Таспа құрттар класы – cestoda


1. Таспа құрттарға сипаттама.
2. Ересек таспа құрттардың құрылысы мен физиологиясы.
3. Жүйке жүйесі.
4. Зәр шығару жүйесі.
5. Жыныс жүйесі.
6. Көбеюі мен дамуы.
7. Жалпақ таспа құрт.
Таспа құрттар паразиттік тіршілікке толық бейімделген:
1) Басы – сколекс пен бекіну мүшелерінің құрылыстары ерекше.
2) Көпшілік таспа құрттардың денесі буындар – проглоттидалардан құралады.
3) Әр буында қайталанып отыратын жыныс аппараты бар.
4) Ac қорыту жүйесі болмайды, редукцияланған.
5) Тіршілік циклы күрделі, көпшілігінде иесін ауыстырып
жүреді.
3000 ға жуық түрі белгілі.

Ересек таспа құрттардың құрылысы мен физиологиясы.

Денесі ұзынынан созылған таспа тәрізді және көптеген буындарға немесе проглоттидаларға бөлінген. Алдыңғы бөлімінде кішкене басы немесе сколексі, онан кейін бунақталмаған мойыны мен проглоттидалары болады.
Басында сорғыштар немесе ілмешектер типтес бекіну мүшелері орналасқан. Сорғыштар тұрақты түрде, ал ілмешектері кейбір түрлерінде ғана кездеседі. Басында төрт сорғыштары, кейбіреулерінде сорғыштың орнына ұзынынан созылып жатқан саңылау тәрізді екі тері қатпарлары немесе ботриялары бар. Ілмешектері бірден баста не болмаса бастағы ерекше тұмсықта бір немесе бірнеше шашақ жасап орналасады. Тұмсығы ішке тартыла алады. Tetrarhynchus-тың көптеген ілмешектері бар ұзын 4 тұмсықтары ерекше қынапқа терең батып тұра алады.
Мойыны – жас проглоттидалар жасайтын орын, көлденең бөліну арқылы жаңа проглоттидалар шығып отырады. Осындай көлденең бүршіктену процесін стробилалану деп атайды (сцифоидты медузаның сцифистомасының стробилалануы сияқты).
Проглоттидалар төрт бұрышты және саны 3-тен бірнеше мыңға дейін болады. Алдыңғы буындары кішкентай, және артқа қарай мөлшері үлкейе береді. Сонымен таспа құрттардың денесін тізбек немесе стробила деп атайды.
1. К.С. Түсіпова «Омыртқасыздар зоологиясы».
2. К.Ә. Дәуітбаева «Омыртқасыздар зоологиясы».

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспар:

1. Таспа құрттарға сипаттама.
2. Ересек таспа құрттардың құрылысы мен физиологиясы.
3. Жүйке жүйесі.
4. Зәр шығару жүйесі.
5. Жыныс жүйесі.
6. Көбеюі мен дамуы.
7. Жалпақ таспа құрт.

Пайдаланылған әдебиеттер:
1. К.С. Түсіпова Омыртқасыздар зоологиясы.
2. К.Ә. Дәуітбаева Омыртқасыздар зоологиясы.
3. Интернет мәліметтері.

ТАСПА ҚҰРТТАР класы – CESTODA

Таспа құрттар паразиттік тіршілікке толық бейімделген:
1) Басы – сколекс пен бекіну мүшелерінің құрылыстары ерекше.
2) Көпшілік таспа құрттардың денесі буындар – проглоттидалардан құралады.
3) Әр буында қайталанып отыратын жыныс аппараты бар.
4) Ac қорыту жүйесі болмайды, редукцияланған.
5) Тіршілік циклы күрделі, көпшілігінде иесін ауыстырып
жүреді.
3000 ға жуық түрі белгілі.

Ересек таспа құрттардың құрылысы мен физиологиясы.

Денесі ұзынынан созылған таспа тәрізді және көптеген буындарға немесе
проглоттидаларға бөлінген. Алдыңғы бөлімінде кішкене басы немесе сколексі,
онан кейін бунақталмаған мойыны мен проглоттидалары болады.
Басында сорғыштар немесе ілмешектер типтес бекіну мүшелері орналасқан.
Сорғыштар тұрақты түрде, ал ілмешектері кейбір түрлерінде ғана кездеседі.
Басында төрт сорғыштары, кейбіреулерінде сорғыштың орнына ұзынынан созылып
жатқан саңылау тәрізді екі тері қатпарлары немесе ботриялары бар.
Ілмешектері бірден баста не болмаса бастағы ерекше тұмсықта бір немесе
бірнеше шашақ жасап орналасады. Тұмсығы ішке тартыла алады. Tetrarhynchus-
тың көптеген ілмешектері бар ұзын 4 тұмсықтары ерекше қынапқа терең батып
тұра алады.
Мойыны – жас проглоттидалар жасайтын орын, көлденең бөліну арқылы жаңа
проглоттидалар шығып отырады. Осындай көлденең бүршіктену процесін
стробилалану деп атайды (сцифоидты медузаның сцифистомасының стробилалануы
сияқты).
Проглоттидалар төрт бұрышты және саны 3-тен бірнеше мыңға дейін
болады. Алдыңғы буындары кішкентай, және артқа қарай мөлшері үлкейе береді.
Сонымен таспа құрттардың денесін тізбек немесе стробила деп атайды.
Ересек таспа құрттардың мөлшері 1 мм-ден 10 метрге дейін. Түсі немесе
реңі бірыңғай ақ немесе сарғыш, ол ішкі паразиттерге тән қасиет.
Цестодтарда нағыз тері-бұлшықет қапшығы болады. Жабыны трематодтар мен
моногенеяларға ұқсас және турбелляриялардың ішке қарай батқан эпителиі
типтес құрылған. Тегумент ядросыз цитоплазмалық қабаттан құралады да,
жіңішке жіпшелер арқылы ядросы бар терең жатқан цитоплазмамен байланысады.
Цестодтардың жабынының айырмашылық ерекшеліктері – сыртқы цитоплазмалық
қабатының үстінде өте көп қыл тәрізді өсінділері (микротрихиялар)
орналасқан, олар қоректену кезінде қолданылатын болуға тиіс.
Базаль жарғағының астында сыртқы сақиналы және ішкі ұзын салалы
бұлшықет талшықтарының қабаты орналасқан. Сол сияқты бұл екі қабатқа тағы
да үшінші терең қабатта жататын сақиналы бұлшықет талшықтары мен
паренхиманы тесіп өтетін арқа-құрсақ бұлшықет шоғырлары қосылады. Арқа-
құрсақ бұлшықет шоғырларында ұсақ домалақ ізбесті денешіктер шашырап
жатады. Олардың шығу тегі мен қызметі толық анықталмаған, дегенмен олар
таспа құрттарды, яғни дернәсілдерін иесінің қарынынан өте берген кезде
қышқыл ортаның әсерінен буфер ретінде сақтап қалады.
Таспа құрттар паренхимасында жиналған бірталай гликогеннің анаэробты
ыдырауының нәтижесінде тіршілікке қажетті энергия алынады.
Тacпa құрттарға тән белгі – ас қорыту жүйесінің мүлде болмауы. Басқа
жануарлардың ішегінде тіршілік ететін цестодтарға өз бетінше жеке қорек
ұстап, қорытудың қажеттігі жоқ, өйткені иесінің ішегіндегі тамақ еріген
және сіңіруге дайын. Сондықтан паразиттер қорытылған дайын асты бүкіл
денесімен қабылдап алады, оған тегументтің микротрихиялары да көмектесетін
болу керек. Иесінің диетасы, әсіресе көмірсудың мөлшері таспа құрттардың
жағдайына, өсу және даму шапшаңдығына әсер етеді.
Жүйке жүйесі нашар дамыған. Сезім мүшелері дененің үстінде шашырап
жатқан сезім клеткаларынан тұрады, олар әсіресе сколексте шоғырланған.
Орталық жүйке жүйесі баста жатқан бір жұп ми түйінінен және одан артқа
қарай кететін бір-бірімен көлденең комиссуралармен қосылған (ортогон)
бірнеше жұп жүйке бағаналарынан тұрады. Дененің бүйір жағында орналасқан
екі бағана басқаларынан күштірек дамыған. Бағаналардан жіңішке тармақтар
кетеді де терінің астында қалың жүйке шоғырын құрады.
Зәр шығару жүйесі протонефридия типтес. Бүкіл дененің бойымен бүйір
жағында ішке қарай жүйке бағаналарынан екі негізгі зәр шығару өзектері
кетеді. Олар дененің артқы бөлімінде басталып, алдыға бағытталып басқа
дейін жетеді де, бұрылып қайтадан артқы бөлімге келіп, жалпы зәр шығару
тесігімен аяқталады. Міне осындай құрылыс цестодтардың 4 ұзын өзегі бар
деген ой тудырады, бірақ оларда бар жоғы екі ғана өзегі болады және ол
дененің аддыңғы бөлімінде ілмек тәрізді иілген. Дененің артқы бөлімінде бұл
екі өзек бірігіп кішкене жиырылғыш қуық жасайды. Буынды цестодтарда бүйір
өзектер баста да және буындардың артқы бөлімінде де бір - бірімен көлденең
қосылады, нәтижесінде зәр шығару жүйесі басқыш тәрізді болады. Тізбектің
ақырғы буыны үзіліп түскенде жаңа қуық жасалмайды, сондықтан әр бүйір
өзегінің өзі сыртқа ерекше тесік арқылы ашылады. Өзектердің көпшілік
тармақтары паренхимаға еніп, кірпікшелі жалыны бар жұлдызша тәрізді
клеткалармен аяқталады.
Жыныс жүйесі сорғыштардағы сияқты гермафродитті. Тек кейбір
бунақталмаған цестодтардың ғана жыныс аппараты жеке. Ремнецтерде ұзын қатар
жыныс аппараты болса, буынды цестодтардың әр проглоттидасында өз жыныс
жүйесі дамиды. Мысал ретінде сиыр солитерінің (Taeniarhynchus saginatus)
жыныс аппаратын қарастырайық.
Стробиланың алдыңғы жас буындарының жыныс мүшелері әлі жетілмеген, тек
200-ші буыннан бастап қана жетіле бастайды. Толық жетілген жыныс жүйесінің
аталық бөлімі паренхимада шашырап жатқан көптеген тұқым бездерінен тұрады.
Жіңішке тұқым шығарғыш түтіктер бірге қосылып, ортақ тұқым жолын жасайды.
Ол етті түтік тәрізді шағылысу мүшесіне өтеді де жыныс клоакасына барып
жалғасады.
Аналық жыныс жүйесі тармақталған жұмыртқа безінен, жұмыртқа жолынан,
оотиптен тұрады. Оотипке жұмыртқа жолынан басқа дара сары уыз бездері де
ашылады. Сол сияқты оотиптен екі өзек кетеді. Біреуі – қынап, аталық тұқым
жолымен қатарласып орналасады да жыныс клоакасына ашылады. Екіншісі –
жалпақтау жатыр оотиптің алдыңғы жағындағы буынның орта бөлігінде тұйық
аяқталады. Жұмыртқа клеткаларымен қатар қынап арқылы спермиялар да оотипке
түсіп, жұмыртқаларды ұрықтандырады. Ұрықтанған жұмыртқалар ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Таспа құрттар класы
Таспа құрттар
Жалпақ құрттар типі. Таспа құрттар класы, сипаттамасы, жіктелуі, практикалық маңызы
Таспа құрттар класы. Жалпы сипаттамасы, жіктелуі және практикалық маңызы
Таспа құрттар класының негізгі өкілдері
Кiрпiкшелi құрттар класы - (тuгbеllагiа)
Жалпақ құрттар туралы
Жұмыр құрттар класы. Беогельминттер, практикалық маңызы
Жалпақ құрттар типі. Сорғыштар класы, Жалпы сипаттамасы, жіктелуі, практикалық маңызы
Құрттар типіне жалпы сипаттама
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь