Ақпарат туралы

Кіріспе:

Ақпарат дегеніміз...

Негізгі бөлім:

1. Сапалы әрі танымалы ақпарат.

2. Ақпаратты берудегі жеделділік.

3. Радиожурналистиканың ақпараттық жанрлары.

Қорытынды:

Менің көз қарасым...
Ақпарат дегеніміз – күнделікті тұрмыстық шындықтың санадағы көрінісі. Субективті оқиғаны сезіну. Ақпарат болған оқиғаны болды дейді. Ол мемлекеттің, олардың қайраткерлерінің өміріне кері әсер етуі мүмкін. Ақпарат болған жайтты әр қырынан, қызығушы мен қатысушының қөзқарастарын сәйкестендіріп беруі мүмкін. Ақпаратты тек болған оқиғаға да байланысты. Аудитория сапалы, элитарлы болуы мүмкін. Бірақ, оларға бір ақпарат ұсынылады. Аз ақпараттандырылған аудитория танымал сары басылымды талап етеді. Ақпарат аудитория деңгейіне сәйкес келу керек. Тек ақпататтандырып қана қоймай, сол аудитория санасына қалай жетті, маңыздысы сол. Ол үшін қоғамдық пікірді білу керек. Ақпаратсыз еш нәрсе болмайды.
Ақпаратсыз ең мықты саясаткер, ең күшті мемлекет, ең мықты халық ешкімге айналады. Барлығына да белгілі бір оқиғаға ақпатат береді. Журналистік ақпаратсыз барлығы да ешкім емес, нөлге тең, ештеңеге қажетсіз зат сияқты болып қалады.
Ақпараттың маңыздылығы жөнінде талай талас-тартыс болған. Екатеринбургте болған 1995 жылғы халықаралық ғылыми – практикалық коференцияның қортындысын алсақ. Белгілі профессор В.Фоминнің « Таза деректер жөнінде баяндамасында, доцент Л. Кроповтовтың Күнделікті өмірдің құпиясы немесе ақпаратқа деген шектетілген көзқарас» атты хабарламасында фактінің астарынан не түсінуге болады деген сұрақ туындайды. Олардың қорытындылары белгілі еңбектерге сүйенеді.
Фоминнің соңғы қорытындысы бойынша « Таза фактілер» мен « Таза шындық» болмайды. Ол қандай тақырыпқа арналмаса да жеке қатынастық өмір немесе басқа бір жайт болсын, редакциялық ұжым үшін белгілі бір құндылықтарға сүйенеді. Адами қоғам белгілі бір интелектіге сүйенген соң, ешкім де әлемдік көзқарастың дамуын көрсетейін. Өткенде ғана ақтараттың объектівтілігіне деген қажеттілік туындап жатыр еді. Бүгінде оның субъективтілігіне басым болып қалыпты. Бірақ, бұл ғана жылжу емес, ақпарат мәселесіне ұсынылған жаңа тәсіл емес. Алдыңғы оппонеттерді қайталау болып шығады.
Қандай қорытынды ? Біз ақұпарат пен фактіге қатысты алты қатынасты ұстанамыз: 1. Ақпарат жоқ болса, қоғамның өмір сүруіде жоқ. 2. Ақпарат болған оқиғаның шындығын өз мәнінен төмен бейнелейді. 3. Ақпарат болған жәйтқа шындықты керағар етіп көрсетеді. 4. Ақпарат бірін бірі толықтырып, шындықты түрлі көзқараспен көрсетеді. 5. Ақпарат болған жайттан күштірек шығуы мүмкін. 6. Ақпарат таратушыларының өзі факті мен оқиғаны ұйымдастыруы мүмкін.
Сапалы әрі танымал ақпарат. Аудиториясына байланысты газеттерді бөліп қарастыру Англяда кең етек жайған. Онда сапалы және таныал екенін бірден аңғаруға болады. Соңғы жылдары олардың шекаралары жақындағанын, ортақ деңгейлері көтеріліп келе жатқанын байқауға болады.
        
        Кіріспе:
Ақпарат дегеніміз...
Негізгі бөлім:
1. Сапалы әрі танымалы ақпарат.
2. Ақпаратты берудегі жеделділік.
3. Радиожурналистиканың ақпараттық жанрлары.
Қорытынды:
Менің көз қарасым...
Ақпараттың ... ... ...... ... ... санадағы көрінісі.
Субективті оқиғаны сезіну. Ақпарат болған оқиғаны болды дейді. ... ... ... өміріне кері әсер етуі мүмкін.
Ақпарат болған жайтты әр қырынан, қызығушы мен қатысушының қөзқарастарын
сәйкестендіріп беруі мүмкін. Ақпаратты тек ... ... да ... ... элитарлы болуы мүмкін. Бірақ, оларға бір ақпарат
ұсынылады. Аз ақпараттандырылған аудитория танымал сары басылымды ... ... ... ... ... келу ... Тек ... қоймай, сол аудитория санасына қалай жетті, маңыздысы сол. Ол үшін
қоғамдық пікірді білу керек. Ақпаратсыз еш нәрсе болмайды.
Ақпаратсыз ең мықты ... ең ... ... ең мықты халық
ешкімге айналады. Барлығына да белгілі бір оқиғаға ақпатат береді.
Журналистік ақпаратсыз барлығы да ешкім ... ... тең, ... ... ... ... ... маңыздылығы жөнінде талай талас-тартыс болған.
Екатеринбургте болған 1995 жылғы халықаралық ғылыми – ... ... ... ... ... ... « Таза
деректер жөнінде баяндамасында, доцент Л. Кроповтовтың Күнделікті өмірдің
құпиясы немесе ақпаратқа деген шектетілген көзқарас» атты хабарламасында
фактінің астарынан не ... ... ... сұрақ туындайды. Олардың
қорытындылары белгілі еңбектерге сүйенеді.
Фоминнің соңғы қорытындысы бойынша « Таза фактілер» мен « Таза шындық»
болмайды. Ол қандай тақырыпқа ... да жеке ... өмір ... бір жайт болсын, редакциялық ұжым үшін белгілі бір ... ... ... ... бір ... ... соң, ... де
әлемдік көзқарастың дамуын көрсетейін. Өткенде ғана ақтараттың
объектівтілігіне деген қажеттілік туындап жатыр еді. Бүгінде оның
субъективтілігіне басым болып қалыпты. Бірақ, бұл ғана ... ... ... ... жаңа ... ... Алдыңғы оппонеттерді қайталау болып
шығады.
Қандай қорытынды ? Біз ақұпарат пен фактіге қатысты алты қатынасты
ұстанамыз: 1. Ақпарат жоқ болса, қоғамның өмір ... жоқ. 2. ... ... ... өз ... төмен бейнелейді. 3. Ақпарат болған
жәйтқа шындықты керағар етіп көрсетеді. 4. Ақпарат бірін бірі толықтырып,
шындықты ... ... ... 5. ... ... ... ... мүмкін. 6. Ақпарат таратушыларының өзі факті мен оқиғаны
ұйымдастыруы ... әрі ... ... ... байланысты газеттерді
бөліп қарастыру Англяда кең етек жайған. Онда сапалы және таныал ... ... ... ... ... олардың шекаралары жақындағанын,
ортақ деңгейлері көтеріліп келе жатқанын байқауға болады.
Ұлыбритания оқырмандары қандай әлеуметтік топқа жататынын жіктеп
тастаған. С. Беловтың « ... ... », « ... ... » ( ... жыл) ... осы топтарды бөліп қарастырады. А,В,С-1,С-2, Д, Е
деп бөледі. А тобы – басқарушы элита. В тобы – ... ... ... ...... ... шенеуніктер, жоғары сапалы жұмысшылар, бір сөзбен
айтқанда жай орташа класс, С-2 тобы – ... ... ... қатардағы қызметкерлер. Д – тобы әртүрлі жұмысшылар мен ... ... ... Е – тобы оқушылар, зейнеткерлер, жұмыссыздар.
Шәкіртақы мен мемлекеттік жәрдемақыға өмір сүретіндер.
Оқырман деңгейін ақпараттың бағдарынан ... ... ... ... ... Ал танымал газеттер қызықтырады.
Жарнама берушілер де өз материалдарын оқырмандардың деңгейіне қарай береді.
Олардың топтары кеңірек. Біріншіге АВС-1 тобын жатқызса, ... С-2. ... ... газеттер жанрына қарай ерекшеленеді. Онда ақпарат бүгінгі
күннің редакциялық мақалалары аналитикалық сараптаулар, ... ... ... ... ... ашық хаттары басылады. Тілі – университеттік,
жоғары білімді адамдарға ғана түсінікті.
Қызық, қазақстандық « Караван » қандай басылымға жатады екен? ... ... ... атап өтейік. Олардың негізгі наны –
даурықпа материалдар, танымал адамдардың жеке ... ... ... ұтысы, лотереялар, спорт және спортшылар өмірі.
Сары басылымдар оқырманды өздеріне тартудың түрлері айла-амалын
қарстырып жатады.Мәселен, лотереялар мен байқаулар. ... ... мен ... ... газеттер де болды. Кейбір газеттер
бағасын екі есеге төмендетті.
Қазақстанда « Караван » ... ... істе ... ... бүгінде осы
арнаға иелік етеді.Ұлыбританияның үкіметі ол тенденцияға оң көзқараста
болып, 1995 жылы газет топтарының ... ... ... ... ... ... газет акцияларын иелене алмайтын етті.
Ақпарат пен гедонизм. Зерттеу жұмыстары көрсеткендей, ойын-сауықтық
бағдарламалары бізде де ... ... ... ... ... Италияда телехабарлардың 88.6 пайызын жеңіл ойын-сауықтық
бағдарламалар құрайды. Ресейде – 20,7 пайыз. Италиядағы коммерциялық
арналарда ақпараттық хабарлардан гөрі ойын-сауық ... 20 есе ... ... ... ... ... ... келеді.
Алматы коммерциялық телевидениесін көріңізші: онда көпшілігі, көңіл-
күйіңді көтеретін хабарлар береді, көп сериалды фильмдер, концерттер,
қызықты бағдарламалар. Күн сайын таңертең және ... ... ... ... ... ... Тек эоция.
Міне, сондықтана да абсолютті ақпараттың нақты анықтамасы жоқ.
П.Кропатов: « Ақпарат – ғылым картасында ақтаңдақ боп қала береді»,- ... ... шоу ... ... ... ... ... ығыстыруға бет алды. Өмірлік
қажеттіліктер арқылы оқырмандар санын көбейту ... ... ... ... үшін редакторлар мен журналисттерді айыптаған. Елдің
аудиториясының сұранысына қарай қызмет ету керек ... пен ... ... ... ... ... ... мақсаты – шынайы ақпарат шеткізу. Саясаткерлердің ойынша,
журналистика дегеніміз – ақпарат. Ал ол ақпарат олардың бейнесін жақсы
жағынан көрсету болып ... деп ... ... ... бейнесін емес,
аудитория алдында тартымды етіп көрсету.
Классикалық имидж жасаудың үлгі етуге болатын түрі – Францидағы
Людовик XIV деп ... ... Оның ... ... сценарийлері,
әртүрлі күнделікті күн тәртібі саяси өмірді театрландырып жіберген жоқ па?
Дәл ... ... де ... ... Өзін ... халыққа
жақын екнін көрсеткісі келген Клинтон флейтада ойнайды, жаңа ... ... ... дайындайтынымен мақтана алады.
Телевидение ғасыры келеді. Саясаткерлер осының мүмкіндігін пайдалана
бастады. Ең алдымен киімі мен жүріс-тұрысты қалай ұстау керек екнін
үйренді. 1995 ... ... ... ... пен киім ... ең күшті
сюжеті болды. Әрине, саясаткерлер өздерінің қандай екенін көрсеткісі келген
жоқ.Олар халық қалай қабылдайды, солай киінді.
Телевидение шындықты көрсеткенді ... ... ... ... ... ... үшін жақсы көреді. Дегенмен, телевидение
саясаткерлерінің шынайы өмірін көрсетіп қана қоймай, олардан өшіналады.
Деректерді монтаждау. Журналист ақпаратты таңдаған соң оны ... ... ... ... пікірталасты, түсіндірмелерді қосу арқылы
ақпараттарды толықтауға болады. Ал фактілер – таза әрі ... болу ... ... да көбісі ақпарат деп «Жалаңаш фактілерді»
сынайды. Олар шынында да ақпаратты объективті түрде көрсете алады. ... ... тек ... ғана пайдалана аламыз. Өйткені, ол
коментарисіз. Аудиторияға әсер ететін жаңалықтарды қабылдау төмендегідей
қызметтерден тұрады: ... ... ... ... ... бояу беру және тағы басқа.
Фактілерді жинақтау. Талқыға түспеген жалаңаш фактілерді жинақтауда
ол объективті түрде болса да оның шын ... ... ... ... ... – шындық болып келіп, жалпы көрініс өтірік болуы мүмкін. Немесе
керісінше. Барлығы да ақпарат таратушы журналистің көзқарасына байланысты.
Немесе тапсырушының көзқарасына ... Бір ... ... ... ... ... ... көрініске айналды деп ойлаймыз.
Дәл осындай көрініс ақпараттық вакумды қалыптастыруы мүмкін. Таңдап алынған
фактілер ақпарат таратушыға жағымды әсер қалдыруы мүмкін де, енді ... ... әсер етуі ... ... ... ... кейде
тәртіпсіздікке, хаосқа алып келері анық.
Жаһандық үнсіздік пен ақпараттардың жетіспеуі немесе шектен тыс көп
болуы – бұл жайттар ... ... ... « ... факт
коментарийсіз болса да, ол объективті әрі дұрыс. Телекөрермен « жалаңаш »
фактілерінің объективтілігіне сенеді, тағы сол ... ... ... ... Интершум. Музыкаға әуес телекөрермендер жаңалықтарды
қалдырмай көреді, тіпті мұндай бағдарламаларға қызықпаса да.
Музыкалық ақпараттық хабарға « Утро » жатады. Жұмыс күніне дейін
телекөрермен ... пен ... ... ... ... ол – сергектік үшін,
ақпарат - әлем жаңалықтарымен хабардар болуды ... ... ... «Сәлем, Америка» бағдарламасына еліктеп,
осындай музыкалық хабар ашса, бізде сағат ... ... таң, ... ... ... ... де, ... барлығына тән заңдылығы бар, ол – фактілер
қақтығысы, ... ... мен ... ... ... арнайылары да бар.
Газет үшін ол – верстка, арнайы материалдарды қоршап беру, ... ... ... ... ... абзац пен өзге де белгілерді ойыпберу.
Радионың да өзіне тән ерекшелігі: шу, музыка, интонация. Әсіресе ... ... ... ... ... ие бола ... киножұлдыздармен, музыканттармен, жазушылармен,
спортсмендермен болған қысқа сұхбатта да қолданылады, саяси жетекшілермен
болған әңгіме де музыкамен көркемделеді. Маңызды ақпаратты елге жеткізу де,
олардың назарын ... үшін ... ... ... ... пен ... ... Бұл да ақпататтық бағдарлама жасау
барысында ескертіледі. Мұнда аудиторияның топқа немесе класқа бөлінетіндігі
туралы емес, бұл жерде дәл қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... мен дәйектің арсында қандайда бір байланыс
болуы тиіс. Яғни дәйектің нақты екенін дәлелдеп тұруы шарт.
Ақпаратты беру барысында ол ... ... ... болуы керек,
яғни бұл сенің ішкі дүниеңнің толғанысын білдіруі шарт. Эмоция тудыратындай
ақпаратты бере білудің өзі тек адам миына ғана әсер етпеуі ... ... ... ... өз көзқарасымен ұштастыра білсе, оны аудитория жақсы
қабылдайды.
Ақпараттық бағдарламада дәйек хроникалық түрде монтаждалмайды оған
музыка, жаңа көңіл-көтерушілік бағдарламалар қосылады. Сондықтан ... келе ... ... ... ... ... ... Психологиялық бағытталу немесе дайындық өзі пайда болумен қатар
жасанды түрге айналуы да мүмкін.
Ақпаратты берудегі жеделділік. ... ... ... ... ... ... саяси және психологиялық маңызы болуы шарт. Мәселен
қандай да бір телеграфты агенттік немесе тәулік бойы таралатын ... ... ... ... ... ... ... беруден кешігіп қалса, онда ол арнаның беделі төмендеп, халықтың
қызығушылығын тудырмайды. Әлемдік телеграф агенттіктері арасындағы
жылдамдылық тек коммерциялық тұрғыдан емес, саяси ... да ... ... ... ... оқиғаны өз деңгейінде жеткізе алса, басқа
бағдарламалардан өткен тура сол оқиға көрерменді ... ... ... ... ... тұрғыдан да әсер етеді.
Бірінші нұсқада ақпарат толық болмауы мүмкін. Фактіні жеткізетін бірнеше
қысқа сөйлем аудиторияның ... ... ... минут уақыттың ішінде
көрерменнің өз пікірі қалыптасып үлгереді.
Ақпарат жылдамдылық жағынан бірнеше тпоқа бөлінеді. Олар: абсолютті
жедел ақпарат, яғни оқиға болып жатқан ... сол ... ... ... ... ... болғаннан кейін бір сағат ішінде таралатын ақпарат. Ал
кейбір ақпарат келесі күні ... ... ... ... ... ... қай күні ... нақты айтылмайды.
Телевизия мамандары соңғы ақпараттарында жаңалықтың абсолютті
жылдамдығын көп көрсетпейді. Себебі олар жаңалықты кадрде айтып отырып,
оқиғаны толық жеткізуге тырысу үшін ... ... ... ... ... үлгерсе, видеорепортаж көрсетеді. Немесе, «корреспондент
телефон арқылы хабарлайды, енді соған құлақ түрелік» дейді. ... ... және ... көрсетіліп, ары қарай ақпарат беріледі.
бұл әдісті көпшілігі жасанды ... ... деуі ... бірақ, бұл
телевидение үшін абсалютті жедел ақпарат таратуда маңызды болып табылады.
Ақпаратты жылдам берудің мыңыздылығы туралы Дэвид Рэнделлдің
«Универсальный журналист» деген кітабында да ... Ол ... ... ... ... емес. Демек бұл жерде уақыт-маңызды фактор
болып есептелмейді. Егер біз ірі оқиғаны 3 аптадан кейін естіп, оны араға
уақыт салып эфирге ... бұл енді ... ... да ... де
түсіріп тастайды. Бірақ бұл бір ғана оқиға. Егер жаңалық ешкімге мәлім
болмаса ол, 3 апта ... де ... ... ... ... барып жарияланса
бұл жерде уақыт аралығы емес, оны қаншалықты адамдардың білетіндігі фактор
бола ... ... ... ... шығарушы журналистердің айтқан
сөздері еске түседі. Олар: келесі күнге қалған қызықты газет-бұл газет
емес, беллетристика. ... ол ... ... ... ... ... Демек ол
ертеңге қалмауы тиіс. Ал Дэвид Рэндаллдің айтқандары «Алитет уходит в ... ... ... желісіне ұқсайды. Онда қыстауда жатқан адам бір
жылға арналған газет тігіндісін бірден ашады. Сонда әлгі адам барлық
газетті сол ... ... ... ... ... ... ... бәрін
оқуда бір жылға кеш қалған еді. Бәрібір ол үшін әрбір жаналық сенсация
болды, толқи ... ... ... ... білді. Яғни саяси бюро білді,
сонан соң бірнеше ... ... ... ... ... ... ... өмір сүру бағытына да байланысты.
Рэндаллдің тағы бір ... ... амал жоқ. Ол ... ...... қажетті, қызығушылығын тудыратын тақырыпты табуы шарт. Ол
сондай – ақ мүмкіндігінше аудиторияға тез, нақты жететіндей әрі салмақты
болса тіпті жақсы».
Телеарна журналисттері көп ... ... ... жасау барысында
портативті антенаны жиі қолданады.
Ақпарат кейде алдын ала болжанып қоюы да мүмкін. Ол қандай ... ... ... ... ... ... қандай мәселенің
көтерілетіні туралы да болжанады. Сондықтан онымен айналысатын ... ... ... оны ... ... ... Жабыл Жабаевтің 150-жылдық мерейтойы 1999 жылдың 24-ші
тамызында болады деп жоспарланады. Ал тілшілер бұл мерейтойға Өзбекстан,
Қырғызстан ... де ... бір апта ... ... ... ... ақпарат құралдарының тәжірибесіндегі негізгі міндет.
Р а д и о дүниеге журналистикадан, өнердің көп ... ... ... Бірақ, өнердің көптеген салаларынан – кино, театр, эстрада
т.б. қарағанда радионың мүмкіндігі орасан зор.
Бүгінгі күні мемлекеттер арсында, халықаралық ... ... ... ... ролі ... дәрежеде өсіп отырғаны
баршаға аян. Ғылыми – техникалық прогресс нағыз шарықтау шегіне жетіп тұр.
Миллиондаған, сансыз шығып жатқан газет-журналдар, сан саналы ... ... ... хабар-ақпарат тасқынында ешқандай тосқауыл жоқ.
Дүние жүзінде сыртқы радио хабарларын тарататын елдер ... ... ... ... ... ... қатары да молая, қанатын
кеңге жая түсуде. Халықаралық хабар алмасу мәселелері, шетелдерге хабар
тарату, журналистердің жұмыс істеу тәртібі, ... ... ... ... ... ... мәселелер халықаралық форумдарда,
ЮНЕСКО-да, Біріккен Ұлттар Ұйымында талқыланады.
Теледидар өмірге араласқан соң радионың беделі төмендеді ме? Әрине,
жоқ. Кейбір теоретиктердің алғашқы кездері « тек ... ... ... отырып тыңдаған жөн. Сондықтан теледидарға қарағанда радионың өмірде
қажеттілігі болмауы да мүмкін » деген болжамдары жүзеге аспағаны
дәлелденді. Радио өз ... ... ... отырып,
даму үстінде. Ол қандай артықшылықтар, мүмкіншіліктер, ерекшеліктер
екндігіне тоқталу қажет.
1. Баспасөз бен теледидарға қарағанда аса жедел, шапшандығы
(оперативтілігі). Аса бір ... әрі ... ... ... ... ... ... яғни сол насихатты немесе сол хабарламаны
тыңдайтындардың саны жоғарыда аталған ақпарат құралдарына қарғанда
әлдеқайда көп екендігі ғылымда дәлелденіп отыр.
2. Өте ... ... ... ... ... ... малшы да,
егінші де т.б. еңбек адамдары, немесе көлікте кетіп бара жатқан жолаушы да
кез ... ... өз ... ... ... ... Ерекше көңіл бөлуді қалмайды, яғни атқарып отырған жұмысыңды тастап,
теледидар ... ... ... ... ... не ... ... уақыт
бөліп оқуынды мәжбүр еткедегідей емес, не болмаса ... ... ... ... етпей, қайта сол істі атқара жүріп тындап, информация алуға
мүмкіндігі бар.
4. Тыңдаушы өзіндік пікір қалыптастырады. Мысалы, радиоқойылым ... адам ... ... ... дауыс ырғағы, сөйлеген сөзі
арқылы өзіндік пікір түйеді, өзінше елестетеді, өзінше тұжырымдайды.
5. ... сол ... ... отырғандай әсер қалдырады.
6. Жанды дауыс арқылы дыбыстық, документтік сурет келеді көз алдыңызға.
7. Нақтылық. Адамның сөйлеу мәнері, дауысы арқылы тану ( ... ... ... ... адам ғой. ... мына ... анау ... ғой
деген сияқты ).
Радиохабарларын көркемдеу екі топқа бөлінеді:
1. Табиғи құралдар:
а) сөз, ... ... әр ... ... ... ... құралдар:
а) монтаждау, онаң түрлері.
Радионың тағы бір айырмашылығы адам санасына екі сферада әсер ...... ... ақыл – ... тікелей әсер етуі. Мысалы, тыңдаушы
радиодан президенттің баяндамасын, сөзін тыңдап ... Сол ... ... ... ... ... санасында қорықып, өзінше пікір түйіп, өзінше
жауап береді. Немесе, бір экономистің баға ... ... ... тыңдарман тағы да сол бағаның көтерілетіндігі жайында, қымбаттаудың
мүмкіндігі ... ... ... сфера – тыңдармандардың эмоциясына яғни көңіл-күйіне әсер
етуі. Бұл ретте радиодан берілетін хабарлардың көпшілігінің документі,
нақты болатындығы да үлкен роль ... Осы ... ... ... ... « ... ... » атты шығармасы бойынша берілген
радиоқойылымның тарихта қалған тағдыры жайында айта кету артық болмас. Бұл
қойылым ... ... ... ... ... Марс плонетасынан ұшып
келген адамдардың осы жерге қонғанын, жолындағы үй-жайларды, тұрғындарды
жойып, қалаға қарай беттеп келе жатқандығы туралы хабарлап тұрған диктордың
даусы ... ... адам ... ... ... ... ... қашып, кебіреулері қолдарынан келгенше қаруланып, марстіктермен
соғысқа дайындалған.
1944 жылы осындай ... ... ... « Бұл ... ... » ... ... ешкім құлақ аспаған. 1948
жылы Эквадорда болған жағдайдың аяғы тіпті қайғылы аяқталған. ... ... ... ... ... келе ... » дегенді ести салысымен халық
тағы да әбігерге ... ... бұл ... - ... шығарма
бойынша жасалған радиоқойылым екенін естісімен тұрғындар радиостанцияны
өртеп, ... ... ... ... ... Міне, эмоцияға
шектен тыс әсер етудің нәтижесі осылай болған.
Баспасөз және ... ... ... ... және ... ... ... мен өмір құбылыстарын бейнелеу үшін қолданылатын
құралдары, айтып беру тәсілдері жағынан бірінен бірі нақты ажыратылады.
Қазақ ... ... ... ... ... ... ... барлығының, мейлі қандай жанрда болсын, қандай пішін-формада
болсын көздеген мақсатының бірі – ол халықтың ой-өрісін саналы арттыруға
қызмет жасау, ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Радиоаудитория тұрақты. Бірақ, тыңдаушылар құрамы, олардың талап-
тілектері әр түрлі. Баспасөздегі, көркемәдебиеттегі жанрлардың бәрі радиода
қолданылады, соларды қлоданылып, радиохабардың түр-сипаты жағынан ... ... ... материалдарының көп бөлігі хабарламалық жанрлардан
тұрады. Ол хабарлардың бәрінің ... Кез ... ... не болды,
қайда, неліктен, қандай жағдайда болды деген сұрақтар төңірегінде ... ... ... ерекшелігі – дыбыстылығы, естуге болатындығы.
Мысалы, бір атақты артист өнер сапарына келді дейік, ол туралы газеттен
оқып қоя ... ... ... ол ... ... ұйымдастырылған болса,
оның даусы, дикциясын естіп, оның әңгімесі арқылы ой-парасытын, көзқарасын
түсіндіру көз ... ... ... Дыбыстық жағынан ақпаратты
информацияны бірнеше түрге бөлуге болады, басқа ақпарат құралдарындағы
информациялармен салыстыра қараған уақытта міндетті түрде бұл
ерекшеліктерді саралаған жөн.
1. диктордың оқуындағы ... ... ... ... алу ... ... хабар.
3. Корреспонденттің даусы арқылы берілетін хабар.
4. Музыканы беру арқылы пайдалану.
Дикторлық оқу – көбінесе ресми хабарлар, ... ... ... ... ... ер адам даусы мен әйел даусын
алмастырып, кезектесіп, ресми тонмен оқылады. Бұл ... ... ... ... екі ... ... беру Франция радиосының тәжірибесінде
кездеседі. Европа елдерінде, Солтүстік және ... ... ... ... оқу ... ... падаланылады. Бір ойдан екінші ойға кеткен
уақыттағы қажетті паузаның бұл арада қажеттілігі жоқ болады және ... ... ... ер адам ... ... ... аударады.
Кейіпкерлердің, қонақтың немесе жаңалық ашушы адамның өз даусы арқылы
оқиғаны немесе жаңалықты хабарлату яғни ... ... беру ... ... ... ... ... көзімен көріп,сөзімен
жеткузушінің баяндауы басқа бір адамның баяндауымен берілген хабардан гөрі
фактінің нақтылығына деген сенімділікті ... ... Бұл ... ... ... сөздік қоры хабардың мінсіз
шығуына әсер етеді.
Хабар арасында музыканы көп ... ... ... ... айтылып, тіпті өз нәтижесін беріп те жүрген құбылыс. Тыңдарманға
жеткізілер хабардың тиімділігін арттыруға музыканың ролі ерекше ... ... ... ... ... ... тасқыны күннен күнге
ұлғайып, молайып тұрған сәтте, тыңдарман талғамынан шығу, оларды таңдандыру
күрделі болып тұрғанында музыка ... ... ...... ... отыр ... ... Хабарды тыңдарманға ұсынар алдында елең еткізер
музыкамен оның көңілін аудару, содан кейін ... ... ... ... тиімді екені дәлелденіп отыр. Музыка тыңдаушылардың
контингентін анықтау, жас мөлшеріне, өмір сүру ортасына байланысты, олардың
талап-тілекткріне орай концерттік бағдарламалар беру шетелдік ... ... келе ... ... ... ... де осы
үрдісті қолдауға, яғни демографиялық зерттеулер жасай отырып, социологиялық
анализдер жүргізе отырып, ... ... ...... ... істерін алға бастырар аса маңызды шарттардың бірі
болуда.
Радиохабарларды есту арқылы ... ... ... ... айтылатын әңгімеге, сөйленетін сөзге айналу процесіне аса зор
мән беріледі. Бұл мәселе қазір кең көлемдегі ... ... ... ... ... және эксперементальдық зерттеулерге негіз болып отыр.
Өйткені, талғамы жоғары, талап-тілегі биік тұрғыдан тыңдаушы аудиториясын
шу дегеннен меңгеріп кету, көпшілік ... ... алу оңай ... Ол ... ... ... ... психологиялық
сәттерді шебер игеруге байланысты болса керек.
Радиожурналистер арасында кез келген хабарды текстімен емес,
естілуімен ... ... ... бар. ... ... материалды бір қалыпты
дауыспен (монотонды) оқу адамның сезіміне әсер етпейді. Микрофон алдындағы
сөйлеушінің мүмкіншілігі, шеберлігі біздің ... ... ... ... ... ... эфирде бейнелеу құралдарының қыр-сырын
жетік меңгеріп, өзгеше табиғи акустикалық ерекшеліктеріне қанық болуы тиіс.
Себебі, радио құралдарын пайдалана алмайтын, дұрыс қолдауды ... ... ... ... ... алмасы анық.
Радионың байланыс құралы ретінде танылғанына бір ғасырдан астам уақыт
өтті. Осы мерзім ішінде журналистиканың жаңа түрі радиожурналистика дүниеге
келіп, ... ... Өмір ... отырған, ғылыми-техникалық
програсстің шарықтау шегіне жеткен осы бір электронды құралдар әлемінде,
радио өзінің ... аша ... ... ... ... ... толқындарды сымсыз байланыс жасау үшін пайдалану
жоніндегі жаңалық 1895 жылдың жаңа күнтізбесі бойынша 7 мамыр күні,
Петербург университетіндегі, ... ... ... ... ... ... ... мәлім. ол сол кезде Кронштадтағы
офицерлер мкетебінің оқытушысы болатын. Сол мәжіліске ... ... ... айтуынша «сымсыз телеграф орнату деген сөз аяқсыз
жүруге, ... ... және ... ... ... бергенмен бірдей еді».
Ғылымдар мен мамандар Папов жаңалығына енжар қарады, жете түсінбеді.
Ол ... ... ... ғалымның ғылыми жұмысымен айналысуына ешқандай
жағдай жасалынбады. Оған ашылған ... ... ... ... ... ... Сол тұста Англияда біреудің радионы ойлап тапқаны жөнінде
хабар жедел тарайды. Ол ... ... ... ... ... ... пайдаланып, өз атын әлемге жайып та үлгерді. Бұл
жаңалықпен ... ... ... бұған дейін бұл жаңалықты ашқан орыс
ғалымы екндігін айтып, қарсылық білдіргеннен кейін барып қана ... жол ... ... рұқсат барілді.
1899 жылы қараша айында Фин шығанағындағы аралда орыс крейсері апатқа
ұшырайды. Байланысудың мүмкіндігі болмайды, телеграф немесе телефон орната
қою ... ... ... де ... емес еді. Аса сенім болмаса да радиоға
жүгінуге тура келеді де, бұл іс Попов пен оның көмекшісіне тапсырады. Аса
қиыншылықпен радиожеделі де ... ... ... ... ... мұз үсінде қалған елу шақты балықшы апаттан құтқарылады.
Попов Александр Степанович тке физик, электротехник, ғалым ғана емес, өз
халқын сүйген патриот та еді. « ... ... да ... ұрпақ
бағалар, түсінер, жаңа байланыс құралының Россияда дүниеге келгені мен үшін
бақыт, мен өзімді шексіз бақыттымын деп есептеймін », - деп жазған еді ... ... ... ... ... ақ птшаның құрметіне
аталған Александр портында, кейінен Шевченко ( ... ... ... ... еді. Ол ... ... қолында болып, 1919 жылы қызылдар қолына
өткен болатын. Сол тұстағы тарихи көсем В.И.Ленин – радионың болашағын көре
білген адам. Радионың ... ... ... ... ... ... екен.Орар негізінен 1917 және 1920 жылдар аралығында жазылған. Оның
мақтанышпен айтқан мына бір сөзіне бүгінгі күн дәлел: « Маған
радиолабораториядағы ... ... ... ие ... туралы
хабарларды. Шәркей киген Россия дүкені таң қалдыруда. Бұдан зорларын ... ... »,- деп ... ... ... ... ... арасындағы насихат жұмыстарына радионы пайдаланудың
көп көмегі бар екенін білген ол: «баяндамаларды қазақшаға аударып,
граммофондарға ... ... ... ауыл – ... таратып,
халыққа тыңдатыңыздар », - деген пікір айтқан болатын қазақ жерінен барған
өкілдерге. Ол өкілдерінің бірі – Қазақ радиосының ... ... ... ... қомақты үлесін қосқан ардагер азамадымыз Ахмет Байтұрсынов
екндігін ғалымдарымыз дәлелдеді.
Қазақстан ... ... ... қарап келген қуаты аз, шағын
радиостанциялар бірінен соң бір республиканың почта және телеграф
басқармасының қарамағына ... 20-шы ... ... ... ... оның ... ... хабарлары беріле бастады.
Сибирь басқармасының қарамағында болып келген Семей, Өскемен, Петропавл
(Қызылжар), Ақмола және ... ... 1921 жылы ... ... және ... ... 1922 жылы республикалық почта
және телеграф басқармасының қарамығында хабар беріп, қабылдайтын бас
радиостанция, хабар қабылдайтын 8 радиостанция ( Қостанай, Ырғыз, ... ... ... Өскемен, Павлодар) жұмыс істеді.
Көптеген радиозерттеуші ғалымдар қазақ жерінде радиоторабының жұмыс
істей бастаған ... ... әр ... ... ... келеді. Р.
Сағымбеков 1912 жылы басталды десе, М.К. Баоманқұлов 1913 жылды көрсетеді.
Бұл деректкр жөнінде ... Н. ... ... ... ... ... ... радиостанция 1912 жылы өз жұмысын бастаған деген
пікірмен ... Әр ... ... ... ... ... ... келгенде ло кездері радиоторап жұмысы бұқаралық сипат
алмағандығы байқалады. Оның себептерін Қазақ радиосының ... ... ... ... деп ... Біріншіден, радиостанциялардың жалпы халыққа арналған кең
аудиториясы болған жоқ. Ұйымдастырушылар алдарына ондай ... ... тек ... үшін ... ... ... ... радиостанциялар мемлектке қарағанымен, шын мәніндегі түрлі
ведомстволарға қызмет етті. Олар: әскери жәен ...... сол ...... ... ... ... жеріндегі аталған радиостанциялар негізінен
әскери бөлімшелер арасын байланыстырушы ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік және саяси өмірге
араласуы жоқтың қасы болатын ».
1925 жылы республикалық ... ... ... ... ... ... берілген соң хабар беріп, қабылдайтын
радиостанциялар саны 14-ке жетеді. Ең ... ... ... ... ... ... елде 300-ге ... радиогазет болды.
Радиотыңдаушылардың күннен күнге артып отырған талабын қанағаттандыра
алмағандықтан хабар берудің бұл түрі тоқтатылды да, оның ... « ... » мен әр ... ... ... хадиохабарлар беріле бастады.
1931 жылы радиохабары жөніндегі Бүкілодақтық радиокомитеті құрылды. Іле-
шала бұл ... ... да ... ... ... ...
радиотыңдаушылардың құрамын, талап, тілектерін, яғни радиоаудиторияны
зерттеуге тиіс болды.
Бір ... ... 30 – 40 ... қана ... бере алатын қазақ
радиосының бүгінгі мүмкіндіктері орасан. Бүгінгі ... ... ... ... әр облыс орталықтарындағы радиотораптарының өзі
орасан зор ұжыдар ретінде қызметтер атқаруда. Тіпті, күніне 1 – 2 сағат
қана ... ... ... радиотораптарының атқарып отырған қызметі де
үлкен. Бүгінде осылай зор мүмкіншіліктерге қолы жетіп отырған қазақ
радиосының тарихымен бірге жасасқан адамдарды ... ... ... ... ... ... Хангельдин (жазушы), ағашқы қазақ
радиогазетінің редаторы Бейсенбай Кенжебаев (ғалым – ... ... бірі – ... ... ... ... ... болған) сияқты азаматтар қазақ радиосының дамуына зор үлес
қосқандар. Біз қатарлас ұрпақтардың ұстазларының ұстазы болған ... ... ... ... төл ... патриот ғалым Бейсенбай
Кенжебаевтан лекция тыңдап, Совет Одағының Батыры, академик, қазақ халқының
ауыз әдебиетін зеттеуші Мәлік Ғабдуллин ағаларымыздан дәрәс алғанымызлы
өмірдің, ... ... ... сыйы деп ... кейінгі ұрпақ
өкілдеріне мақтанышпен айтсақ орынсыз болмас (автор).
Радиожурналистиканың ақпараттық жанрлары.
Радиоақпарат – қысқаша кіріспе қажет маңызды саяси ... ... ... ... бар, кең ауқымды , тыңдарман аудиториясына
ұсынылатын оперативті жанр ... ... ... ... ел ... ... ... жатқан қаулы-қарарлар мен бұйрық-жарлықтар туралы
хабарлар бірінші кезекке шығады. Келесі кезекте әлеуметтік-экономикалық
мәселелер, іскерлік байланыстар орын алады. Содан соң ғылыми, мәдени, ... ... ... ... ... алып ... та, радио ақпаратты жедел
тарататындығымен басқа барлық бұқаралық ақпарат құралдарынан ерекшеленеді.
« Тәулік бойы әр сағаттың басында, Қазақ радиосы ел және шетел ... » деп ... ... ... ... ... сайын берілетін
жаңалықтар легінің нәтижесінде қалың бұқараны болып жатқан оқиғалардан
хабардар етеді. Хабардың аяғында ауаыраймен ... ... ... 3 ... аясында болады.
Дәл осындай ақпараттар басылым беттерінен де көгілдір экраннан да орын
алады. Ал радирақпараттың ерекшелігі оның ... ... ... ... ... радиоақпаратты дыбыстық табиғатына қарай былайша
топтастырады:
а) диктордың оқуындағы хабарлама;
ә) оқиға кейіпкерінің сөзі. Бұл қоғам ... ... ... ... оқиғаға деген көзқарасы немесе оқиғаны, құбылысты
көзімен көрген адамның сол туралы пікірі болуы мүмкін. Радиоақпарат ретінде
маңызды мәселеге қатысты бар ... ... ... сөйлеген сөзі
түпнұсқа жанды құжат болып табылады. Өйткені, ол ... ... ... ... сөз ... тіл қату ... ... ықыласы мен көңіл
күйін түгел қамти алады. Ал газет ақпаратында мұндай мүмкіндік ... да, ... ... иландырады.
б) тілшінің баяндауы, ол студияға кіріп болып өткен іс-шара туралы,
соның куәгері ретінде сөз ... ... ... ... ... ... ... көремделген ақпарат.
Қазіргі уақытта соңғы топты бөле-жара қарастырудың қисыны келе
қоймайды. Бүгінгі таңда музыкасыз берілетін ақпарат өте ... ... ... ... ... үш ... тән ... – бәрәнің де эфир арқылы
таратылатындығы. Бұл тұрғыда микрафондағы журналист жаңалықтарды хабарлап,
қандай да бір оқиғаны, фактіні, ... ... ... тыңдарман
аудиториясына ақпарат береді, коммуникативтік актіні жүзеге асырады. Осыған
орай, радиоақпаратты әуе толқыны арқылы тыңдарманға жеткізе білудің де
өзіндік заңдылықтары қалыптасқан.
Радиоақпараттың жанрлық ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... нақты бір құбылыс, оқиға, шын
мәніндегі факт негіз болады.
2. Дәйектілігі. Ода айтылатын дерек нақты ... және ... ... ... Жедеғабыл сипаты. Ең жоғарғы деңгейдегі оперативтілігі. Тыңдарман жаңа
болған оқиға жайлы ізін суытпай тыңдауға ұмтырады. Сондықтан да,
радиоақпарат «бүгін», «дәл ... «осы ... ... ... ...
шарт.
4. Толыққандылығы. Не болды? Қашан болды? Оқиғның мәнісі неде? Егер осы
сұқпаттардың бәрінің жауабы табылып тұрса, онда ... ... ... жолы айқын, әрі нақты болуы – шарт.
Тыңдарманның соны естігенде әрі қарай біле түскісі келіп, аяғына дейін
тыңдауға ықыласы ... ... не ... ... ... ... қабілетті
болуын қамтамасыз ету қажет. Ақпарат жеке бір тұлғаға әсер ете отырып, ол
оның өмірге немесе болған оқиғаға көзқарасын қалыптастыруға елеулі ... ... да ... ортасы, соңы болады. Бастапқы сөйлем
аудиторияның назарын аударып алса, екінші сөйлем сөз болған ... ... ... ... ... ... ... Ал
үшінші, әрі соңғы сөйлем сол оқиғаның салдары туралы айтып, немесе оған
қорытынды жасай отырып жаңалықты аяқтайды. Әуе толқынындағы ... ... ... ... ... ... ... осылайша
жүзеге асады.
Ақпараттың жанарлық элементі тек ғана факті болып табылады. Сондықтан
да ақпаратта тілші тарапынан пікір білдіруге, баға беруге болмайды.
Радиоақпарат ... ... ... ... ... ... ... оқиғаларды қолма-қол баяндау, енді болатын
оқиғаларды алдын ала хабарлау. Радиоақпарат көзбен көретін көрерменменге
емес, құлақпен еститін тыңдарманға бағытталады. ... ... ... ақпаратқа мынадай талаптар қойылады.
1. Дәлдік. Радиоақпараттарға әрбір фактіні, датаны, адамдардың аты-жөнін,
қызметтерінің атауын міндетті түрде эфирге ... ... ... ... ... ... ... жасалмайды. Онда факті қысқа-нұсқа, нақты
хабарлануы тиіс.
3. Мәнерлілік. Дұрыс қойылған дауыс ... ... ... ... ... ... ... Ізеттілік. Кез келген ақпаратты ұсынғанда аудиторияға құрметпен тіл қату
– парыз.
5. ... ... ... ... ... ... ... бұрын
екпін сөздігі арқылы екшелуі – шарт.
Радиоақпаратқа күнделікті эфирден мысал келтіріп көрейік. ( Қазақ
радиосының 2004 жылдың 14 қазанында сағат 18.00-де ... ... ... ... ... ... ... Федерациясына
қабылданды. Бұл ұйымға мүше болу қауымдастыққа беделді халықаралық
ұйымдармен ынтымақтасуға және ақпарат алмасуға мүмкіндік береді. Сонымен
қатар, қазақстандық мамандарға сәйкес қаржы сарапшыларының ... ... ие ... ... ... ... ... ресми ақпарат мәтәні. Жоғарыда
айтылған талаптарға сай келеді. Қазақ радиосының мұрағатынан алынған тағы
да бір ... ... ... (1990 жылдың 15 наурызында эфирден өткен
ақпарат).
Радиосұқхбат, радиоинтервью ағылшын тілінен аударғанда «кездесу,
әңгімелесу» деген мағынаны білдіреді. Сұхбат ... кең ... ... ... Сұхбаттың құрамында екі жанрлық элемент бар:
1) журналистің қоятын сұрағы;
2) ... ... ... ... ... ... ... – ақпараттың қайнар көзі. Сұхбат берушіні кейде журналист
өзі таңдайды, бұл ретте сұхбатшы ... ... ... ой ... ... әйгілі адам болуы мүмкін. Кейде журналист болған
оқиғаға, күн тәртібіндегі ... ... ... қатысы бар кез
келген адамнан сұхбат алуға мәжбүр болады. Радиода сұхбаттың сәтті
шығуына көбіне-көп сұхбат берушіге байланысты. Радиода сөйлеп
тұрған адамның ... ... ... ... сөйлеу мәнері, үн
әуезділігі айрықша рөл атқарады. Радиодағы сұхбат журналистің
сұрағына жауап беріп тұрған адамның ... ішкі ... ... деңгейін дауыс аясында толық қамтиды.
Әсіресе, тікелей эфирдегі радиосұхбат өмірдегі ... сәт ... ... ... ... – журналистің өзекті
мәселеге орай кездесу кезінде сұрақ қою арқылы әйгілі адамның,
маманның, я қызметкердің ... ... ... пікірін
анықтауы».
Сұрақ қоятын журналистің алдына қойған мақсаты мен оған қол жеткізу
тәсілдеріне қарай радиосұхбат 5 топқа ... ... ... ... ... білу үшін ... ... да бір
мәлімет алу үшін қойылады. Сұхбаттың бұл түрі фактіні және пікірді
қамтиды. Сұхбат берушінің ресми тұлға болуы шарт ... Оның ... ... ... мен ішкі толғаныс, яғни, эмоционалдық фон болуы
тиіс. Сондықтан да, көбінесе жаңалықтар желісінде мұндай сұхбаттар
журналистің қойған сұрағынсыз ... ... бұл ... ... сұрақ
емес, оған қайтарылған жауап маңызды рөл атқарады.
Портреттік сұхбат. Сұхбаттың бұл түрі жеке ... ... ... Сол ... портреттік сұхбат әлеуметтік – психологиялық
сипатымен ерекшеленеді.Өйткені, портреттік сұхбат адам бойындағы құнды
қасиеттерді анықтауға негізделеді.
Сауалнамалық сұхбат. Белгілі бір нақты сұраққа әр ... ... алу ... ... Қысқа – нұсқа 1 – 2 сұрақтың аумағында ... ... оны ... сұхбат, яғни, экспресс – интервью деп
атайды. Негізінде, сұхбаттың бұл түрі қоғамдық пікірді анықтаудың өзіндік
бір тәсілі ... ... ... ... ... ... ... сауалдар
төңірегінде ресми тұлғадан, я болмаса, құзырлы қызмет иесінен нақтылай
жауап алу. Әлбетте, ресми тұлға ресми жауап береді. Сұхбат ... ... ... ала ... ... ... ... немесе баспасөз хатшысына ұсынылады. Бұл ретте журналистің жеке
пікіріне орын жоқ. Эфирде ресми тұлға сол алдын ала ұсынылған сұрақтарға
жауап қайтарады, ... ... ... ... ... ... ... сұхбаттың басты түйіні – журналистік
позиция, көпшілік талқысына ұсынылатын ... ... бар ашық ...... көкейінде жүрген сауалдарға жауап алу, күн тәртібіндегі
кезек күттірмейтін мәселелер төңірегінде сөз қозғау. Сұхбаттың бұл ... ... ... - ... Және ... ... қонақ
журналистің ғана емес, сонымен қатар, телефон желісіндегі тыңдармандардың
да сұрағына жауап қайтаруға ... ... ... мен ... ... бір ... дау тууы ... Дәл осындай сәтте журналист өзінің
тақырыпты толық меңгергенін, сол тақырып аясындағы фактілерді жан – жақты
білетінін, сұхбат ... кез ... ... ... тепе – ... ... ... алу үшін сөз таластырып, қажет болған жағдайда
қорытынды тұжырым жасай алатындығын көрсетуі керек. Проблемалық ... ... ... қандай да бір фактіден бейхабар болуға
хақысы жоқ.
Радиорепортаж - ... ... тән, ... ... суретін
тыңдарманның көз алдына елестете алатын, жанды сөзбен дәріптелетін, оқиға
аясындағы ... ... ... ... толықтырып, оқиғаға
қатысушылардың әңгімесімен әсер тыңдарманды қайталанбас сәттің куәгері
ететін жанр. Радиожурналистиканың тарихында ... ... ... ... ... деп аталған.
Өмірдің ортасынан берілген хабарлар біршама бұрыс аталған алғашқы
радиорепортаждар студиядан кеңістікке шыққан микрофонның таңқаларлық
мүмкіндіктеріне жол ашты. ... ... ... ... түрі ретінде көрінді.
Демек, радиорепортаж радиожурналистиканың бейнелеуші құралдарын, ... ... ... қамтыған, уақыт пен кеңістік аясындағы
деректілігімен ерекшеленетін әуе толқынының төл жанры болып табылады.
Сондықтан да ... ... ... ... ... әрі техникалық тұрғыда кәсіби шебері болуы керек.Өйткені,
өмірде болып ... ... ... бар оқиғаларды репортажға айналдыратын
репартер.
Репартердін жанырлық элементтері:
1. Оқиға
2. Мекен-жай
3. Тілші баяндауы
4. Оқиғаға ... ... ... ... ... ... ... қарай радиорепортаж тікелей және тікелей
емес болып екіге бөлінеді.
Тікелей репортаж. Өтіп жатқан оқиғадан жүргізілетін репортаж сол
сәтте қолма- қол әуе ... ... ... тыңдарманға жетеді. Өмірдегі
оқиға мен эфирдегі репораждың арасында уақыт айырмашылығы болмайды. Тікелей
репортаж тарихи маңызы зор, елді елең ... ... ... емес репортаж. Оқиға ортасынан жазылып алынған ... ... ... ... тұстары іріктеліп беріледі. Яғни, оқиға
барысынан таспаға басылып алынған дыбыстық ... ... ... ... ... ... тақырыптық тұрғыда қамтитын мәселе сінің қисынына қарай
радиорепортаж оқиғалық және ... ... ... бөлінеді.
Оқиғалық репортаж. Оқиға орнынан жүргізілетін репортаж . Бұл ретте
тақырып оқиғаға орай ... ... Бұл ... ...... ... ағымында туындаған проблемаларды нақты дерекке сүйеніп сөз ету, сол
деректі немесе құбылысты әрекет аясында дыбыстық жазбамен дәйектеп,
тыңдарманға ой салу.
Жалпы, ...... ... Оның құрамына ақпараттың да,
сұхбаттың да элементтері енеді. Радирепортаждың өзіне тән айрықша
құрылымдық сипаты бар. Ол өте ... ... ... ... ... шегі бар ... ... дүние болып табылады.
Тікелей әуе толқынының төл жанры болып есептелетін радиорапортаж
қазіргі таңдағы ... ... ... ... ... еніп, толыға
түсті. Тонвагенмен де, ұялы телефонмен де оқиға ортасынан репортаж
жүргізуге болады. Тікелей репортаж өз ретінде, аса ... ... ... ... ... ел ... елеулі оқиғалардың
бірі – 1991 жылдың қазан айының 2 ... ... ... ... ... ... ғарышқа самғау сәтінен Қазақ радиосының
«Тәулік тынысы» - «Панорама дня» бағдарламасы тікелей репортаж ... ... ... ғана ... ... ... ... ағайын, ел ғұмырындағы, Байқоңыр тарихындағы ең
салтанатты шақты паш ететін ... ... ... ... Қазір
басқару орталығынан команда берілуі тиіс. Иә, иә! Міне корабль де от ... ... ... асау ... ... дүріл қазақтың тұнғыш
ғарышкері Тоқтар Әубәкіров мінген әуе кемесінің дауысы.
Дәл осындай айтулы, айрықша ... ... ... репортаж жанрын
өз деңгейінде қолдану радиожурналистиканың ұшқырлығын танытар еді.
Радиоесеп. Радиоесептің негізіне атқарылған істің қорытындысы, соның
нәтижесінде қол жеткен табыстар, оң көрсеткіштер, ... іс – ... ... ... ... болады. Радиоесепте оқиға барысындағы
маңызды тұстардың мәнін ашып көрсететін сөйлеушілердің сөздері беріледі.
Радиоесеп ... ... ... ... ... ресми оқиғалардан жасалады. Уақыт мөлшері жағынан радиоесепке
арқау болған өмірдегі оқиға ұзақтылығынан эфирдегі ... ... ... кем ... Мысалы, алты сағатқа созылған мәжілістің есебі 2 – ... ғана ... ...... және ... ... ... атқаратын жанр. Онда болған оқиғаның мәні мен сипаты баяндалып, ... баға ... ... ... қамту мен қорытынды ой айту
радиокорроспонденцияның негізгі екі элементі болып табылады. Ақпараттың
уақыт мөлшері 30 – 45 ... ... ... ал ... 1,5 – 2 ... ... ... Радиокорреспонденцияда факт:
хабарланады, сондай-ақ, факті туралы оны хабарлаушының пікірі беріледі.
Негізінен, Радиокорреспонденцияны тілші микрофон алдында өзі баяндайды.
Оқиға куәгерінің өз аузынан айтылған ... ... ... ... ... Ал ... ... оқуындағы
мәтін түрінде берілсе, онда міндетті түрде «біздің тілшіміз хабарлағандай»
деп мәлімдеме ... ... ... ... ... 1931
жылдың 4 мамырынан бастап ... ... ... және ... ... ... бастаған қазақ радиосы өмірге мықтап орнықты.
Ауылды жерлерде, елді мекенге ... ... қою ... 1933 ... аяғында 68,2 процент елдімекен радиоландырылды. 1980
жылдары хабар таратудың орта сөткелік мөлшері 67 ... ... Осы ... мемлекеттік радио 4 республикалық бағдарлама бойынша хабар берді. 19
облыс орталығында, 8 қалалық, 16 ... ... ... ... ... ... 15-20 минуттық хабар беретін орындар бар. Елді
мекендердің ... ... 89 ... ... ... ... арна
бойынша саяси – публицистикалық « Қоғамдық – саяси хабарлар редакциясы »
жұмыс істеп, екінші арна бойынша ұлттық-мәдени, ақпаратты – музыкалық ... » ... ... ... ... ... қысқа беріледі. Жалпы
хабар беру сөткесіне 81 сағат, ... ... 6 ... ... ... ұйғырша, корейше, татарша жүргізіледі. Болашақта ағылшын, түрік
тілдеріндегі хабарлар қосылмақ.
1992 жылы ең ... ... ... – « Радиомаксимум »
және « Бит 16 » ашылған болатын. Сонан кейін « ... », « Рик », « ... ... + ... » т.б. көптеген радиостудиялр ашылды. Бұл
радиостудиялар шетелдік радиостудиялардың тәсілімен жұмыс істейді. Музыка
және қысқа хабар, ... темп және ... ... ... ... Музыкасы көбінесе шетелдік, батыстық болып келеді. Қалалық «Бит 16»
негізінен жасөспірімдерге бағытталған, соңғы музыкаларды жаңалықсыз
беретін.
Хабар ... ... ... ... ... орыны бар.
Республика алдыңғылардың қатарында халықаларық « Интерспутник »,
«Интеркосмос», « ... » ... ... құрамына кірді.
Қазақстан 1994 ж « Интелсатқа » ресми түрде кірді, оған ... ... » ... болатын. Қазір
Қазақстанда « Жарық » - « Свет » деп аталатын космостық жүйе жұмыс ... ... ... бұл жүйенің іске қосылуы бүкіл ауылды жерлерді
теледидармен қамтамасыз етуге мүмкіндік жасады. Қазақ – ... ... « ... ТВ », ... – қазақ біріккен « Тотем » каналдары
жұмыс істеген болатын. Республикада хабар таратудың спутниктік, кабельдік,
кассеталық, кодтық түрлері дамып келе жатыр. Республикада ... ... аса ... ... « Дана- пресс», « Азия-прасс » си яқты
агенттіктерінің жұмыс істеуі, Қазақстандағы коммуникацияның дамып, өсіп
отырғандығының ... ... ... 67 аса ... 844 аз ... ... істейді. Пайдалануға берілген «Жарық -Свет» спутниктік
жүйе Қытай, Монғолия, Туркиядағы қазақ диаспорасына бағытталған ... ... ... ... ... ... таратудың үш түрі пайда пайда болды:
мемлекеттік, аралас және жекеменшік. ... ... ... ... ... лицензия, шетелдерден хабар алу, кредит
жүйесінде тәуелді болып табылады. Бірақ, ол арналардың көпшілігі қаржы
мәселесіне байланысты ... ... шеше ... социологиялық
зерттеулерде алдыңғы орындарға ұтылып жүр. Тікелей эфирден хабар ... ... ... ... бара білуде, халықтың әлеуметтік
жағдайларына байланысты проблема көтеруде өзіндік үнемдері бар,
шығармашылық топтарды эфир арқылы әжептәуір танымал болып қалған арналар. ... », « НС » ... ... да ... көп ... ... да ... өзіндік із қалдырып, көпшілікке ұнай бастаған ұжымдар. Ақпаратты
рынокке шығарумен айналысып жүрген «Тау» ... да ... ... ... еді. ... осы аталған комерциялық, жекеменшік радиолардың
барлығының хабарлары тек орыс тілдерінде жүргізіледі. Жыл ... ... ... ... ... коммерциялық арналар жиілікке
ие бола алмай қалды. Оның өзіндік себептері бар; бағдарламаларының
саяздығы, жергілікті ұлт тілінде ... ... т.б. ... ... ... ... хабар беретін арналар өз эфирлік
материалдарының 50% - ін қазақша жүргізулері қажет. Мұның өзі орынды
қойылып отырған шарт болғанымен, орындалуы аса ... ... бере ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
2006 жылдың 11 мен 16-желтоқсан айында жарық көрген қазақ тілді бұқаралық ақпарат құралдарындағы Қазақстан Республикасы парламенті мәжілісінің қызметі туралы жарияланымдарға шолу52 бет
Ақпарат және оны өрнектеу жолдары туралы ақпарат18 бет
Ақпараттық жүйе ұғымы туралы4 бет
Вирустардың нәсілдік қасиеттері, олардың өзгергіштігі. Мутация түрлері туралы ақпарат15 бет
Газ турбиналық АЭС туралы ақпарат5 бет
Күйіктер және алғашқы ветеринариялық көмек туралы ақпарат3 бет
Кәсіпкерлік түрлеріне "Салыстырмалы талдау" туралы ақпарат5 бет
Міндеттемелік құқық туралы ақпарат40 бет
Негізгі тыныс алу шулары. Амфорикалық тыныс алу туралы ақпарат8 бет
Саяси партиялар туралы ақпарат21 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь