Шетелде және Қазақстан Республикасында инновация маркетингінің қалыптасуы мен дамуы


Инновация маркетингі қоғамдық іс-әрекетінің дербес түрі ретінде емес, керісінше инновацияны жүзеге асыру кезінде нарықтағы қажеттіліктерден шыға отырып кәсіпорынның инновациялық қызметті бағдарлап басқару нәтижесінде пайда болды. Әлемдік тәжірибеде инновация маркетингі бірден пайда болған жоқ. Ол көптеген жылдар бойы өткізу мен өндірісті дамыту әдістеріне, міндеттерге, мақсаттарға менеджерлердің көзқарастарының эволюциясының нәтижесі [57, 14 б.].
Инновациялық маркетингтің даму үрдісі кезеңдік сипатқа ие. Инновациялық маркетингтің эволюциялық дамуының әрбір сатысы өндірістік күштерді қалыптастыру мен қоғамдық-экономикалық өзгерістердің белгілі уақыт аралығымен, экономикалық алғышарттармен негізделген.
Инновация маркетингі тұжырымдамасының қалыптасуына тауарлардың көп түрлілігін, оларды жаңартудың жоғары қарқынын, маркетинг пен өндірісті тиімді басқаруын қамтамасыз ететін ғылыми-техникалық прогресс зор ықпал етті.
Инновациялық маркетингтің қалыптасуының алғашқы кездері ғылыми-зерттеу жұмыстарына басшылықты ғалымдардың өздері атқаруымен сипатталады. Олар инновациялық идеяның қалыптасуына және іріктелуіне, сонымен бірге кәсіпорындарда зерттеу жобаларының жүзеге асырылуына және инновацияны игеруге жауапты болды. Мұндай құбылыстар ХІХ-ғасырдың екінші жартысына және ХХ-ғасырдың бірінші жартысына тән болған. Бұл уақыт аралығын зертханаларды басқару кезеңі деген атауға ие болып, коммерциялық тұрғыдан тиімді өндірістік қызметтерге бағдарлануымен сипатталады және инновациялардың алғашқы буыны қалыптасады. Сонымен бірге бұл кезең кәсіпорын өндіруге қабілетті, өнімді сату мүмкіндіктеріне бағдарланған коммерциялық қызметтің айрықша түрі ретінде маркетингтің бөлек құрамдастарын (қызметтерін) қолданумен байланысты. Маркетинг өнімге бағдарланған, ал кәсіпорын өзінің күш-жігерін ішкі стандарттар мен өзіндік бағалаулар тұрғысынан тауар өндіріледі, оның сапасы мен басқа да сипаттамалар сатып алушылардың талғамдары мен қажеттіліктерін толық есепке алмай жақсартылады [58, 213 б.].
ХІХ–ХХ ғасырлардың тоғысуында тауарлық тұжырымдама қалыптасты. Бұл кезеңде фирмалар өнімнің қасиеттерін жетілдіріп, оның сапасын жақсартуға және тұтынушылар үшін тартымды болатын бағамен ұсынуға талпынды [30, 15 б.].
Инновация маркетингі тұжырымдамасының қалыптасуында елеулі кезеңнің орын алуы 1929 жылы Америкада орын алған артық өндіру дағдарысымен байланысты және өндірістік амалдың құлдырауымен байланысты. Оның орнына өнімді жылжытуға байланысты жарнама мен басқа шаралар көмегімен өнімді өткізуді барынша көбейтуге бағытталған өткізу амалы келді. Бұл кезең тауарларға тұтынушылық сұранысты қалыптастыру мен кеңейту мақсатында өткізу жүйесімен өндірушілердің белсенді жұмысымен сипатталады. Өйткені өндірушілер төлем қабілетті сұранысқа ие болатын тауарлар мен қызметтерді өндіру керек деген тоқтамға келді.

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Шетелде және Қазақстан Республикасында инновация маркетингінің қалыптасуы
мен дамуы
Инновация маркетингі қоғамдық іс-әрекетінің дербес түрі ретінде емес,
керісінше инновацияны жүзеге асыру кезінде нарықтағы қажеттіліктерден шыға
отырып кәсіпорынның инновациялық қызметті бағдарлап басқару нәтижесінде
пайда болды. Әлемдік тәжірибеде инновация маркетингі бірден пайда болған
жоқ. Ол көптеген жылдар бойы өткізу мен өндірісті дамыту әдістеріне,
міндеттерге, мақсаттарға менеджерлердің көзқарастарының эволюциясының
нәтижесі [57, 14 б.].
Инновациялық маркетингтің даму үрдісі кезеңдік сипатқа ие. Инновациялық
маркетингтің эволюциялық дамуының әрбір сатысы өндірістік күштерді
қалыптастыру мен қоғамдық-экономикалық өзгерістердің белгілі уақыт
аралығымен, экономикалық алғышарттармен негізделген.
Инновация маркетингі тұжырымдамасының қалыптасуына тауарлардың көп
түрлілігін, оларды жаңартудың жоғары қарқынын, маркетинг пен өндірісті
тиімді басқаруын қамтамасыз ететін ғылыми-техникалық прогресс зор ықпал
етті.
Инновациялық маркетингтің қалыптасуының алғашқы кездері ғылыми-зерттеу
жұмыстарына басшылықты ғалымдардың өздері атқаруымен сипатталады. Олар
инновациялық идеяның қалыптасуына және іріктелуіне, сонымен бірге
кәсіпорындарда зерттеу жобаларының жүзеге асырылуына және инновацияны
игеруге жауапты болды. Мұндай құбылыстар ХІХ-ғасырдың екінші жартысына және
ХХ-ғасырдың бірінші жартысына тән болған. Бұл уақыт аралығын зертханаларды
басқару кезеңі деген атауға ие болып, коммерциялық тұрғыдан тиімді
өндірістік қызметтерге бағдарлануымен сипатталады және инновациялардың
алғашқы буыны қалыптасады. Сонымен бірге бұл кезең кәсіпорын өндіруге
қабілетті, өнімді сату мүмкіндіктеріне бағдарланған коммерциялық қызметтің
айрықша түрі ретінде маркетингтің бөлек құрамдастарын (қызметтерін)
қолданумен байланысты. Маркетинг өнімге бағдарланған, ал кәсіпорын өзінің
күш-жігерін ішкі стандарттар мен өзіндік бағалаулар тұрғысынан тауар
өндіріледі, оның сапасы мен басқа да сипаттамалар сатып алушылардың
талғамдары мен қажеттіліктерін толық есепке алмай жақсартылады [58, 213
б.].
ХІХ–ХХ ғасырлардың тоғысуында тауарлық тұжырымдама қалыптасты. Бұл
кезеңде фирмалар өнімнің қасиеттерін жетілдіріп, оның сапасын жақсартуға
және тұтынушылар үшін тартымды болатын бағамен ұсынуға талпынды [30, 15
б.].
Инновация маркетингі тұжырымдамасының қалыптасуында елеулі кезеңнің
орын алуы 1929 жылы Америкада орын алған артық өндіру дағдарысымен
байланысты және өндірістік амалдың құлдырауымен байланысты. Оның орнына
өнімді жылжытуға байланысты жарнама мен басқа шаралар көмегімен өнімді
өткізуді барынша көбейтуге бағытталған өткізу амалы келді. Бұл кезең
тауарларға тұтынушылық сұранысты қалыптастыру мен кеңейту мақсатында
өткізу жүйесімен өндірушілердің белсенді жұмысымен сипатталады. Өйткені
өндірушілер төлем қабілетті сұранысқа ие болатын тауарлар мен қызметтерді
өндіру керек деген тоқтамға келді.
Маркетингті кейіннен меңгере бастаған елдердің тәжірибесі көрсеткендей,
бұл сатыларда басқару әдістері мен амалдары ұқсас, сондықтан олардың
басқаруды ұйымдастыру өндірістік-өткізу амалы деп жалпы атауға біріктіреді.
1950-1960 жылдары ғылыми-техникалық революцияның дамуымен байланысты
және фирмалар жаңа тауарға бағдарланып, ғылыми зерттеулерді ұйымдастыруға
көп қаржы бөле бастайды. Алайда, өндірушілер ғылыми-техникалық әзірлемелер
өздігінен өндірістің жоғары пайдалылығын қамтамасыз ете алмайтындығын
түсінді. Сонымен бірге тұтынушылық құны жоғары тауарларды ұсыну тауар
өндірушінің жоспарлы іс-әрекеттерінің нәтижесі емес, керісінше кездейсоқ
фактор ретінде болды [59, 29 б.]. Басқару мамандарының пікірінше, дамудың
аталмыш сатыда көптеген фирмалар тұтынушылардың мұқтаждықтары мен
қажеттіліктері туралы ұмытып, маркетингтік соқырлыққа ұшыраған [60, 48
б.]. Рой Росвеллдің пікірінше, бұл сатыда инновациялық үрдістер
технологиялардың негізінде жүзеге асырылған. Көптеген компаниялар және де
инновациялық үрдісті ұйымдастырудың сызықтық амалын ұстанды. Қарапайым
сызықтық-кезектілік үрдіс ҒЗТКЖ рөліне және рынокқа қарым-қатынас тек
өндірістің техникалық белсенділігінің нәтижесінің тұтынушысы ретінде
қарастырады. Жалпы оның үлгісін 10-суреттен [61, 24 б.] көруге болады.

Сурет 10 - Инновациялық үрдістің қарапайым сызықтық-кезектілік үлгісі

Үлгіден көріп отырғанымыздай, маркетинг инновациялық үрдісті қамтамасыз
етудегі рөлі тек өткізу шараларын ынталандырумен ғана шектеледі. Үлгіде
маркетинг пен жаңашылдық идеяны әзірлеу сатысы арасындағы өзарабайланыс,
инновация идеясы мен қажеттілік арасындағы байланыс, инновациялық үрдісті
қамтамасыз етуде маркетингті кешенді қолдану қарастырылмаған. Осыдан шыға
отырып, инновациялық идеяны қалыптастыруда тұтынушылардың қажеттіліктері
есепке алынбайтынын байқауға болады.
Сондықтан 1960-1970 жылдары өндіріс сипаты мен қоғамдық-экономикалық
жағдай елеулі дәрежеде өзгеріске ұшырады. Ол келесі себептерге байланысты:
тауар ассортиментінің кеңеуі, осыдан әр түрлі санаттағы тұтынушылардың
сұраныстарын есепке алу қажеттілігі туындады, сонымен бірге аймақтың
ахуалы, этникалық дәстүр мен әдеттер және т.б. ескеру қажеттілігі туындады;
жаңа тауардың үлгісін әзірлеу кезінде, оны өндіру және тұтыну кезінде, яғни
тауар әзірлемесі мен қозғалысының барлық сатыларында тәуекел деңгейінің
артуы (коммерциялық, рыноктық);
бір мезгілде көптеген бірыңғай тауар өндіруші-фирмалардың рынокқа шығуы
бәсекелестікке әкелді;
әлеуметтік-экономикалық және ғылыми-техникалық прогресс қарқынының артуы;
фирманы банкротқа әкелу мүмкін кездейсоқ жағдайлардың рынокта көптеп пайда
болуы [30, 16 б.].
Инновацияларды басқару инновациялық үрдістің алдындағы сызықтық-
кезектілік үлгісі бойынша жүзеге асырылады, бірақ мұнда ҒЗТКЖ рыноктағы
қажеттіліктерді қанағаттандыруға бағытталып, рынок басымдықты орынды
иеленді.
Осы жылдары маркетингтік қызмет өнеркәсіптік өндіріс мүмкіндіктерінің
өсуімен, ғылыми-техникалық революцияның ықпалымен, өнім ассортиментінің
кеңеюімен тез жаңаруымен, бәсекелестік күрестің күшеюімен байланысты болды.
Мұндай жағдайда өндірушілердің негізгі қағидасы тұтынушылар үшін тауарларды
өндіру мен өткізу. Бұл кезеңді инновациялық жобаларды корпоративтік басқару
кезеңі деп атауға болады. Осы кезде корпоративтік менеджерлер ғылыми-
зерттеу қызметін басқару керектігін түсінді. Кәсіпорындар өз күш жігерлерін
ең алдымен бизнестің мақсаттарына жетуге ықпал ететін жобаларға назарын
бағыттай бастайды. Мұндай бетбұрыс басқару философиясында, фирманы басқару
құрылымында ұйымдастырушылық өзгерістермен қатар жүрді және маркетинг
тұжырымдамасының қалыптасқанын білдірді. Айта кету керек, АҚШ-та бұл
кезеңде тұтынушылардың сұраныстарын жүйелі түрде қамтуға алғашқы қадамдар
жасалған [62, 227 б.]. Фирмалар зерттеулерге көп мән бере бастады, алайда,
күтілген пайда өсімін ала алмаған. Бұл жағдай фирмалар бірдей іс-әрекет
жасалғандықтан орын алды. Бірақ та кейін өндірушілер бәсекелестік
артықшылықты иеленуге болатындай тұтынушылардың қажеттіліктерін
қанағаттандыру қажет екенін түсінді. Осылайша маркетинг философиясы
қалыптасты және оның басты қағидасы-тұтынушылардың сұраныстарын есепке
алуды мен фирма мүддесін қорғауды қамтамасыз ету.
1970 жылдарының басында экономикалық дағдарыстан (энергетикалық,
шикізаттық) маркетинг жүйесіне көзқарастың елеулі дәрежеде өзгеруіне
әкелді. Мұндай жағдайда жаңа тауарларды зерттеуге, әзірлеуге және өткізуге
байланысты біріктіруші амалдар керек болды. Маркетинг экономикалық
ресурстар мен қоғам мүдделеріне бағдарлана бастады және басқарудың
инновация маркетингі тұжырымдамасының пайда болуына әкелді [63, 47 б.; 64,
519 б.; 65, 63 б.]. Маркетинг мемлекеттің, бәсекелестердің, акционерлердің,
кәсіпорын қызметкерлерінің және фирма қызметімен байланысты және оның
тиімділігіне басқа да қоғамдық топтардың ықпалдың күшеюімен негізделген
тұтынушылар мен қатар фирманың қоршаған ортасына бағдарланудың өзгеруімен
байланысты. Бұл сатыда маркетологтарға рынок пен маркетингтің дамуын
айқындайтын бәсекелестерді, мемлекеттік саясатты, экономикалық, саяси және
әлеуметтік факторларды қамтитын тұтынушылар мінез-құлқын білуі қажет.
Фирманың ұйымдастырушылық мінез-құлқы теориясын, маркетингтің аясын елеулі
дәрежеде кеңейтті, маркетинг бойынша американдық мамандар өз еңбектерінде
әрі қарай дамытады [66, 65 б.]. Олардың пікірінше, қазіргі заманғы
рыноктарда табысты қызметті жүзеге асыру үшін жоғары сапалы өнімді шығару,
инновациялармен айналысу және персоналды басқару қажет, яғни сатып
алушыларды зерттеу қажет, бірақ менеджерлердің, қызметкерлердің және
акционерлердің мүдделерін ұмытпау қажет. Бұл жерде маркетинг кең мағынада,
яғни сыртқы ортаның қажеттіліктері мен мүмкіндіктеріне ұйымның ресурстары
мен мақсаттарына бағдарлану үрдісі ретінде қарастырылады.
Сонымен бірге, бұл уақыт инновациялардың үшінші буынының қалыптасуымен
және технологиялық мүмкіндіктері мен қабілетін рынок қажеттіліктерімен
байланысқа ден қоюмен сипатталады (11-сурет) [61, 25 б.].

Сурет 11 - Инновациялық үрдістің интерактивті үлгісі

11-суретте көрсетілген үлгіге сәйкес бірінші кезекте тұтынушылардың
қажеттіліктерін қанағаттандыру жолдары мен жаңа қажеттіліктерді іздестіру
амалдары қарастырылады.
Жалпы осы кезеңді инновациялардың корпоративтік портфелін қалыптастыру
кезеңі деп атайды. Өнеркәсіптік ғылыми-зерттеу мен тәжірибелік-
конструкторлық жұмыстардың өсуі байқалды. Кәсіпорынның келешегі ғылыми-
зерттеу жобалардан тәуелді бола бастады және бұл жобалар портфельдік
матрица, бәсекеге қабілеттілікті талдау, өмірлік кезең негізінде таңдалады.
80-ші жылдардың ортасынан бастап рыноктың даму тенденциясының ықпалынан
және тауар сапасының, фирма мен сауда маркасының беделі, электронды
коммуникациялардың, жоғары технологиялардың дамуы және т.с.с. факторлардың
маңыздылығының артуымен байланысты маркетинг тұжырымдамасы өзгерді.
Мамандардың пікірінше, бұл кезеңге қазіргі заманғы әлеуметтік-бағдарланған
маркетинг тұжырымдамасы тән болды және оған сәйкес кәсіпорындардың міндеті
мақсатты рыноктардың қажеттіліктері мен қызығушылықтарын анықтауды, фирма
қызметінде этикалық стандарттарды қалыптастыруды, тұтынушының және жалпы
қоғамның игілігін сақтау мен нығайтуды білдіреді [30, 16 б.].
Сонымен, жоғарыда келтірілген мәліметтерден, яғни Р. Росвеллдің
үлгісінен, 1960 жылдары маркетингтік басқаруда маркетингтік бумның орын
алуы, жаңа тауарлардың көбеюі, ғылыми-техникалық прогрестің қарқынды дамуы,
бәсекелестік күрестің күшеюі, тұтынушылардың қажеттліктерін қанағаттандыру
бірінші кезектегі мәселеге айналуы, жаңа тауарды шығаруда тәуекелдің артуы,
ресурстар тапшылығының орын алуы, жаңа тауарлардың тұтынушыларға
бағдарлануы сияқты жайттарды ескере отыра және олардан шыға отырып, біздің
пікірімізше, әлемде инновациялық маркетингтің дамуы 1970-ші жылдардан
бастау алады. Сонымен бірге, бұл кезеңде инновациялық маркетинг тактикалық
сипатта ғана орын алды. Алайда 90-шы жылдары инновациялардың төртінші
буынның қалыптасуы, сонымен бірге маркетингтің дамуында тұтынушылардың
қажеттіліктері мен қатар қоғамның пікірін есепке алу қажеттілігі
туындағаннан кейін инновациялық маркетингтің стратегиялық сипаты орын ала
бастайды және бұл бүгінгі күні де ерекше орын алуда. Бұл кезең бірлесіп
шешім қабылдау негізінде басқарумен ерекшелінеді. Жасырын қажеттіліктерді
қанағаттандыру үшін инновацияларды жасауға сатып алушылар мен
жабдықтаушыларды қатыстыра бастайды. Бұл мүдде танытқан жақтардың
қатысуымен бірлесу негізінде өзара келісілген шешім қабылдау үрдісі.
Қазіргі сатыда инновация маркетингінің дамуында келесідей
тенденцияларды ажыратып көрсетуге болады:
ғылыми-техникалық прогрестің ықпалының күшеюі, соның ішінде ақпараттық
технологиялар;
халықтық әлеуметтік белсенділіктің күшеюі;
қазіргі заманғы маркетингке инновациялық сипат тән және әрдайым жаңарып
тұруға бағытталған;
маркетингтің тек дәстүрлі коммерциялық сферада ғана емес, сондай-ақ басқа
да салаларда кең таралуы.
Қазіргі маркетинг философиясы кәсіпорынды басқаруды өнім сатып алушыға
назарын аударды және үш басты қағидаға негізделген:
тұтынушылардың талғамдарына бағдарлану, оның қызығушылықтарын,
мұқтаждықтарын және қажеттіліктерін зерттеу;
кәсіпорын қызметінің негізгі көрсеткіші ретінде пайда;
кәсіпорындағы барлық бөлімдерінің күштерін интеграциялау, әрдайым
мақсаттарға жетуге бағдарлануы және кәсіпорынның өндірістік әлеуетті
бәсекелестік артықшылықтарды иелену мен сақтау құралы ретінде қолданылады.
Жүйелі талдау амалы негізінде бізге белгілі болғаны инновацияның осы
буындарының дамуы және инновацияны әзірлеу мен коммерциялизациялау әдістері
мен әдістерінің күрделілігі мен рыноктар молықтырылуы, бәсекеге
қабілеттіктің күшеюі және ғылымның дамуы орын алған сайын инновациялық
үрдіске қатысушылар санының өсуі. Егер алғашқы сатыда жаңа технологияларды
сәтті әзірлеу мен енгізу үшін тек ғалымдарды, инженер -конструкторларды
және өндірушілерді тарту жеткілікті болса, енді қазіргі таңда инновациялық
идеяларды қалыптастыру, іріктеу және жүзеге асыру үрдісіне маркетологтар,
шикізат пен материалдардың жеткізушілері, тұтынушылар, кейде акционерлер
мен стратегиялық әріптестер де тартыла басталды.
Аталмыш амал өзара тәуелді оқыту қағидасына немесе бірлесіп қатысу
қағидасына негізделген. Мұндағы ең басты тәсіл маркетинг пен ғылыми
зерттеулердің интеграциясы, ҒЗТКЖ қызметтері мен клиенттер арасында өзара
байланыс пен өзара іс-әрекетті орнату. Шетелдік сарапшылардың пікірі
бойынша IBM американдық мультимедиялық корпорациясы дағдарыс кезінде
жақтардың бірлесіп қатысу әдісі негізінде өзаракелісілген шешім қабылдау
арқылы өз жайғасымын сақтап қалды. Инновацияны әзірлеу мен жүзеге асыру
кезінде тұтынушылармен кездесу үшін ғалымдар өздерінің жұмыс уақытын 5%
-тен 25%-ке дейін ұлғайтқан болатын.
Кейде мүдделі жақтар құрамына бәсекелестер де кіре алады. Тәжірибе
көрсеткендей, кейде бәсекелестер арасында инновациялық келісімдер де
жасақталады, мұнда екі кәсіпорын бір өнімді жылжыту бойынша өз күштерін
біріктіріп, үшінші бәсекелестің іс-әрекетінен өздерін жалпы күш-жігерімен
қорғауға тырысады. Мұндай ынтымақтастықтың мысалы ретінде LG-Philips-тің
қазіргі заманғы сұйықкристалды монитордың негізін құрайтын полисиликондық
матрицаның өндірісін айтуға болады.
Алайда, бүгінгі таңда инновациялық даму үшін ғалымдар мен ойлап
табушылардың білімі жеткіліксіз. Қазіргі заманғы тұтынушыларға жаңа
білімдер емес, оларға жаңа мүмкіндіктер мен жаңа пайда қажет. Сондықтан,
инновациялық идеялардың қалыптасуын, іріктелуін және жүзеге асырылуын
портфельдік матрица, бәсекеге қабілеттілікті, өмірлік циклды, дисконтталған
ақша ағымын талдау негізінде жүзеге асыру керек. Сонымен бірге, назар
жасырын қажеттіліктерді отандық және әлемдік тәжірибеде аналогы жоқ жаңа
буындағы технологияларды қалыптастырудың негізіне айналатын ірі ғылыми-
техникалық әзірлемелерді жүзеге асыратын базистік инновацияларды
қалыптастыруға бағытталуы керек.
Сонымен, жоғарыда айтылғаннан шыға отырып, рынок жағдайында кәсіпкерлік
қызметті ұйымдастыру тұжырымдамасы ретінде маркетингтің қалыптасуына
нарықтық экономикалық үрдістерден бөлек мүмкін емес және нновациялық
маркетингтің даму эволюциясының сатыларын 4-кестемен бейнелеуге болады.

Кесте 4 - Инновация маркетингі қағидаларының даму эволюциясы

Инновациялардың бірінші буыны
1860-1950 жылдары
Инновациялық
идеялардың
Қатысушылар қалыптасуы, Бағдары Мазмұны
таңдалуы және
жүзеге асырылуы
Ғалымдар мен + + + тұтыну Кәсіпорындар ішкі
зерттеушілер, интенсивтілімүм-кіндіктерінен шыға
өндірушілер гіне жә-не отырып өндірісті кеңейтеді,
сатып алу өнімді жетілдіреді,
уәжде-ріне тауарларды өткізуді жарнама
бағ-дарлану көмегімен арттырады,
зерттеу жұмыс-тарын
ғалымдардың өздері
басқарады. Сонымен бірге,
ғалымдар инновациялық
идеяның қалыптасуы мен
таңдалуына, кәсіпорын-дарда
зерттеу жобалардың жүзеге
асырылуына және инновацияны
игеруге жауапты болады.
тұтынушылар мен
маркетологтар
бәсекелестер
және
серіктестер
қоғам
Инновациялардың екінші буыны
1950 - 1970 жылдары
Ғалымдар мен + + + тұтынушы-ларКәсіпорын басшылары
зерттеушілер, үшін ерекше инновациялық қызметін
өндірушілер ұсыныстар басқару керектігін
жасауға түсінеді. Сонымен бірге,
бағдарлану тұтынушылар
қажеттілік-терін
қанағаттандыратын тауар
өндірісіне иннова-циялық
қызмет бейімделеді.
тұтынушылар мен+ + +
маркетологтар
бәсекелестер
және
серіктестер
қоғам
Инновациялардың үшінші буыны
1970-1985 жылдары

Кесте 4 - жалғасы

Ғалымдар мен + + + әлеуметтік Кәсіпорынның келешегі
зерттеушілер, бағдарла-ну,ғылыми-зерттеу жоба-лардан
өндірушілер бренд арқылытәуелді. Бәсекелес-терге
жайғасты-руғқарағанда жақсы тауарды
а бағдарла өндіру.
-ну
тұтынушылар мен+ + +
маркетологтар
бәсекелестер + + +
және
серіктестер
қоғам
Инновациялардың төртінші буыны
1985 жылдардан бастап бүгінгі күнге дейін
Ғалымдар мен + + + рынокқа Жасырын қажеттіліктерді
зерттеушілер, бағдарла-нуықанағаттандыру үшін
өндірушілер инновацияларды жасауға
сатып алушылар мен
жеткізушілерді қатыстыра
бастайды. Бұл мүдде
та-нытқан жақтардың
қаты-суымен бірлесу
негізінде өзара келісілген
шешім қабылдау үрдісі орын
алды.
тұтынушылар мен+ + +
маркетологтар
бәсекелестер + + +
және
серіктестер
қоғам + + +
Ескерту - автор дайындаған.

Егеменді ел ретінде Қазақстанда инновациялық маркетингтің дамуы шартты
түрде бірнеше кезеңдерден өткен. Алғашқы кезең 1991-1995 жылдар аралығында
болды. Бұл кезеңде дербес ғылыми-техникалық саясаттың қалыптасуына және
елде ғылымды басқару жүйесінің жасауына алғышарттар қалыптасты. 1992 жылы
Қазақстан Республикасының ғылыми-техникалық саясаты туралы Заң
қабылданды.
Осы кезеңде құрылған ұлттық ғылыми орталықтар Республикада ғылымды
басқару тәжірибесінде алғаш рет республикалық мақсатты ғылыми-техникалық
бағдарламаларды жүзеге асыру үшін жоғары кәсіби ғалымдар мен мамандардың
ірі әлеуетін топтастыруға, іргелі және қолданбалы зерттеулерді үйлестіруге
және өткізуге мүмкіндік берді. Осының барлығы аталмыш бағдарламаларда ғылым
мен өндірістің интеграциялануына, сонымен бірге технологиялық
инфрақұрылымның негізін қалауға жағдай жасады [67].
Осы жылдар аралығында, яғни 90-шы жылдардың бірінші жартысынан бастап
Қазақстанда экономиканың әр түрлі сфераларында маркетинг қалыптаса бастайды
және өзіндік ерекшеліктерге ие болады. Ол негізінен коммерциялық сипатта
болды. Бұл сатыда маркетинг кешенінің кейбір дербес элементтері ғана
қолданылды. Коммерциялизацияны шартты түрде кәсіпкерліктің маркетингке
дейінгі кезеңі деп атауға болады. Бұл кезеңге келесідей сипаттамалар тән
болды:
бұрыңғы өткізу немесе жабдықтау бөлімдері орнына маркетинг бөлімдері
ашылды;
маркетинг бөлімдерінің негізгі қызметі жарнама мен өткізу;
маркетинг бөлімінің міндеттері мен қызметтері нақты айқындалмаған;
бюджет көлемі минималды;
маркетинг бөлімінде қызметкерлер саны елеулі емес [68, 119 б.];
алғашқы кәсіби зерттеуші ұйымдар өз қызметтерін бастады;
қазіргі заманғы зерттеу әдістемелері мен технологиялары тапсырыс түскен
кезде ғана меңгеріледі;
отандық зерттеуші компаниялар өз қызметтерін көбіне шетелдік тапсырыс
есебінен жүзеге асырды;
шетелдік клиенттер отандық зерттеушілерге тек кабинеттен тыс жұмыстарды
ғана жүргізуге сенім білдірген.
Келесі кезең 1996-1999 жылдар аралығын қамтиды. 1996 жылы Ғылым
Министрілігінің бірыңғай атқарушы органы-Қазақстан Республикасының Ғылым
Академиясы құрылды. Бұл Академия Ұлттық ғылым Академияны, ауылшаруашылық
ғылымдарының Қазақ академиясын және Ғылым мен Жаңа технологиялар
Министрлігін біріктірді. Бұл органның қызметі мемлекеттік ғылыми-техникалық
саясатты жүзеге асыруға және мемлекеттік бюджет есебінен ғылыми
зерттеулерді қаржыландыруға бығатталған.
1998 жылы Ғылыми ұйымдар шаруашылықты жүргізуге және оперативті басқару
құқығында республикалық мемлекеттік кәсіпорындар ретінде қайта құрылды. Бұл
кәсіпорындардың негізгі мақсаты ҒЗТКЖ-ды орындаумен қатар мемлекеттік
тапсырыс негізінде өндірістік-шаруашылық қызметті, яғни кәсіпкерлік пен
инновациялық қызметті (ғылыми-техникалық өнімдерді, тауарларды және
қызметтерді коммерциялық өткізу) жүзеге асыруға және сәйкесінше пайда алуға
бағытталған.
1999 жылдан бастап Республикада өнеркәсіптік кәсіпорындарында және
кәсіпкерлік секторда ғылыми-техникалық персонал санының өсімі орын алуда,
ал бұл ғылымды дамыту саласында соңғы әлемдік тенденциялардың біріне сәйкес
келеді, яғни іргелі және қолданбалы зерттеулерді жүргізуде жеке
кәсіпорындар мен ұйымдардың үлесі артуда. Мәселен, АҚШ кәсіпкерлік
сектордағы ғалымдар мен инженерлердің үлесіне физика және химия саласында
ғылыми басылымдардың 15 %-ға жуық, техникалық пәндер 20 %-дан астам тиесілі
[69, 107 б.].
Сонымен бірге, бұл кезең өндірістің рынокқа бағдарлануымен сипатталады.
Өндірістің рынокқа бағдарлану сфералары кәсіпорынның қызмет аясын
айқындайды. Біріншіден, тұтынушылардың тапсырыстарын орындау үшін
ұйымдастырылған өндіріс сферасы. Екіншіден, сұранысты анықтау мен оны
қанағаттандыруға бағдарланған айналым сферасы. Үшіншіден, сатудан кейінгі
қызмет пен қызметтер кешенінің дамуын қамтамасыз ететін қызмет көрсету ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан Республикасында азаматтық қоғамның қалыптасуы мен дамуы
Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерліктің қалыптасуы мен дамуы
Нотариаттық қызметтің Қазақстан Республикасында қалыптасуы мен дамуы
Қазақстан Республикасында шағын бизнестің қалыптасуы және дамуы
Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының қалыптасуы мен дамуы
Кәсіпкерліктің Қазақстан Республикасында дамуы
Қазақстан Республикасында шағын бизнестiң дамуы мен мәселелерi
Қазақстан Республикасында құқықтық мемлекет болып дамуы және қалыптасуы
Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің дамуы
Қазақстан Республикасында туризмнің дамуы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь