Шетелде және Қазақстан Республикасында инновация маркетингінің қалыптасуы мен дамуы

Инновация маркетингі қоғамдық іс-әрекетінің дербес түрі ретінде емес, керісінше инновацияны жүзеге асыру кезінде нарықтағы қажеттіліктерден шыға отырып кәсіпорынның инновациялық қызметті бағдарлап басқару нәтижесінде пайда болды. Әлемдік тәжірибеде инновация маркетингі бірден пайда болған жоқ. Ол көптеген жылдар бойы өткізу мен өндірісті дамыту әдістеріне, міндеттерге, мақсаттарға менеджерлердің көзқарастарының эволюциясының нәтижесі [57, 14 б.].
Инновациялық маркетингтің даму үрдісі кезеңдік сипатқа ие. Инновациялық маркетингтің эволюциялық дамуының әрбір сатысы өндірістік күштерді қалыптастыру мен қоғамдық-экономикалық өзгерістердің белгілі уақыт аралығымен, экономикалық алғышарттармен негізделген.
Инновация маркетингі тұжырымдамасының қалыптасуына тауарлардың көп түрлілігін, оларды жаңартудың жоғары қарқынын, маркетинг пен өндірісті тиімді басқаруын қамтамасыз ететін ғылыми-техникалық прогресс зор ықпал етті.
Инновациялық маркетингтің қалыптасуының алғашқы кездері ғылыми-зерттеу жұмыстарына басшылықты ғалымдардың өздері атқаруымен сипатталады. Олар инновациялық идеяның қалыптасуына және іріктелуіне, сонымен бірге кәсіпорындарда зерттеу жобаларының жүзеге асырылуына және инновацияны игеруге жауапты болды. Мұндай құбылыстар ХІХ-ғасырдың екінші жартысына және ХХ-ғасырдың бірінші жартысына тән болған. Бұл уақыт аралығын зертханаларды басқару кезеңі деген атауға ие болып, коммерциялық тұрғыдан тиімді өндірістік қызметтерге бағдарлануымен сипатталады және инновациялардың алғашқы буыны қалыптасады. Сонымен бірге бұл кезең кәсіпорын өндіруге қабілетті, өнімді сату мүмкіндіктеріне бағдарланған коммерциялық қызметтің айрықша түрі ретінде маркетингтің бөлек құрамдастарын (қызметтерін) қолданумен байланысты. Маркетинг өнімге бағдарланған, ал кәсіпорын өзінің күш-жігерін ішкі стандарттар мен өзіндік бағалаулар тұрғысынан тауар өндіріледі, оның сапасы мен басқа да сипаттамалар сатып алушылардың талғамдары мен қажеттіліктерін толық есепке алмай жақсартылады [58, 213 б.].
ХІХ–ХХ ғасырлардың тоғысуында тауарлық тұжырымдама қалыптасты. Бұл кезеңде фирмалар өнімнің қасиеттерін жетілдіріп, оның сапасын жақсартуға және тұтынушылар үшін тартымды болатын бағамен ұсынуға талпынды [30, 15 б.].
Инновация маркетингі тұжырымдамасының қалыптасуында елеулі кезеңнің орын алуы 1929 жылы Америкада орын алған артық өндіру дағдарысымен байланысты және өндірістік амалдың құлдырауымен байланысты. Оның орнына өнімді жылжытуға байланысты жарнама мен басқа шаралар көмегімен өнімді өткізуді барынша көбейтуге бағытталған өткізу амалы келді. Бұл кезең тауарларға тұтынушылық сұранысты қалыптастыру мен кеңейту мақсатында өткізу жүйесімен өндірушілердің белсенді жұмысымен сипатталады. Өйткені өндірушілер төлем қабілетті сұранысқа ие болатын тауарлар мен қызметтерді өндіру керек деген тоқтамға келді.
        
        Шетелде және Қазақстан Республикасында инновация маркетингінің қалыптасуы
мен дамуы
Инновация маркетингі ... ... ... түрі ретінде емес,
керісінше инновацияны жүзеге асыру кезінде нарықтағы қажеттіліктерден шыға
отырып кәсіпорынның ... ... ... ... ... болды. Әлемдік тәжірибеде инновация маркетингі бірден пайда болған
жоқ. Ол көптеген жылдар бойы ... мен ... ... ... ... ... ... эволюциясының
нәтижесі [57, 14 б.].
Инновациялық маркетингтің даму ... ... ... ие. Инновациялық
маркетингтің эволюциялық дамуының әрбір сатысы ... ... мен ... ... ... ... экономикалық алғышарттармен негізделген.
Инновация маркетингі тұжырымдамасының қалыптасуына ... ... ... ... ... қарқынын, маркетинг пен өндірісті
тиімді басқаруын қамтамасыз ететін ғылыми-техникалық прогресс зор ... ... ... ... кездері ғылыми-зерттеу
жұмыстарына басшылықты ғалымдардың ... ... ... ... ... ... және ... сонымен бірге
кәсіпорындарда зерттеу жобаларының жүзеге ... және ... ... ... Мұндай құбылыстар ХІХ-ғасырдың екінші жартысына және
ХХ-ғасырдың бірінші жартысына тән болған. Бұл уақыт аралығын зертханаларды
басқару ... ... ... ие ... ... ... ... қызметтерге бағдарлануымен сипатталады және инновациялардың
алғашқы буыны қалыптасады. ... ... бұл ... ... ... ... сату ... бағдарланған коммерциялық қызметтің
айрықша түрі ретінде маркетингтің ... ... ... ... ... өнімге бағдарланған, ал кәсіпорын өзінің
күш-жігерін ішкі стандарттар мен ... ... ... тауар
өндіріледі, оның сапасы мен ... да ... ... ... мен ... толық есепке алмай жақсартылады [58, ... ... ... тауарлық тұжырымдама қалыптасты. ... ... ... қасиеттерін жетілдіріп, оның сапасын жақсартуға
және тұтынушылар үшін тартымды болатын ... ... ... [30, ... ... ... ... елеулі кезеңнің
орын алуы 1929 жылы ... орын ... ... ... ... және ... ... құлдырауымен байланысты. Оның орнына
өнімді жылжытуға байланысты жарнама мен ... ... ... ... ... ... ... өткізу амалы келді. Бұл ... ... ... қалыптастыру мен кеңейту мақсатында
өткізу жүйесімен өндірушілердің белсенді ... ... ... ... ... ... ие болатын тауарлар мен қызметтерді
өндіру керек деген тоқтамға келді.
Маркетингті ... ... ... ... ... ... сатыларда басқару әдістері мен амалдары ұқсас, сондықтан олардың
басқаруды ұйымдастыру өндірістік-өткізу амалы деп ... ... ... ... ғылыми-техникалық революцияның дамуымен байланысты
және фирмалар жаңа тауарға бағдарланып, ... ... ... қаржы бөле бастайды. Алайда, өндірушілер ғылыми-техникалық әзірлемелер
өздігінен өндірістің жоғары пайдалылығын қамтамасыз ете ... ... ... ... құны ... ... ... тауар
өндірушінің жоспарлы іс-әрекеттерінің нәтижесі емес, керісінше кездейсоқ
фактор ретінде болды [59, 29 б.]. ... ... ... дамудың
аталмыш сатыда көптеген ... ... ... ... ... ұмытып, «маркетингтік соқырлыққа» ұшыраған [60, 48
б.]. Рой Росвеллдің ... бұл ... ... үрдістер
технологиялардың негізінде жүзеге асырылған. Көптеген компаниялар және де
инновациялық ... ... ... ... ... ... үрдіс ҒЗТКЖ рөліне және рынокқа қарым-қатынас тек
өндірістің техникалық белсенділігінің ... ... ... ... оның ... 10-суреттен [61, 24 б.] көруге болады.
Сурет 10 - Инновациялық үрдістің қарапайым сызықтық-кезектілік үлгісі
Үлгіден көріп отырғанымыздай, маркетинг инновациялық үрдісті қамтамасыз
етудегі рөлі тек ... ... ... ғана ... ... пен жаңашылдық идеяны әзірлеу сатысы арасындағы өзарабайланыс,
инновация идеясы мен қажеттілік арасындағы ... ... ... етуде маркетингті кешенді қолдану қарастырылмаған. Осыдан ... ... ... ... ... ... алынбайтынын байқауға болады.
Сондықтан 1960-1970 жылдары өндіріс сипаты мен қоғамдық-экономикалық
жағдай елеулі дәрежеде өзгеріске ұшырады. Ол келесі себептерге байланысты:
тауар ... ... ... әр ... ... ... ... алу қажеттілігі туындады, сонымен бірге аймақтың
ахуалы, этникалық дәстүр мен әдеттер және т.б. ... ... ... тауардың үлгісін әзірлеу кезінде, оны өндіру және тұтыну кезінде, ... ... мен ... ... ... ... ... (коммерциялық, рыноктық);
бір мезгілде көптеген бірыңғай тауар ... ... ... ... және ғылыми-техникалық прогресс қарқынының артуы;
фирманы банкротқа әкелу мүмкін кездейсоқ жағдайлардың рынокта көптеп пайда
болуы [30, 16 б.].
Инновацияларды ... ... ... ... ... үлгісі бойынша жүзеге асырылады, бірақ мұнда ҒЗТКЖ ... ... ... рынок басымдықты орынды
иеленді.
Осы жылдары маркетингтік қызмет өнеркәсіптік ... ... ... ... ... өнім ... тез ... бәсекелестік күрестің күшеюімен байланысты болды.
Мұндай жағдайда өндірушілердің негізгі қағидасы ... үшін ... мен ... Бұл ... ... жобаларды корпоративтік басқару
кезеңі деп атауға болады. Осы кезде ... ... ... ... ... керектігін түсінді. Кәсіпорындар өз күш жігерлерін
ең алдымен бизнестің мақсаттарына жетуге ықпал ... ... ... ... Мұндай бетбұрыс басқару философиясында, фирманы басқару
құрылымында ұйымдастырушылық өзгерістермен қатар ... және ... ... ... Айта кету керек, АҚШ-та бұл
кезеңде тұтынушылардың сұраныстарын жүйелі ... ... ... ... [62, 227 б.]. ... ... көп мән бере бастады, алайда,
күтілген пайда өсімін ала алмаған. Бұл жағдай ... ... ... орын ... ... та кейін өндірушілер бәсекелестік
артықшылықты иеленуге болатындай ... ... ... ... ... ... маркетинг философиясы
қалыптасты және оның ... ... ... есепке
алуды мен фирма мүддесін қорғауды қамтамасыз ету.
1970 жылдарының ... ... ... ... ... ... ... елеулі дәрежеде ... ... ... жаңа ... ... әзірлеуге және өткізуге
байланысты біріктіруші амалдар керек ... ... ... мен қоғам мүдделеріне бағдарлана ... және ... ... ... ... болуына әкелді [63, 47 б.; 64,
519 б.; 65, 63 б.]. ... ... ... ... ... және ... қызметімен байланысты және оның
тиімділігіне басқа да ... ... ... ... негізделген
тұтынушылар мен қатар фирманың қоршаған ортасына бағдарланудың өзгеруімен
байланысты. Бұл сатыда ... ... пен ... ... ... ... саясатты, экономикалық, саяси және
әлеуметтік факторларды қамтитын тұтынушылар ... ... ... ... ... теориясын, маркетингтің аясын елеулі
дәрежеде кеңейтті, маркетинг бойынша американдық мамандар өз ... ... ... [66, 65 б.]. ... ... ... ... табысты қызметті жүзеге асыру үшін жоғары сапалы ... ... ... және ... ... қажет, яғни сатып
алушыларды зерттеу ... ... ... ... ... ... ұмытпау қажет. Бұл жерде маркетинг кең мағынада,
яғни сыртқы ортаның қажеттіліктері мен мүмкіндіктеріне ... ... ... бағдарлану үрдісі ретінде қарастырылады.
Сонымен бірге, бұл уақыт инновациялардың үшінші буынының қалыптасуымен
және технологиялық ... мен ... ... ... ден қоюмен сипатталады (11-сурет) [61, 25 б.].
Сурет 11 - Инновациялық үрдістің ... ... ... ... ... ... ... тұтынушылардың
қажеттіліктерін қанағаттандыру жолдары мен жаңа қажеттіліктерді іздестіру
амалдары қарастырылады.
Жалпы осы кезеңді инновациялардың корпоративтік портфелін ... деп ... ... ... мен ... жұмыстардың өсуі байқалды. Кәсіпорынның ... ... ... ... бола ... және бұл жобалар портфельдік
матрица, бәсекеге қабілеттілікті талдау, өмірлік кезең негізінде таңдалады.
80-ші жылдардың ортасынан бастап рыноктың даму ... ... ... ... ... мен ... ... беделі, электронды
коммуникациялардың, жоғары технологиялардың дамуы және т.с.с. факторлардың
маңыздылығының ... ... ... тұжырымдамасы өзгерді.
Мамандардың пікірінше, бұл кезеңге қазіргі ... ... ... тән ... және оған ... ... міндеті
мақсатты рыноктардың қажеттіліктері мен қызығушылықтарын анықтауды, фирма
қызметінде этикалық стандарттарды қалыптастыруды, тұтынушының және ... ... ... мен ... ... [30, 16 ... жоғарыда келтірілген мәліметтерден, яғни Р. Росвеллдің
үлгісінен, 1960 жылдары ... ... ... ... ... жаңа ... көбеюі, ғылыми-техникалық прогрестің қарқынды дамуы,
бәсекелестік күрестің күшеюі, тұтынушылардың қажеттліктерін қанағаттандыру
бірінші кезектегі мәселеге айналуы, жаңа ... ... ... ... ... орын ... жаңа ... тұтынушыларға
бағдарлануы сияқты жайттарды ескере отыра және олардан шыға ... ... ... ... ... дамуы 1970-ші жылдардан
бастау алады. Сонымен бірге, бұл кезеңде инновациялық маркетинг тактикалық
сипатта ғана орын ... ... 90-шы ... ... ... қалыптасуы, сонымен бірге маркетингтің дамуында тұтынушылардың
қажеттіліктері мен қатар ... ... ... алу ... ... ... маркетингтің стратегиялық сипаты орын ала
бастайды және бұл бүгінгі күні де ерекше орын алуда. Бұл ... ... ... ... ... ерекшелінеді. Жасырын қажеттіліктерді
қанағаттандыру үшін инновацияларды жасауға ... ... ... ... ... Бұл ... танытқан жақтардың
қатысуымен бірлесу негізінде өзара келісілген шешім қабылдау үрдісі.
Қазіргі сатыда ... ... ... келесідей
тенденцияларды ажыратып көрсетуге болады:
ғылыми-техникалық прогрестің ... ... ... ... ... ... белсенділіктің күшеюі;
қазіргі заманғы маркетингке инновациялық сипат тән және әрдайым жаңарып
тұруға бағытталған;
маркетингтің тек ... ... ... ғана ... ... ... салаларда кең таралуы.
Қазіргі маркетинг философиясы кәсіпорынды басқаруды өнім сатып алушыға
назарын аударды және үш басты қағидаға ... ... ... оның ... және ... ... ... негізгі көрсеткіші ретінде пайда;
кәсіпорындағы барлық бөлімдерінің күштерін ... ... ... ... және кәсіпорынның өндірістік әлеуетті
бәсекелестік артықшылықтарды иелену мен сақтау құралы ретінде қолданылады.
Жүйелі талдау амалы негізінде ... ... ... ... ... ... және инновацияны әзірлеу мен коммерциялизациялау әдістері
мен әдістерінің ... мен ... ... бәсекеге
қабілеттіктің күшеюі және ғылымның дамуы орын алған сайын ... ... ... ... Егер ... ... жаңа технологияларды
сәтті әзірлеу мен енгізу үшін тек ... ... ... ... ... жеткілікті болса, енді қазіргі таңда инновациялық
идеяларды қалыптастыру, іріктеу және жүзеге ... ... ... пен материалдардың жеткізушілері, тұтынушылар, кейде акционерлер
мен стратегиялық әріптестер де тартыла басталды.
Аталмыш амал ... ... ... қағидасына немесе бірлесіп қатысу
қағидасына негізделген. Мұндағы ең басты тәсіл маркетинг пен ... ... ... ... мен клиенттер арасында өзара
байланыс пен өзара іс-әрекетті орнату. Шетелдік ... ... IBM ... ... корпорациясы дағдарыс кезінде
жақтардың бірлесіп қатысу әдісі негізінде өзаракелісілген ... ... өз ... ... ... ... ... мен жүзеге асыру
кезінде тұтынушылармен кездесу үшін ғалымдар өздерінің ... ... ... 25%-ке ... ұлғайтқан болатын.
Кейде мүдделі жақтар құрамына бәсекелестер де кіре ... ... ... бәсекелестер арасында инновациялық келісімдер ... ... екі ... бір ... ... бойынша өз күштерін
біріктіріп, үшінші бәсекелестің іс-әрекетінен өздерін ... ... ... ... ынтымақтастықтың мысалы ретінде LG-Philips-тің
қазіргі заманғы сұйықкристалды монитордың ... ... ... ... айтуға болады.
Алайда, бүгінгі таңда инновациялық даму үшін ... мен ... ... ... Қазіргі заманғы тұтынушыларға жаңа
білімдер емес, ... жаңа ... мен жаңа ... ... ... идеялардың қалыптасуын, іріктелуін және жүзеге асырылуын
портфельдік матрица, бәсекеге қабілеттілікті, өмірлік циклды, дисконтталған
ақша ... ... ... жүзеге асыру керек. Сонымен ... ... ... ... және ... тәжірибеде аналогы жоқ жаңа
буындағы технологияларды қалыптастырудың ... ... ірі ... ... ... ... базистік инновацияларды
қалыптастыруға бағытталуы керек.
Сонымен, жоғарыда айтылғаннан шыға ... ... ... ... ұйымдастыру тұжырымдамасы ретінде маркетингтің ... ... ... бөлек мүмкін емес және нновациялық
маркетингтің даму ... ... ... ... ... 4 - ... ... қағидаларының даму эволюциясы
|Инновациялардың бірінші буыны ... ... |
| ... | | |
| ... | | ... ... ... ... |
| ... және | | |
| ... асырылуы | | ... мен |+ |+ |+ ... ... ішкі ... | | | ... шыға ... | | | ... ... ... ... ... | | | ... алу ... жетілдіреді, |
| | | | ... ... ... ... | | | ... ... ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ... ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ... мен |
| | | | | ... ... | | | | ... ... ... |
| | | | | ... және инновацияны|
| | | | | ... ... ... ... мен| | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... екінші буыны ... - 1970 ... ... мен |+ |+ |+ ... ... ... | | | ... ерекше |инновациялық қызметін |
|өндірушілер | | | ... ... ... |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ... ... мен|+ |+ |+ | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... ... ... 4 - ... мен |+ |+ |+ ... ... ... |
|зерттеушілер, | | | ... ... ... | | | ... ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | |а ... ... |
| | | | |-ну | ... мен|+ |+ |+ | | ... | | | | | ... |+ |+ |+ | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... ... бастап бүгінгі күнге дейін ... мен |+ |+ |+ ... ... ... ... | | | ... үшін ... | | | | ... ... |
| | | | | ... ... мен |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... Бұл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... өзара келісілген |
| | | | | ... ... ... орын |
| | | | | ... ... мен|+ |+ |+ | | ... | | | | | ... |+ |+ |+ | | ... | | | | | ... | | | | | ... |+ |+ |+ | | ... - ... ... ... ел ... Қазақстанда инновациялық маркетингтің дамуы шартты
түрде бірнеше кезеңдерден өткен. Алғашқы кезең 1991-1995 ... ... Бұл ... ... ... ... ... және
елде ғылымды басқару жүйесінің жасауына алғышарттар қалыптасты. 1992 ... ... ... ... ... ... ... құрылған ұлттық ғылыми орталықтар Республикада ғылымды
басқару тәжірибесінде алғаш рет республикалық мақсатты ... ... ... үшін ... ... ғалымдар мен мамандардың
ірі әлеуетін топтастыруға, іргелі және ... ... ... өткізуге мүмкіндік берді. Осының барлығы аталмыш бағдарламаларда ғылым
мен ... ... ... ... технологиялық
инфрақұрылымның негізін қалауға жағдай жасады [67].
Осы жылдар аралығында, яғни 90-шы жылдардың бірінші ... ... ... әр ... сфераларында маркетинг қалыптаса бастайды
және өзіндік ерекшеліктерге ие болады. Ол негізінен коммерциялық сипатта
болды. Бұл ... ... ... кейбір дербес элементтері ғана
қолданылды. ... ... ... ... ... ... деп атауға болады. Бұл кезеңге келесідей сипаттамалар ... ... ... ... бөлімдері орнына маркетинг бөлімдері
ашылды;
маркетинг бөлімдерінің негізгі ... ... мен ... ... ... мен қызметтері нақты айқындалмаған;
бюджет көлемі минималды;
маркетинг бөлімінде қызметкерлер саны елеулі емес [68, 119 ... ... ... ұйымдар өз қызметтерін бастады;
қазіргі заманғы зерттеу әдістемелері мен технологиялары тапсырыс ... ғана ... ... ... өз ... ... шетелдік тапсырыс
есебінен жүзеге асырды;
шетелдік клиенттер отандық зерттеушілерге тек ... тыс ... ... ... ... ... ... жылдар аралығын қамтиды. 1996 жылы Ғылым
Министрілігінің бірыңғай ... ... ... ... ... Бұл ... ... ғылым Академияны, ауылшаруашылық
ғылымдарының Қазақ академиясын және Ғылым мен Жаңа ... ... Бұл ... ... ... ... ... асыруға және мемлекеттік ... ... ... ... ... жылы Ғылыми ұйымдар шаруашылықты жүргізуге және оперативті басқару
құқығында республикалық мемлекеттік кәсіпорындар ... ... ... ... ... мақсаты ҒЗТКЖ-ды орындаумен қатар мемлекеттік
тапсырыс ... ... ... яғни кәсіпкерлік пен
инновациялық қызметті (ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... ... және сәйкесінше пайда алуға
бағытталған.
1999 жылдан бастап Республикада өнеркәсіптік ... ... ... ... ... санының өсімі орын алуда,
ал бұл ғылымды дамыту саласында соңғы әлемдік тенденциялардың ... ... яғни ... және қолданбалы зерттеулерді ... ... мен ... үлесі артуда. Мәселен, АҚШ ... ... мен ... ... ... және химия саласында
ғылыми басылымдардың 15 %-ға ... ... ... 20 %-дан астам тиесілі
[69, 107 б.].
Сонымен бірге, бұл кезең өндірістің рынокқа бағдарлануымен сипатталады.
Өндірістің ... ... ... кәсіпорынның қызмет ... ... ... ... орындау үшін
ұйымдастырылған өндіріс сферасы. Екіншіден, ... ... мен ... ... ... ... ... сатудан кейінгі
қызмет пен қызметтер кешенінің дамуын қамтамасыз ететін қызмет көрсету аясы
ретінде қарастырылады [70]. ... ... ... ... ... ... ... 2000 жылы аяқталып, ... 2001 ... ... ... ... кейбір салаларында
маркетинг әлі де болса қолданбай келді. Сол ... ... ... деп ... ... ... бір ... отандық маркетингтік зерттеу рыногында келесідей
жағдайлар орын алды:
тапсырыстардың көп бөлігі әлі де ... ... ... ... ... ... делдалсыз жұмыс істей бастады және толық
маркетингтік зерттеулерді қажет ... ... ... зерттеу рыногында жеткілікті түрде бәсекелестік ... ... ... ... ... ... ... жүрді [71, 73 б.].
Үшінші кезең 2000 жылдан бастап 2007 ... ... ... ... ... экономиканың дағдарыс жағдайынан шығуымен сипатталады. Бұл кезде
ғылыми-техникалық және инновациялық ... ... ... ... инновациялық аясының ғылыми-техникалық инфрақұрылымының қалыптасуы мен
дамуын қолдауға қатысты бірқатар бұйрықтар мен өкімдер ... [72, ... ... ... ... ... қатар,
бәсекелестіктің артуы нәтижесінде клиенттердің ... ... ... ... ... сипатталады.
Бөлімшілердің қызметіне рыноктық зерттеулерді жүргізу, рынок жағдаятын
болжамдау, баға ... ... ... мен ... стратегияларын
әзірлеу кірді. Алайда, бәсекелестік күрестің күшеюі жағдайында көптеген
компанияларда маркетинг ... ... ... бұл үрдіспен
шұғылданатын мамандардың саны аз және ... ... ... ие. Және ... келесідей жағдайлар көрініс тапты:
маркетинг бөлімдері мен департаменттері құрылды;
олардың қызметтері мен міндеттері айқындалды;
маркетинг-директор лауазымы енгізілді;
маркетинг технологиясы пайдаланылды.
2001 жылдан бастап Қазақстанның ... ... ... зерттеулердің әлемдік индустриясының толыққанды ... ... және ... тән ... ... ... ... бетбұрыс жасады. Кәсіби зерттеуші
кәсіпорындарында тапсырыс берушілердің көп ... ... ... ... халықаралық маркетингтік зерттеулерді үйлестіру мен
шетелге ... ... ... ... зерттеу жүргізудің
тәжірибесі қалыптасты;
қазақстандық зерттеушілердің әдістері ... ... ... ... ... де өз ассоциациясын құрды [71, 73 б.].
Сонымен, жоғарыда айтылғаннан шыға ... ... ... маркетингі қалыптасуының бірінші кезеңі 90-шы басынан бастау алып
99-шы жылы ... ... ... ... яғни
кәсіпорындар өздерінің мүмкіндіктерінен шыға отырып, өндірісті кеңейтеді,
өз өнімдерін өткізу көлемін жарнама ... ... ... нарықтық
қатынастардың дамуы мен бәсекенің күшеюі маркетингтік қызметтерді жүзеге
асыру үшін мамандандырылған бөлімдерді ашу қажет екендігін түсіне ... ... ... аша ... ... ... елеулі артты (сату көлемінің 1 пайызына 8 пайызға ... ... ... ... мен ... ... ... және тек жарнама мен
өткізуді ұйымдастыру қызметімен ... ... ... ... ... аз, ... ... алайда олардың басым бөлігін
шетелдік компаниялардың тапсырыстары негізінде жүзеге ... ... ... ... ... құру барысында тәжірибелік-
конструкторлық әзірлемелерді жүзеге ... ... күрт ... кетті.
Оған қоса, ғылыми-зерттеу институттардың басым бөлігінде толық функционалды
тәжірибелік-конструкторлық, жобалау және технологиялық бөлімшелер, ... ... ... және ... жүргізу
бөлімшелері, тәжірибелік учаскелер жоқ, ал осы бөлімшелердің болмауы ғылыми
зерттеудің нәтижелерін өндіріске енгізуді қиындатады [73, 18 б.; 74, ... ... ... бұл ... ... ... қаржыландырмаумен
және инновациялық қызметті мүлдем қаржыландырмаумен байланысты, әсіресе
дайын ғылыми-зерттеу әзірлемелерді өндіріске енгізуге дайындау ... ... ... ... ... ... Республикасының Білім және Ғылым Министрлігінің мәліметі бойынша
1996 жылдан 1999 жылдар аралығында ... ... ... ... алмағанда) өндіріске 30-ға жуық әзірлеме енгізілді. Айта кету ... 1990 ... ... ... ... жыл сайын 200-ге дейін
әзірлеме енгізіліп отырды, ал 1990 жылы олардың саны 169 ... ... ... ... ... ... және ... белгілер орын алды, яғни
маркетинг бөлімдерінің міндеттері мен қызметтері нақты ... ... ... ... ... ... ... лауазымды қызметтер
енгізілді, маркетингтік зерттеулерге тапсырыс ұлғайды, оның ішінде отандық
компаниялар ... ... ... қажеттіліктеріне
бағдарланады және ассортиментті кеңейтеді, ... ... ... бастайды, әсіресе инновациялық қызметті жүзеге асыру кезінде және
рынокқа жаңа тауарды шығару. Сонымен ... ... ... қызметті
қолдау шараларының артуымен байланысты. Мәселен, ... ... ... 2003 жылы 14374,6 ... ... ... 2007 жылы 37042 ... құрады (5-кесте).
5-кестеде көрсетілгендей жыл сайын ғылыми-техникалық қызметтер деңгейі
өсуде және ғылыми-техникалық жұмыстардың басым бөлігі инновациялық үрдістің
алғашқы сатысына-зерттеулер мен ... ... ... 5 - ... ... бойынша орындалған ғылыми-техникалық жұмыстардың
көлемі
|Жұмыс түрлері ... |
| |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 ... (млн. ... |14374,6 |18549,5 |29591,3 ... ... мен ... |10312,8 |16402,6 |27450,9 |33057 |32220 ... қызметтер|4061,8 |2146,9 |2140,4 |2515 |4822 ... - ... ... негізінде автор дайындаған. ... ... ... ... ... көлемінің ішінде іргелі, қолданбалы
және әзірлемелер 86 пайыз ... 14 ... ... ғылыми-техникалық
қызметтер. Бұл бұрыннан қалыптасқан ҒЗТКЖ шығындардың рационалды емес
құрылымында қолданбалы зерттеулерге ... ... ... ... ... ... ... үлесінің аз болуы әлі де болса
өзгеріссіз қалуда, ал ... ... ... ... ... дейін жеткізілмейді. Әлемдік тәжірибеде ҒЗТКЖ шығындардың ... ... ... - 13-15 %, ... ... - 25-30 %, ал
әзірлемелер - 55-60 %. ... ... ... 2007 жылы ... болды: 12,3 %; 51,1 %; 30 % [75, 402 б.]. Бұл ... тек ... ... бөлу есебінен емес, керісінше оларды арттыру есебінен,
соның ішінде бюджеттен тыс ... ... ... ... қажет. Ғылыми-
зерттеу және техникалық-конструкторлық жұмыстарды қаржыландырудың негізгі
көздері ... ... және ... ... ... ... (6-кесте).
Кесте 6 – ҒЗТКЖ қаржыландыру көздері
|Қаржыландыру көздері ... |
| |2004 |2005 |2006 |2007 ... мен ... |14579,8 |21527,4 |24799,9 |26835,5 ... шығындар, барлығы, (млн.| | | | ... | | | | ... ... | | | | ... бюджет қаражаты |7283,9 |11015,6 |14165 |13 387,4 |
|жергілікті ... ... |... |246,9 |279,7 |287,2 ... меншікті қаражаты |2673,5 |4392,7 |3505,1 ... ... ... ... |4223,7 |5688 |6747,9 |7855,6 ... ... |343,3 |331,4 |253,1 |448,2 ... ... ... |55,4 |99,7 |128,8 |20 ... - статистикалық мәліметтер негізінде автор дайындаған. ... ... ... 2007 жылы ... шығындардың жалпы
көлемінен 51 % мемлекеттік бюджеттен, 18 % жеке қаражат есебінен, 29 ... ... 1,6 % ... ... және 0,1 % бюджеттен тыс
қорлар есебінен қаржыландырылды. ... ... ... 2007 жылы 2004 ... ... 84 %-ға ... ел болар алдында Қазақстан салыстырмалы түрде ірі ғылыми
әлеуетке ие болды. Ғылыми және ғылыми-педагогикалық ... саны ... Одақ ... төртінші орынды иеленді. Айта кету керек, бұрынғы
Кеңес Одағында бұл көрсеткіш 3,5 пайызды, ал ... ... ... 2,1 пайызға дейін құраған. Кеңес Одағының ұлттық табысында ғылымға
жұмсалатын шығынның үлесі 5 пайызды, ал басқа ... - 1,5-3 %, ... бұл ... 0,5 ... құрады. Аталмыш көрсеткіш АҚШ пен
Жапонияда 2,7-2,9 пайызды, Францияда - 2,5 % және Ұлыбританияда - 2,2 ... ... ... ... қалу үшін ... ... ... ЖҰӨ-нен
1 пайызға дейін жеткізу керек. Бұл ... ... ... ... ... қызметпен айналысатындардың
саны 50,6 мың адамды құрады. ҒЗТКЖ сферасында 289 ... ... ... ... 111 ҒЗИ, 56 ЖОО, 28 ... ... ... Оған қоса, 262
тәжірибелік зауыт, кәсіпорындарда және бірлестіктерде 600-ға жуық ... ... ... [76, 50 б.].
Ғылыми әзірлемелердің іс жүзінде жүзеге ... ... ... ... ... теріс әсер етеді. Жыл сайын
өсім орын алғанымен олардың үлесі төмен. 2007 жылы 10 889 ... ... % ғана ... ... жаңа ... ... ... шығаруға
өндірісті қайта құруға жоспарлаған екен. Қалған 95,2 % қаржының ... ... ... ... ... [77, 83 ... жылы Қазақстанда ҒЗТКЖ жүзеге асырушы ... саны ... ... ... 2003 жылы 273 ұйым ішінен тек 3 мекеме тікелей
өнеркәсіптік кәсіпорындарда ғылыми-техникалық қызметпен ... 7 – ... ... ... ... мен ... асыратын ұйымдардың саны
|Көрсеткіштер |Жылдар |
| ... кету ... 1991 жылы ... ... саны 20 ... бұл 2003
жылмен салыстырғанда шамамен жеті есе артық. Аталмыш факт ... ... ... ... ... ал бұл әлемдік
рынокта отандық өнімнің бәсекеге қабілетінің өсуіне ықпал етпейді. Сонымен
бірге, инновациялық үрдістің дамуына жобалық-конструкторлық ... ... ... теріс әсер етеді. Орташа алғанда 1 жобалық ұйымға 9 ғылыми ұйым
келеді. Айта кету ... ... ... ұйымдар ғылыми әзірлемелерді
жобаны жүзеге асырудың соңғы сатысына ... ... ... ... ... ... бағдарланған ғылыми-
зерттеу ұйымдар 8-кестеде келтірілген.
Кесте 8 - 2001 жылы Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... атауы ... ... саны |
| ... |% ... ... ... |259 |100,0 ... ішінде ... ... |102 |38,6 ... ... |6 |2,2 ... ... |29 |11,2 ... ... |16 |6,0 ... ... |17 |6,4 ... тауарлар өндірісі |4 |1,5 ... және ... ... ... |9,1 ... және ... |17 |6,7 ... және мұнайхимия өнеркәсібі |21 |8,2 ... ... |12 |4,5 ... ... |14 |5,6 ... - РМК ... ... ... автор дайындаған. |
Кестеден көріп тұрғанымыздай, республикада қызмет етіп ... ... ... өнеркәсіптің барлық негізгі салаларын қамтиды. Бірақ, тек 4
ғылыми-зерттеу ұйым ғана (259 ішінен) ... ... ... ... ... ... Бұл дәйек ... әлі ... ... ... ел ... ... ... көрсетеді
және бұл бағытты өзгерту ... ... ... ... 102 ... ... үшін ... әзірлеумен айналысады, алайда
ауылшаруашылықтың даму деңгейіне аз әсер ... бұл ... ... болмауымен түсіндіріледі. Жоғарытехнологиялық салаларды
айтатын болсақ, оған атом ... ... ... ... ... химия және мұнайхимия өнеркәсібі жатқызады, оларды дамытуға
62 ғылыми-зерттеу ұйым бағдарланған (шамамен 23,2% жалпы санына) [78, ... ... ... ... даму ... жету
тұрғысынан жеткіліксіз.
Ғылыми-техникалық қызметпен айналысатын ғылыми ... ... саны 2007 жылы 17 774 ... ... бұл алдынғы
жылмен салыстырғанда 10 пайызға кеміген (9-кесте).
Кесте 9 – Қазақстан Республикасында ғылыми-техникалық ... ... ... |Жылдар |
| |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... |16578 |16 715 |18 912 |19563 |17 774 ... ... | | | | | ... ішінде: ... |9899 |10 382 |11 910 |12 404 |11 524 ... |1300 |1 102 |1 270 |1 281 |1 290 ... персонал |3018 |3 112 |3 133 |3 214 |2 824 ... ... |2361 |2 119 |2 599 |2 664 |2 136 ... - ... ... ... ... дайындаған. ... ... ... ... ... айналысатын
қызметкерлер санының ішінде 11 524 адам-зерттеуші-мамандар, яғни ... ... ... персонал. Одан басқа ғылыми-техникалық жұмыстардың
бір бөлігін оқытушылық ... ... ... ... Осы ... ... есепке ала отырып 2007
жылы республикада зерттеулер мен әзерлемелерді іске ... ... саны 24309 ... құрады [75].
Жоғарыда айтылғандай, 1990 жылмен салыстырғанда 2007 жылы республикада
ғылыми-техникалық персоналдың саны 3 есе ... ... ... ... ... ... шегі 90-шы жылдардың
бастапқы кезеңдеріне келді және тек 1992 жылы ... мен ... ... ... саны 11,5 мың адамға дейін қысқарды [79, ... Тек 2000 ... ... ... ... ... өсу ... 2003 жылмен салыстырғанда 2007 жылы өнеркәсіптік кәсіпорындарында
және ... ... ... ... саны 2 есе, ал ... ... 5 есе ... Бірақ, ол ғылыми-техникалық персоналдың
жалпы санының 13,4 % ғана ... ... ... қол ... ... ... 2003-2015 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының
индустриалды-инновациялық даму ... ... ... Соның
нәтижесінде төрт мемлекеттік технопарк, даму ... ... мен ... ... және ... ... құрылды.
Алайда, жобалау-конструкторлық ұйымдарда қызмет ететін қызметкерлер
санының салыстырмалы аз болуы назар аударуды қажет етеді. 2007 жылы ... ... ... ... жалпы санында олардың
үлесі 6,5 % және шашамен өнеркәсіптік персоналдың жалпы санының 4,8 пайызын
құрады. Келтірілген ... ... ... ... ... ... ... кәсіби инженерлі-техникалық
кадрлармен қамтамасыз етілу деңгейінің төмендігін сипаттайды.
Ғылым мен техниканы дамытудың басым бағыттары бойынша ғылыми-техникалық
әлеуетті және ғылыми ұйымдардың ... ... ... ... нәтижелерін коммерциялизациялауды қамтамасыз ету мақсатында
Республикада ғылыми мекемелер желісін оңтайландыру әлі жалғасуда. Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 2004 ... 5 ... № 280 ... ... ... бойынша жаңа 5 ғылыми орталық құрылды-астрофизикалық,
геологиялық-географиялық, химиялық-технологиялық, ... және ... ... ... орталық бірыңғай профильдегі ғылыми
ұйымдарды ... ... ... Оның ... ... дәрежеде 4
орталық ашылды-биотехнологиялар бойынша ұлттық орталық, радиоэлектроника
және байланыс бойынша ұлттық ... ... ... ... және ... кешенді өңдеу бойынша ұлттық орталық. Аталмыш орталықтардың
тиімді қызмет етуі үшін әрқайсысында ... және ... ... ... бөлімдерін ашу жоспарланған. Сонымен бірге, ғылыми
әзірлемелерді тауар деңгейіне дейін ... ... ... ашу да ... [80, 12 ... ғылыми-техникалық әзірлемелерді есепке алу сапасын
жоғарылату ... ... ... ... және ... ... «Жаңа технологиялар» автоматтандырылған мәліметтер
базасы ұйымдастырылды және ... ... ... ... жасаушы-ұйымдармен ұсынылатын сауалнамалық мәліметтер ... ... ... ... ... базасы 1992 жылдан
бастап 160 әр түрлі жеке ... ... ... ... 1455
отандық ғалымдардың әзірлемелері туралы ақпаратты қамтиды. Қазақстан
Республикасының Білім және ... ... ... ұйымдардың
үлесі шамамен 70 %.
Автоматтандырылған мәліметтер базасын қалыптастыру үшін ғылыми
әзірлемелерді ұсынған ... ... ... ғылыми-зерттеу институттары
- 43,0 %, ЖОО - 19,1 %, ... емес ... ... ... ... - 19,0 % және басқа ... ... - 18,9 %. ... басым бөлігі - 1362 - ғылыми ұйымдармен ұсынылған, соның
ішінде 753 - ғылыми-зерттеу институттары, 391 - ЖОО және 218 ... ... ... ... әрбір ғылыми ұйымға шамамен 10 әзірлеме келеді.
Автоматтандырылған мәліметтер базасын салалық құрылымы бойынша талдау
көрсеткендей, саны ең көп ұсынған ... - 321 ... ... %. Одан ... ... (283 немесе 19,5 %), химия өнеркәсібі (134
немесе 9,1 %), тау-кен ісі (129 немесе 9,0 %), медицина (79 ... 5,4 ... (67 ... 4,6 %) және ... ... (65 ... 4,5 %).
Жоғары технологиялар бағыты бойынша биотехнология, ... ... және ... ... ... және ... ... әзірлемелердің үлесі 0,3-тен 1,6 %-ке дейін құрайды.
Әзірлемелердің типі бойынша талдау көрсеткендей, оның ... ... (741 ... 50,9 %), ал өнімдер 38,5 % (560 ... ... ... ішінде ең көбі ауылшаруашылығына
арналған - 150 ... 20,2 % ... ... ... ... ... әзірлемелер шешілетін технологиялық мәселелердің
масштабы ... ... ... ... ... ... кәсіпорынды салу
жобалары немесе өндірістік үрдісті жетілдіру ... ... ... ... ... ... ең азы атом ... машина
жасау, тұтыну тауарлар өндірісінде және мұнайгаз кешенінде. Мұнайгаз
саласында жаңа технологиялардың елеулі саны бар, ... олар ... ... ... Атом ... бойынша әзірлемелердің ең
аз саны - 8, ал машинажасау саласында 14 ... ... ... ... тұтынушыға бағдарланбаған. Көлік және коммуникация саласы ... ... ең аз ... ... ... ... ... әлемдік шаруашылықтың ең қарқынды дамып жатқан салалардың бірі ... [81, 2 ... ... өндірісі бойынша технологиялардың салыстырмалы аз
болуы ... ... ... дәлелдейді және ... даму ... ұзақ және ... болатынын
сипаттайды. Сондықтан, әлемдік рынокқа бәсекеге қабілетті тауармен шығу
үшін жаппай сұранысқа бағдарланған ... өнім ... ... ... және ... ... қайта құру қажет. Дәстүрлі
салалардағы әзірлемелер - тау-кен өндірісі, металлургия және мұнайхимия ... ... ... ... ... ... елеулі екенін дәлелдейді.
Жүргізілген талдау негізінде келесі қорытындылауға болады. Біріншіден,
дағдарысқа ... ... ... ... ... ... қалды және елдегі ғылымның аса дамыған ... 1999 ... ... ... дамуында негізгі көрсеткіштердің
өсу тенденциясы орын алуда, бірақ оның шешуші ... ... ... әлі де болса қала беруде. Отандық ғылыми-техникалық ... ... ... үшін және ... ... ... ... етуге
қабілетті маңызды технологиялық ресурсқа айналу үшін ... ... ... ... ... ... және оған жетудің
маңызды механизмі бұл инновациялық инфрақұрылымды қалыптастыру.
Екіншіден, қазіргі таңда инновациялық дамуына елеулі ... ... бұл ... ... ... және ... деңгейдің төмендігі. Аяқталған ғылыми әзірлемені ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру жүйесін
құрмай отандық ғылымның әрі қарай дамуы қиынға соғады. Осыған ... ... ... ... ... ... ... жобалау-
конструкторлық, маркетингтік, тәжірибелік-эксплуатациялық және ... ... ... ... ... жөн болады.
Басқа жағынан, әлемдік тәжірибе ... ... ... ... ... негізін тұтыну тауарлар өндірісі
бойынша технологиялар құрайды. ... ... ... ... ... ... ... ие өнімнің өндірісін қамтамасыз
етуге қайта бағдарлануы керек. Экономикалық ... ... ... ... ... ... етуінің негізгі алғы шарттарының қалыптасуы
жайлы айтуға мүмкіндік береді. Маркетингтің даму ... мен ... осы ... ... ... және жекелей ішкі жүйелерінің
даму деңгейлерімен тығыз байланысты [82]. Сондықтан, инновациялық сфераның
даму кезеңдері мен ... ... ... ... ... инновациялық маркетингтің дамуының алғышарттары 2001 жылдан
қалыптаса бастағанын айтуға болады.
-----------------------
Іргелі ... ... ... ... қажеттілік
Жаңа технологиялардың мүмкіндіктері
Өндіріс
Рынок
Әзірлемесі
Маркетинг кешені
Идеяның тұжырымдамасы
Өндіріс пен технологияның даму деңгейі
Қоғам мен рыноктың қажеттіліктері

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның инновациялық потенциал активизация (белсенділік) механизмдері9 бет
Банк маркетингі32 бет
Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын 2007-2009 жылдары iске асыру42 бет
Инновациялық маркетингтік технологиялар арқылы қр-ның ұлттық брендін құру және оны жылжыту үшін түйе сүтінен жасалған «botakan» өнімдерін отандық ерекше өнім ретінде таныту45 бет
Қазақстан Республикасының қонақ үй саласындағы қарым қатынас маркетингтік іс – әрекетін және оның даму мәселелерiн зерттеу83 бет
Демографиялық саясат5 бет
ТМД шеңберіндегі қазақ диаспорасының мәселелері мен Қазақстанның көзқарасы (1991-2006жж)74 бет
Халықаралық жұмыс күшінің қозғалысы8 бет
Қызмет етуді сертификаттау туралы8 бет
Сақтандыру маркетингінің мәні және міндеттері5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь