Табиғи зілзалалар

Қазiр тұтастай планетаны сейсмикалық қатер ауқымында деуге болады. Биыл ғана Гаитиде алапат жерсiлкiнiсi болып, жүздеген мың адам қырылды, үй-күйiнен айырылды. Iле-шала ондай апат Чилиде, Ауғанстанда, Пәкiстанда, Испанияда, Индонезияда қайталанды. Жерсiлкiнiсiнiң Еуразия құрлығында да көрiнiс табуы көңiлге бiршама алаң енгiзiп отыр. Грузиядағы 5 баллдық, ал көршi Қытайдағы 7 баллдық сiлкiнiстiң қазақстандықтар көңiлiн күптi етуi де заңды.
Ақиқатында қазақ елi ықтимал табиғи құбылысқа қаншалықты әзiр? Елдегi сейсмикалық ахуал қандай дәрежеде?
Алдымен сейсмикалық қауiп-қатерi басым Алматының таулы аймағындағы соңғы кезеңнiң, заңғар құбылыстарын айтуымыз керек. Осы мәселеге байланысты ел президентi Н.Назарбаевтың Алатау баурайында алты қабаттан биiк үй тұрғызбау туралы нұсқауы да бар. Алайда алматылық байлар оны да қаперiне алар емес. Алатау баурайы толған алып ғимарат, хан сарайы. Техникалық қауiпсiздiктi сақтап жатқан да ешкiм жоқ сияқты. Ықтимал жерсiлкiнiсi жағдайында негiзiнен шыны мен тастан салынған сол ғимараттардың не болары да белгiсiз.
Жалпы Алматы аймағына жерсiлкiнiсi екiбастан таңсық емес. Атап айтқанда, 1887 жылы Шелекте, ал 1911 жылы Каменка елдi мекенiнде жойқын жерсiлкiнiсi болып, қала тұтас дерлiк қирап қалды. Әсiресе, 1911 жылғы жерсiлкiнiсi орасан қатты болып, оның жаңғырығы iргелес Омбы, Томск қалаларына дейiн жеткен.
Алматы түбiнде 1911 жылға дейiн ортақ бiр тау болып, жерсiлкiнiсiнiң салдарынан екiге айырылған жасанды қос төбенi мамандар жиi ауызға алады. Яғни бүгiнгi шыны мен темiр каркастан салынған қауiпсiздiгi күмәндi биiк ғимараттарды айтпағанда, табиғи катаклизм тау екеш таудың өзiн де қақ айырады екен!
"Медеу" сейсмостансасын екiнiң бiрi бiледi. Әрi ол кеңестiк кезде құпия болды, күзетiлдi. Сол замандағы ең жаңа қондырғылармен жарақтандырылды. Қазiр станса ешкiмге қажет емес болып қалды, – деп ренжидi сейсмологтар. Оның қазiргi технологиясы 60-70 жылдардың деңгейiнде. Сейсмолог Нұрлан Омаров: "Бiзде ескi сейсмологиялық карталар мен көне компьютерден басқа ештеме жоқ" дейдi. Сондай-ақ сезiмтал құралдар қасқалдақтың қанынан қат. Осының бәрi аймақтың аса белсендi сеисмикалық жағдайына тап келiп отыр.
        
        Табиғи зілзалалар
Қазiр тұтастай планетаны сейсмикалық қатер ауқымында деуге болады. Биыл
ғана Гаитиде ... ... ... ... мың адам ... ... ... Iле-шала ондай апат Чилиде, Ауғанстанда, Пәкiстанда,
Испанияда, Индонезияда қайталанды. Жерсiлкiнiсiнiң Еуразия құрлығында да
көрiнiс табуы көңiлге бiршама алаң ... ... ... 5 ... ал
көршi Қытайдағы 7 баллдық сiлкiнiстiң қазақстандықтар көңiлiн ... етуi ... ... елi ... ... ... қаншалықты әзiр? Елдегi
сейсмикалық ахуал қандай дәрежеде?
Алдымен сейсмикалық қауiп-қатерi басым Алматының таулы аймағындағы соңғы
кезеңнiң, заңғар құбылыстарын айтуымыз керек. Осы мәселеге ... ... ... ... ... алты қабаттан биiк үй тұрғызбау
туралы нұсқауы да бар. Алайда алматылық байлар оны да қаперiне алар емес.
Алатау баурайы толған алып ғимарат, хан ... ... ... ... да ... жоқ сияқты. Ықтимал жерсiлкiнiсi жағдайында
негiзiнен шыны мен тастан салынған сол ғимараттардың не ... да ... ... ... ... ... ... емес. Атап айтқанда,
1887 жылы Шелекте, ал 1911 жылы Каменка елдi мекенiнде жойқын жерсiлкiнiсi
болып, қала тұтас дерлiк қирап ... ... 1911 ... ... ... ... оның жаңғырығы iргелес Омбы, Томск қалаларына дейiн
жеткен.
Алматы түбiнде 1911 жылға ... ... бiр тау ... ... ... айырылған жасанды қос төбенi мамандар жиi ауызға алады.
Яғни бүгiнгi шыны мен темiр каркастан салынған қауiпсiздiгi күмәндi биiк
ғимараттарды ... ... ... тау екеш ... өзiн де ... ... сейсмостансасын екiнiң бiрi бiледi. Әрi ол кеңестiк кезде құпия
болды, күзетiлдi. Сол замандағы ең жаңа қондырғылармен жарақтандырылды.
Қазiр станса ... ... емес ... ... – деп ... ... қазiргi технологиясы 60-70 жылдардың деңгейiнде. Сейсмолог Нұрлан
Омаров: "Бiзде ескi сейсмологиялық карталар мен көне компьютерден басқа
ештеме жоқ" ... ... ... ... ... ... ... бәрi аймақтың аса белсендi сеисмикалық жағдайына тап келiп отыр.
Алматы сеисмологтары ... ... берi ... ... қанағат етуге мәжбүр
болып келедi. Қолда бар техникалық база әбден ескiрген. Бүгiнгi қаржы
дағдарысы отандық сеисмологияға да тiкелей әсер ... ... ... ... қысқарды.
Экологиялық ғылыми зерттеу институтының қызметкерi Мұхтар Хайдаров: "2004
жылдан бастап жердiң статикалық қысымының күшейгенi рас. Ал сол жеке дара
қысымдардың қосылуының аса ... ... ... ... болжам айтады.
Алайда, мамандардың екiншi бiр тобы ықтимал зардапты жерсiлкiнуiн жоққа да
шығарады. "Алматыда қатты жерсiлкiнiсi бола ма, жоқ па?" деген ... ... ... ... арасындағы пiкiр де екi жарылып отыр. Оған
да еш таңқалуға болмайды. Себебi қазiргi Алматы сейсмология ұйымы
бұрынғыдай бiртұтас мекеме ... ... ... ... бөлiнiп кеткен. Бiртектi көзқарас, ортақ пiкiр жоқ. Сондай-ақ
бiр-бiрiн мақсатты түрде сынау тенденциясы да байқалады. Бүгiнде бұрынғы
сейсмология институтының бiр ... – Бiлiм ... ... – Төтенше
жағдайлар министрлiгiне қарайды. Ал сейсмология – тұтас ғылым есебiнде
физиканы, ... ... тағы да ... нақты ғылымдарды
бiрiктiруге тиiс. Дәл қазiр "осы бiр ортақ механизмге iркiлiс түскен", –
дейдi мамандар.
Аспанннан бақыласаңыз Алатау ... ... мен ... ... ... жиi ... заманында астанадағы ең биiк ғимарат болған 25 ... ... ... ... тұрақтылығының қандай тәсiлмен сыналғанын ел тегiс
бiледi. Түрлi иректi бiлiктердi монтаждау арқылы жасалған қондырғының
сондағы дiрiлi қала тұрғындарының әлi ... Ал ... шыны ... ... ... сондай сынақтарға шыдай алар ма екен?
Сонда әлсiз, жерсiлкiнiсiне қатерлi ғимараттарды кiмдер салады? Әлбетте,
қалталы азаматтар. Мамандар олардың ешқандай технологиялық талаптарды
орындамайтынын, ... ... ... сай ... ... сенiмсiз ғимараттардың мердiгер құрылысшылары негiзiнен аса дамымаған
елдердiң инженерлерi мен құрылысшылары. Оларда ... тез ... алып ... ... ... де жоқ. ... ... оқиғалар
болса, оның өтеуiн кiмнен сұрамақпыз? Тәжiкстан мен Қырғызстаннан келген
арзан жұмысшылардан ба?
"Арматуралар мен темiр ... ... ... ... ... ... ... ондай жағдайда соңғы кезеңнiң көптеген құрылыстарының қабылдау
комиссиясынан өтпейтiнi де белгiлi. Қазақстан ... ... ... ... ... сала ... ... елдегi жердiң үлкендiгiн
пайдалану керек" дейдi сейсмолог Әнуар Таубаев.
Қазiр Алматыда үйлердi жардың қабағына, ... ... салу ... Экологтар қанша тыйым салса да, болар емес. Алдыңғы жылы
Көктөбеде топырақ көшiп, апатты жағдайдың қалыптасқаны да белгiлi. "Қазiргi
Алматыда бiр-бiрiне тiркестiре ... ... көп. ... ... ... ... ... кварталдардың құрылысына дейiн
бақылауда болуға тиiс", дейдi мамандар.
Қазақстандағы сейсмикалық тұрғыдағы қауiптi ауданның бiрi – Шығыс
Қазақстан. 400 ... ... адам ... ... ... да сол қауiптi
аймақта тұр. Сейсмолог Әнуар Таубаев: ... ... мен ... ... ... ... ... деп есептелiнедi. Олардағы
қауiпсiздiк шаралары қатаң қадағалануға тиiс. Алайда соңғы жағдайларға ... ... ... ГЭС-терi қазiр жеке қолда, бiрнеше серiктестiкке
бөлiнiп кеткен. Осының өзi-ақ ондағы сейсмикалық талаптардың сақталуына
кедергi келтiредi" дейдi.
Әсiресе Өскеменнен жүз ... ... ... ... ... қатерлi
көрiнедi. Үлбi өзенiнiң жағасындағы бұл су қоймасында су көп. Жерсiлкiнiсi
болған жағдайда оның ... лап қоюы да ... ... ... ... сейсмикалық қатерлi өңiр деп санауға
болады. Сондай-ақ 1998 жылы өмiрi топырағы қозғалып көрмеген Бурабайда да
4,4 баллдық жерсiлкiнiсi болды. Рас, оны Бурабайдағы ... ... ... ... ... ... обсерваторияның техногендi әсерлерiмен
байланыстыратындар да бар. Алайда жердiң сiлкiнгенi – ақиқат.
Қазақстандық сейсмология қызметiн жетiлдiрiп, күшейтудiң қажеттiлiгi
белгiлi болып қалды. ... ...... ... тиiс. Аман ... ... ... Отандық сейсмологиядағы кемшiлiктерге ендi жол
беруге болмайды.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ТЖ тұрғындарды қорғау формалары. Ұжымдық және жеке қорғану құралдары. Санитарлы өңдеу Алкогализм, шылым шегу, нашақорлық және адам денсаулығы мәселелері. Автономды өмір сүру жағдайында тіршілік ету аймағының ерекшілігін бағдарлау6 бет
Төтенше жағдайлардың алдын алудың және оларды жоюдың мемлекеттiк жүйесiн дамытудың 2004-2010 жылдарға арналған бағдарламасы27 бет
Жер сілкінсе, жағдайымыз не болмақ? Мекемелер мен мамандар ойлары3 бет
Төтенше жағдайлардың түрлері мен сипаттамалары44 бет
XX-XXI ғасырдың суда, әуеде, жер бетінде болған ірі зілзалалары14 бет
Алматы қаласындағы ірі сейсмикалық қауіптер10 бет
Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар30 бет
Төтенше жағдайдың алдын алу38 бет
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасы80 бет
Жер сілкінісі - қаҺарлы зілзалалық кездейсоқ құбылыс7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь