Тележурналистиканың нарыққа бейімделуі

Кіріспе
І Тарау. Тележурналистиканың нарыққа бейімделуі
ІІ тарау. Қазақстандағы жекеменшік арналардың пайда болуы
ІІІ тарау. Еліміздегі телеарналар бағыты
ІV тарау. Мемлекеттік арналар мен жекеменшік арналардың мәдениет және ұлт мәселелерін көтерудегі бәсекелестігі
ІV. 1. Жалпы бағдарламалардағы бәсекелестік
ІV. 2. Ақпараттық бағдарламардағы ұлттық мәдениеттің дәріптелуі
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Демократиялық қоғамда БАҚ-қа тән мәселелердің бірі- ақпарат тәуелсіздігі, яғни басылымдар мен электронды ақпарат құралдарының қаржылық дербестігі. Нарық қатынастары журналистиканың ұстанған бағыттарының алуан түрлілігіне ғана емес, сонымен қатар авторлардың өз көзқарастарын бүкпесіз, ашық жариялауына негіз қалап берді. Еліміз егемендік алғалы бері әрбір азаматтың өз пікір-көзқарасын ашық айтуына мүмкіндік беріліп, ақпараттың еркін таралуына, бұқаралық ақпарат кұралдарының нарыққа бейімделуіне жағдай жасалды.
Журналистиканың ең бірінші міндеті - оқырман, көрермен, тыңдарман қауымның санасына ықпал ету. Оларға заман жүктеген міндеттерді жан-жақты түсіндіру. Халықтың көзін ашып, ағартушылық қызметін бұлжытпай атқару. Қазақстандағы демократиялық ақпарат айдынын қалыптастыру үрдісі нарықтық телеөнімдерінің бет-бағдарын ғана емес, тіпті олардың өмір сүру немесе жоғалу қаупін тудырды.
Еліміз нарықтық экономикаға алғаш қадам басқан жылдарда барлық нәрсе қаржыға келіп тірелгендіктен, еліміздегі жекелік телеарналар аса бір қиын кезеңді бастан кешірді.
Нарықтық қатынастар жүйесіне байланысты жекеменшік арналарда экраннан көрсетілген бағдарламалардың көбісі жарнамаға сүйеніп жан сақтады. Олар өз телеарналарының аяғынан тік тұрып кетуіне әсер ететін алғашқы фактор телеарна имиджі екеніне көздері жетті. Сөйтіп кеңестің шекпенінен шыққан тележурналистер енді үкіметтің сенімін ақтауды емес, көрерменнің көңілінен шығуды басты нысана етті.
Жаңадан қоғамдық құрылыс БАҚ-тың алдына тың міндеттер қойды. Бұрын үкіметке иек сүйеп үйреніп қалған оларға енді өз күнін өздері көруге тура келді.
1. Амандосов Т. Публицистика – дәуір үні. – Алматы: Қазақстан. – 1974
4. Барманқұлов М. Телевизия: бизнес, әлде билік? Алматы: Қазақ университеті. – 2007
5. Тұрсын Қ. Қазақ тележурналистикасы: қалыптасу, даму проблемалары. Алматы: Білім. – 2006
6. Абас– Шах С. Өзім және телевизия туралы. Алматы – 2006
7. Тұрсын Қ. Көгілдір экран құпиясы. Алматы – 2004
8. Жақып Б. Қазақ публицистикасының қалыптасу, даму жолдары. Алматы: Білім. – 2004
9. Жақан С. Сөйлеу техникасы. Алматы – 2005
10. Әбдіжәділқызы Ж. Тікелей эфир табиғаты. Алматы: Қазақ университеті. – 2003
11. Назарбаев Н. БАҚ туралы. Егемен Қзақстан. – 2001
12. Омашев Н. Қазақ радиожурналистикасы. Алматы: Қазақ университеті. –1992
13. Әлем. жинақтар топтамасы. Алматы. – 1990
14. Амандосов Т. Совет журналистикасының теориясы мен практикасы. Алматы: Мектеп. –1978
15.Смайылов К. Деректі фильмнен үлкен фильмге дейін. Алматы. - 2004
16. Қазақтың көне тарихы. Алматы: Жалын. 1993
17. қоғам және телеақпаратты. Үрімші 1999
19. Шынжаң газеті. Үрімші. –2005
20 Қазақ киносының тарихы. 2000
21.Радио журналистика. Оқулық Алматы-2005.Эконом баспасы
        
        Кіріспе
Демократиялық қоғамда БАҚ-қа тән мәселелердің бірі- ақпарат
тәуелсіздігі, яғни ... мен ... ... ... ... Нарық қатынастары журналистиканың ұстанған бағыттарының алуан
түрлілігіне ғана ... ... ... ... өз ... ашық жариялауына негіз қалап берді. Еліміз егемендік алғалы бері
әрбір ... өз ... ашық ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат кұралдарының нарыққа
бейімделуіне жағдай жасалды.
Журналистиканың ең ... ... - ... ... ... ... ықпал ету. Оларға заман жүктеген міндеттерді жан-жақты
түсіндіру. Халықтың көзін ашып, ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру үрдісі нарықтық
телеөнімдерінің бет-бағдарын ғана емес, ... ... өмір сүру ... ... ... ... экономикаға алғаш қадам басқан жылдарда барлық нәрсе
қаржыға келіп тірелгендіктен, еліміздегі жекелік ... аса бір ... ... ... қатынастар жүйесіне байланысты жекеменшік арналарда экраннан
көрсетілген бағдарламалардың көбісі жарнамаға сүйеніп жан сақтады. Олар ... ... тік ... ... әсер ... ... ... имиджі екеніне көздері жетті. Сөйтіп кеңестің шекпенінен шыққан
тележурналистер енді ... ... ... ... ... ... басты нысана етті.
Жаңадан қоғамдық құрылыс БАҚ-тың алдына тың міндеттер қойды. Бұрын
үкіметке иек ... ... ... оларға енді өз күнін өздері көруге тура
келді.
Нарықтың қатал заңдылығы талай арналар мен редакциялардың ... ... ... ... Тек ... ... қаржыландыруына сүйенетін БАҚ-
тар қалт-құлт етіп күн көріп жатты. Сондай ауыр кезеңде жеке ... ... ... ... жеке ... телеарналар ақпарат
айдынына шығып, еркін, ашық, батыл ой айта білумен көпшілік көңілінен орын
ала бастады. Күн өткен сайын ... ... бұл ... ... ... өз беттерімен нарық қыспағынан құтылып шықты.
Жеке телеарналар сапалы телеөнімдері арқылы көрермен ықыласына ... ... озық ... ... кино және ... ... отырды. Сөйтіп, олар мемлекеттік деп аталатын
әріптестерімен ашық бәсекелесу сатысына ... ... ... күнкөріс
көзі жарнама болды. Коммерциялық арналардың көрермені ... ... ... қатары да күн санап арта түсті. Сонымен аз уақыттың
ішінде олар аяғынан тік ... ... ... ... қай ... ... да қатаң талап қоятындығы
белгілі. Осыған сай журналистік ортада “менеджмент” атты жаңа ... ... ... ... ... де ... ... болып келді. Олардың айырмашылығы қаржы көздерінде ғана. Мемлекеттік
арналар жарнамаға тікелей иек артай, акциясының көп ... ... алып ... ... ... телеарналар өз әріптестерінен оқ бойы озық
тұрды. Салыстырмалы түрде айтқанда жекеменшік арналар ... ... ... ... ие бола білді. Сол себепті де үкіметке
қаржылық жағынан тәуелді ... ... ... ... арта түсті. Тележурналистиканың осы бір ... ... екі ... арналардың теленарықтағы бәсекелестігін зерттеуді
мақсат тұттық.
Бітіру жұмысының хроникалық шеңбері: зерттеу жұмысының ... ... ... ... ... ... ... Өйткені біздің
телеарналар «теленарықң деген ұғымды тек тәуелсіздік ... ... ... тек ... ... ғана емес, барлық салалы ақпарат құралдарын
өкімет өзі қаржыландыратын. Ондай жағдайда телеарналар арасында бәсеке өте
төмен деңгейде, тіпті жоққа тән болатын. Бұл ... «екі ... ... ... тигенң егемендіктен кейін ғана орын ала бастады. Осыны ескере
отырып, біз осы дипломдық жұмысымыздың нысанасы етіп ... он бес ... ... ... ... мен міндеттері: Қазақстан тәуелсіздігін
жариялағаннан бері қай ... ... ... ... ... Жаңа ... ... бейхабар болған қоғамдық түзіліске аяқ
басты. Дипломдық жұмысымызда алдымызға ... ең ... ... ... ... ... елдегі телеарналар (мемлекеттігі болсын, жеке меншігі
болсын) нарықтың қатаң талаптарына қалай ... ... ... еді.
Cондай-ақ олар аудиториясын кеңейту үшін қандай амал, әдістерге ... ой ... ... ... ... ... ... келсек, Тәуелсіздік алғаннан
кейінгі азғана уақыт ішінде еліміздегі жеке меншік телеарналар нарықтың
ауыр ... ... ... Осы жайды ескере отырып, ... мен ... ... ... ... ... беру үшін қандай іс-шаралар атқарғандығын айқындауды міндет етіп
алдық. ... ... ... жеке ... ... өзіндік
артықшылықтарын баса айту міндетіміз болды.
Бітіру жұмысының ғылыми негізі: бұл ... жазу ... ... ... ... қаралды. Содай-ақ ... ... ... мен ... ... шығу ... жұмысының құрылымы: зерттеу жұмысы үш бөлімнен: кіріспе,
негізгі және қорытынды бөлімдерден тұрады. ... ... ... мен ... дерек беріледі. Негізгі бөлімдегі екі
тарауды әр түрлі тараушаларға ... сол ... ... жұмыстың мән-
маңызын ашуға тырыстық. Қорытынды бөлімде дипломдық жұмысты жазу барысында
көңілімізге тоқыған ең ... ... ... ... тиек ... ... ... бөлімде баяндалған барлық ақпараттар
талданып, зерттеу ... ... ... жұмысында пайдаланылған
әдебиеттер тізбектеліп, сілтемелерімен бірге жазылды.
І Тарау. Тележурналистиканың нарыққа бейімделуі
Бүгінде ... ... ... тән ... ... ... ... жүргізу сияқты көптеген қызметтер атқарып келеді. Көңіл көтеру
мақсатында телехикая, ... ... ... ... шаққанда басқа
телеөнімдерден гөрі ақпараттық бағдарламалардың көрермені көп. Мұның өзі
ақпараттың бұқараға ауадай қажеттігіне келіп саяды. Тегінде, ... бас ... ... тарату. Теледидармен жеткен ақпар газет немесе
радио арқылы ... ... ... сіңімді, нанымды келеді.
«Мың естігеннен бір көрген артықң демекші, экран арқылы көзбе-көз ... ... ... ... ... деңгейде хабар тарататын, мемлекеттік және
коммерциялық болып іштей жіктелетін 13-тен астам телеарна бар. Осы ... ... эфир ... ең кемінде екі реттен артық
ақпараттық бағдарламалар ... ... ... - орыс ... Қазақ
тілінде «Қазақстанң арнасындағы «Айна ақпаратң, «Астанаң телеарнасындағы
«Түйін сөзң, ... ... ... ... ... теларнасындағы
«Күн дерекң, «31-арнадағың «Информбюроң, «Алматың телеарнасындағы
«Жаңалықтарң, «Таңдағың «Таң Newsң, ... ... ... ... ... ... ... болады. Олар ел және шетелдегі
сан-салалық жаңалықтар, спорт жаңалықтары және ауа райы сияқты блоктардан
құралған. Әр ақпараттық ... ... ... ие. ... ... беру ... студияны безендіру, журналистердің
стильдік ерекшеліктері, диктордың сөйлеу мәнері, ақпарат жеткізу ... Бұл ... ... мен ондағы жұмыс істейтін адамдардың жеке
қабілетіне байланысты. Ақпарат тарату тар Сол ... ... мен ... ... ... ... ... билейдің бірден-
бір қаруы екенін ескерсек, ақпарат таратудағы ... ... ... ... ... үкіметтік арналардағы ақпарат таратудың
маңызына көңіл бөлсек. «Қазақстанң ұлттық телеарнасындағы «Айна ақпаратң
бағдарламасы күн ... ... ... ... ... соңғы
оқиғалардан құлағдар етіп отырады. Орташа есеппен ел және ... қоса ... ең ... 17-20 ақпаратпен таныстырады. Бұған
қарап республикамыздағы мемлекеттік арналардың ақпарат алу ... ... ... мол екенін аңғаруға ... ... ... ... «Қазақстанң арнасы еліміздегі барлық
аймақтарда меншікті тілшілер ұстау арқылы ақпарат алу аясын ... ... ... ... ... ... ... түпкір-түпкіріндегі отандастарымыз тамашалай алады. Оған
бәсекелес ретінде ... ... оның ... алу аясы да, ... де, ... ... да ... «Қазақстанң, «Хабарң арналарымен
салыстыруға болмайды. Сондай-ақ жеке сайттарында ақпаратпен қамтамасыз
етіп отырады.
Мемлекеттік арналардағы жаңалық жүргізушілердің ресмилігі ... ... ... арнасындағы «Айна ақпаратң ... ... ... ... салмақты сөз саптасы,
артқы фон - бәрі де жарасымын тауып тұр. ... ... ... салмақты пікір айтуы көрермен қауымды өзіне баурайды. Ал,
коммерциялық арналар бұл жағынан үкіметтік арналармен бәсекелесе ... Олар ... ... тосын уақиғалармен, ұшқары пікірлермен
баурауға әуес. «Қазақстанң телеарнасындағы дикторлардың аузынан шыққан сөз
мәтіні тез әрі ... ... ... ... Бұл ... да ... ... мектептен өткендігі көзге ұрып тұрады.
Сол сияқты мемлекеттік «Астанаң телеарнасының «Түйін сөзң ... күн ... бір ... ... әр ... ... ... тыныс-тіршілігіндегі жаңалықтарымен таныстырып отырады.
«Астанаң телеарнасы Ақмола обылысы мен ... ... ... ... ... ел және ... ... қалт
жібермейді.
«Астанаң телеарнасын коммерциялық бағыттағы «КТКң ... деп ... ... Алайда, біреуі мемлекеттік, енді бірі жеке
меншік арна болғандықтан, кейбір ерекшеліктері бар. Мәселен, «Астанаң мен
«КТКң-ның арасындағы айырмашылық - ... ... ... ... ... мен ... бағыттарынан көрінеді. Әйтпесе, екі
арнадағы журналистердің стильдік ерекшеліктерінен, я кәсіби деңгейлерінен
айырмашылық табу ... ... бет ... басқа салаларға қарағанда ерекше.
Оның объективті, субъективті ... бар. ... ... шарты –
бәсеке. Бәсекеге түсу - ... ... ... ... пайдалану деген сөз.
ХХІ ғасырда журналистикаға «нарықтық экономиканыңң тигізетін әсері
қандай деген ... ... ... бірінен саналады. Қазір дамыған
елдердегі ең мықты телеарналар өз қаржысын өзі табады. Олар неге ... ... көзі ... ... ... ... ... арналар
да сол елдердің тәжірибесін негіз етіп, нарықтан өз орындарын алуда. ... ... ... өмір ... ... соң ... де айрықша мән
беретіні шындық. Телеарна өз күнімді өзім ... ... ... ... қатаң заңдылығына мойынсұнуға тиіс. Осы орайда жеке ... не үшін ... ... ... ... сұраққа да жауап айта кеткен жөн
секілді. Ең ... жеке ... ... ... ... ақша табу ... ... олар үлкен саяси мақсатты
көздейді. Яғни ақша таба отырып, телеарна ... ... ... ... көздейді. Немесе электронды БАҚ-тың көмегімен саяси аренада үлкен
орын ... ... ... ... ... жұмыс істету үшін нарықтың түрлі талаптарына
қарсы жауап ... ... ... бәсекеге қабілеттілікті ұштай білу
қажет.
ІІ тарау. Қазақстандағы жекеменшік арналардың пайда болуы
Қазақстанда тұңғыш рет 1958 жылы ... ... ... Сол ... ... - ... ... 8-наурыз күні тұңғыш рет қазақ
теледидарының алғашқы дикторлары ... ... мен ... Омарованың
дидарларын көрді. Олар көпшілікті ... ... ... ал ... қауымын мерекелерімен құттықтап, жылы лебіз
білдірді. Сонымен қатар «Үкімет ... аты ... ... ... ... ... топырағында «көгілдір экранң деген атпен,
өнерлің жаңа түрі «теледидарң өмірге келді. ХХ ғасырда ... ... ... келе-келе орасан зор мүмкіндіктерді иемденіп,
адамдардың санасына ... әсер ... ... де, ... де ... ... ие идеологиялық құралға, өнердің өзгеше түріне айналды. БАҚ
нарықтық қатынастармен сипатталатын ... ... ауыр ... ... Бұл әміршіл-әкімшілдік жүйенің негізі ... ... ... ... өзі ... ел ... бел
буып отырған мемлекеттің уақытша қиындығы ретінде бағаланып отыр. «Қазіргі
заманғы ғаламдық қарым-қатынас идеологиялық ... ... ... ... дүниетанымды тұқырта тізгіндеу тәсілі
тұғырға көтерілдің {118,7-б}. Бүгінгі таңда республикалық БАҚ өзекті,
айқынды ... ... ой ... ... ... ... ... Қазақстан халқына жолдауында {2003 жыл} ... мен ... ... ... ... жолын ұсынды.
Бұл - цензурадан азат, тәуелсіз баспасөзді қалыптастыру, ... ... ... ... ... ... БАҚ саны 2004 ... жартысында 2164-ке жетті. Бұл көрсеткіш Өзбекстан, Қырғызстан,
Түркіменстан, Тәжікстан ... Орта Азия ... ... ақпарат
құралдарын қосып есептегендегімен пара-пар. Республикадағы 82 теле-радио
компанияның 22-сі қоғамдық пікірді өзінің қалауына сәйкес қалыптастырып,
шындықты ... онда ... ... дербестігі де, көбеюі
де, ... да ... ... ... ... ақпарат кеңістігіне еніп, өзге ... ... ... ... ... өзі ... ... кезеңінде ақпараттарды бұрынғыдан да тиімді, қызғылықты әрі
мәнерлі жасауға ұмтылысынан ... ... ... еркін ағым деген
халықаралық ұғым бар, әлемдік ақпараттан аздап болса да ... ... ... яғни, шекаралар шартты ұғым ... ал ... ... ... дендеп ене бастаған тұста журналистерге қойылар талап
та өзгеше. Тәуелсіз Қазақстан мүддесі тұрғысынан сөйлеуі, шынайы жағдайдан
хабардар ... ... {106, ... ... ... көшіне ілесем
деген ел әлемдік қауымдастық дамуының озық үлгілерін өзіне сіңіріп,
оның ... ... ... ... тұра ... күш
дайындап алуы тиіс.
Теледидардың антенналық, жерсеріктік {тікелей, жаһандық, ... ... ... ... ... титрлық
{бейнемәтін,телемәтін }, тағы ... сан ... ... бар. Өз кезінде
экранмен жабдықталған радио, дыбысты бейнелік газет ... жаңа ... ... ... жат ... ... та ... көпшілікпен сырласуы, өзімен - өзі кеңесетін шақтары
қашан да қоғам, ел мүддесімен, адамзаттың көкейкесті ... ... ... ... түбірлеп суреттеу дегеніміз солң {72,94 б.} деп еді
М.Әлімбаев. Шынымен де телевизия тоқсан ауыз ... ... ... әрі оны дәлелдеп көрсетуге тырысуы керек. Автор алдымен идеясын
ой ... ... сан ... алып ... ... ... хабар
тақырыбы, нысаны, композициялық құрылымы бірлікте ... ... ... ... ... ... бір ... тосын нысанаға
алып, соны идеяға бірден жаза қою оңайға ... {73, с.74}. ... бір ... ... ... ... оператор, редактор, дыбыс
режиссері, жарық беруші, суретші - барлығы ... ... ... ... отыруы керек. Бірақ ешкім, ешқаша жеке өзін көрсетуге
тырыспауы керек. Бұл ұжымдық жұмыс екенін, «кеңесіп пішкен ... ... ... ... ... ... ... шығатын, тәрбиелік
маңызы зор, ерекше ойлары болса, ортаға салып, ... ... ... ... іс ... тиіс. Көрініске, жарықтың түсу ерекшелігіне,
кадр сыртындағы мәтіндегі ойдың ... баса мән ... ... ... ... ... ... бағыттарын ғана емес,
электрондық ақпарат құралдарының, сонымен бірге материял авторларының өз
көзқарастарын бүкпесіз, ашық жариялауына ... ... ... ... БАҚ ... ... азамат және көзқарас тұрғысындағы бағытын
айқындауға мүмкіндік беріп қана қоймай, сонымен бірге Қазақстанға өз
үлесін ... ... ... ... ... батаған кезеңде тележурналистика хабарларының
ой тереңдігі, сапасы, қай тарабынан да өте төмен болды. «Нақтылы шешімді
іздестіру ... ... ... жеріне жеткізе жазып, тиісті
нәтижеге жету жетіспейдің деп ... ... ... ... мәселенің астарына терең ... ... ... ... кәсіпкерліктің маңызын білмей тұрып, хабарға кең
түрде бара алмайды. ... ... ... қаржыландыру көзін
редакцияның өзі іздеп тапты, осы кезде ... заңы мен ... ... ... ... дәрменсіз болып шықты, «менеджментң ұғымына
түсінбеу оларды тіптен тығырықа ... ... ... әкеліп,
журналистердің шығармашылық белсенділігін ... ... ... ... ... шарты бәсеке дедік. Бәсекеге түсу – өзінің ... ... ... ... ... үғым. Нарыққа көшкендік
экономикалық заңдылақтарды талап қылады. Сондықтан нарықтық экономика
тақырыбындағы хабарлардың ... ... ... ... ... отыр.
Жекешелендірудің жай-күйі, шаруашылық басқарудың жаңа үлгілері, жеке
меншік жөніндегі теле туындыларды көбейтуге тырысу керек. ... ... ... ... ... ... ... жүйелі басқаруды ұсынды. Көзқарас білдіретін айқын хабар дайындау
үшін әрбір телепублицистің хабарындағы сөз бен істің ... және ... пен ... тең ... көріністің оқиғадағы үйлесімділігін
қамтататсыз ету тиіс {104,43}. Хабар дайындау барысында журналист ... ... ... ... және ... арналар аудитория, жарнама және кәсіби
журналистер үшін өзара бәсекелес саналады. Бәсекеге ... ... ... білімділігі, ұстамдылығы, этикалық
жауапкершілігі бір-бірімен ұштасып отыруы ... ... ... ... ... ... және қаржы үнемділігі, уақытқа
байланысты шешім қабылдау мүмкіндігі электронды ... ... ... ... ... ... алмасу, білімді
көтерудің жаңа мүмкіндіктері.” дейді{155,17}.
Менеджмент - редакциядағы пайда өсімі мен өндірісті басқару, ұжымдағы
өндірістік ... ... ... ... ... мен тұтынушылар
арасындағы байланыс. БАҚ менеджментінде журналистің ақпаратпен ... ... ... Ол жаңа ... мен ... ... білімін
күнделікті толықтырып отыруы керек. Теледидардың эстетикалық функциясы
адам сезіміне әсер етеді. ... ... ... да ... ... ... кезде сейілдік және көңіл көтерушілік мақсатта жасалатын
бағдарламаларға көбірек орын беріледі. “Қоғамдағы әр топ пен әр қауымның
әлеуметтік ... ғана ... ... ... мен мәдени сұранысы,
өнерге деген көзқарасы да әр ... ... ... ... ... ... талабын
қанағаттандырып, пайда тауып қана қоймай, ақпарат пен тұтынушы арасындағы
байланыс үрдісінің сәтті аяқталуын бақылап отыруы керек.
Кез келген дәуір ... ... ... ... соны пайдаланады. Алайда
шет елдерден келіп жатқан ... ... ... ... күш ... ... құндылықтар мен шекара асып келген мәдениетті ұштастыра
білу қажет. Мәдениетімізді заман талабына сай ... ... ... ... ену, шет елдермен шығармашылық бәсекеге түсу ... ... ... мен продюсерлер мәдениет нарқын түсініп,
бағдарламасын қандай аудитория жақсы қабылдайтынын ... ... ... ... керек. Мәдениет пен ұлттық мәдени мұра, және осы тұрғыда БАҚ-
на жүктелетін міндеттер ... ... ... ... сай жаңа ... - күн ... мәселе.
Нарық бәсекесіне кезінде техникалық базаны уақыт кезеңіне сай соңғы
үлгімен ... ... ... ... ... табу, таралу
аймағы мен аудиториясының молдығы нарық бәсекесі кезіндегі маңызды фактор
болып табылады. Республика бойынша ... 250 ... ... ... ... ... ... арнасы, «КТКң, «31-
телеарнаң, «Рахатң, сондай-ақ басқа да облыстық телеарналар бар. Олардың
шынайы бәсекелестігі жетістіктерге ... ... ... ... гөрі ... ... әрекет етуге, экономикаға дұрыс бағыт
ұстануға байланысты. Жоғары сапалы журналист материалдары, жанрлық түрлері
жағынан қызғылықты бағдарламалар ... ... ... ... ... ауытқушылықты дер кезінде байқау, әлеуметтік ... ... ... тәрбиелік, ағартушылық, реттеуші, анықтамалық,
жарнамалық қатынастың шапшаң дамуына кепілдік беріп ... ... бас ... ... ... ... ... қажет.
Олардың мақсаты - бәсекелестікті күшейту жолында телехабарларды жоспарлау,
ұйымдастыру, ... ... ... қол ... әрі ... ... ... Талапқа сай көшбасшы болу, шығармашылыққа ... ... ... жол ... шыға білу ... ... Нарық жағдайында жұмыс
істейтін редакция мүшелері, редактор, ұйымдастырушы т.б. ... ... ... есеп ... ... ... ... дұрыс бағалау, өзге
де қажетті мәселелерді меңгеруге тиісті. ... ... ... ... ... ... ... жерде ана арнадан, мына арнадан айныма деп
билік нұсқау бере алмайды, қазіргі талаптар мен мүмкіндіктер ... ... ... ... ... Бұл ... ісіндегі проблемаларды
шешуге мүмкіндік береді. Сондықтан әр редакцияда оқырман мен көрерменді
зерттеп отыратын бөлімдер жұмыс істесе, олар ... ... ... құлшынса игі істер атқарылар еді. Мұндай іс атқарылған
жағдайда ең алдымен көпшіліктің сұранысын қанағаттандыруды ойлау ... ... мен ... ... байланыс нығая түседі.
Үшіншіден, көрермен талабына сай жаңа ... жол ... ... ... осы ... айнымай атқарлыса, қаржылық қор да
тұрақтала түсер еді.
Қоғам дамуындағы ... ... ... сырт қала алмайды.
Теледидар өмірдің барлық тіршілігімен бірге тыныстап, адамдармен тікелей
қарым-қатынасты үзбеуге тиіс.
Нарық заңымен бірге ... ... ... ол және ... ... ... қана қоймай, күнделікті бағдарламалардың
алуан-түрлі, қызықты ... ... игі ... тигізді. «БАҚ -та жарнама
әсерін көпшілікке таратып, психологиялық бақылау жасау - мәдениеттің ... {165, 7}. ... ... ... - ... ... ... жұмыс істеуін қамтаматсыз ету. Экрандағы жарнама -
көзге көрінетін, құлаққа естілетін ... ... ... ... ... ... ... күні бүгінге дейін нарық
жағдайына баяу бейімделуде. Әрі ... жж. ... ... бұл ... аз зиян тигізген жоқ. Десек те оның басты себептері:
1)Тәуелсіз телеарналар ... ... ойды дөп ... ... ... ... ... мемлекет бақылауындағы арналар бұл биіктен
көріне алмады.
2)Тәуелсіз телеарналардағы жалақы мәселесінің ... ... ... ... кадрлардың солай қарай ойысуына оңтайлы
жағдай жасады.
3)Жарнама мәселесіндегі бәсекелестік кезеңінде тәуелсіз телеарналар
үстемдікке ие болды. ... ... ... тез ... тіл ... жарнаманы көрнекі әрі көз тартатындай етіп беруі техникалық мүмкіндік
пен арнайы ізденушілердің арқасында жүзеге асып жатты.
4)Кеңестік ... ... ... ... ... көңілін қандыруға зор әсер етті. 1985-1995 ж.ж. аралығында
Кеңестер одағынан бөлініп шығу маңызының ... ... ... ... ... ... ... тікелей әсер етті.
Тележурналистика даму үшін тележурналистің ізденісте болу ... ... ... ... әр журналистің өзгеге ұқсамайтын өзіне ... ... ... ... эфир ... дәл ... дөп
сөйлеу екінің бірінің қолынан келе ... осы ... ... ... ... өзі де ... ... отырған.
Қазақ теледидарының бағдарламаларындағы ауызекі сөйлеу тілінің ... ... ... түр мен ... бір ... ... болуын ескерген.
ә)қазақтың бай әрі көркем мазмұнының тілінің шұбарланбауына ... ... ... ... тіл ... ... әрбір салаға байланысты өмірімізге
кіріккен жаңа сөз, жаңаша сөйлем құрылыстарын енгізуге талпынған;
в) эфирдегі сөйлеу мен ... ... ... әрі бейнелік
көріністің бір-бірін толықтыруы керектігінің үлгісін көрсеткен;
г) ... және ... ... ... ... ... теледидар
тілінің, айқын, қысқа әрі нұсқа сөйлеудің, көрерменнің бәріне ... ... ... ... ... ... мен ... бейнелеу, табиғат
көріністерін суреттеу әдісіне соныдан жол алған;
ж) балалар, ... ... ... өндіріс, шаруашылық, саясат, т.б
салалардағы сөздердің үлгісін ала отырып, оны ... ... ... ... қоғамның диалектикалық даму үрдісінде
қарастырып, оған ... де ... ... ... ... авторы үшін
өте қажет. Ойын барынша түсінікті, ... ... ... ... - сөз ... ... ... шығармашылық тұлға. Кейде сценарийдің
өн бойындағы пікірлердің өзін кейіпкердің іс-әрекетімен ... ... де ... Оны ... ... да бар, сөйлемді ретсіз
құрастырушылар да кездеседі. Тілі жұтаң дегенде, алдымен ойдың ... ... ... қордың молдығы, заттар мен құбылыстардың ұқсастығын
тауып, ... ... ... сөйлеуге талаптану – шешендіктің әсем
көрнісі. Тілдік ізденістің өзі “Нағыз ақын сөзді айтып, не ... ... Ол ... ... ... қоса, түр-түсі жағынан да ажырата
алады” {218,238-Б}. Тележурналист сөзді бірде әуеніне қарап ... ... ... ... ... ... ... мен табиғи таланты
деңгейлес тұрған сегіз қырлы бір сырлы ... ... өзі ... ... мән-мағынасымен қоса, оның төркінін, шыққан тегіне шейін
жақсы білуге тиіс. Сөз зергері оны неғұрлым анық ... ... ... ... пайдаланады. Отандық теледидарда “реалити-шоу” деңгейінде жасалған,
әрі көрермендер қызыға тамашалайтын фильм-портреттер бар.
Қоғамымыздың өсіп-өркендеу жолында тағдыры ... үлгі ... үшін ... мәні зор ... ... ... ... толы,
ақылдың кені атанған тұлғалар бейнесі қызықты әрі тамаша ... Ол ... ... ол тағы да - ... ... ол ... ... Ол - нақты өмір, деректі кино. Сан-саладағы деректі
сериалдар қоғамдық көңіл-күйдің ... ... Онда ... қалай
өмір сүріп жатқаны шыншыл, әрі боямасыз көрсетіледі. Көрерменнің ... да, ... да ... ... ... қазір журналистиканың барлық ескі
жанрларын жаңарған түрге айналдырды. ... ... деп есте ... ... ... Жаңа ... ... келтіріп, журналистикаға жаңаша
жанрлар мен формалар сыйлады”.
Тележурналистің мәдениеті өзінің ойларын, сырларын бейне көрністерге
халықтық сипатта бере алуында болып ... ... ... ... ... орай ... де ... түрлі келетіндігін байқауға
болады. Демек, пішін мазмұннан ... ... ... ... ... ... ... түрін сақтау, оның мазмұнын неғұрлым дұрыс
және белгілі мақсатқа бағындыра білу керек.
ІІІ ... ... ... бағыты
Тележурналистер өздерінің сана ұстанымын, сырбаздық талғамын ... ... ... дала мен ... ... қала мен ... терең зиялы
қауымды экранда барлық сырымен, тұлғасымен, пайымымен, табиғилығымен ашып
көрсте білуі қажет. Бүгінде ... ... ... ... қызыл мен көпірме сандырақтан бойды аулақ салып
келеді. Осы өзгеріс, жаңалықтардың бәрі де ... ... ойда өсу, ... ... ... болды. Түрлі тағдырлар, әр алуан
мінездер, сезімдеу, әңгімелеудегі алымдылық та осы ... ... ... қолдан жасамай, сол өмір қазанында қиындықтарды жеңе ... ... ... ... ... әрі ... ... білуге ойысу
тележурналистиканың табанды ізденісінің нәтижесі.
ХХІ ғасырға қадам басқан отандық ... ... ... ... ... ... ... түсті, олар:
• Көпшілік аудиториясына қызмет ететін, көңіл ... әрі ... ... тарату құралы екендігін түпкілікті дәлелдеді.
• «Екінші шындықтың (біздің тәжірибемізден тысқары) құра ... ... ... ... ... қатынасымызды түзді және
интеллектуалдық, эмоционалдық, ұнамдылық бейнемізді қалыптастырып, өз
кезінде адамды ... ... ... ... ... ... ... міндетін жүзеге асыру үшін қуатты техникалық
ресурстармен қаруланған теледидар ... ... ... ... жетті.
• Қазіргі заманғы қазақстандық теледидарда екі сатылы ... ... ... ... ... онда қанымен нарық заңына
бағынады.
• Қазақстан ... ... ... ... – басқарушылық
пайдасы үшін мәдени – ағартушылық, ұнамдылық – ... ... ... ... қалды
• Теледидарға мемлекеттік қысым үрдісінің байқалуы бағдарламалардағы
көпбейнеліліктің жоғалуына әрі ... ... ... ... да ... БАҚ бұрын-соңды болып көрмеген дәрежеге көтерілді. ... ... ... да ... билікң атанды. Сонымен мемлекетік арналар
мен жеке арналар арасындағы бәсеке де күшейе түсті, Әсіресе, ... мен ... саны ... ... ... ... ... басқа төрт мемлекетіндегі бұқаралық ақпарат құралдарын
қосқандағыдан әлдеқайда артып отыр. Қазақстан бұл ... тек ... ТМД ... ... ... бірі болып тәуелсіз БАҚ–қа
еркіндік, құқықтық жағдай туғызып, олардың кең таралымына мүмкіндік берді.
Көршілес Қытайдағы ... ... ... отырып сөз қозғар
болсақ, «ХJTV-3ң арнасының ең ұтар тұсы уақыт көлемі. Тәулігіне 24 сағат
тек қана қазақ ... әр ... ... ... ... спорт,
мәдени, тақырыптардағы бағдарламалар мен өз ... ... ... Бұл ... ... мәдени, көркем аударма, балалар,
жарнама редакциялары сияқты жүйелерге бөлініп жұмыс ... ... өте ... келеді, себебі сөз бостандығына шектеу қойылған
жерде шығармашылық өрлеу, журналистік ізденіс те аз ... ... ... сөз ... емес ... ... аса алмайтын деңгейден шыға алмай отыр. Айдаһар еліндегі қазақ
тележурналстикасының бұл бір ... ... ... ... екінші мәселе болып отыр. Арнайы журналистер тәрбиелейтін оқу
орындары тек екі, үш жылдан бері ғана жұмыс істейді, оның ... ... ... ... ... ... өте аз. ... де
қиыншылықтарға қасқая отырып 20 жылдан астам уақыт тек қана ... ... ... Ал ... ... ... болғанымен кері тартылуымыз басым
болып тұрған секілді. Өйткені өз шаңырағымыздағы «көк ... ... ... ... біз де ... құр ... ... 1992
жылдың қазан айында Алматыда ЮНЕСКО мен Қазақстан Үкіметі бірлесіп
өткізген тәуелсіз ... ... ... ... ... жүзі ... 160-тан астам телерадиокомпаниялар, әйгілі газет-
журнал редакциялары мен ... ... ... Бұл бас қосуда
Қазақстан өзін цензураға тыйым салған, ... ... ... ... алды ... болады. Баспасөз еркіндігі - демократиялық
қоғам құрып жатқан Қазақстан секілді ... ... ең ... ... ... ... ... бұл бағытты дамытуда аз жұмыс істеген
жоқ. Құрылтайшылардың құқықтарын жеткілікті қорғайтын және БАҚ ... ... ... ... ... ... Заң белгілі бір топ
немесе саланың мүддесін корғауға міндетті.
Журналист мейлінше шыншыл және әділ болу арқылы ... ... ... ... ... ... лауазым иесінің билікке монополиялы
құқығының болмайтыны тәрізді, ол құқық олигарх пен саяси топта да болмауға
тиіс. ... ... ... ... эфир сөзі ... ... жәйт. Сөз бостандығында бірсыпыра жетістікке ... Оны ... ... біліп, сөз бостандының ... ... пен әділ сын ... ғана ... құндылықтарымызды одан
әрі дамыта аламыз.
Тәуелсіздік алған, өзгерген, жаңарған қоғам өз ... ... ... ... толықтыруы керек, Сол жолда ... ... ... ел ... бүгін ойламаса, әлемдік жаһандану дәуірінің
қарабайыр қостаушысы ғана болып, көш соңында қалады. ... ... мен ... да шет ... ... Қай ... де ұлтық
дәстүрлер идеясы жалпы адамзат баласының озық ... ... ... ... ... ... ... қалыспай өсетін елдердің
дәстүрі де жылдам өзгеріп отырады.
Қорыта келгенде, бүгінгі таңда қоғам ырғақты түрде дамып ... ... ... ереуілдік пен озбыр, қызбалық пен ... де ... ... Дегенмен, саналы, көкірегі ояу халық
ұраншылдықтан гөрі ұтымдылықты, өміршеңдікпен ... ... ... ... ... ... ... ғана көпшілікті
қашанда ізгі ойларға жетелейді. Бәсекелестік болмай айқын нәтижеге ... ... ... ... өзара ұшталып нәтижелерге жете
берудің, жаңа туындылар, ұшқыр ойлы, талантыларды екшеп шығарудың, ... ... ... өнер ... ... көрудің, өзара дамудың,
тәжірибе қортындылаудың, жаңа күшті, нық туындылар өмірге келуіне негіз
болады. Сондықтан ... ... ... айқын бәсекелестік болуы, дамуы
шартты.
Қазақ теледидары ресми түрде 16 наурызда ... ... ... ... ... беруге Алматы телестудиясының
тұңғыш директоры Х.Абылғазин, бас редакторлар С.Нұрғалымов, И.Саввен, ... Л. ... ерен ... ... ... ... кейін еліміздің
басқада қалаларында телестудиялар ашылып, қазақ ... ... ... ... ... футбол матчтарынан, концерттерден, мерекелік іс-шаралардан
тікелей эфирдегі репартаждар жүргізіле ... ... ... ... ... ... ... Соның ең аршындап алға шыққаны, бағдарламаларының активтілігі мен
көзге ... «31 арна ң ... ... 1992 жылы, 24 қазан-«31 арнаң ТРК-нің негізі қаланды,
1993 жылы 12 сәуір – 31 - арна ... ... ... 1994 жылы 5 ... ... ... жылы,12 аусым-«31 арнаң ТРК мен ... ... ... 1 ... - ... арна 31ң ... 3 қыркүйек «Информбюроң
жаңалықтарының эфирге шықан күні. 2005 жылы, 9 қыркүйек - «Бизнесң апталық
газетінің алғашқы саны ... ... 2007 жылы 7 ... –«31 арна Петропавлң
төртінші филиалының іске қосылуы.
Тағы бір ерекше ауызға алар жайт Медиахолдинг жағы «31 ... ... ірі ... ... ... ... және ... мемлекетік емес желісінің өкілі болып табылады. Бұл медиаходингтің
меншігінде «31 ... ... ... ... ... ... (Бішкек қ.) таратылатын «НБТң телеарнасы; Қазақстан мен
Қырғызстаның жеті ... ... ... 31ң ... ... ... мен коммерциялық сарындағы «Мегаполис за рулемң және
«Мегаполисң ... ... ... үйі, сондай-ақ іскер адамдарға
арналған «Бизнес и Властъң ... ... ... таратылатын
«Новый Киргизстанң газеті бар.
Медиахолдингтің электрондық бас медиасы телевизиялық және радио
таратылым ... ... ... айналысып келеді. Таратылым қазақ және
орыс тілдерінде жүргізіледі. Айрықша атап өтетін жайт, біздің аймақтық
әріптестеіміз ... ... ... ... ... дейін өзіндік жеке өнімін шығаратын телекомпаниялар ... ... осы ... ... ... ... ... көмегін тигізді.
ІV тарау. Мемлекеттік арналар мен жекеменшік арналардың мәдениет және ... ... ... 1. Жалпы бағдарламалардағы бәсекелестік
Қай заманда, қай елде болмасын, әрбір ақпарат құралы өз елінің ұлттық
идеологиясын, мемлекеттің жүргізіп ... ... ... ... дәріптеп отыруға міндетті. Бұл жағдай коммерциялық арналарға да
қатысты. Сондықтан ұлттың жүгін көтеру - қай бағыттағы арна ... ... ... Осы ... ... алып қарағанда еліміздегі мемлекеттік
және жекеменшік арналар арасында, бағыттарының басқашалығы болмаса, ашық
бәсеке ... ... ... ... ... және мәдениет тақырыбында
таратылатын бағдарламалар әр бағыттағы арналарда әртүрлі түс алып ... ... ... алып ... ... ... ... мемлекеттік арналар комерциялық телеөнімдерге қарағанда ... ... ... ... бас арна ... ... арнасы
бұл жағынан қайсы бір арнамен болса да бәсекеде көш бастай алады.
Атап айтар болсақ: ... ... ... ... «Қыз ... «Алтын сақаң, «Күлтөбең, «Қазақтың жүз күйің, ел,
жер тану бағытындағы ... т.б. ... ... ... ... күнде эфирде жарык көріп ... ... ... ... ... аты ... ... «Көкпарң сынды
телеөнімдер. Сонымен қатар ұлттық өнерді дәріптейтін «Дала-думанң ... ... ... ... арна ... ... бұл ... көтерген мәселелер ақсап жатқанын, дипломдық жұмысымда айтпай кету
мүмкін емес. Тек қана үкіметтің ... ... ... ... ... ұлттық мәдениетті көтермелеу жағынан қай телеарнамен болсын бәсекеге
қабілетті емес.
Әйтседе, ... ... ... «31ң ... жекелік арналарға қарағанда
мемлекеттік жағынан олармен бәсекелесе алады. Жеке меншік арналардың
ұстанған бағыты жеке бір топтың мүддесін ... ... ... ... ... ... мемлекеттік мүдде ұлттық мүддеге келіп саяды ... ... ... ... коммерциялық арналармен ашық бәсекеге
түсе алады және олардан оқ бойы озық ... ... ... тиіс.
Бүкіл елімізге тарайтын отандық телеарналардың ұзын саны 13 тен ... ... ... ... ... ... немесе
жекеменшік арналар деп айыра аламыз.
Соның ішінде тікелей үкімет қоржынынан қаржыланатын ... ... ... «Қазақстанң, «Еларнаң, астаналық телеарналар «Астанаң
мен «Алматың ... ... тағы ... ... Ал, біз ... ... деп ... ат қойып, айдар тағып отырған «31ң, «КТКң,
«Таңң сияқты бірқатар арналар. Оларды ұлттық мәдениетті ... ... ... ... деу бір есептен артық та болар.
Олар көпшілігімізге таныс «Додаң сынды бағдарламалар арқылы ұлттық
проблемаларын көтеріп ... ... ... ... ... өз басым мынау деп атап бере алмаймын.
Әрине, оған сол арналардың басында отырған басшылықтың орыс ... да өз ... ... отыр ... болады. Алайда жеке меншік
телеарналар біздің ұлттық мәдениетімізге ... мән ... ... ... ... ... ... арналарға қарағанда ой, идея айту жағынан еркін
болғандықтан, ... ... ... ... ... ... уақытында шешу үшін мемлекеттік арналар сияқты сипай
қамшылап, мәймөңкелеп жатпайды. Мәселені ... ... ... ... тырысады..
ІV. 2. Ақпараттық бағдарламардағы ұлттық мәдениеттің
дәріптелуі
Коммерциялық арналар тарататын ақпараттардың мемлекеттік арналардың
жаңалықтардан қай жағынан болмасын көптеген өзгешеліктері бары ... да ... ... аз ғана ... болып көрінгенмен, хабар
таратуда ... ... ... ... ... бар. Олар ... ... жаңалықтар туралы бір-біріне ұқсамайтын пікірлер
білдіріп жатады. Бірі туылған жағдайдың ... ... ... ... ... ... енді бірі мәселені жылы ... ... ... ... ... ... ... талпынады.
Сондай-ақ, жекеменшік телеарнадағы кейбір мемлекетшіл журналистер
үкімет назарынан тыс ... бара ... ... ... сілтейді.
Сондай жағдайда ұлттың көптеген аяқасты мәселелерін көтеруде жекеменшік
телеарналар өз бәсекелестерінен көш ілгері бола ... ... ... ... ... ... атап айтуға болады.
Ондағы журналистердің біліктілігі өз алдына бір әңгіме.
Мемлекеттік арналар мен коммерциялық ... ... ... да ... ... әр ... бағыттар ұстанып келеді. Жекеменшік
арна жуналистері ақпарды барынша еркін беруге тырысады.
Мемлекеттік арналар көп жағдайда басшылықтың сызып ... ... кете ... Сол ... ... ой ... ... болып
қалып жатады. Ал, бұл жағынан қарсы тараптағы әріптестері өз ... ... ... ие. ... негізгі даму
арналарында жаңа технологиялардың ақпаратты ... ... ... ... ... ... ... Ал, мәселеге
сабырлы, салмақты көзбен қарап, қоғамдағы оқиғаларға ... ... білу - ... арна ... тән қасиет.
Бір қарағанда мемлекеттік арналардың ақпараттары онша ... ... да өз ... бар. ... арналарда
таратылатын ақпараттардың ауқымы кең, формасы сан ... ... ... ... арналардан оқ бойы озық тұрады.
Бұған мысал ретінде «Айна ақпаратң бағдарламасын, «Хабарң ... ... ... ... атап ... болады. Бұл
ақпараттардың «КТКң-дағы «Күн ... ... ... ... арналардың жаңалықтарына қарағанда ... ... ... ... Енді ... ... жаңалықтарынан бірер
мысалдар келтірейік.
«КТКң 1:50
Диктор. Өткен жылы күзде құлаған «Протонң зымыран тасығыштың шығыны
анықталды. Қазақстандық мамандардың ... ... ... ... 7 млрд.
теңгеден асады. Бірақ, бұл ... ... ... ... ... ... рас ... шығын небәрі 291 млн теңге.
Тілші. Ресейлік сарапшы мамандар 7 млрд. теңгені былайша қысқартыпты:
«Протонң құлаған ... ... ... қамтамасыз ету, емдеу
және сауықтыру орталықтарын ашу үшін ... ... өз ... ... көрсеткен. Бірақ қызмет көрсету мерзімі қанша жылға созылатыны
айтылмаған. Ал ... ... ... есеп ... ... тіпті қызығып қарамаған.
{13сек-Валерий Петров }
Тілші. Бұл қаржының өзін әр салаға бөлдік деп ойлап, оның бір ... улы ... ... ... мен дәрігерлерінің келіп-
кетуіне жұмсалса, қалғаны әр аймақтағы 7-8 млн. теңге дәрі сатып ... ... ... даласына у сеуіп жатқан зымыран тасығыш ракеталардың
елімізге талай ... ... ... ... Ресеймен арадағы
келіссөздер кезінде ... ... ... Сол себепті Ресей өз
әдістемесін, ... өз ... ... ... ... ... заңды болып шешіледі.
Тілші. Байқоңырдан улы гептил таситын «Протонң зымырандары ұшырыла
береді. Бірақ жылына ... ... ... оның ... траектория
таңдайтыны құпия.
Ғабит Ұзақбай
«31-арнаң 03:28
Диктор. Ресей үкіметі былтыр ... ... ... ... ... үшін ... миллион теңге төлемек. Ал ... ... ... ... ... ... деп ... Олар
аймақтағы халық денсаулығының нашарлауына да «Протоннанң төгілген гептил
әсер етті ... ... ... Бұл ... ... ... ... төтенше жағдайлар министрінің орынбасары мәлімдеді. Толығырақ тілші
бейнематериалында.
Тілші. Ресей Қазақстанды ... тағы да ... ... ... ... ... ел ... мен халық денсаулығына
тигізген шығынды небәрі 291 млн. теңгеге бағалаған. ... ... ... бұл - ... ... ... сома көрінеді.
Ал Қазақстан тарапы «ұлы державаданң 7,4 млрд. теңге төлеуді сұраған
еді.
{20 сек – ... ... Бұл аз ... ... ... ... халық зардап
шекті дегенге сенбестік танытып отыр. Олар ... ... ... ... қана емдеуге ақша бөлеміз деп
бәлсінетін көрінеді. Ал, осы ... ... ... ... ... ... Ресейдің қас қабағына қараймыз деп шағымданды.
{17 сек – Уәлихан Қалижан}
Тілші. Депутат Валерий ... ... ... ... ... ... ойлау екенін естен шығарып алған секілді. Ол жапа шекен
тұрғындардың тағдырын ойлаудың ... ... ... барғанда неге
зымыран ұшырылды деп байбалам салды.
{25 сек – ... ... ... жағдайлар жөніндегі министрлік болса, өткен жылы болған
апат еш зиян тигізген жоқ деп ... ... ... ... ... сөз
сөйлеген вице-министр сол ойдан әлі арылмапты. Болған ... ... ... ... әсер ... ... ... сек – Валерий Петров}
Тілші. Бүгінгі отырыста депутаттар өте көп ... у ... ... ... әлде ... бас тартқанын айтты. Алайда Ресей ... әлі ... ... ... ... ... көз ... отырған Ресей өз құрамындағы Томск, Алтай ... ... осы ... ... үшін ... төлейді екен. Ал біздің
елімізде болған апатты олар ... ... ... отырғаны намысымызға
тиеді.
Гүлназ Алданбаева
Осы екі мысалдан Гүлназ Алданбаеваның ұлтшыл қазақ екенін көреміз. ... ... ... ... ... ... адам ... көрсеткен.
Еласымыз Жезқазғанда мерт болғанда жақын жерден ... оның ... ... бұл ... ... бізге жасап отырған жасырын
жоспары шығар дегендей және ... ... ... ... Бұл
журналистің біліктілігіне байланысты. Яғни осы тұста журналист ... ... ... ... ... ... ... сөзінен
оның кәсіби ізденісте жргені көрінеді.
Қазақстаның халық жазушысы Шерхан Мұртаза телерадио ... ... ... ... деген еді: «Сіздер, телевизия мен радио
қызметкерлері, «бомбаныңң үстінде отырғандарыңызды ... ... ... ... әдейі бұрмаланып берген қандай да бір
болмасын ақпарат адамды, қала ... ... ... жарылған «бомбаданң
да бетер қиын жағдайға душар етеді. Сондықтан да берілген жаңалық әділ де
шыншыл және жедел ... ойлы ... ... {2,202 ... осы ... қорыта айтар болсақ , егер сіз қысқа да ұшқыр
ойлы, көп ауқымды жаңалықтар ... ... ... телеарнасынан
«Айна ақпараттың көргеніңіз абзал. Ал егер ... ... ... да ... ... ... десеңіз, «КТКң
телеарнасындағы «Күн дерекң пен ... ... ... «Таң ... зер ... Ал егер әлеуметтік мәселелерді
бақылағыңыз келсе, «Рахатң телеарнасындағы «Тәулік тынысынң тамашалаңыз.
Егер сізді сыртқы экономика мен ... ... ... оған ... ... ... ... арнасың мен «Астанаң ... ... ... ... ... ... ынта-ықыласына
келер болсақ, телевизияда қызықты бағдарламалар көбейген сайын, оны көруге
асығатын көрермен саны да ... ... ... ... ғана емес, (түрлі-түсті) көзі ашық көрермен үшін ... ... ... ... ... еліктіретін мемлекеттік тілдегі
арнаны (бағдарламаны) барлық ұлт пен ұлыс өкілдері де тамашалайтын болады.
Керегін табады, сол арқылы тілімізді үйренеді. ... ... ... үшін ғана ... қызықты болғаны үшін көруі (тамашалауы) керек.
Сапаны тек бәсеке ғана арттыра алады. Сондықтан, кейінгі кезде ... ірі ... алға ... бара ... ... теле ... «Қазақстанң, «Астанаң, «Алматың) әрбір игі қадамына
(бағдарламасына, ... шын ... ... жүремін. Өкінішке қарай,
мемлекеттік тілге жаны ... ... ... ... ... де ... көш ... жете қойған жоқ. Бұл олардың кәсіби шеберлігінің
деңгейінеғана қатысты емес, екі тілді көрерменіміздің (біздің)ана тілге
деген ықылас-ниетіне де байлансты болып отыр. { ... бәрі ... ... ой ... санасынан ) оңайшылықпен жоғалар емес }.
Көрермнеің көпшілігі ресми мағлұматты (ақпаратты, ... ... ... ... дұрс ... ... ... сезінеді, (қазіргі
кезде ) қазақша аударылған кинофильмді ... ) ... ... ) ... басқа ешкім де ... ... ... сан ауқымы жағынан телеарналар арасындағы (рейтинг) тізімді
(негізінен орыс тілді ) «Евразияң телеарнасы тұрақты ... ... ... кейін «КТК –ніңң рейтинг кестесіндегі абыройына, оның жоғары
талғамға сай ... ... ... себепкер. Бұл жерде айта кетер
жоқтан баржасай алған.
Телеарналардың ... ... ... ... мамандардың
пікірінше « Хабардыңң орыны жоғардағы арналардан төмен тұр. Ал ... ... ... жақсы фильмдер, көрсетілімдер қолға алынса,
көрермендердің ауқымды бөлігі «Хабарғаң көбірек ауары анық. Бірақ аталмыш
әрекеттерде ана ... ... мол деп ... бере ... ... ұшы ... аударма сапасында болса, екінші ұшы қазақ ... ... ... ... Телевизия саласында қызымет істеген адам,
ТВ-ны ешқашан ұмыта алмайды, бұл да бір ауыр ... ... - ... ... Таң ... ... , теледидарды іске қосамыз, жұмыста
да кеңседе де тұрады.Осы ұғым адамзатың ... ... ... ...... экраның ғаламшардағы шектеусіз үстемдік
құрған уақыты. Көрермен ... ... ... ... ... осал, әрі
өте мықты сауатқа ие ... ... ... ... ... ... өзіне керекті мәләметі алып отырады. Телевидение майданының
жауынгері болу екінің бірінің қолынан келмейді.
ТВ – адамдар санасын ... ... етуі ... ... ... ... қонатын өміршең күшке ие. БАҚ тағы негізгі салмақты
көтеруші десек қателеспейміз. ... ... ... ... ... өз ... ... мен жауапкершілігі арқасында нарық
қыпалынан тез ... ... пікр ... өз ... арқасында
қайшылық қыспағынан жол тауып, басекеге тұсетін таланыт иесі, қаруы сай
жауынгері ... әрі ... бел ... кіріседі.
Қорытынды
Тележурналистика кеңес дәуірінен бастау алып, бүгінгі күні БАҚ-тың ең
негізгі саласы болып отыр. Біз осы бір аса ... ... күн ... сайын
жаңарып, өзгеше заман ағымына ілесу барысында, нарық қоғамында жеткен
жетістіктерін зерттеуді мақсат ... ... ... ... арттырып
келе жатқан тележурналистиканың бүгінгі күні жеткен жетістіктерін сараптай
келе біздің түйгеніміз мынау ... ... бойы ... ... бір ... даму ... ел егемендігін жариялағаннан кейін бетбұрыс жасалды. Заман ... ... ... ... ... ... жолға түсуге тура
келді. Бітіру жұмысымызда тележурналистиканың дәл осы тұсы ... ... ... ... жан-жақты қарастыра келіп, еліміздегі
телеарналар заман көшінен қала қоймағанына, тіпті ... ... ... ... ... Бұл ... телеарналардың
бәкелестерімен қалай жарысқа түскенін тарау-тарауға бөліп қарастырдық.
Басқа кез келген компания немесе кәсіпорын ... ... да ... ... атап ... Мәселен, бр фирманың өнімі қалам
болса, ... ... ... халыққа тарату жолдарын қарастырып,
іскерлік стратегия құрады. ... ... да ... жағдай
қалыптасты. Оның өнімі - ақпарат. Кім ақпаратты жедел әрі өтімді етіп
бере ... сол ... ... ... ... оннан аса телеарна он
бес мллион халықтың назары үшін бәсекелеседі. Және бұл «соғыстаң нарықтың
барлық ... ... ... шындық. Яғни, нарықта ең бастысы
«сұранысқа қарай ұсынысң қағидасы телеарналада да кең орын алуда. Мәселен,
«НТКң, «Хит-твң ... ... ... сыры да ... ... бүгінгі күні телеарнала идеология құралы ғана емес, табыс көзіне
айналды десек, асыра айтқандық емес.
Бітіру ... ... ... болып тұрған үкіметтік арналар мен
коммерциялық арналардың мақсаты бір болғанымен, ... ... ... назарын аударып, аудитория санын арттыру үшін, сондай-ақ жарнама
берушілерді қызықтырып, қаржы көзін қарастыру үшін олар нарық ... ... ... Осы орайда арналар ақпарат беру ... ... ... ... мен тәсілдері тұрғысында да шығармашылық
бәсекеге түседі.
Өкінішке қарай, жоғарыда айтылған «сұранысқа – ұсынысң ... ... ... ... ... Бүгінгі көрермен неғұрлым жеңіл, ... я ... ... ... ... ... көруге
әуес. Коммерциялық арналар алды-артына қарамай, ... ... ... ... Ал ... ... бұл ... тізгінді
тарта ұстайтыны байқалады. Сөйтіп, көрерменнің талғамын құлдыратпауға
септігін ... ... ... сөз ... бітіру жұмысының түйіні: нарық –
бүгінгі күніміздің айдай ақиқаты, сондықтан одан қашып ... ... ... ... ... келетін қайран – оның қағидаларымен
келісіп, ережелерімен жүру. Оның талаптарына ... ... әлі ... телеарналарымызға біраз жұмыс істеу қажет. Ең алдымен мемлекеттік –
коммециялық ... ... ... шет елдік телеарналарға бәсекелес бола
алатындай ... жету ... ... қауіпсіздігіміздің көңілі
көншімей тұрған бұл заманда ресейлік арналалардың көшірмесі болуды қойып,
ұлттық ... жаңа ... ... деп ... ... ... көзді алысқа салар жұлдызды сәті әлі алда деген
үміттеміз.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Амандосов Т. Публицистика – дәуір үні. – ... ...... ... М. ... ... әлде билік? Алматы: ...... ... Қ. ... ... қалыптасу, даму проблемалары.
Алматы: Білім. – ... ... Шах С. Өзім және ... ... ...... ... Қ. Көгілдір экран құпиясы. Алматы – 2004
8. Жақып Б. ... ... ... даму ... ...... ... С. Сөйлеу техникасы. Алматы – 2005
10. Әбдіжәділқызы Ж. Тікелей эфир табиғаты. Алматы: ... ... ... Назарбаев Н. БАҚ туралы. Егемен Қзақстан. – ... ... Н. ... ... ... Қазақ университеті.
–1992
13. Әлем. жинақтар топтамасы. Алматы. – 1990
14. Амандосов Т. Совет журналистикасының теориясы мен ... ... ... К. ... ... ... фильмге дейін. Алматы. - 2004
16. Қазақтың көне тарихы. Алматы: Жалын. 1993
17. қоғам және телеақпаратты. ... ... ... ... ... ... Қазақ киносының тарихы. 2000
21.Радио журналистика. Оқулық Алматы-2005.Эконом баспасы

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам ауруын қоздырушы және өнеркәсіпте қолданылатын дрожжилар5 бет
Ақпараттық технологиялар сұрақ-жауап түрінде30 бет
Кристаллдағы жүйелер. Жобалау және дамыту106 бет
Мультимедия техналогиясы4 бет
Нашақорлық – тұңғиық түбі13 бет
Психотерапиялық әдістер мен техникалардың қазіргі жағдайы. Интерактивті оқытудағы тренердің рөлі. Тренерге қойылатын талаптар. Әлеуметтік-психологиялық тренинг жүргізушісінің міндеттері. Тренердің кәсіби қасиеттері. Тренинг жүргізушінің этикалық нормалары және кәсіби шеберлігі.8 бет
Рекреация ұғымы сұрақ-жауап түрінде196 бет
Ұлттық құндылықтар – білім бастауының қайнар көзі4 бет
Бейімделу мүмкіндіктері.Ағзаның қорғаныс механизмдері9 бет
Жануарлардың кейбір биологиялық ерекшеліктері. Комменсализм, симбиоз, паразитизм7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь