«Қоғам - өздігінен дамитын система»

Қоғамды өздігінен дамитын система ретінде қарау система ұымын тереңірек талдауды қажет етеді. Ғылыми әдебиетте оның әртүрлі анықтамалары бар. Өте жалпы түрде система дер әр түрде өзара байланыста болатын компоненттердің /ішкі күрделі бөліктердің/ жиынтығын айтады. В.Г. Афанасьев бұл анықтаманы нақтылай түседі, ол бір тұтас система деп, оны құрайтын компоненттердің жеке өздерінде жоқ, бірақ солардың өзара байланысынан туындайтын жаңа біріктіруші қасиеттері бар жиынтықты атайды. /Афанасьев В.Г. Общество: системность, познание и управление.М., 1981,19бет/
Системаның міндетті түрде жаңа біріктіруші қасиеттерінің болуы оның ерекшеліктерін айқындайды. Мысалы, системаның компоненттерінің байланысы осы системаның басқа системалармен, оның компоненттерінің сырт ортамен байланысынан әлде қайда тұрақты болады, осының нәтижесінде система әрқашан біртұтас материалдық жүйе ретінде қызмет етеді. Екіншіден, бір тұтас система өзінің компоненттеріне де белсенді әсер етіп, оларды өз болмысына сәйкестендіріп өзгертеді: компоненттер системаға кірмей тұрғандағы өзіндік қасиеттердің бірталайынан айрылады; сақталып қалынған қасиеттерде сандық және сапалық өзгерістерге түседі; компоненттер мүлдем жаңа қасиеттерге де ие болады. Және, бұл өзгерістердің бәрі тек ішкі себептіліктен, компоненттердің өзара байланысынан ғана туындайтынын естен шығармау керек.
Біртұтас системаның жаңа біріктіруші қасиеттерінің болуы міндетті, бірақ оны басқа тұрғыдан да қарастыруға болады. Ғылыми әдебиетте системаның ішкі құрылысын анықтайтын жүйелік – құрылымдық, мақсат қойып, оған ұмтылушылық, компоненттердің өз міндеттерін атқаруын қарастыратын жүйелік – функционалдық, системаның қоршаған ортамен байланысын тексеретін жүйелік – коммуникативтік, кеңістік пен уақытта дамуын көрсететін тарихи, системаның біртұтастығын қамтамасыз ететін басқарушылық, оның әр кездегі қалпын суреттейтін информациялық т.б. тұрғыдан қарау кең тараған. Бір тұтас системаны мәні сипаты, пайда болуына қарай әртүрлі типтерге, кластарға бөлу де көп кездеседі. Бірақ біздің міндет бұлардың бәрін тәпіштеп айту емес, қоғамның күрделі біртұтас система екенін еске салып, соның ең негізгі ерекшеліктерін анықтауға ұмтылу.
1. Флоров В.И. Введение в философию. Учебник.42,гл. ХІV, XV.М, 1988
2. Спиркин А.Г. Основы философии. Гл. ІХ-ХІV.М., 1989.
3. Кішібеков Д.К, Сыдыков У.Е. Философия. Алматы, 1994.
4. Мир философии Ч. 2, разд. VI,М.,1991
5. Афанасьев В.Г. Общество: системность, познание и управление.М., 1981.
        
        «ҚОҒАМ - ӨЗДІГІНЕН ДАМИТЫН СИСТЕМА»
тақырыбына методикалық ұсыныстар
Әденов С.Т., Мәмбетов А.Қ.
Қоғамды ... ... ... ... ... ... ұымын тереңірек
талдауды қажет етеді. Ғылыми әдебиетте оның әртүрлі анықтамалары бар. Өте
жалпы ... ... дер әр ... ... ... ... компоненттердің
/ішкі күрделі бөліктердің/ жиынтығын айтады. В.Г. Афанасьев бұл анықтаманы
нақтылай түседі, ол бір ... ... деп, оны ... ... өздерінде жоқ, бірақ солардың өзара байланысынан туындайтын ... ... бар ... атайды. /Афанасьев В.Г. Общество:
системность, познание и управление.М., ... ... ... жаңа ... ... ... ... айқындайды. Мысалы, системаның компоненттерінің байланысы
осы системаның ... ... оның ... сырт ... әлде қайда тұрақты болады, осының нәтижесінде система әрқашан
біртұтас ... жүйе ... ... ... ... бір ... өзінің компоненттеріне де белсенді әсер етіп, оларды өз болмысына
сәйкестендіріп өзгертеді: ... ... ... тұрғандағы өзіндік
қасиеттердің бірталайынан айрылады; ... ... ... ... ... ... түседі; компоненттер мүлдем жаңа қасиеттерге де
ие ... ... бұл ... бәрі тек ішкі ... өзара байланысынан ғана туындайтынын естен шығармау керек.
Біртұтас системаның жаңа біріктіруші қасиеттерінің ... ... оны ... ... да қарастыруға болады. Ғылыми әдебиетте системаның
ішкі құрылысын ... ...... ... ... оған
ұмтылушылық, компоненттердің өз міндеттерін атқаруын қарастыратын жүйелік –
функционалдық, системаның қоршаған ортамен байланысын тексеретін ... ... ... пен ... ... ... тарихи, системаның
біртұтастығын қамтамасыз ететін басқарушылық, оның әр ... ... ... т.б. тұрғыдан қарау кең ... Бір ... мәні ... ... ... қарай әртүрлі типтерге, кластарға бөлу
де көп кездеседі. Бірақ біздің міндет бұлардың ... ... айту ... ... ... ... ... еске салып, соның ең негізгі
ерекшеліктерін анықтауға ... – ең ... ... ... яғни табиғаттың даму
заңдылығына сәйкес, оның белгілі бір ... ... ... ... – ақ ... болатын, өздігінен / стихиялық, кейін сананың
араласуымен / ұйымдасатын біртұтастық ... ... ... ... ол
иерархиялық байланыста болатын компонентердең /жеке адам, әлеуметтік ... ұлт, ... т.б./, ... ... ... ... саяси, діни моральдік - өнегелік, ғылыми, мәдени т.б./ ... ... ... танып білудің қиындығы табиғат системаларында кең
кездесетін өткен қалыптың ... ... ... аз ... ол ... ... мен ісінің үздіксіз жетілуіне байланысты дамылсыз күделене
береді, дамып өзгереді. Екіншіден, қоғам туралы ... жеке ... ... ... мүдделері, мақсаттары міндетітүрде қатысып отырады, яғни
оларда субъективтік көзқарастар көбіне басым ... ... бұл да ... ... ... ... ... оятады. Үшіншіден,
қоғамды зерттеу процесінде ... ... ... жасау өте
қиын, сондықтан оның негізгі мәнін түсіну, заңдылықтарын ашу ... ... ... ... ... жетілген кезінде ғана
мүмкін болады. Қоғам тану ғылымдарының тұра бастауы, алғашқы жетістіктері
де сондықтан ... ... ... кезеңдеріне қабаттаса
келеді. Маркстің революциялық оқуы ... ұлы ... ... ... ... егер ... адам ... жануарлар дүниесімен
байланысын дәлелдеп берсе, Маркс өзінің экономикалық идеяларын бүкіл қоғам
туралы ілімдердің негізгі деп, ... ... ... ... өз заманының ең көрнекті жалпы ... ... ... ... ... ХХ ... әсері өте зор болды, «социалистік»
мемлекеттер қалыптасып, марксизм олардың ... ... ... ... ... Бірақ қазіргі социализмнің күйреуі оның
теориялық кемшіліктерінің де бар ... ... ... Бұл теориялық
кемішіліктер, біздің ойымызша, Маркс пен Энгельстің ең ... ... ... ... ... ... ... материалдық
қатынастарды өндірістік қатынастардың нақты түріне теңеуден басталады. Оны
марксизмнің классикалық анықтамасы ... ... ... сыны ... ... алғы ... өте анық ... ... ... шын мәнінде ... ... кең ... ол нақты қоғамды қоршаған бүкіл табиғи ... ... ... ... яғни ... – жастық,
семьялық ерекшеліктерді және ең бастысы, өткен ... ... бар ... ... ... ... жемістерін қамтиды. Сондықтан материалдық өндірістің
санаға әсері ... ... ... жаңа ... оны осы ... ... ... арқылықабылдап түсінеді, ... ... Яғни ... ... және ... ... бірін алғашқы екіншісінен соңғы деуі ... ... мұны ... ... ... сынаған вульгарлық
материализмнің ... ... ... деп ... жөн. Қоғамды
материалдық ... ... ... ... ... сана соңғы
деп түсінуден ары төмендемегені ... ... ... идеологиялық қатынастар деген бос ... беки ... ... ... санасы мен ісін толық ... ... ... ... ... деңгейін сақтаудың кепілі
бола ... ... ... ... ... ... ұғымын енгізіп, оның ... ... ... ... ... ... қайшылық қоғамның
өздігінен дамуының көзі, ... ... заң деуі шын ... ... ... ... тастап, таза экономикалық
ілім деңгейіне түсуі ... ... ... жай ... ... ... де оның ... қатынастың өндіргіш күштердің даму
дәрежесіне және ... ... ... ... ... заңы бүгінде
ешбір іске асып ... жоқ. Бұл адам ... ... ... сондықтан абсолютті тұрғыдағы капиталистік мемлекеттер ... ... ... ... ... еді. ... ... өмірде
бәрі керісінше болып отыр. Жетілген капиталистік мемлекеттерде капталистер
баюдың ең тиімді жолдарын тауып, одан әрі қарыштай баюда, ал ... ... ... , ... ... пенделік өмірге еркін жететін байлыққа
ие болып, әлеуметтік теңдік, еркіндік ... ... ... ... ... ... бірқалыпты ешбір ұмтылыссыз өмір кешуде.
Қанауға көндіккен, өзінің жеке адамдық мәнін ... ... ... адам бола ма? ... өмір үшін олар өз ... даму жолына
кеш түскен басқа мемлекеттерді басып-жаншуын, қырып-жоюын толығынан қолдап
отырғандығын қайтесің? Яғни ... ... ... заңы ... ... ... ... реалдық өмірде өндіргіш күштердің
дамып, жетілуі ескі өндірістік қатынастарды бекіте түсетіндігін ... ... ... көптеген идеологиялық – саяси әдістермен
жартылай мал, жай ...... жан, ... ... ... ... ... мемлекеттерді, ұлттарды қанауға дейін ... ... ... елді ... ... жол ашылады. Ал «обьективті»
заңға сеніп, соны тосып отыру, елді ұйқыға итермелеп, қанауға ... ... ... және ... деген ұғымдарына да күмән
келтіре қараған жөн. Бір жағынан, ... ... ... қатынастардың
жиынтығы, қоғамның экономикалық структурасы деп, ал ол қатынастардың ең
негізгісі өндіріс ... ... ... деп ... адам,
қоғам өміріндегі ерекше ролін анықтайды. Бірақ базис қандай болса,
қондырманың ... да ... деп ... ... ... ... ... да қолданады. Егер қондырма ретінде тек мемлекет мекемелерін алсақ,
бұл дұрыста болар. ... ... ... ... негізделген меншіктік
қатынастарды заң арқылы бекітіп, әскери-идеологиялық құралдар арқылы
қорғау. Бірақ қондырмада ... ... ... әрқилы қоғамдық
бірлестік, топтардың мекеме ұйымдары да бар, олардың идеологиясы мен
қатынастары ... етіп ... ... ... ... ... тарихи
жетістіктерге сүйенеді және көбінесе базиске қарсы болып келеді. Сондықтан
бүкіл ... ... ... ... ... оның тарихи
жетістігінен гөрі мемлекеттің ... ... ... / бұл ... ... ... қана болу ... деген марксизм үшін заңды ұмтылыс/,
екіншіден, базис пен ... ... ... ... ішкі элементтері өзара үйлескен бір тұтас ... ... ... ... ... ол ... ... біртұтастық
дәрежеге жеткізуші базистік, меншіктік ... ... ... ... ... базис пен қондырма мемлекет күші арқылы үстемдік етіп отырған
өндірістік қатынастар, меншік формалары және соны ... ... ... мен ... десек, қоғамдық-экономикалық формация
қоғамның мемлекет қамтыған бөлігі деп, оның ... ... ... ... – топ, тап, ұлт т.б. ... деп ... Тарихта мемлекеттің ролі күшие береді, ол қоғамның барлық бөлігін
қамтуға, барлық іс-әрекетті ... ... ... ... формация
кезінде мемлекет қоғамның барлық бөлігі мен ісін қамтып бітеді деу ... ... ... ... ... өз ... ... формацияны жаңаша түсіну міндетті ... ... не, оның ... болу ... ... ... мен ролі
қандай деген сұрақтарға жауап беруді керек етеді. Өте қысқа түрде айтқанда,
мемлекет және жеке ... ... ... ... ... ... толық
ашылмайды), елдің материалдық байлықтағы теңсіздігі жетілген кезде пайда
болады, оның негізгі міндеті ... ... құқ ... ... ... қаруланған күшке сүйеніп қорғау. Меншікті қорғау алдымен бай
адамдарды қорғау екені ... ... ... ... ... ... ... алдымен тұтқын құлдарды, кейін кедейленген өз
отандастарын қанауға мүмкіндік береді. Мемлекет билігі мен ... ... ... ... ... оның ... билігіне күресу әдістерінің жетілуін ... ... ... ...... ... ашу жаңа ... тұқым қуалаушылық билікке қарсы
демократиялық-халықтық билік идеясын ... ... ... ... ... ... ... капиталистік қоғамдарды
туғызады. Енді саясат күшке емес, негізінен елді алдауға сүйенетін болады.
Қосымша құн сиқырын табуда К.Маркстің ролі өте зор, оның ... ... ... ... күрт ... түсті деуге де болады. Бүгінгі ... құқ ... адам ... мен ... ... ... ... ролін мойындамайтын мемлекеттер жоқтың қасында. Бірақ
қосымша құн өзгеріс ... ... ... ... ... ... ... капиталистік негізгі экономикалық
алдамшы принцип жойылмайынша, қоғамдағы барлық байлықтың көзі еңбек, оның
субъектісі – ... ... ... ... жете ... ... ... алдамшы экономикалық принциппен, адамы «көрінбейтін»
жалпылама сайлау жүйесімен, идеологиямен бүкемелеу қазіргі ... ... ал ... ... ... ... түкпір-түкпіріне
жайылуы (заңдардың шексіз көбеюі, бұқаралық ақпарат құралдарының жетілуі
т.б.) ... адам ... ... ... ... ... деуге,
адамзатты моральдік-өнегелік (нравственность) күйзеліске ... ... ... ... ... алдауды ашқанмен оны логика
тұрғысынан аяқтап жеңбей, тап күресіне ... ... бәрі ... бүкіл
қоғамды жоқ қылып жіберу қатеріне жеткізіп отыр. Тек осы ... ... ... ... ... ... қажеттігі қайта
туындап, ол қоғамдағы өзіне тиесілі орнын табу мүмкіндігіне ие болды.
Мораль (лат. ... ... ... қалыптасып, бір қоғам
мүшелерінің қолдауын тапқан және қоғамдық пікір ... ... ... ... ... ... барлық салаларында реттеуге арналған
нормалар мен ... ... ... ... ... ... ... Алғашқы кезде дәстүр-салт арқылы бекітіліп, мораль
қағидалары кейін қалай жүріп-тұру, өмір сүру туралы ... ... ... ... Қоғамдық сана қалыптастырған норма-
принциптер жеке адам санасымен қабысып, ол өз тәртібін, ... ... ... ... ... яғни ... кісі
дәрежесіне жетеді. Жамандық пен жақсылық, әділеттілік, жауапкершілік, ар-
ұят, борыш т.б. туралы көрінген қоғамның ... өмір үшін аса ... ... ... өмірінің басты тірегі болып табылады. Қоршаған орта,
қоғам туралы объективті білімдер, көркемдік туралы көзқарастар, дін және
саяси ... ... олар ... ... нақтылана түседі. Бірақ,
нақты ... ... көп ... ... қанша көп құрылымдық
бөліктерге ... ... ... тән, ... ... ... ... нормалар мен принциптер бар. Оларды жалпы ... ... ... ... ... тек адамзатқа тән қасиеттер –
сана, тіл, еңбек ету мүмкіндігі ... ... ... ... ... керек. Тіпті, керек десеңіз, элементарлық өнегелік норма-принциптер
жоғарыда айтылған ... ... ... дамып жетілуінің базисі,
себебі, оларды дамыту үшін ең алдымен қоғамды сақтау керек ... деп ... бір ... ... ... ... атасақ, онда мораль, қазіргі кездегі оның ... түрі ... ... ... ... ... ... тірегі
деуімізге болады. Тарихтан жеткілікті дамыған кейбір ... ... ... ... қирап, жоғалып кеткені мәлім. Мұны
марксизімнің ... ... ... ... ал ... ... көтере алмай, өнегелікті ұмытып, жоғалтуымен түсіндіруге
әбден болады. Өндірістік қатынастар жиынтығынан гөрі өнегелікті қоғамның
базисі ... ... да ... бар. ... ең ... ... құрлыста
жеміс, шөп жинау, аң шаруашылығы басым болғаны белгілі. Ал бұларды ... ... ... ... шыққан) деуге бола ма? Әрине, адамдық
қасиеттердің – ... ету, ... ... ... ... ... ... бастады, бірақ олардың іс-әрекеттерін өндіріс деп, ... ... ... ... ... базис деу өзіңді-өзің
зорлауға жақын ғой. Ал сол іс-әрекеттер қоғамнан тыста ... тек ... және ... бір ... ... принциптерді бекітетін дәстүр-
салт шеңберінде орындалатындығын әркімде ... ... ... мазмұнының өзі өнегелікті есепке алып, соның заңдылықтарына
сүйене қалыптасады. Мысалы, құл иеленушілік ... ... ... ... ... ... яғни «төменгі дәрежедегі елдердің»
тұтқындары ғана ... ... ... - ... ... ... ... тек өзара тең деп саналатын адамдардың арасында болатынын
айтып кеткен жөн. Ал ... ... ... ... тек ... Феодалдық қоғамда әлеуметтік теңсіздік әдейі ... ... ... ... ... әрқашан әулеттер, әлеуметтік топтар мен
касталар, таптар мен ұлттар шеңберімен шектеліп, сақталып отырылды. Қанау,
алдау, ... тек өз ... ... ... ... ... өндірістік
қатынастар әрқашан әлеуметтік кеңістікпен шектеледі және оның ... осы ... ... яғни ... ... ... көп шыға алмайды. Тіпті сол мекемелердегі жеке
адамдар бәріне бірдей әсерді ... ... ... деңгейіне сәйкес
әртүрлі қабылдайды, әртүрлі іс-әрекет жасайды, ал жай халық ... тыс ... тек ... нормаларға сүйеніп қарым-қатынас
жасайды. Сондықтан өндірістік қатынастар мемлекеттің базисі, ал қоғамдық
базис ... ... деп ... ... ... ... ... өзін қоғамға ашық қарсы қойған мемлекеттің әдейілеп
елдің санасын бүлдіруінің салдары. Капитализм ... ... ... ... ... ... оған ... шыға алмайды, ал реалдық
теңсіздікті қорғауы керек. ... не ... Жол ... Теңдікті
дәріптейтін моральді, өнегелікті құрту! Оны мемлекеттік құқ ... ... бала ... ... ... ... орнына
әрбір кішігірім қатынасты реттейтін жүздеген заңдар шығарып, елді
шатастыру. ... ... ... ... нарықтық
капитализмге өткен біздер үшін бұл шым-шытырық енді басталды.
Моральдік нормалар алғашқы кезде өте ... ... ... дін ... ... ... Оның себебі: табиғаттан
енді ғана шыққан адамдар үшін жануарлық ... ... ... жеке
өзіңді сақтау, еркін жыныстық қатынастардан арылу, әрбір істі санаға
бағындыру қоғам ... өте ... ... ... ... адам ... табиғаттың ерекше бөлігі екенін әлі түсінбесе
(ертегілерде жануарлармен, ай-күнмен сөйлесу), дін пайда болған кездерде ... ... ... қана ... өзін ... тікелей қарсы қоя
бастады. Бұл әр дінге ... ... ... ... ... ... ... көтермелеп, табиғи өмірден безінумен қатар өлгеннен
кейін осы өмірдегі адамгершіліктік ... ... ... жануарлар кейпінде
қайта тірілесің деп табиғатпен бірлікті дәріптейді. Иудаизм дінді тікелей
саясатқа бағындыруға тырысады, өздерін тек ... тең ... ... келе ... ... деп, ... ... өздерінің құлдары санап,
өнегелік қағидаларды тек өз араларында қолдап, басқа ... ... ... соғыстырып, мемлекеттерін бүлдіруді мақсат тұтты.
Христиан діні оның осы ... ... ... діні, ол бар
халықтың теңдігін жақтап, руханилықты ... ... ... туа ... ... ... ... және оны
құдайға жалбарынып жуып-шаюға болады деп түсіндірді. Оның осы ... ... ... ... қызығына батуға, оны жеңілдету үшін ғылымды
дамытуға жол ашып, руханиқылықты ... ... ... аз ... бөлген
шығыс елдерінен озып кетуге мүмкіндік берді. Мұсылман діні ... ... ... ... ... ... шығысқа тарау нәтижесінде жоғалтып
алды. Ғылым – адамның табиғи қасиеті, қызыға – ... ... ... ... ... оның ... қасиеттерінің одан
әрі жетілуінің кезі. Бірақ ол әлі күнге дейін моральдік қағидалардың ұясы
болып отырған дінмен тайталасып, ... ... ... ... ... ... ... система ретінде сақтай алмайды. Мұны қазіргі
дәстүрлік капиталистік қоғамдар ... ... ... Бүгінгі көп мәселенің
тізгіні сондықтан өнегелікті құртуға тырысатын топтар мен ... ... ... ... ... ... тойтарыс беруде болып отыр.
Қоғамды өз - өзінен дамитын система ретінде қарау оның негізгі ішкі
қайшылықтарын ашып, ... ... ... кім ... ... ... етеді. Осыларға қысқаша тоқталайық. Қоғамның ішкі қайшылығы
жеке адам бойындағы қайшылықтың туындысы, оның ... ... ... ... ие ... ... адам мәселесіне әдейілеп тоқтап,
адамның биосоциалдық жан екенін, оның ... ішкі ... ... ... пен ... бар ... білдік. Биологиялық жан ретінде ол
өзінің табиғи материалдық қажеттіліктерін ақыл-ой мен ... ... ... өндірістік іскерлік көрсете орындауға және қызыға
ізденушілік ұмтылысын қанағаттандыруға тиіс – бұл ... ... тең ... Ал ... жан ... қоғамның тұрақтылығын нәтижелі дамып
көркеюін, адамдардың теңдік қатынасын жетілдіруді мақсат етіп, рухани баюы
қажет. Адамның ... ... ... ... ... ... ... керек етсе, әлеуметтілігі. Оның өнегелік санасының
дамуын, ол үшін ... ... ... ... белсенділігі төмендеу
көпшілік үшін әлі қажет, бар ... тең ... ... ... ... ... Дүниеге көзқарастық ілімдер өз қалпын көпке дейін
өзгертпейді де, ескіріп, жаңа ғылыми жетістіктерді ... ... ... ... ... ... ... байлықты көтере алмайтын
өнегесіздік етек жайып, ... ... ... ... ... ... ... күйде, сол себепті діндердің бір-бірінен бөлектенуін жойып, ... ... ... ... ... ... бір ... ғылымды
қажетті іс деп санайтын жаңа «дінді» өмірге келтіру керек. Объективті білім
мен дүниеге көзқарастық ілімінің қайшылығын уақытында жойып ... ... мен ... тұрақтылығын қамтамасыз ететін негізгі әдіс-құрал.
Ғылым еш уақытта мүлдем ... ... ... ... сондықтан
түсініксіз құбылыстарды мөлшерлі түрдегі «фантазияға» жақын ... ... ... ... ... ... ... өмір
сүре алмайды, ал сенім біртұтастық білімге ғана сүйенеді/, осы екі ... ... ... ... ... ... ... туындап шешіліп отыруы, оны қоғам системаның жалпы
социологиялық бір ішкі, өзіндік даму заңы және ... ... ... ... ... дін мен ... / оның туындысы материалдық
байлық/ арасындағы қайшылықтың туындылары қоғам мүдесі мен оның басқару
аппараты ... ... ... ... құқ пен өнегелік
нормаларының арасындағы қайшылықты және т.б. ... ... Біз енді ... көп ... ... дамуының субъектілеріне көңіл
аударайық. Бұл сұраққа жауап іздегенде аса ... ... ... мынада:
егер қоғамдық системаның біріктіруші компоненті өндірістік қатынас ... ... ... ол жеке ... ... ... болғандықтан, қоғам
дамуының субъектісі тек жеке адам деп санау қажет. Әрине, бұл ... ... ... ... ... субъект өз ойын, ісін халыққа жеткізе,
көрсете біліп, оның қолдауына ие ... ... ... ... ... ал ... білмесе, оның идеясы әлі пісуіне жетпегендігі. Халықтың
санасына жүгіну, оның өз еркімен сені ... жету ғана ... ... ... ... ... ... өзің де әлі түсініп
бітпеген идея ... ... ... ... ... қырғынға
итермелесең – бұл өнегесіздік қана емес, саяси қылмыс. Мұның ... сөз ... ... ... ... ... таптық
күрес идеясы өз заманына ыңғайланып жасалынған теория, оны ... ... ... топтарды, ұлттарды соғыстыруды ұйымдастыру ... ... ... ... ... қалатын жағдайда, ыңғайлы
келсе халықтардың ... өз ... ... сенген қарсы топ мүшелерінің
ашық, жекпе-жек соғысын таңдаған жөн. ... ... ... жеке ... ... ... көлеңкесінде жүріп аман қалуды көздейтін, атақ-билікті
аңсайтын қорқақтар, өзін басқадан биік ... ... ... өз ... сақтауға, одан әрі ұлғайтуға тырысқан байлар, олардың
жасырын ұйымдары, ... ... ... үстемдікке жетуді
көксейтіндер қолдайды.
Мемлекет ... ... ... ... ... қазіргі базисін
қиратып, оны өнегелі адамдарға басқартудың жолын табу бүгінгі қоғамның ... ... ... ... В.И. ... в философию. Учебник.42,гл. ХІV, XV.М, 1988
2. Спиркин А.Г. Основы философии. Гл. ІХ-ХІV.М., 1989.
3. Кішібеков Д.К, Сыдыков У.Е. ... ... ... Мир ... Ч. 2, разд. VI,М.,1991
5. Афанасьев В.Г. Общество: системность, ... и ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қоғамдық қатынастардың мәселелері10 бет
"шжбм жағдайында оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастырудың өзіндік ерекшеліктері"5 бет
Айнымалы жұлдыздардың классификация күйлері30 бет
Аралас шөп тұқымын сақтауда жүретін физиологиялық, биологиялық және микробиологиялық үрдістер17 бет
Арнайы пәндер оқытушыларының кәсіптік білімін жетілдіру формалары мен мазмұны22 бет
Астық массасының оздигинен қызуы36 бет
Астық түйірлері массасының физикалық қасиеті8 бет
Астық түйірлерінің өздігіне қызуы7 бет
Астықты және өнімдерді қайта өңдеудің физикалық қасиеттері13 бет
Бастауыш сынып оқушыларының өзіндік жұмысын ұйымдастыру23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь