Салауаттану-денсаулық туралы ғылым

Кіріспе

Негізгі бөлім

а) Тамақтану және денсаулық
б)Салауаттану.денсаулық туралы ғылым
в)Салауаттану,қоғамдық гигиена.
г)Адамзаттың салауатты өміріне қоршаған ортаның әсері.

Қорытынды

Әдебиеттер тізімі
Денсаулық -адам өміріндегі ең жоғары бағалы дүние. Адам бақыты- денсаулық. Дүние жүзілік медицина ғылымдарының ұлы өкілдері, денсаулық адамзат баласына тартқан үлкен сыйы деп түсінеді. Адамзат баласының тіршілік өмірінде еңбір бағалы нәрсе, оның денсаулық. Денсаулықты сақтап, оны орынсыз ысырап етпеу керек, үнемі денсаулықтың қорын көбейтіп отыру керек дейді дәрігерлер мен биологтар: Денсаулықты көздің қарашығындай етіп сақтау, денсаулықты сақтау жолын үйрену әрбір адамның басты міндеті. Біз денсаулығымызға немқұрайды қарап оған үлкен зиян келтіреміз.Біздің әрқайсысымыз тамақтану мен ауыз суға ерекше көңіл бөлуге тиіспіз. Тамақтану- өмірді, өсіп-өнуді, денсаулық пен адамның қызметіне деген сақтау тәсілі. Ағза,тамақ және сыртқы орта бірімен –бірі байланысқан. Тамақтану арқылы әрбір адам өзінің денсаулығын сақтау ғұмырын ұзартады.Жүйелі түрде тамақтанудың принциптерін толық білу керек.Өзіңнің қалыпты массаңды біліп, оны бір қалыпта тұрғылықты сақтай білу керек.Салауатты өмір сүру салты шаруашылық, күнделік үй тұмысы,маткериалдық және рухани формаларын қанағаттандыру үшін,қоғамдық ұжымдарда өзін-өзі ұстай білуі,қоғамдық тәртіппен санасу, артық сөз айтпау,орынсыз саясатпен айналысу,кез-келген адамдарды жамандамау,біреуді-біреуге шағылыстырмау,өзін ақылды деп есептеп,басқаларды ақымақ ретінде көру ,т.б. аулақ болу.Сонымен өмір сүру салты дегеніміз-тұлға мен қоғам деңгейінің прогрессті дамуының көрсеткішінің категориясы.
1.Ж.Ж.Жатқанбаев. Валеология Алматы
2004ж

2.Денсаулық және валеология журналдары. Алматы 2003-2006ж
        
        Жоспары
Кіріспе
Негізгі бөлім
а) Тамақтану және денсаулық
б)Салауаттану-денсаулық туралы ғылым
в)Салауаттану,қоғамдық гигиена.
г)Адамзаттың ... ... ... ... ... ... ... өміріндегі ең жоғары бағалы ... Адам ... ... ... медицина ғылымдарының ... ... ... баласына тартқан үлкен сыйы ... ... ... ... ... ... бағалы
нәрсе, оның денсаулық. Денсаулықты ... оны ... ... керек, үнемі денсаулықтың ... ... ... дейді дәрігерлер мен ... ... ... етіп сақтау, ... ... ... ... ... басты міндеті. Біз денсаулығымызға немқұрайды қарап
оған ... зиян ... ... ... мен ауыз
суға ерекше көңіл ... ... ... ... өсіп-өнуді,
денсаулық пен адамның қызметіне деген сақтау тәсілі. Ағза,тамақ ... орта ... ... ... Тамақтану арқылы әрбір ... ... ... ... ... түрде
тамақтанудың принциптерін толық білу керек.Өзіңнің қалыпты ... оны бір ... ... сақтай білу керек.Салауатты өмір
сүру ... ... ... үй ... және ... ... үшін,қоғамдық ұжымдарда өзін-өзі ... ... ... ... сөз айтпау,орынсыз саясатпен
айналысу,кез-келген адамдарды жамандамау,біреуді-біреуге шағылыстырмау,өзін
ақылды деп есептеп,басқаларды ақымақ ретінде көру ,т.б. ... ... сүру ... дегеніміз-тұлға мен қоғам деңгейінің прогрессті дамуының
көрсеткішінің категориясы.
Тағамдардың ... ... ... химиялық
қосылыстар- ... ... және су. ... ... ... ... қажетті тағамдық қосылыстардың бірі. Оларды ... ... ... ... ... ... үшін ағза ... Онсыз тіршілік иелері биосферада өмір сүре ... аз және көп ... ... өсіп-дамып отырады. Белоктар болмаған ... ... ... . ... ... және ... ... Белоктар жетіспеген шақта ... ... ... ... ... ... орта ... қолайсыз әсеріне
шыдай алмай ... ... Неше ... ... дерттерге
ағзаға қарсы тұра алмайды. ... және жас ... адам ... қажет етеді. Жұмыстардың ауыр ... ... ... ... ... ... ... істейтін ... ... ... мол ... ... ... ... қант жеудің қажеті жоқ. ... ... ... ... ... ... қант
пен құмшекер.Көмірсулар-тағамдардың ең ... ... ... ... мөлшері болады. Ол үшін адам ... ... ... Олар ... тамақтармен ағзаларға келіп
отырады. Дене шынықтырумен ... ... ... ... ... ауыр жүктеме ағзаға түскенде, көмірсулар
биологиялық ... ... ... ... ... ... энергия
қажет.Ағзаға көмірсулар
өсімдіктерден азық-түлік арқылы келіп түседі. Олардың ... ... ... орталық нерв жүйесін реттеп тұратын
органикалық қосылыс. Ол ... ... ... Мөлшері үнемі
өзгеріске ұшырап отырады. Кейбір ... ... ... ... ... ... тұрады.Әдетте бір қалыпта тұрақты болып
тұрғанда денсаулық ... ... ... жемей қоюға тағы да
болмайды. Азғантай мөлшерде жеп отырған жөн. Көп жесе адам ... де ... ... ... не ... ... ... Көбейген кезде ағзаға май көп ... ... ... ... ... және ... тепе-теңдік
жасалынуы тиіс. Яғни , ... ... ... ... ағзаның
энергиялық және биологиялық шығындарына сай ... ... ... калориясынан ағзалардан босайтын энергия 5% -артық
болмағын. Тағамдардың ұтымды болуы үшін ... ... ... ... ... Оның ... саны мөлшерін мерзімін,дұрыстап алдын
ала жасап ... ... үшін ... ... ... ... ішу ағзалардағы май қорын көбейтіп жіберіп,денсаулыққа зиянын
тигізеді. Ағзаның ... ... ... ... май ... ... үшін бұл ... пайдалы деп айта алмаймыз.
Артық ағза массасы -гипертония, қант ... ... ... қоректен семіру- тағы ... ... ... болуына себепкер ... ... ... ... ... кіре ... Артық ағза ... ... көп ... ... яғни ағза ... тиіс массасынан асып
кеткен де байқалады. ... ағза ... ... ... санына
қарай толудың-семірудің тор деңгейін анықтайды.Ішкен тағамдар ... ... ... және ... ... ... ... сұйықтыққа айналып ,ішекке өтеді. ... ... ар ... ... сору қасиетіне байланысты, қанға және ... ... ... және ... ... соң ... ... майлардан-глицерин және май қышқылдары, гликогеннен-қанттар
бөлініп шығып отырғанда ағзада ... ... және ... ... ... ... ... 650 әр түрлі
қосылыстар ... ең ... ... ... микро және
макроэлеметтер фосфор, кальций, ... ... ... ... ... т.б. Сонымен бірге тағамдық заттар құрамында ... ... ... бар, ... ... тамқтану – ол клеткалар құрамына қажетті заттар мен ... ... ... ... және тағы ... қажеттігін
өтейтін,заттар алмасуын қажетті деңгейге ұстайтын тағамдарды пайдалану.
Жүйелі ... ... ... ... мына ... ... ... заттардың ара ... ... ... ... ... ... тәртібі, рационалды тамақтану- ол тамақтың
қуаты мен сапалық ... ... ... ... ... ... қорты-луын және гигиеналық жағынан
тазалығын ескертудіқажет ... ... ... режимін,
ұзақтығын, сапалық шамасына химиялық құрамын ... ... ... ... ... ... болсақ еске ... ... ... ... ... ... түсетіні
сөзсіз.
Теңестірілмеген тағамдарды ішуден ауруларды ... ... ... ... ағзаның айналаны қоршаған сыртқы орта
факторларының ... ... ... тұрарлық қасиетін дамытатын
маңызды тәсілдердің бірі.
2.Теңестірілген тағамдардың ... ... ... жас ... ... ... қарай сәйкестелінуі тиіс.
Салауаттану-адамның ... және оны ... ... ғылым.
Салауаттану ғылымы денсаулықты физиологиялық,психологиялық және әлеументтік
тұрғыдан қарастырғандықтан, денсаулықты сақтау және нығайту ... ... ... ... ... жеке ... ... болып жіктеледі.Жеке тұлғалық ... ... ... ... гигиеналық білімдері мен денсаулығын нығайту
жөніндегі дағдылар кешенін қамтиды. 1)Жеке гигиена- денені,киімді,тұратын
үйін, ... ... суды таза ... санитарлық –гигиеналық
ережелерін,жұмыс орнының жарық болуын, ... тұру ... ... ... ... ... ... түрде өткізуді,физикалық жаттығуларды ... және ... ... ... ... су, күн,ауа сияқты табиғи факторлармен
шынықтыру шараларын,организмнің суыққа, түрлі ауруларға төзімділігін, қарсы
тұра алу қабілетін арттыратын ... ... иен ... ... ... мен психопрофилактика - бұл психоэмоционалдық
денсаулықты нығайтуға арналған шаралар ... ... ... ... ... жаттығулар кешенін білуді және орындай
алуы.Құрбылар арсында,үйде,отбасында және қоршаған адамдармен мейірімді
қарым-қатынастар ... ... үшін ... ... маңызды,яғни тағам калориялы және
әртүрлі болуы керек.6)Жұқпалы аурулардың алдын алусанитарлық-гигиеналық
талаптар мен ережелерді сақтау.Жеке гигиена ... ... ... ... ... ауруы бар адамдармен қарым-қатынас
жасаған кезде гигиена ережелерін сақтау,ауру жануарлар мен ... ... ... ... мен ... ... және ... мәселелер кешендерін қамтитын
шаралар кіреді.Қоғамдық ... ... ... ... еңбек ұжымдағы, қоғамдық
орындардағы,гигиена және жеке гигиена ережелерін ... ... ... ... сай ... ... уландырғаш заттардың мөлшерден тыс жіберілмеуін бақылайды.Сондай-ақ
ауыз суды уландырмауды,ауру ... ... ... ... пестицидтердің болмауын қадағалайды. Эономикалық
салауаттану- қоғамның әлеументтік қолайлы болуын,білім, мәдениет, өнер,діни
ұйымдардың деңгейін және ... ... ... ... ... ... иесі емес,сонымен бірге әлеументтік жеке тұлға.Оның
денсаулығы ол өсіп-дамитын қоршаған ортасына байланысты ... ... ... қорғаса,денсаулығын қалай сақтайтыны,қорғайтыны соған
байланысты болады.
Салауатты өмірді ... ... ... және ... ... ... тамақтанбау.Сондықтан да адамның массасы өсіп,шектен тыс ... неге әкеп ... ... ... өмір ... ... юолады.Қорыта айтқанда салауатты өмір сүрудің салты тек
табиғат қана ... ол ... ... ана.Табиғаттың келешегі зор
берері мол.Дегенмен,салауатты өмір сүру ... ... ... шегу ... ... ... өмір сүру салтын
әрқашанда бірінщі орынға қою ... ... ... сүру ... ... Сондықтан да қазақ елі өздерінің ұрпақтарына
салауатты өмір сүру салтын ... ... ... ... не
екенін білмеген,темекі тартпаған.Наркотикалық заттар туралы қазақ елінде
ешқандай ... ... ... ... ... ... да ... кірмеген.
Организмде бөліп шығару қызметін,сондай-ақ,өкпе де
атқарады.Тыныс алу ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.Тыныштық күйде организ 250-300мл оттегін
сіңіріп,
200-250мл көмірқышқыл газын ... ... алу ... ... өкпе мен ... ауа ... газ алмасу
жүреді.Өкпеде альвеолалар болады,олар ауамен ... ... ... ... ... кеңістітегі қысым кеуде ... ... ... ... де ... ... ... ауа атмосферадан ауа тасымалданатын жолға өтеді.Осы ... ... ... жүреді-оттегі альвеолярлық ... ... газы одан ... адам 1 ... 10-16 рет тыныс алады.
Өкпе арқылы 5000-8000мл ауа өтеді.бұл ... ... ... көлемі немесе
өкпенің желдетілуі. ... ... ... ... газы ... ... шығару қызметін атқарады.Көмірқышқыл ... ... ... (эфир,алкоголь және т.б.)да бөліп шығарады.тері
тосқауылы.Организмде көптеген ауруларға қарсы ... ... да ... болады.Кейбіреулері аурудың туындауына кедергі жасайды,ал ауру
пайда болса,онымен ... ... ... ... ... ... ... қабыну процестері,дене қызуының көтерілуі
жатады.Бәрі бірігіп сауығуға ... және ішкі ... ... ... басты мақсаты-организмге бактериялар мен
вирустардың,улы заттардың,тозаңның,газдың және т.б. ... ... ... ... ... және сәулелерден
қорғау.Тері де бөліп шығару мүшесіне жатады.Организмде түзілген жылудың 80%
негізінен тері бетінен буланған тер ... ... ... заттың
су,белок ,көмірсу,май және дәрумендік алмасуына қатысады,сондай-ақ оттегін
сіңіріп,көмірқышқыл газын бөліп ... ... ... ... ... ... заттар болады.Асқазан мен
ішектегі асқазан және ішек ... ... ... көптеген
бактерияларды,қарапайымдарды,құрттарды ерітіп және өлтіріп,нәжіспен бірге
сыртқа шығарады.Бөліп швғару органдарының қалыпты ... ... ... салауатты өмір салтының аспектілерін ұстанудың және организмнің
қорғаныс күштерін ... ... ... ... ... ... жылы ... қоршаған орта ... ... ... температурасын аз ғана шекте,яғни 36-37 ӘС аралықта
қалыпты ұстап тұруға қабілетті.Аязда ... ... ... жұмыс істеген
кезде адамның дене температурасы өзгермейді.Қарқынды дене ең бегі ... ... ... жылу ... ... және ... ... шығарылады.теріде көптеген қантамырлары орналасқан.
Қоршаған орта температурасы төмендегенде қантамырлары тарылады да, теріге
қан аз ... және жылу бөлу ... ... ... қантамырлары кеңейеді,қан ағымы көбейеді және
осының есебінен жылу шығару ... ... ... және ... ... жылу реттеу орталығында жүзеге асырылады.Бұл
орталық организмнің жылу өндіру және жылу шығару ... ... ... ... ... ... жылу бөлінудің қарқындылығына
жауап береді.Жылу түзілу бауырда,қанқа бұлшық еттерінде, ауа райы ... ... ... де ... ... бір ... Ол
адам организміне қоршаған ортаның ... ... ... ... ... гигиенаның мақсаты
аурудың алдын алу бойынша ... ... ... ... сауықтыру, адам организміне зиян келтіретін әсерлерден ... ... ... гигиеналық зерттеулер негізінде санитарлық
талаптар мен нормативтер дайындалып,бекітіледі.Қоғамдық гигиенаның негізгі
міндеті адам ... ... ... үшін ... ... ... ... шаралар өткізу болып табылады.Бұл түрлі
аурулардан сақтандыруға, ... ... ... және ... ... ... сақтау үшін организмге қолайсыз
экологияның тигізетін зиянды әсері туралы білудің де ... бар. ... ... ... ... ... ... ықпал етеді.Бұл адамды өзгермелі жағдайларға, микроклиматқа үнемі
бейімделіп отыруға мәжбір етеді.
Коммуналдық гигиена. Коммуналдық гигиенаның ... ... ... ... ... ... ... санитарлық тазарту
жағдайын бақылау болып табылады.Сонымен бірге ол ... ... ... ... ... ... ... санитарлық тазартуды
жүзеге асырады.Адамдар тұратын және қоғамдық орындардың, топырақтың,ауаның
және экологиялық гигиенаның нормативтері ... ... ... ... үшін ... ... мен талаптар
тағайындалады.Гигиенашылар қоршаған ... ... ... денсаулығына, аурудың дамуына әсерін зерттейді. Санитарлық дәрігерлер
жоспарлы ... ... ... ... оның ... ... ... күштерінің
белсенділігі артады,өйткені ауруды тудыратын зиянды факторлар ... ... ... мүмкіндік беретін организмнің қорғаныш
күштерінің белсенділігінің артуына себепкер ... ... ... ... ... ... жасуша,ұлпа және мүшелердің
қызметтерін қайта қалпына келтіру мүмкіндіктері.
2.Қорғаныш ... ... жас ... қызметінің бұзылуы –іш өту.
3.Организмнің қажетсіз,зиянды,уды өзінен шығару қасиетінің болуы.
4.адам иммунитеті,яғни организмге ауру тудырғыш микробтарды жойып,олар
бөлген уларды бейтараптау үшін антиденелер ... ... ... немесе толық бұзылған қызметтерінің қалпына
келуі.
6.Адаптациялану синдромы-организмге ... ... ауру ... ... ... ... ... өзгерістер.Осылайша жоғарыда баяндалған
механизмдер мен процестер организмдегі өзгерістерге жол бермейді сондай-ақ
организм қызметінің өз қалпына ... ... ... ... организмді қоршаған орта факторларының әсерінен қорғайды
және жазылып,қалыпқа келудің негізі болып табылады. ... ... ... ... ... ... күшеюі де мүмкін.ауру
организмнің қорғаныш күштеріне әсер етіп,адам ... ... ... ... ... шынықтырып, денсаулықты
нығайтып,организмнің қорғаныш күштерін ... ... ... ... үшін ... ... денені шынықтырып, дене жаттығулармен
шұғылданып,қатты шаршаудан, кикілжіңнен ... болу ... ... ... ... ... денсаулықты қамтамасыз ететін организмнің
негізі қорғаныш күштерін дамытуға жағдай туады,белсенділік артады.
Адамның салауатты өмір сүру қалпын ... ... ... ... ... қалыпты өмір сүру кезінде кенеттен,тез,күтпеген
жерден пайда болады.Табиғи құбылыстар ... ... ... рухани және
материялдық тірліктеріне өте үлкен зиян келтіреді. Осы табиғи құбылыстарға
жататындар:
-жер сілкінісі
-су тасқыны,цунами
-тау шөккіндерінің түсуі
-өрт
- вулканның оянуы ... ... ... жер ... ... ... ішінде бірнеше
секунд,ал тіпті күшті болған жағдайда бір минут қана сілкінеді.Сілкініс
үрейіңізді алуы мүмкін,бірақ ... ... және ... де ... шақырыңыз.Жер сілкінісінен қорғаныс шараларының мүмкіндік болатын
түрлерінің ішіндегі ең ... ... ... абыржымау,әрлі-
берлі жүгіре бермеу.Егер сіз сабыр сақтап,терең ... ... ... арттыра түсесіз. Жердің немесе
ғимараттың тербетіле бастағанын сезген бойда шұғыл түрде ... ... ... ... сол ... ... ... егер үйдің ішінде
болсағыз,онда шыға жөнелуге асықпаңыз.Қайғылы жағдайлардың көпшілігі
адамдардың үйге ... ... ... ... ... ... кезінде болады.Егер сіз үйде болсаңыз,мейлінше тек қауіпсіз орынға
–ішкі есіктің қуысына,тіреу бағасының жанына немесе ... ... ... ... ... тұра ... сіз ... келе жатсаңыз,
ғимараттар мен электр желілерінен аулақтау ашық ... ... ... сілкінісінен кейін сабыр сақтай отырып,жағдайды анықтай
біліңіз.Қандай жағдай болса да жер асты дүмпуінің ... ... ... ... үрейді қауесет таратушы болмаңыз,бұл жөнінде ... айта ... ... қолма-қол көмек
көрсетіңіз,алғашқы жәрдем жасауды ұйымдастырыңыз.Өрт шығып кету қаупінен
бар не жоқ ... ... ... ... желілерге,сымдарға
немесе жанасып тұрған заттарға қол тигізе көрмеңіз.Жер сілкінісі кезіндегі
шыққан ... шама ... ... ғалымы С.Ф.Рихтермен 1935жылы
зерттелген.Жер сілкіну дәрежесі балмен 1-ден 12-ге дейін ... МSK ... ... ... ... су тасқыны болған кезде адамдардың
барлық ... ... мен ... су ... қалады.Көбіне мұндай су
тасқынының сулары тауда жиналады.Су ... ... ... ... жиі-
жиі болып тұрады.Себебі қыстан бері жиналған мұз,қарлар күн ... ... ... ... су ... ... судың деңгейі шектен
тыс көтерілгендіктен осындай су тасқыны ... ... ... ... мүліктерді және материялдық бағалы ... қалу үшін ... ... жеке ... ... суда жүзу құралдарын-теплоходтар,катерлер, моторлы қайықтар
т.б.құралдарды дер кезінде ... ... ... ... ... ең ... жүзу ... жасау керек.
Қорытынды.
Салауатты өмір консепциясы арқылы әр адамның денсаулығына деген күтімді
күшейту қажет. Дұрыс ... ... ... әсер етеді.
Деніміз сау болу үшін ... ... ... ... ... жетпейтін ... ғана асыл ... ... қызықсыз ... адам ең ... ... ... ... Денсаулық адамның зор байлығы.
Әдебиеттер тізімі.
1.Ж.Ж.Жатқанбаев. ... ... және ... ... Алматы 2003-2006ж

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Валеологиялық білім беру25 бет
Салауатты өмір салты туралы мәлімет24 бет
Салауаттылық –денсаулық кепілі41 бет
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
«Радиотехника және антенна негіздері» пәні бойынша емтихан сұрақтары14 бет
«Ғылыми зерттеулердің методологиясы» пәнінен дәрістердің қысқаша курсы32 бет
Аристотельдің „саясат” еңбегіндегі саяси көқарастары8 бет
Болашақ мұғалімдерді даярлау жүйесіндегі ғылыми зерттеулердің рөлі10 бет
Бүгінгі терминологияның даму сипаты5 бет
Журналистика «Хабаршысының» ғылыми кадрларды даярлаудағы рөлі54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь