мысалы, АҚШ-тағы күнделікті ... ... ... ... электрондық нұсқалары бар. Көптеген арнайы ... ... ... тек ... ... ... Оның үстіне
кітапханалардың мұрағаттары тез арада цифрланып ... Бұл ... ... ... ... ... ... сектор болуы мүмкін
деген себептердің кейбіреулері ғана.
Қазіргі кезде электронды жарияланымдарды оқу үшін ... ... ... ... бірақ та дамып келе жатқан компьютерлік
технологиялар портативтік ақпарат ... ... ... ... ... ... түсуі осы дамудың мысалы бола алады. Алайда
оқуға лайықталған осынау электронды құралдардың баспадан ... ... мен ... сияқты дәстүрлі баспа өнімдерімен жарысқа түсе алуы
үшін мүлдем жаңа техникалық шешімдер ... ... Осы ... ... ... ... талаптар қойылған.
2.2 Электронды қағаз
Мыңдаған жылдар бойы кітап ... ... ... ... ... ... ... бірнеше артықшылықтары байқалады. Мысалы, қағаздың
оптикалық қасиеті адам үшін ... ... ... ... және ... етіп ... жасалған – қағаз ұзақ уақыт оқуға өте ... ... ... оңай басып шығаруға болады. Қағаз өте жеңіл,
берік және икемді. Оның үстіне бір бума ... ... ... ... өзіндік бір ерекше деректер базасы болып табылады. Қағаз
ақпараттың тұрақты сақталуын қамтамасыз ... Бұл оқу үшін ... ... ... өте ... құрал. Ал бұған қоса адамдардың қағазбен
жұмыс істеуге үйреніп кеткені тағы бар. Бірақ та қағаздың ... ... да бар. ... ... ... ... Егер де көп ақпарат
керек болған жағдайда ол өте ауыр. Басып шығару және бөлу үшін оған ... ... оны ... қоса ... және ... ақпарат іздеп табу
қиынның қиыны.
Электронды қағаз оның ең жақсы қасиеттерін ... және ... ... көптеген тиімді жақтарымен ұштастыруға ұмтылу
деген сөз. Қазір ... ... мен ... ... ... жұқа
дисплейлер шығару үшін жаңа технологиялар әзірленуде. Жаңа дисплейлердің
неғұрлым тартымды жағы – ... ... емес ... ... ... ... ... қағаз деп аталады, ... ... және ... ... (көз ... түсу бұрышына байланысты
болмайды), өзі ... және ... ... ... анық болады, сондай-ақ қолға
ұстағанда қағаз ... ... ... ... ... тағы бір
артықшылығы – диплейдің ... яғни ... ... ... ... кезде
пайдаланылады, өйткені оның беті баяу жаңарады, ал ... өзі ... аз ... ... өзі ... ... үшін кішкентай
батареялардың өзі бірнеше айға жетеді ... ... ... кітаптар электронды қағаз технологияларын қолдану саласы
ретінде
Электронды кітап мәтінді оқуға арналған қол компьютерін пайдалану үшін
қарапайым әрі жеңіл таптырмайтын құрал. Қол ... ... ... ... мен ... прогресс үшін жол ... ... ... ... ... ... ... интернет болып
табылады, оның ... ... ... тез, арзан және оңай ... ол ... оның ... ... ... интернеттің
виртуал кітап дүкендерінен сатып алуға болады.
Электронды баспа мен электронды баспагерлер үшін, тұтынушылар мен
авторлар үшін ... көп. ... ... ... шығару және
маркетинг бойынша жұмсалатын шығын басып шығарылған кітап бағасының 50
пайызындай ... ... ... да ... ... сонда
кітаптарды басып шығару мен жеткізу шығынын қысқартуға болар еді. Өте шағын
басылымдарды басып шығаруға шығын ... ... ... ... ... қосымша айтар болсақ, басып шығарылған барлық кітаптардың 40 ... ... ... ... ... ... ал ... өмір сүруін тоқтатады. Оның үстінде журналдардың 60 пайызы
сөрелерде жатып ... ... ал ... 98 ... ... ешбір
назар аударылмайды. Бұл баспагерлердің неліктен неғұрлым арзан кітап сата
алатынын немесе электрондық ... ... ... пайда түсіре алатынын
көрсететін себептердің кейбіреулері.
Баспа бір ... жағы – ... ... ... ... ... Ол ... маркетинг жасауға мүмкіндік береді. ... бірі ... ... ... ... ... өте
арзанға түсетіндігі, ал бұл ... ... ... отыру әлдеқайда
жеңіл. Электронды кітаптар мен журналдар тұтынушыларға өте арзанға түседі,
ал мұндай кітаптарды оп-оңай және тез ... ... ... ... орын ... ... қыруар кітап файлдарының болу
мүмкіндігі қарастырылуда. Қалаған нәрсені іздеу сияқты ... ... ... ... ал жарықтың бір жерге түсіп тұруы қараңғыда
оқуға мүмкіндік ... ... ... да ... мейлінше пайда
әкелуі де мүмкін. ... ... ... ... ... қолдану ісі кітап оқитын ортада өтетінін көрсетті. Мұның бірнеше
себептері бар. Алдымен айтар болсақ, ... ... ... және ... кітаптарға мыңдаған доллар кетуі ... Ал ... ... ... ... ... ... болғандықтан студенттер
едәуір ақша үнемдей алады. Кітаптар өте ауыр, ал бүгінде ... ... алып жүру ... мен ... ... ... бөлу жүріп жатыр, лл
экономикалық жағынан тиімді, интерактивті оқытуға да ... ... ... ... желі ... ... болады. Бұған қосымша іздеу қызметінің
сан алуан түрлері болуы мүмкін материалдар электронды ... ... ... ... да бір ... ... ... анықтау өте ыңғайлы болады.
Студенттер көбіне қазіргі заманғы технологияларды пайдалануға бейім болып
тұрады.
«Kindle» («Тұтат») деп ... ... ... ... ... ... ... АҚШ-тағы және дүние жүзіндегі
көптеген ірі баспалар өздерінің электронды ... ... ... ... өз ... іске ... бастады. Таяудағы болашақта жаңа
кітаптардың электронды нысанда шыға бастауы ... ... ... кітап
оқуға болатын құрылғылар үшін өтімді кітаптар мен бизнес жөніндегі ... ... ... ... ... ... қағазды, сұйық кристалды және электронды қағазды
салыстыру
Қаншалықты оқылатындығы мен пайдаланылатындығын анықтау ... ... ... ... ... ... ден ... VIT
компаниясының ақпараттық технологиялардағы кәсібилер тарапынан түйсінуге
жету міндетін қаншалықты атқара алатынын бағалау үшін ... ... ... 10 зерттеуші ғалым ... ... ... ... ... оқылуы мен қағазда оқылуын салыстырып көрді. Зерттеу
алынған топқа біреуі ... ... ... ал ... ... басылған
түрінде екі журнал мақаласы берілді. Бұл мақалалар олардың ұзындығы ... ... ... ... келетіндей етіп, ал ... ... ... ... ... етіп ... ... орташа уақыт есептелді. Зерттеуге қатысқандарға электронды кітаппен
неғұрлым ... ... ... ... ... ... барып құрылғының
пайдаланылуы мен оқылуы жөнінде сұрақтар қойылды. Сондай-ақ бейнелері
техникалық ... ... ... ... ... ... ... шығатын кітаптағы және электронды қағаздағы сапасы салыстырылды.
Зерттеуге қатысқандар біреуі сұйық ... ... ал ... басылған, ұзындығы бір беттік 2 мақаланы оқып ... ... ... оқып ... 116 секунд, сұйық кристалды экрандағы мәтінді оқып
шығуға – 121 ... ... ... Қағаздағы Б мәтіні 143 секундта, ал сұйық
кристалды ... ... 175 ... ... Бұл ... қағаздағы
мәтін дисплейдегі мәтіннен гөрі тез оқылады екен деген қорытындыға келуге
болады. Электронды қаріптің ... ... ... ... ... қағаздағы бейнесі техникалық жағынан өлшенді. Сұйық кристалды
экрандағы қаріп пен ая ... ... ... ... ... қаріп айқын көрінеді, ал қарқындылығының стандартты ауытқуы
көбірек. Мұның бәрі ... ... ... еместігінен және дисплейдің күшті
сыртқы шағылысуынан. Әрекеттің шектеулігінен ... ... және ... ... ... ... орналасуы мен қарама-қарсылығының әлсіздігі сұйық
кристалды экранның оқылымын азайтады, өйткені оқырманға қаріптерді ажырату
мен олардың ... көру ... ... ... ... ... ұзақ
мәтіндерді оқуы өте қиынға соғады.
Пайдаланылатын интерфейстің деңгейі баспадан ... ... ... ... баспадан шығатын кітап мүмкіндігі төмен сұйық
кристалды экранға қарағанда кітап оқудың ең ... ... ... ... ... ... дисплейін зерттеген кезде қаріп пен ... ... ... кристалды экранға қарағанда көп екенін
байқайсыз. Сондай-ақ қаріп пен аяның тегістігі электронды ... ... ... ... ... ... әлі де ... бұдырлау, ал
қарама-қарсылығы төмендеу, дегенмен ... ... ... ... жақсырақ. Оқырманға электронды қағаздың оптикалық қасиеттері
бүгінгі техникалық деңгейде жай газет оқығандай әсер қалдырады.
Дегенмен, ... ... ... ... даму ... ... А4 қағаздың жаңартылған парағы болашақта шындыққа айналары сөзсіз.
2.5 ... ... ... ... ... елдердегі қағаз нарығы қазір ақпараттық-коммуникациялық
технологиялардың арқасында тарихи құрылымдық ... ... ... ... ... ... ... оқымайды. Газеттік және кеңселік
қағазды тұтынуда әлі байқала қойған жоқ, сондықтан да түрлі баспа өнімдері
арасындағы ... әлі де орын алып ... ... ... қағазды пайдалануда дұрыс жағы да, сондай-ақ
бұрыс жағы да бар деуге ... ... ... ... ... ... бір ... түптеп келгенде электронды кітап құрылғылары мен
олардың қағазға ұқсас дисплейлері ... ... ... ... ... алу үшін ... кітаптар үшін жаңа техникалық шешімдер керек,
бірақ та таяудағы ... ... ... ... және
экономикалық жағынан тартымды құрылғылар пайда болуы әбден мүмкін.
Баспагерлер ... ... мен ... үшін ... ... ... кітаптың технологиясын дамыта түсетін болады. Ол ... ... ... жаңа ... ... керек болады.
Электронды және басылатын кітаптардың бір-бірімен нағыз ... ... тап ... айту ... ... та ... кітаптардың электронды
қағаздың технологиясын дамытуға әзірлігінің ... ... ... ... ... ... XXI ғасырдың бәсекеге қабілетті мамандарын
даярлауда ... ... ... ... Бұл ... ... практикада пайдалану тиімділігін
арттырады және жетілдіреді. Электрондық ... ... ... ... ... алудың жаңа стилі және ақпараттық қоғамда лайықты өмір ... ... ... ... және ... мен ... технологиясы болып саналады.
Электронды оқулықпен оқыту еңбек нарығындағы ... ... ... ... ... ... ... қарекетіне ақпараттық
технологияларды ендіруіне, тағы басқа жағдайларға байланысты жетілдіруде.
Әлемде қоғамның интеллектуалды ресурстарына жаңа көзқарас қалыптасуда.
Білім әлеуметтік және ... ... ... ... факторы
ретінде қаралады.
Қазақстан электронды басылымдар шығару жолына енді ғана бет ... ... ... зор ... кітап нарығынан қағаз кітапты
ысырып тастайтын қасиеті болмаса да), тиімді, пайдалы және орны бөлек. Біз
үшінші мыңжылдықтың ... ... ... орын алып ... ...... жаңа дәуірде, қоғамдық өмірлік ... ... мен ... технологияларды
пайдаланбай, мемлекеттердің ғаламдастыру және ... ... ... алға ... ... ... ісі ... қашанда қоғам деңгейімен қарайлас келеді. Адамның
еркіндігі, оның ойының азаттығы өзі өмір сүретін сол қоғамының өркениетіне
сай ... ... да ... ... ... де сол ... сай келіп, ана тілімізді, төл мәдениетімізді осы ұшқыр ... ... ... даму ... ... қажет. Әр заманның
өз ерекшелігіне қарай, сол заман талабынан ... ... ... ... ... ... азық ұғымындағы кітаптың сыртқы
пішіні өзгергенімен түпкі мақсаты ежелден келе жатқан міндет ұлтқа ... ... жөн. ... ... ... әрі ... жектізу міндеті
бірінші орында тұратыны рас. Ал оны ... ... БАҚ ... ... ... ... Қазіргі қоғамда халыққа ағартушылық
бағыт көрсететін ... ... ... Енді ... ой түюді, пікір
қалыптастыруды халықтың өз үлесіне қалдыратын жайлар болады. ... ... ... қамти алмай жүрген әдебиет жанрлары көп. Осы салаларды
нақты анықтап алу үшін, баспа мен ... ... ... ... қауыммен көпір орнату коммуникация арқылы жүзеге асатын ... бұл ... ... хат ... телефонға қоңырау шалу арқылы
болса, дәл қазір Әлемтордағы электронды хабарламалар немесе ... ... ... ... орындалады.
Мәселен, көрші Ресей елі баспа ісінің дәстүрлі әдістерін де, замануи
үрдістерін жетік меңгеріп отыр. ... ... тек қана ... ... ғана ... ... ... тұтынушыларын да ескеріп,
баспа өнімдерін шығарады. Бұл ретте Қазақстан, Әзербайжан, ... ... ... ... ... ... ... байқалып тұрады.
Бізде кітап нақты бір оқырманның қолына түсу, өз ... табу ... ... ... ... үшін шығарылады. Бір сөзбен айтқанда,
кітаптың мекен-жайы ... сол ... де ... ... таба алмай,
сандалып, дүкен сөрелерінде жылдап тұрады. Қағаз кітапты ешкім оқымайды
деудің орнына, оны ... ... ... ... ... қою қажет.
Кітап сөзін қағазбен түптелген зат ретінде емес, рухани ... ... ... ... ... оны ... ... бейімдеп шығару
керек. Бұл ретте оқырман қауымның талғамын анықтау мақсатында ... ... ... ... ... ...... арасында үздіксіз
байланысты орнатқан жөн. Одан соң баспа ісі дамыған елдердің тәжірибесіне
сүйеніп, шығарылатын баспа өнімінің сапасын да ... ... еді. ... есеп ... ... ... ... қарапайым халық – оқырман.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сыныптарда қазақ тілін оқытудың әдәс – тәсілдері16 бет
Corel Draw графикалық редактор28 бет
Принтердің түрлері және олардың жұмыс жасау принциптері22 бет
Капитал экспорттаушы және импорттаушы елдер үшін капитал ауысуының салдары4 бет
Матиматикалық есептер9 бет
Радиоактивті изотоптарды шығарып алу және оларды қолдану5 бет
Табиғи фонды сәулелену мөлшері6 бет
Таймер бағдарламасы19 бет
"Кітапхана" деректер базасы (Delphi тілінде)14 бет
"Кітапхана" жұмысын автоматтандыру21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь