Міндеттемені бұзғаны үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілік

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

1 МІНДЕТТЕМЕНІ БҰЗҒАНЫ ҮШІН АЗАМАТТЫҚ.ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАУАПКЕРШІЛІКТІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ТАБИҒАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1 Міндеттемені бұзғандық үшін жауаптылық ұғымы, түрлері ... ... ...
1.2 Міндеттемені бұзғандық үшін жауаптылықтың формасы ... ... ... ...
1.3 Міндеттеменің өзгертілуі және тоқтатылу реттеріне байланысты жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.4 Міндеттемені бұзғаны үшін азаматтық.құқықтық жауапкершілік ...

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АЗАМАТТЫҚ ЗАҢНАМАСЫ БОЙЫНША АЗАМАТТЫҚ.ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАУАПКЕРШІЛІК ЕРЕКШЕЛІГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1 Жеке тұлғаға келтірілген зиян негізінде туындайтын азаматтық.
құқықтық жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2 Азаматтық.құқықтық жауапкершілікті жүзеге асырудағы моральдық зиянды өтеудің маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.3 Меншік және өзге де заттық құқықтарға байланысты қалыптасатын азаматтық.құқықтық жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ӘДЕБИЕТТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қазақстан Республикасы өзінің егемендігін және туәлсіздігін алғаннан бастап өз алдына құқықытық реформа сонің ішінде Қазақстандын азаматтық-құқық заңнамасында реформа жасау мақсаттарды қойған. Қазақстандын азаматтық-құқық заңнамасында реформасын іске асырғанда мемлекет 27.12.1994 ж. және 01.07.1999 ж. «Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі» Жалпы және Ерекше бөлімдерін қабылдаді [1-2]. Азаматтық-құқық заңнаманың өзгертілгеніне бір неше жыл болсада, азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің проблемаларі коп болып, әле шешілген жоқ. Сол себеппен дипломдық жұмыстың тақырыбы өзектілі тақырып болып табылады.
Дипломдық жүмыстың тақырыбы өзектілі тақырыпқа жататына тағы да бір дәлелдемесі бар. Қазақстан Республикасы 1995 ж. Қазақстан Республикасының Конституциясына шарт еркіндігі, азаматтын құқықтарын қорғау туралы нормаларды еңгізілді [3]. Нарықтық экономикада азаматтық-құқық субъектілері міндеттемелік қатынастарға қатысады.
Қазіргі Қазақстанда міндеттемелік құқық қоғамдық қатынастардың барған сайын кең ауқымын реттеп қалыптасуда. Ептеп болса да маңыздылығы бар барлық қоғамдық институттардың өзгеруіне алып келген нарықтық экономикаға өту жаңа міндеттемелер тудыруда, бұрынғыларды өзгеріске ұшыратуда.
Міндеттемелік құқықтың ерекшелігі сол - ол қоғамдағы қалыпты қатынастарды да, сонымен қатар қандай да бір қатынастардың (қорғаушы міндеттемелер, міндеттемені орындамағандықтан үшін жауапкершілік, міндеттемені қамтамасыз ету) бұзылуын да реттейді.
Қазіргі таңда Қазақстанда міндеттемелік құқық қоғамдық қатынастардың барған сайын кең ауқымын реттеп, күн асқан сайын кеңуде. Ептеп болса да маңыздылығы бар барлық қоғамдық институттардың өзгеруіне алып келген нарықтық экономикаға өту жаңа міндеттемелер тудыруда, бұрынғыларды өзгеріске ұшыратуда.
Азаматтық құқық қатынасқа қатысушылар өздеріне тиесілі міндеттемелерді ерікті түрде орындауы тиіс. Сонымен қатар, өмірде басқа да жағдайлар кездесуі мүмкін, яғни борышқор өзіне тиесілі міндеттемені орындамауы немесе мардымсыз орындауы мүмкін.
Осыған байланысты неси беруші мен борышқордың арасында түсініспеушілік туындауы ықтимал. Аталған салдар қатысушылардың мінез-құлқына дұрыс әсер ету үшін міндеттемені орындауда заңда немесе шартта оның орындалуын қамтамасыз ету тәсілдерін кеңіне талдау және де жан-жақты қарастыру.
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі» Жалпы бөлімі
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі» Ерекше бөлімі
3. . Қазақстан Республикасының Конституция
4. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы: / Оқу құралы (Жалпы бөлім) // Жауапты.ред. Г.И.Тулеугалиев, К.С.Мауленов. – Алматы: Данекер, 1999.
5. Жайлин Г.А. Обязательства в гражданском праве//Казахстан 2030 - пробле¬мы совершенствования деятельности правоохранительных органов (Мате¬риалы научно-практической конференции). – Алматы: НИиРИО Академии МВД Республики Казахстан, 1999
6. Басин Ю.Г. Избранные труды по гражданскому праву. – Алматы: Аділет, 2003.
7. Гражданское право. Учебник. Часть 1 / Под ред. А.П. Сергеева, Ю.К. Тол¬стого. – М.: «Проспект», 1997.
8. Гражданское законодательство Республики Казахстан: Статьи, комментарии, практика Вып. 7. – Алматы: ВШП «Адшет», 1999.
9. Суханов Е.А. Гражданское право. Т. 1. – М.: Бек, 1993.
10. Гражданское право. Ч.1 / Под ред.Н.Д. Егорова, А.П. Сергеева. М., 1997.
11. Ынтымақов С.А. Азаматтық құқық, практикум (жалпы және ерекше бөлім). – Алматы, 2006.
12. Диденко А.Г. Гражданское законодательство Республики Казахстан- толкование и комментирование. Выпуск 5. – А., 2001.
13. Құқық негіздері Қ.И.Оспанов. Алматы: Жеті Жарғы, 2006.
14. Гражданское право Республики Казахстан. академический курс. Т.1 // Под ред. М.К. Сулейменова, Ю.Г. Басина. – А.: Жеті жарғы, 2003.
15. Шаруашылық серіктестік және қоғам : ішкі фирмалық қызметті құқықтық реттеу. Кашанина Т.В М.,1995.
16. Гражданское право. Часть вторая. Учебное пособие / Под ред. И.А. Еремичева.М., 1999.
17. Жайлин Г.А. Гражданское право, учебное пособие (часть общая). – Алматы: Дәнекер, 1999 ж.
18. Покровский Б.В. Избранные труды по гражданскому праву / Предисловие Сулейменов М.К., Алиханова Г.А., Ихсанов Е.У. / Сост. Сулейменов М.К. Серия «Классика казахстанской цивилистики». – Алматы: НИИ частного права КазГЮУ, 2003.
19. Басин Ю.Г. Избранные труды по гражданскому праву. / Предисловие Сулейменов М.К., Ихсанов Е.У. / Сост. Сулейменов М.К. Серия «Классика казахстанской цивилистики». – Алматы: АЮ – ВШП «Әділет», НИИ частного права КазГЮУ, 2003.
20. Рафиева Л.К. Обязательство в гражданском праве. – М, 2000.
21. Гражданское право: Курс лекций. Учебное пособие. /Отв. Ред. О.Н. Садиков. - М.: Изд-во БЕК. Ч. 2:Обязательственное право. - 1997. –687с.
22. Советское гражданское право: в 2 ч. Учебник. /Отв. Ред. В. Т. Смирнов. –2-е изд., перераб. и доп. - Л.: Изд-во ЛГУ. Ч. 1, 1982.- 414с.
23. Советское гражданское право: в 2 ч. Учебник. /Отв. Ред. О. А. Красавчикова. –3-е изд., перераб. и доп.-М.: Высшая школа, 1985.- 544с.
24. Советское гражданское право: в 2 ч. Учебник. /Отв. Ред. В. А. Рясенцев. –3-е изд., перераб. и доп.-М.: Юридическая литература. Ч. 1, 1986.- 559с.
25. Павлов В.П. Место гражданско-правовой ответственности в системе имущественных правоотношений вгражданском праве.- С.34-40 //Государство и право.-№1.-М.,1999
26. Шершеневич Г.Ф. Гражданское право Учебное пособие (Особенная часть). – М.,1997.
27. Брагинский М.И., Витрянский В.В. Договорное право. Т.2. – Москва: Статут, 2003.
28. Илларионовоа Е.А., Б.М. Гонгало, В.А. Плетнева. Гражданское право (Общая часть). – М.: «Инфра-М», 1999.
29. Иоффе О.С. Избранные труды по гражданскому праву. – М., 2006.
30. Иоффе О.С. Обязательственное право. – М., 2000.
31. Генкин Д.М. Гражданское право. – М., 2005.
32. Жайлин Г.А. Азаматтық құқық оқулық, I том. - Алматы 2003.
33. Ярошенко К.Б. Жизнь и здоровье под охраной закона. Гражданско – правовая защита личных неимущественных прав граждан. - Москва “Юридическая натура” 1990
34. Лившиц Р.З. Ответственность за повреждение здоровья рабочих и служащих в советском праве // Советское государство и право. – М.: Наука. – 1964. – №5
35. “Честь, достоинство и деловая репутация как естественные блага лиц”//Бюллетень “Законодательство и практика СМИ Казахстана”. - №13 за 2000 год.
36. Базарбаев Б. “Возмещение морального вреда по законодательству РК”. – А., 2005.
37. .
38. “О соотношении понятий нематериальные блага и личные неимущественные права”//“Юрист” журнал рос. изд. 2002г. №7
39. Л. Пак, преп. кафедры гражд. и труд. права юр. фак-та КАРГУ им. Е.А. Букетова. “Право на честь, достоинство и деловую репутацию в системе судебных прав граждан”// Материалы международной конференции Наука и право. - КарГУ им. Е.А. Букетова., 2007.
40. Е.А.Ахтышхан. Қазақстан Республикасында тұрғын үйге меншік құқығын қорғаудың кейбір мәселелері. // «Наука и ее роль в современном мире» Халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары. -Қарағанды.: Болашақ-Баспа, 2009ж
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.................................................................
............................................
1 МІНДЕТТЕМЕНІ БҰЗҒАНЫ ҮШІН АЗАМАТТЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАУАПКЕРШІЛІКТІҢ
ҚҰҚЫҚТЫҚ ТАБИҒАТЫ.......................................
1. Міндеттемені бұзғандық үшін жауаптылық ұғымы, түрлері...........
2. Міндеттемені бұзғандық үшін жауаптылықтың формасы...............
3. Міндеттеменің өзгертілуі және ... ... ... ... бұзғаны үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілік ....
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АЗАМАТТЫҚ ЗАҢНАМАСЫ ... ... Жеке ... ... зиян ... туындайтын азаматтық-
құқықтық
жауапкершілік...............................................................
...............
2.2 Азаматтық-құқықтық жауапкершілікті жүзеге асырудағы моральдық
зиянды ... ... және өзге де ... ... байланысты қалыптасатын
азаматтық-құқықтық
жауапкершілік.............................................................
.
ҚОРЫТЫНДЫ...............................................................
.............................
ӘДЕБИЕТТТЕР
ТІЗІМІ......................................................................
.......
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасы өзінің егемендігін және туәлсіздігін алғаннан
бастап өз алдына құқықытық реформа сонің ... ... ... заңнамасында реформа жасау мақсаттарды қойған. Қазақстандын азаматтық-
құқық заңнамасында реформасын іске асырғанда мемлекет 27.12.1994 ж. ... ж. ... ... ... ... Жалпы және
Ерекше бөлімдерін ... [1-2]. ... ... бір неше жыл ... азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің
проблемаларі коп болып, әле шешілген жоқ. Сол себеппен дипломдық жұмыстың
тақырыбы өзектілі тақырып ... ... ... ... өзектілі тақырыпқа жататына тағы да бір
дәлелдемесі бар. ... ... 1995 ж. ... ... шарт еркіндігі, азаматтын құқықтарын қорғау туралы
нормаларды еңгізілді [3]. Нарықтық ... ... ... ... ... Қазақстанда міндеттемелік құқық қоғамдық қатынастардың барған
сайын кең ауқымын реттеп қалыптасуда. ... ... да ... бар ... ... ... алып ... нарықтық экономикаға өту жаңа
міндеттемелер тудыруда, бұрынғыларды өзгеріске ... ... ... сол - ол ... ... да, ... ... қандай да бір қатынастардың (қорғаушы
міндеттемелер, міндеттемені ... үшін ... ... ету) ... да реттейді.
Қазіргі таңда Қазақстанда міндеттемелік құқық қоғамдық ... ... кең ... ... күн ... ... ... Ептеп болса да
маңыздылығы бар барлық қоғамдық институттардың өзгеруіне алып ... ... өту жаңа ... ... ... ... ... қатынасқа қатысушылар өздеріне тиесілі міндеттемелерді
ерікті түрде орындауы тиіс. ... ... ... ... да жағдайлар
кездесуі мүмкін, яғни ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Осыған байланысты неси беруші мен борышқордың арасында түсініспеушілік
туындауы ықтимал. Аталған ... ... ... дұрыс әсер
ету үшін міндеттемені орындауда заңда немесе шартта оның ... ету ... ... ... және де ... ... ... реттелуін қарастыруі ұазырғы
жағдайда өте маңызды деп ойлаймын. Қазіргі таңда ... ... ... басқа азаматтық құқық қатысушыларға зиян келтіріп
жатыр. Сол себеппен сотта өте көп азаматтық іс жүргізіліп жатыр.
Қазақстан Республикасындағы ... және ... ... ... қалыптасуы, азаматтық-құқық ... ... ... іс ... ... бір ... ... тудырып отыр.
Осындай мәселелерді шешу үшін Қазақстан Республикасының Үкіметі жыл
сайын ... ... ... ... ... ... ... ретінде тиісті жағдайда жауапкершілікке тартуға туралы
бағдарламасын жасап келеді.
Қазақстан Республикасы өзінің егемендігін және ... ... ... ... ... ... азаматтық-құқық заңнамасына
зиян келтіру салдарынан туындайтын міндеттемелер туралы нормалар еңгізілді.
Сол нормалар бойынша міндеттеме субъектісі ... ... ... ... және зиян ... ... ... өзге де, заң бойынша жауап
берушілер болып есептеледі.
Міндеттеме дегеніміз - мүліктік ... ... ... оған ... бір тарап (борышкер) екінші тараптың (несие берушінің)
пайдасына мүлікті беру, жұмыс орындау, қызмет көрсету ... ... ... ... не белгілі бір әрекеттен бас тартуға міндеттенеді.
Міндеттемені бұзғандық үшін жауапкершілік, бір ... ... түрі бола ... тағы да, азаматтық-құқықтық
жауапкершіліктің бір түріне жатады, ол ... ... ... ... ... ... міндеттерді немесе оған ... ... ... түрінде мемлекеттік мәжбүрлеумен қамтамасыз
етілген қосымша ... ... ... ... ... ... ... арнайы құқық қорғау шараларын қолдану деп
анықталады.
Міндеттемені бұзғандық үшін ... ... бір ... ескерілген , азаматтық құқықтық жауапкершілік туралы негізгі
ережелер таралады, оларға – жауапкершіліктің болуының ... ... ... міндеттемелік құқықтарды қорғауға қолданылатын белгілі
бір санкциялар құрамы бойынша ерекшелік жатады.
Міндеттемені бұзғандық үшін ... және ... үшін ... ... жататын санкциялар туралы мәселені
қарағанда міндеттемені бұзғандық үшін жауапкешілік жүктеу міндеттемелік
субъективтік ... ... ... ... бірі ғана ... керек. Бұл, қорғау, сонымен қатар , ... және ... мен де ... асырылуы мүмкін.
Міндеттемені бұзғандық үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілікке
топтастыру әртүрлі ... ... ... Борышкерге
міндеттемені бұзғаны үшін қолданылатын санкциялар бойынша ... ... ... Бұл ... ... ... өтеу, тұрақсыздық айыбын төлеу, кепілпұл айыбын төлеу, моралдық
зиянның ... ... және т.б. ... ... ... ... ... тұрақсыздық айыбын төлеу шығындарды өтеу, жауаптылықтың кең
таралған түрі реті
нде, бұрын жан жақты қаралған.
Шығынды өтеу ... ... ... шарасы болып
табылады, ол кез келген субъективтік азаматтық құқықты ... ... және т.б.) ... ... ... ұғымы және азаматтық құқықты қорғаудың шығындарды өтеу ... ... ... бұзудың барлық жағдайларында қолдану
мүмкіншілігі ... ... ... көзделген.
Шығындарды толық өтеу принципі құқықтың бұзылуына байланысты несие
берушіде туындаған нақты залалдың да, және ... ... ... да
өтелуін көздейді.
Жұмыстын мақсаты. Қазақстар Республикасы заңнамасы бойынша шығынның
орнын толтыру азаматтық-құқықтық ... шегі ... ... ... қарастыру дипломдық жұмыстын мақсаты болып табылады.
Жоспарға сәйкес автор есептерді құрастырды:
– міндеттемені бұзғаны үшін ... ... ... ... ... қарастыру;
– міндеттемені бұзғандық үшін жауаптылық ұғымы, түрлерін қарастыру;
– міндеттемені бұзғандық үшін жауаптылықтың формасын қарастыру;
... ... және ... ... ... қарастыру;
– міндеттемені бұзғаны үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілікті қарастыру;
Жұмыстың теориялық негіздері. Қазақстанда және Ресейде бұл тақырыпқа
Б.Б. Базарбаев, ... ... ... ... Л. Пак, Б.В.Покровский, А.П. Сергеев, М.К.Сүлейменов, Ю.К.
Толстой, К.Б. Ярошенко және тағы да басқа ... көп ... ... ... оның көп ... дәлелі бола алады.
Аталмыш жұмыс тақырыбына бірнеше ғылыми еңбектер мен нормативтік
құжаттардың арналуына қарамастан кейбір ... ... ... ... ... ... ... бітіру жұмысы үлкен үш
тарауға бөлініп, аталған мәселелерді көрсете отырып, шешу ... ... ... ... ... орнын толтыру азаматтық-
құқықтық жауапкершіліктің шегі ... ... ... ... ... және ... ... негізінде жазылды.
Сондай-ақ бағамдық жұмыстың жоғарыда аталған мәселелерінің барлығын
терең талқылай отырып, өз тұжырымдамамды ұсынамын.
1 ... ... ЖӘНЕ ОНЫ ... ҮШІН ... ... ... ... – азаматтық құқықтың ең үлкен ... ... ... Азаматтық кодекс көлемінің жартысынан
көбін ... ... ... құқық, интеллектуалдық меншік, мұрагерлік
құқық, халықаралық жеке құқық сияқты ... ... ... құқықтың
бір саласы деп қарауға болады.
Міндеттемелік құқықтың ерекшелігі сол – ол ... ... да, ... ... ... да бір ... ... міндеттемені орындамағандық үшін жауапкершілік, міндеттемені
қамтамасыз ету) бұзылуын да реттейді [4, 145 б.].
Қазіргі Қазақстанда құқық қоғамдық қатынастардың ... ... ... ... күн ... сайын кеңуге. Ептеп болса да маңыздылығы бар
барлық қоғамдық институттардың ... алып ... ... ... жаңа міндеттемелер тудыруда, бұрынғыларды өзгеріске ұшыратуда.
Шарттардың жаңа ... ... ... факторинг, франчайзинг,
форфейтинг, сенімгерлікпен басқару, т.б.). бұл ... ... ... ... ... ... ең бір
тиімді де сенімді аспабы ... ... ... ... белгілі біржақты мәміленің түрі-конкурс-
қазіргі ... ... өзге ... ие ... мемлекеттік меншікті
жекешелендіргенде, жылжымайтын мүліктің ... ... ... ... ... ... ұдайы дамып келеді. Сатып
алу-сату (кәсіпорындарды,жерді, жер пайдалану, жер ... ... ... ... ... ... ... және т.б.), кепілге салу
(ипотека, жер учаскесін, жер пайдалану және жер қойнауын пайдалану құқығын
кепілге салу, т.б.) ... ... ... ... ұшырады [5, 122
б.].
“Міндеттеме” ұғымы әртүрлі мағынада пайдаланылады:
– құқық қатынасы;
... осы ... ... ... (қолхат, квитанция, вексель,чек,
облигация ,мемлекеттік қазыналық міндеттеме).
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 268 ... ... ... ... ... ... сәйкес бір адам
(борышкер) басқа адамның (несие берушінің) пайдасына мүлік беру, жұмыс
орындау ... ... және т.б ... белгілі бір әрекеттер жасауға не
белгілі бір әрекет жасаудан ... ... ал ... беруші борышкердің
өз міндеттерін орындауға талап етуге ... ... ... ... ... ... жоғарыда келтірілген нышандарына сүйеніп оған анықтама
беруге болады: ... ... - ... ... ... ... оған сәйкес бір тарап (борышкер) екінші тараптың (несие
берушінің) пайдасына мүлікті беру, жұмыс орындау, ... ... ... бір ... ... не ... бір әрекеттен бас ... [6, 101 ... ... ... ... ... кейбір сөздер
өз мәнінде берілмеген: «мүлікті беру, жұмысты орындау, ақша төлеу, т.б.»
Мүліктік сипаттағы ... та, ... да ... ... қамтылған. Сонымен
қатар, ақша заттар құрамына мүліктің бір түрі ... ... ... қызмет көрсету сияқты маңызды әрекеттері ... ... ... кодексінің 268-бабында айтылмайды да. Сондықтан да,
былай келтірілген дұрыс болар еді: «Заттар мен ... ... ... ... ... ... ... бір әрекетке бармау міндеті, яғни әрекетсіздік ... ... ... ... ... ... Әрекеттер жасауға
бармау міндеті, әдетте, әрекет ... ... ... болып табылады.
Мысалы, кепіл міндеттемесі бойынша кепіл ұстаушы ... ... ... ... кепілге салынған немесе сақтауға ... ... ... ... егер ... басқадай көзделмеген болса.
1.1 Міндеттемені бұзғандық үшін жауаптылық ұғымы, түрлері
Міндеттемені бұзғандық үшін жауапкершілік, бір ... ... түрі бола ... тағы да, ... бір түріне жатады, ол субъективтік азаматтық құқық
бұзушыға ... ... ... ... немесе оған тиесілі
азаматтық құқықтан ... ... ... ... ... ... ... айыруды жүктеуге бағытталған, субъективтік
азаматтық құқықтарды қорғаудың арнайы құқық қорғау шараларын ... ... [7, 158 ... ... түрі бола ... міндеттемені бұзғандық үшін
жауапкершілік, сөзсіз, қандай да бір теріс ... ... ... ... табылады. Сонымен қатар, міндеттемені бұзғандық үшін ... ... ... ақша ... ... ... қосымша міндеттемемен, не
мүлікке қандай да бір құқықтан айыру түріндегі белгілі бір қосымша мүліктік
айырумен сипатталады, ол тікелей ... ... ... алып ... ... ... ... азаматтық-құқықтық
жауапкершілік сияқты, әрқашанда ... ... ... ... ... арқылы қамтамасыз етіледі. Сондықтан, міндеттемені
бұзғандық үшін жауапкершілікті міндеттемелік ... ... ... ... ... ... немесе оны, өзіне тиесілі
азаматтық құқықтан айыру түрінде , ... ... ... ... ... ... жүктеу деп анықтауға болады [8, 201 б.].
Жауапкершілік қолданудың ... ... ... ... ... ... борышкердің міндетіне жататын кез келген шартын , атап
айтқанда, орындау уақытын, орнын, ... ... ... ... жинақтылығын және т.б. оның бұзуын түсіну керек.
Көлемі, маңыздылық дәрижесі және ... ... ... алғанда
міндеттемені бұзу, әдетте, екі түрге бөлінеді: міндеттемені орындамау, ... ... ... міндеттемені тиісінше орындамау, ... оның ... ... ... да бір жеке ... ... борышкердің тікелей өзінің орындауы елеулі жағдайларға
жататын не ондай орындау заңнама талаптарынан ... ... ... ... ... міндеттемені бұзғандық болып
табылады , ол да ... ... ... негіз болып табылады.
Міндеттемені бұзғандық үшін жауапкершілік ұғымы туралы мәселені
қарағанда жауапкершілікпен негізгі міндеттеменің ара ... ... ... ... ... ... субъективтік азаматтық құқықты
бұзумен байланысты екендігіне қарамастан азаматтық құқықтық ... ... ... ... ... ... көрінеді. Әңгіме
салыстырмалы құқықтардың бұзылуы болған жағдайда, оларға міндеттемелік
субъективтік азаматтық ... ... ... ... ... ... ... алғашқыдан туындайтын қайтара міндеттеме
жүктейді [9, 187 б.]. ... ... мәні ... ... ... ... ... қатынастарының өзінше бір түрі болып ... және ... ... ... ... ... алғашқы міндеттемеден
айырсмашылығы осында.
Міндеттемені бұзғандық үшін жауаптылықтың түрлері. ... үшін ... ... ... ... ... жасалынады.
Шарттың бұзылған міндеттеменің және құқық бұзушының жауапкершілігінің
негізі ... ... ... да ... жүргізуге болады. Бұл
ретте шарттық және ... тыс ... ... ... ... ... , ... бұзушының жауапкершілігінің шегін тараптардың
келісімімен ... ... ... ... бар. ... шарт ... ... жауапкершілігі жатады, мысалы,
сатушының, жалдаушының, ... ... ... ... ... кейбір түрлерін реттейтін нормалары императивтік
міндеттеу көздемеген болса, ... ... ... ... ... ... жауапкершілікті шектеу және т.б. мүмкін
болады. Шарттан тыс жауапкершілік, әдетте, азаматтық құқықтың ... да ... ... ... жағдайын және мәнжайын, борышкердің мынадай
міндеттеме бойынша жауапкершілігін , жауапкершілік ... ... ... және т.б. ... ... ... туындайды. Шарттан тыс жауапкершілікке, мысалы, борышкердің
сыйақы ... ... уәде ... , ... ... ... , негізсіз баюдан және т.б. туындайтын міндеттемелер бойынша
жауапкершілігі жатады [10, 89 ... ... ... үшін ... санкциялар бойынша
жауапкершілік түрлерін топтастыруға болады. Бұл ретте жауапкершілік
борышкердің шығындарды өтеу , ... ... ... кепілпұл айыбын
төлеу, моралдық зиянның орнын толтыру және т.б. ... ... ... ... Бұл жерде тұрақсыздық айыбын төлеу шығындарды
өтеу , жауаптылықтың кең таралған түрі ретінде, бұрын жан жақты ... ... ... төлеу мен шығындарды өтеу жөніндегі
міндеттемелердібұзғандығы үшін жауапкершілігінің айрықша бір түрі ретінде
борышкердің бөтеннің ... ... ... үшін ... ... Бөтеннің ақшасын заңсыз пайдаланғандық үшін АК-ның 353-бабына сәйкес
заңды тұрақсыздық ... ... ... өзге тәртібі заңнамамен
немесе шартпен анықталуы мүмкін . Яғни, міндеттемелердің кейбір ... ... ... не Шарт ... бөтеннің ақшасын заңсыз
пайдаланғаны үшін тұрақсыздық айыбы есептелетін аз ... ... атап ... ... ... ... есептеуге болатын ең
шекті мерзім белгіленуі, не еңшекті мөлшер белгіленуі мүмкін.
АК-ның ... ... ... ... ... ақша міндеттемесін немнгсе оның тиімті бөлігін орындаған ... ... ... ... ... ... қаржылаудың ресми
ставкасы бойынша есептеледі. Сонымен қатар, заңды тұрақсыздық айыбын ... ... сот ... ... талабын талап арыз берілген күнгі
қайта ... ... ... ... ... ... 353-
бабының 1- тармағында бекімін тапқан , заңды тұрақсыздық мөлшерін анықтау
тәртібі туралы ереже, бөтеннің ... ... ... үшін ... немесе шартта тұрақсыздық айыбының өзге мөлшері бөлінбеген
жағдайда , ... ... ... Яғни ... ... ... ... актілерінің ережелерінде немесе шарт талаптарымен тұрақсыздық айыбының
өзге мөлшері белгіленуі мүмкін, атап айтқанда, ... ... ... ... ... одан ... не төмендеу мөлшер
белгіленуі мүмкін.
Бөтеннің ақшасын заңсыз пайдаланғандық үшін тұрақсыздық ... ... ... және ... сәйкес, есептік деп аталады,
және өндірілген тұрақсыздық айыбының мөлшері осындай ... ... ... ... ... борышкер заңсыз пайдаланған адам, сол ақшаны
заңсыз пайдаланудан келген шығындарды тұрақсыздық ... ... ... ... ... ... ... құқылы [11, 56 б.].
Моральдық зиянның орнын толтыру жеке мүліктік емес құқықтарға
арналған ... ... ... зияннан туындайтын мәнжайларға арналған
тарауда жан-жақта қаралған.
Моральдық зиян дегеніміз жәбірлеушінің ... ... ... ... ... ... нәтижесінде басынан өткізген дене
және көңіл күйзелісі ... ... ... таба ... көңілінің
қынжылуы, құлазуы және т.б.) Моральдық зиян ақша түрінде өтеледі. Моральдық
зияның орнын толтырғанда өзіне ... ... ... ... субъективтікбағалануы да , жәбірленушінің дене және ... ... ... ... де ... сұғу
нысанына айналған игіліктің ... ... ... ... , ... мәліметтердің сипаты және таралған
өрісі, жәбірленушінің өмір сүру ... және ... ... ... басқа
да мән-жайлар). Шығындарды өтеу мен моральдық зияндық ... ... ... болсақ , АК-ның 352-бабына сәйкес, ... ... ... келген зияннан тысқары өтеледі.
Борышкер жағындағы адамдар көп болса, олардың ... бөлу ... ... қарай үлесті, ортақтастық және
субсидиялық жауапкершілік болып келеді. ... ... ... ... ... 269-бабының 2- тармағында көзделген.
1.3 Міндеттеменің ... және ... ... ... ... ... тұжырымдалған заңды негізі не? Біз оны
қалай түсінеміз? Бұл туралы Азаматтық кодекстің 268-бабында: "Міндеттемеге
сәйкес бір адам ... ... ... ... ... пайдасына мүлік
беру, жұмыс орындау, ақша төлеу және т.б. сияқты белгілі бір ... не ... ... ... ... міндетті, ал несие беруші
борышқордан өз ... ... ... ... ... ... беруші
борышқордан атқарылғанды қабылдауға міндетті", - деп атап көрсетеді. Демек,
міндеттеме – азаматтық құқықтық ... бір ... Ал, ... ету мен
міндеттеме несие беруші мен борышқорға өзара жауапкершілік жүктейтін екі
жақты құқықтық қатынасқа ... Екі ... ... ... ... ... ... – талап ету (белсенді жағы), борышқор жағынан алып
қарағанда-міндеттемелік (бәсең жағы) болып есептеледі.
Заңгердер: талап етуді ... ... деп ... Бұл - ... құқықтық қатынас ақыр ағына дейін жеткізілгенше жауапкершілекке
шақыруға, яғни, ... ... ... ... сөз. Басқа да азаматтық құқықтық
қатынастар сияқты, міндеттеменің де өзіндік құрамдас бөліктері болады: олар
– субъект, мазмұн және объект.
Ал, ... ... ... кімдер? Бұл туралы Азаматтық
кодексін тағы да сол ... ... ... ... "міндеттеменің
субъектілері: борышқор мен несие беруші" деп жазылған. Осы екі субъектіге
нақтылы анықтыма беретін болсақ, борышқор – ... бір ... ... ... ... одан түрлі себептерге байланысты бас тарта тұратын
жақ; несие беруші – борышқордан мойнындағы міндеттемесін ... ... жақ. Егер заң ... ... ... бұлар – азаматтар,
заңды тұлғалар және мемлекеттің міндеттеме тараптары деген сияқты өзіндік
аталарымен нұсқаланады.
Азаматтық ... ... ... ... ... ... борышқор
ретінде міндеттемеге бір мезгілде бірнеше адам қатыса алады. Мұның аты көп
тұлғалармен жасалған міндеттеме. Мұндай жағдайда, Азаматтық ... ... ... ... ортақтасқан немесе субсидиялық
(жәрдем берушілік) міндттеме пайда болады.
Бұл секілді міндеттемелермен, негізінен ... ... жеке ... ... ... құқығындағы мүлікті сатқанда, бірнеше жеке ... ... ... ... ... ... ... бірнеше кісі
басқа біреуге зиян келтіргенде және т.б. ... ... ... ... болмасын, аталған жағдайлардың бәрінде де сол мәмілеге
кіріскен адамдар немесе басқа біреуге ... зиян ... ... ... ... ... ... қатынастарына түгелімен не борышқор,
не болмаса, несие беруші ретінде қатысады.
Егер міндеттемеде бірнеше тұлға ... ... ... болса,
міндеттемеде бірнеше тұлға борышқор ретінде көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... немесе ортақ
(бірлескен) болуы мүмкін.
Үлестік міндттеме борышқордың әрқайсысы тек өзі үшін жауап береді, ал
несие берушілердің ... ... тек ... тиесілі ғана үлесті
талап етуге ... ... ... ... ... ... толық өтеген
борышқор үшін тоқтатылады да, өтемеген басқа борышқорлар үшін ... ... [16, 122 ... ... ... ... кодекстің 287-бабына сәйкес,
борышқордан міндеттемені толық атқаруды талап ... ал ... оны ... атқаруға міндетті. Осындай көп жак қатысатын
міндеттемені ортақтасқан ... деп ... ... үш түрі болады:
1) бір несие беруші мен бірнеше борышқорлар ...... бір ... мен ... ... ... – ортаққан талап етуші;
3) бірнеше несие берушілер мен бірнеше борышқолар қатысқаны –аралас
ортақтасу, - делінеді.
Егер ... ... ... ... заң ... ... сонымен бірге, міндеттеменің мәні бөлежарып анық қаланбаса -
ортақтасқан міндеттеме немесе ... ... ... ... қызметпен байланысты міндеттеме бойынша берушінің
талаптары, егер заң ... ... ... ... ... - ... ... болып табылады.
Несие беруші ортақтасқан міндетті барлық борышқорлардан да, ... ... кез ... де сондай-ақ түгелдей де, ... ... ... етуге құқылы. Ортақтас борышқорлардың біріне қанағаттанбаған
несие беруші алымдарын оламдарын олардың қалғандарынан талап ... ... бар [17, 166 ... ... ... ... орындалғанға дейін міндетті болып
қала береді.
Борышқорлардың бірінің ортақтас ... ... ... ... ... алдындағы міндеттерінен босатады.
Талаптар ортақ болған жағдайда ортақтас несие берушілердің кез келгені
борышқорларға толық көлемінде талап ... ... ... ... дегенді түсіндіре кетелік, яғни борышқор
өзінің алған негізі міндеттемесіне орай атқаруға тиісті әрекетін мезгілінде
орындай ... ... ... борышқорға жүктеді [18, 105 б.]. Мысалы,
субсидиялық міндеттеме ... ... ... ... ... мүлігінің жетімсіздігіне банкротқа ұшыраған
ондай заңды тұлғаның аурытпалығын негізгі қоғам көтеріп алады.
Міндеттеме жүзеге асуы ... оның ... ... ... ... Яғни ... қатынасқа бұрынғы несие берушінің
орнына жаңа ... келе ... ... ... ... орнын
кейінгісі басады. Бұл жағдай жалпы құқық қабылдаушылық (әмбебап) негізінде
жүзеге асады. Мысалы, ... ... ... ... ... мұрагерлікпен
ауысқанда мұндай мәселе көрініс береді. Құқық қабылдау кезінде ... ... ... мен ... ... ауысады, сондықтан да
сондай құқықтарының біріне нақты міндеттемесі де ... [19, 233 ... ... тұлғаны ауыстыруға жеке құқық қабылдаушылық
жағдайында ... ... яғни ... бір ... ... ... да бір
міндет өткен кезде беретін тұлғаның басқа ... ... ... ... ауысуы мұндай ... ... ... ... ... бұл ... етуді беру шарттары мен борыштың ауысуы
деп аталады (АК-тің 339-347 және 348-баптары).
Несие берушіге талап етуді басқа адамға ... жол ... ... ... ... талап ету құқығы келісім шарт арқылы жүзеге
асады. Мысалы, қарыз беруші өзі бір жаққа ұзақ ... ... ... алушыдан алған қарызды қайтаруды талап ету құқығын қалдыратын. Талап
етуді біреуге (мұны цессия деп атайды) ... ... ... ... ... ... және т.б. ... Сонымен бірге талап етуді беруді
жүзеге ... ... ... ... ереже болады. Несие берушінің жеке
басына қатысты талап қоюы цессияның аясына кірмейді. Несие ... ... ... ... ... атап ... ... жөніндегі және
азаматтың өміріне немесе денсаулығына келтіріген зиянның орнын ... ... ... ... ... жол ... ... 340-
бабы).
Несие беруші құқықтарының басқа адамға ... ... егер ... ... ... ... ... борышқордың келісімі талап
етілмейді (АК-тің 339-бабы 2-тармағы).
Дейтұрғанмен талап етуді беру шарты жасалғанда бұл еске салынуы ... ... ... ... ... ... ... жөнінде борышқорға
жазбаша түрде хабарланбаса, жаңа несие беруші осыдан туындайтын өзіне
қолайсыз салдарға ... ... Бұл ... ... несие берушіге
міндеттемені орындағаны тиісті несие ... ... ... ... ... ... ... заң құжаттарында немесе шартта өзгеше көзделмесе, бастапқы несие
берушінің құқығы жаңа несие берушіге құқықтың ауысуы ... ... ... сондай жағдайларда аусады [20, 14 б.]. Атап айтқанда, жаңа несие
берушіге ... ... ... ... сондай-ақ басқа да
құқықты, соның ішінде ... ... ... ... ... етуге
байланысты құқықтар (АК-тің ... ... ... ... ауысқанына дәлелдемелері өзіне табыс еткенше жаңа несие ... ... ... ... 342-бабы 1-тармағы).
Талап етуді басқа адамға берген несие беруші оған талап ету құқықтарын
куәландыратын ... ... және ... ... ... үшін маңызы бар
мәліметтерді хабарлауға міндетті (АК-тің 342-бабы 2-тармағы).
Борышқор міндеттеме жөніндегі құқықтардың жаңа несие ... ... ... олар кезінде бастапқы несие ... ... ... жаңа несие берушінің талаптарына қарсы қоюға құқылы (АК-тің
343-бабы).
Борыштың ауысуы дегенді былай түсінген жөн – ... ... ... ... тұрған арасындағы соңғысының борышты өз мойнына алу жөніндегі
келісім шарты [21, 199 б.]. Борышқордың өз ... ... ... ... ... ... ... ғана жол беріледі (АК-тің 348-бабы).
Бұл ... де, ... ... ... ... кім екендігін білу
маңызды ғой. Сондай-ақ борышқорының тындырысды әрі ... ... ... ... ... ... ... міндеті жанасына айна-қатесіз ауысуы
шарт, жаңа борышқор ... ... ... борышқордың арасындағы
қатынастарға негізделеген қарсылықтарын ... ... ... ... құқылы (АК-тің 348-бабы 2-тамағы). Борыштың ауысуымен бірге үшінші
жақтың тағайындаған кепілі мен ... ... ... күшін тоқтатады. Ол
кепілдік беруші немесе кепіл беруші жаңа борышқор үшін ... ... ... ғана ... ... ... ... мәміленің нысаны жөніндегі мәселе-талап етуді
беру ... ... тиіс ... ... 1 және ... ... ... регрестік (шегерме) міндеттеме ерекше
орын алады. ... ... ... ... ... орындалған
міндеттеме мөлшерінде сол адамға кері ... ... ... регрестік
міндеттеме деп атайды.
Міндеттемелердің өзгертілу және ... ... ... ... ... және ... болып екі түрге бөлінеді. Оқиғалар адам санасына
байланысты емес болса, ... адам ... ... ... ... белсенді іс-қимылдары арқылы жүзеге асырылады. Сонымен қатар,
олар пассивті мінез-құлықтан да ... ... ... ... валюта
құнының түсіп қалуы жатса, әрекеттерге, меншік иесінің өз ... ... ... ... ... [22, 164 ... ... фактілерді құқықты тоқтатушы фактілерден ажырату
керек. Олардың негізгі ... ... ... ... ... ... мәні сақталады, бірақ оның субъектілік құрамы, пәні, т.б.
өзгертіледі. Басқаша айтқанда, егер өзгерістер бір ... ... ... ... ол ... ... болып
табылады. Міндеттемені өзгертудің бір түрі болып ... ... ... ... ... ... ... шарты бойынша теледидар
сатылатын болса, ал кейін сатып алу сату шарты ... ... ... бұл ... ... тоқталмайды. Міндеттеменің тараптары
болып сол адамдар қала береді, тек қана оның пәні мен ... ... бұл ... ... ... ... табылатын шарттың тек қана
жекелеген әлементтері өзгеріп отыр.
Кейбір жағдайларда ... ... ... ... ... ... Бұл мүмкіндік шартта көзделуі ... ... ... ... ... ол ... келісімге келген
кезден бастап күшіне енеді. Бұл жалпы ереже, тараптардың келісімен немесе
заң ... ... өзге де ... ену ... көзделуі мүмкін [23,
144 б.].
Егер міндеттемені бір ... ... ... негізі ретінде
екінші тараптың өз міндеттемелерін елеулі түрде бұзуы болып табылса, ... ... ... тараптан залалдардың орнын толтыруды талап етуге құқылы
[24, 265 б.].
Міндеттемені тоқтату дегеніміз тараптардың міндеттеме мазмұнын құрайтын
құқықтары мен ... ... ... ... ... еркі бойынша пайда болатын жағдайлар ... ... бас ... ... ... ... алу, ... байланысты тоқтатылуы, борышты кешіру);
2) тараптардың еркіне байланысты емес негіздер бойынша міндеттемені
тоқтату (борышқор мен ... ... бір ... болуы, міндеттемені
орындаудың мүмкін еместігі, мемлекеттік орган актісін шығару, азаматтың
өлімі, заңды ... ... ... ... ... ... тоқтатуға тек заңмен
көзделген реттерде ғана жол беріледі.
Міндеттемелерді тоқтатудың негіздерінде құқықты тоқтатушы заңы фактілер
табылады.
Міндеттемені тоқтатудың негіздері Азаматтық кодекстін 367-бабы 1-бөлімі
көзделген. ... ... ... тізімі шекті болып табылмайды.
Міндеттемені тоқтатудың өзге де ... заң ... ... ... мүмкін.
Міндеттемені бір жақты тәртіпте тоқтату болып ... ... ... бас тарту табылады.
Міндеттемені тоқтатуға әкеп соғатын негіздердің ... ... ... ... ... егер міндеттеме қолхат арқылы рәсімделген болса,
несие беруші міндеттеме тоқтатылған жағдайда қолхатқа сол ... ... оны ... ... Егер ... ол ... ... нәтижесінде
борышқорға қайтару мүмкіндігі болмаса, несие беруші ... жаңа ... ... ... әр түрлі негіздері бар ... ... тек қана ең көп ... түрлері көзделген. Практикада
міндеттемелерді тоқтатудың өзге негіздері орын алуы ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға болмайды
деген сөз емес.
Міндеттемені тоқтатудың азаматтық кодексте көзделген тәсілдерін атап
қарастырайық.
Міндеттемелерді ... ... ... ... оны ... ... ... шарт бойынша мердігер ... ... ... ... мүмкін. Осы жағдайда тапсырыс ... ... ... ... қабылдап алуға міндетті болып табылады.
немесе тауар жеткізілімі шарты ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Бұл жерде есеп беру мерзімі болып әр тоқсан
саналады.
Борышқор несие берушінің әрекеттері ... ... ... ... жағдайда несие берушінің одан міндеттеме бойынша
атқарғанын ... ... ... ... ... мүмкіндік болмағаны объективті мән-жайлар
нәтижесінде болуы тиіс. ... ... ... ... ... табылатын заттар азаматтық айналымнан алынып тастаған ... ... [25, 263 ... ... ... ... орындалудың орнына бас тарту
төлемін беру ... ... ... беру және т.б,) арқылы тоқтатылуы мүмкін.
Бас тартудың мөлшерін, мерзімдерін және тәртібін тараптар белгілейді.
Міндеттемені тоқтатудың осы негізі шарт ... ... де, ... ... де көзделуі мүмкін.
Міндеттеме мерзімі жеткен не мерзімі көрсетілмей немесе мерзімі ... ... ... ... ... ... ... жатқызу арқылы толық
немесе бөлік бөлігімен тоқтатылады. Есепке жақызу үшін бір тараптың өтініш
жеткілікті болып ... ... алу үшін үш шарт ... ... ... алынатын талаптар қарсы талаптар болуы тиіс. Мысалы,
міндеттеме тараптары біріне бірі міндетті ... ... ... біртектес болуы тиіс. Яғни, талаптар әр түрлі ... ... ... ... ... ... болуы тиіс;
3) екі талап бойынша орындау мерзімі туған болуы тиіс. Мына талаптарды:
– егер тараптардың ... ... ... ... заңды талап мерзімін
қолдануға болса және ол мерзімі өтіп кетсе. ... бұл ... ... ... ... кеткен болып есептеледі;
– азаматтық өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу кезінде. Бұл
талаптар ... ... ... ... ... ... ... өндіріп алу туралы. Бұл талаптар ... ... ... оларды есепке алуға жол берілмейді;
– өмір бойы ... ... ... ... Бұл талаптардың да
ерекшелігі олардың жекелік сипатында отыр;
– заңдарда немесе шарттарда көзделген басқа да ... ... жол ... ... ... ... жатқызуға болмайтындық осы талаптардың
ерекшелігімен, мемлекет үшін ... ... Осы ... ... міндетті тұлғаның, яғни борышқордың өзімен орындалуы тиіс және өзінің
тиісті күйігде орындалуы тиіс, оларды есепке жатқызуға болмайды.
Талап ... ... ... жаңа ... ... талабына қарсы өзінің
бастапқы несие берушіге кері талабын есепке жатқызуға құқылы. Егер талап
борышқор ... ... беру ... хабарды алған кездегі негізден ... ... ... оны ... дейін не ол мерзім көрсетілмесе немесе талап
ету кезімен белгіленсе, ол есепке жатқызылады.
Міндеттеме тараптардың арасында болған бастапқы ... ... ... сол ... ... орындаудың өзге нысанасын
немесе әдісін көздейтін ... ... ... ... [26, 221 б.]. ... ... мен ... келтірілген
зиянды өтеу бойынша міндеттемелерге қатысты жаңғыртылу қолданылмайды. Бұл
ереже де ... ... мен ... ... ең ... қазынасы
деген конституциялық қағиданы растап отыр.
Таратылған заңды тұлғаның міндеттемесін орындау ... ... ... ... ... басқа реттерде, міндеттеме заңды тұлғаның
таратылуына байланысты тоқтатылады [27, 301 б.].
Міндеттемені ... үшін – ... ... формада болады:
шығынды өтеу; тұрақсыздық айыбын өтеу; кепілпұлды жоғалту не кепілпұлдың
қайтарылған ... ... ... сома ... ... мақсатқа жетуге
бағытталған мәміле бойынша алынғанның ... ... ... тәркілеу;
кепілге салынған мүлікке, сондай-ақ ... қалу ... ... ... ... ... ... жоғалту; моральдік залалдың орнын толтыру
және т.б.
Борышкердің немесе ... ... ... ... ... ... және ... қосымша мүліктік айыруды жүктейтін кез келген айрықша қосымша
міндеттеме ... ... үшін ... ... ... ... ... үшін жауаптылықтың көп таралған
түрлеріне шығынды өтеу мен тұрақсыздық айыбын жатқызуға ... [28, ... өтеу ... жауаптылықтың жалпы шарасы болып
табылғанмен, ол кез келген ... ... ... ... ... ... ұғымы және азаматтық құқықты ... өтеу ... ... азаматтық құқықты бұзудың барлық
жағдайларында ... ... ... нақтыланып көзделген. АК-ның 350-
бабына сәйкес, өз міндеттемесін ... ... ... ... ... ... міндеттемені бұзушылықтан болған шығындарды өтеуге
міндетті, яғни ... ... ... ... ... кез ... ... бұзушылықта шығындарды өтеуге жол берілген.
Шығындарды толық көлемде өндіртіп алу мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... толық өтеу принципі құқықтың бұзылуына байланысты несие
берушіде туындаған нақты залалдың да, және ... ... ... ... ... ... деп ... өз құқығының бұзылуына байланысты несие
беруші жұмсаған шығындардың жиынтығы, оған ... не ... ... ... ... да ... берушінің құқығы бұзылмағанда ол дағдылы айналым жағдайында алуы
мүмкін табыстың кемшілігі қолдан ... ... ... деп түсініледі.
Қолдан жіберіліп алынған пайданың мөлшерін анықтағанда несие ... ... үшін ... ... да, сол ... алу ... ... жұмыстары да ескеріледі [29, 56 б.].
Субъективтік міндеттемелік құқық бұзылғанда барлық ... ... ... ... не ... ... тек нақты залалдарды немесе қолдан жіберіліп
алынған пайданы ғана қамтуы мүмкін. ... ... ... ... ... термині де қолданылады, ол нақты құқық бұзудағы шығынды
көрсетеді. Тиісінше, нағыз шығындар ұғымына белгілі бір ... ... тек ... залал, не тек қолдан жіберіліп алынған пайда, не нақты ... ... ... ... ... кіруі мүмкін. Мысалы, заң
актілерінде немесе шартта шектеулі ... ... ... нақты
шығындардың сомасы борышкерден өндіріп алуға болатын шығындардың мөлшерінен
асып түсуін мүмкін.
Жауапкершілік шарасының тағы бір кең ... түрі – ... ... ... ... егер ... орындамағандық үшін тұрақсыздық
айыбы көзделсе, онда ... ... ... ... ... ... ... заңнамада немесе шартта мынадай жағдайлар көзделуі мүмкін:
тек тұрақсыздық айыбы ғана ... ... ... ... тұрақсыздық
айыбына үстеме өндірілуі мүмкін; несие иесінің ... ... ... ... не ... ... ... [30, 142 б.].
Міндеттемені бұзғандық үшін жауапкершіліктің ... өтеу ... ... ... сияқты шараларын қарағанда бұл шаралардың
боышкерді міндеттемені заттай ... ... ... шаралармен ара
қатынасы, яғни жауапкершіліктің міндеттемені заттай орындаумен ара қатынасы
туралы ... ... өту ... ... міндеттеме орындалмаған жағдайда тұрақсыздық айыбын төлеу
және шығындарды өтеу, жалпы ереже бойынша, АК-ның 345-бабының 3-тармағына
сәйкес, ... ... зат ... орындаудан босатады. Шығындар
құрамына бұл жағдайда несие берушінің міндеттемені борышкердің есебінен
үшінші жақтың орындауына ... ... ... да ... ... ... б.]. Тиісінше орындалмаған жағдайда, жалпы ереже бойынша, заң актісімен
немесе шартпен ... ... ... ... Мысалы, бірқатар
жағдайларда тұрақсыздық айыбын төлеуді және шығындарды өтеуді несие ... ... ... егер рынокта сондай тауар болмаса немесе
ондай қызмет көрсетілмесе, не міндеттемеде теңдесі жоқ немесе ... ... қиын өте дара – ... бір затты жасау көзделсе, атап айтқанда
міндеттеме нысаны жылжымайтын мүлік объектісі болып табылса.
1.4 ... ... үшін ... ... бұзғандық үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілікке
топтастыру ... ... ... ... ... оның ... суьектілері, құқық бұзушыға
қолданылатын шара мен оның сипаты бойынша айыруға ... ... ... ... және ... тыс деп бөлінеді.
Шарттық жауапкершілікке шарт бойынша контрагенттің жауапкершілігі
жатады, ... ... ... ... жауапкершілігі. Егер,
азаматтық заңнаманың міндеттеменің кейбір түрлерін реттейтін нормалары
императивтік міндеттеу көздемеген болса, ... ... ... ... ... өзгерту, жауапкершілікті шектеу және
т.б. мүмкін болады [32, 222 б.].
Шарттан тыс жауапкершілік, ... ... ... ... да ... ... ... жағдайын, борышкердің мұндай міндеттеме бойынша
жауапкершілігін, жауапкершілік шектерін, құқық ... ... ... ... ... ... арқасында туындайды. Шарттан тыс
жауапкершілікке, мысалы, борышкердің сыйақыға көпшілік алдында уәде
беруден, ... ... зиян ... негізсіз баюдан және т.б.
туындайтын міндеттемелер ... ... ... ... ... үшін қолданылатын санкциялар бойынша
жауапкершілік түрлерін ... ... Бұл ... ... шығындарды өтеу, тұрақсыздық айыбын төлеу, моральдық зиянның
орнын толтыру және т.б. жөніндегі жауапкершілігі сияқты түрлерге ... ... ... көп ... ... ... ... заң актілерінің нормаларында борышкер жағындағы ... ... ... ... ... ... яғни ортақтас
міндеттеме белгіленуі мүмкін. Осыған орай, борышкер жағындағы әрбір ... ... де ... ал ... беруші ол адамдардың әр
қайсын толық ... ... ... үшін ... тартуға құқылы
[34, 15 б.]. Әрине, борышкер жағындағы адамдардың біреуінің ... не оны ... ... ... тарту басқа адамдарды несие
беруші алдындағы міндеттемеден босатады. Ортақтас борышкерлердің біреуінен
жауаптылықтың сомасын ала ... ... ... ... бөлікті ортақтас
борышкерлердің кез келгенінен талап етуге ... ... ... көп ... ... ... шартында
немесе актілерінің нормаларында негізі борышкер ... ... ... ... ... бірінші кезекте қойылу тиіс.
Несие берушінің міндеттемелік құқығын борышкердің лауазымды адамы болып
табылатын адамның, не борышкермен еңбек қатынасын жасаушы адамның ... ... ... айрықша түрге – борышкердің өз қызметкерлерінің
әрекеті үшін жауапкершілігі деп ... ... ... ... ... ... қатынасында тұрған адамдардың әрекеттері борышкердің
өзінің әрекеттері деп саналады. Ал, борышкердің жауапкершілігінің мұндай
түрін бөліп алу ... ... ... немесе оның қызметкерлері
болғанмен, борышкердің ... ... ... ... мен қызметкерлерінің ... ... ... ... яғни бұл ... өз ... және өз ... жүзеге асыратын әрекеттері бойынша өз ... ... үшін ... [36, 45 ... берушінің міндеттемелік құқығын борышкердің несие ... ... ... байланысты, не оған байланысты емес
себептермен шарттық байланыста тұрған адамдардың ... ... ... ... ... ... да, бірақ борышкердің осы шарттың ... ... ... ... берушінің құқығын ... ... түрі – ... ... ... ... ... туындайды. Жалпы ережеге сәйкес, міндеттеме ... ... ... ... ... ... жүктеледі.
Үшінші жақтың борышкер алдындағы, оның ... ... ... ... ... ... беруші алдындағы міндеттеменің орындалмауына
және орындаудың ... ... ... ... қандай да бір өзге
міндеттемелері АК-ның 363-бабының 1-тармағына сәйкес өзіне ... ... ... емес ... ... ... әсер ... себебі борышкердің үшінші жақпен өзара
қатынасы оның несие берушімен қатынастары өрісінен ... ... ... ... ... ... ... мыналар:
1) бұзушының құқыққа қарсы қылығы;
2) залалдың немесе шығынның болуы;
3) ... ... ... пен зиян әкелген салдарлар арасында ... ... ... ... ... болуы.
Жауапкершіліктің жалпы шарттары, әдетте, екі топқа топтастырылады:
құқық бұзушылықтың объективтік және ... ... Бұл ... жақтың әлементтеріне: құқыққа қайшы қылық; іс-әрекеттің зиян
әкелген нәтижелері; іс-әрекет пен зиян әкелетін нәтиже арасындағы ... ... ... ... ... ... ... АЗАМАТТЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ
ЖАУАПКЕРШІЛІК ЕРЕКШЕЛІГІ
Азаматтық-құқықтық қорғау тәсілдері азаматтардың құқығымен реттелетін
мүліктік емес игіліктер мен ... ... ... ... Мүліктік емес игіліктер мен құқықтарды қорғау тәсілдері ... ... ... ... емес ... мен ... құқық
бұзушының кінәсіне қарамастан қалпына келтіруге ... ... ... емес ... мен ... қорғалған кезде азаматтық құқықтарды
қорғаудың әр түрлі нысандары және түрлері қолданылады. ... ... ... ... және түрлері бұзылған мүліктік емес
игіліктер мен құқықтарға және құқық ... ... сай ... ... құқықтарды тану, құқық бұзатын әрекеттерді тыю, залалдарды
өтеу, моральдық зиянды ... ... емес ... мен ... негіздері және тәсілдері жеке ... ... ... ... байланысты болады [35, 20 б.].
Заңмен көзделген қорғау ... ... емес ... ... ... ... ... өзі таңдайды. Егер жеке тұлғаға ... ... ... емес ... ... ... тапсырса немесе
қорғау тәсілдері заң негізінде берілетін болса, онда осы тұлғалар ... ... ... ... ... асырадыжәне оның өкілі болып
табылады.
Мүліктік емес игіліктер мен құқықтардың иегері қайтыс болған жағдайда,
олардың ... ... ... өтуі ... ... ... 187-бабының нормаларына сәйкес талап қою
мерзімі заң ... ... ... ... ... ... емес өзіндік құқықтарды қорғау туралы талаптарға қолданылмайды.
Ендеше мүліктік емес игіліктер мен ... ... ... ... ... ... қарастырайық.
Ар-намысты, қадір-қасиетті және іскерлік беделді ... ... ... құқығы болып табылады. Осы категориядағы істер
азаматтардың, ұйымдардың және ... ... ... өзге де ... ... ... үшін арыз ... бойынша қозғалады. (ҚР АІЖК 56-
бабы).
Сонымен бірге азаматтар және заңды тұлғалар ... ... ... және ... беделін заңға қайшы келмейтін тәсілдерін және ҚР
конституциясының 18, 34, 75, 76 баптарына ... сот ... ... жеке және ... ... бұзылған құқықтарды қорғаудың әр түрлі
негіздерін және тәсілдерін белгілейді.
ҚР ... ... ... ... және ... туралы" ҚР Заңының 19-бабының 1-бөліміне ... ... ... ... ... ... қадір-қасиетіне немесе іскерлік беделіне кір
келтіретін мағлұматтарды, егер ондай мағлұматты таратушы адам ... сай ... ... ... сот ... ... шығаруды талап
етуге құқылы, яғни мынадай ... ... ... жеке және ... ... ар намысына, қадір-қасиетіне және іскерлік
беделіне кір келтіретін;
2) жауапкерлермен таратылған;
3) шындыққа сай келмейтін ... ... ... мен заңды тұлғалардың ар-намысын, қадір-
қасиетін, ... ... ... жөніндегі заңдардың қолданылуы ... 18 ... ҚР ... Соты ... №6 ... ... әр-қайсысына түсініктеме берілді.
2.1 Жеке тұлғаға келтірілген зиян ... ... ... ... ... ... моральдық принциптері ... ... ... ... жекелеген азаматтардың немесе ұйымның
ар-намысы мен қадір-қасиетін кемсітетін, шындыққа сай келмейтін ... ... ... ... табылады.
Ар-намысқа, қадір-қасиетке және іскерлік беделге кір ... ... ... ... құралдарын пайдаланып, оларды
баспасөзде жариялауды, радио, теледидар арқылы хабарлауды, әр ... ... ... немесе ең болмағанда бір адамға ... және өзге ... ... ... ... ... [36, 44 ... Азаматтық кодексінің 143-бабы бұқаралық ақпарат ... кір ... ... ... ... арнайы тәртібін
белгілейді: олар сол бұқаралық ақпарат құралдарында теріске шығарылуы тиіс.
ҚРАК 143-бабында көрсетілген ... ... сот ... ... ... ... ... қаулыларында және өзге де ресми
құжаттарда болатын мәліметтерді теріске шығарудың заңмен өзге ... заң ... ... ... ... ... қорғау үшін сотқа шағымданған тұлға тек қана кір келтірмейтін
мәліметтердің таратылғандығын дәлелдеу керек, ал осы ... ... ... жауапкер дәлелдейді.
Өзге реттерде теріске шығарудың тәртібін жалған мәліметтердің ... ... сот ... Азаматтық кодексінің 143-бабының 3-тармағына сәйкес бұқаралық
ақпарат құралдары азаматқа ... ... ... ... ... ... заңды мүдделеріне нұқсан келтіретін мағлұматтар
жарияласа, олар сол ... ... ... өз ... ... құқылы.
Ар-намысына, қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне кір келтіретін
мәліметтерді ... ... ... ... ... Егер де ... ақпарат құралдарында таратылған мәліметтерді ... ... ... онда сол бұқаралық ақпарат құралдың авторы және ... ... ... ... ... ... де, жауапкер ретінде сол бұқаралық
ақпарат құралдың редакциясы болып саналады. Егер де, ... ... ... ... ... болып табылмаса, онда сол бұқаралық ақпарат
құралдың құрылтайшылары ... ... ... ... Азаматтық кодекстің 141-бабыны 1-тармағына сәйкес мүліктік емес
өзіндік құқықтары бұзылған ... осы ... ... ... басқа, осы Кодекстің ережелері ... ... ... ... бар, яғни ... бұзатын әрекеттердің және зиянның
сипатына қарай осы Кодексте аталған қорғанудың тәсілдері қолданылады.
Сонымен ... ... емес ... мен ... қорғалған кезде
азаматтық құқықтарды қорғаудың әр түрлі нысандары және түрлері қолданылады.
Бірақ азаматтық құқықтарды ... ... және ... бұзылған
мүліктік емес игіліктер мен құқықтарға және құқық бұзышлықтың сипатына сай
келуі тиіс [33, 163 б.]. ... ... ... ... ... тыю, ... ... моральдық зиянды өтеу.
Мүліктік емес игіліктер мен ... ... ... және
тәсілдері жеке немесе заңды тұлғалардың құқықтарының бұзылуына ... ... ... ... ... емес ... ... мен
құқықтарды иеленуші тұлға өзі таңдайды. Егер жеке тұлға үшінші тұлғаларға
өзінің мүліктік емес өзіндік құқықтарды ... ... ... ... заң ... ... ... онда осы тұлғалар құқық беруші
тұлғаның атынан қорғауды жүзеге ... оның ... ... табылады.
Мүліктік емес игіліктер мен құқықтардың иегері қайтыс болған жағдайда,
олардың ... ... ... өтуі ... [38, 13 ... ... кодексінің 187-бабының нормаларына сәйкес талап қою
мерзімі заң ... ... ... ... материалдық емес
мүліктік емес өзіндік құқықтарды қорғау туралы талаптарға қолданылмайды.
Ендеше мүліктік емес ... мен ... ... ... ... ... тәсілдерін қарастырайық.
Ар-намысты, қадір-қасиетті және іскерлік ... ... ... ... құқығы болып табылады. Осы категориядағы істер
азаматтардың, ... және ... ... алатын өзге де тұлғалардың ... ... үшін арыз ... бойынша қозғалады. (ҚР А1ЖК 56
бабы).
Сонымен ... ... және ... тұлғалар өздерінің ар-намысын, қадір-
қасиетін және іскерлік беделін заңға қайшы келмейтін тәсілдерін және ҚР
конституциясының 18,34,75,76 ... ... сот ... ... ... және ... ... бұзылған құқықтарды қорғаудың әр түрлі негіздерін
және тәсілдерін белгілейді.
ҚР Азаматтық кодексінің 143-бабының 1- тармағына және ... ... ҚР ... 19-бабының 1-бөліміне сәйкес азамат немесе
заңды тұлға өзінің арнамысына,қадір-қасиетіне немесе іскерлік ... ... ... егер ондай мағлұматты таратушы адам олардың
шындыққа сай екендігін дәлелдей алмаса, сот ... ... ... ... құқылы, яғни мынадай мағлұматтар теріске шығарылады:
– жеке және заңды тұлғаның ар ... , ... ... ... беделіне кір келтіретін;
– жауапкерлермен таратылған;
– шындыққа сай келмейтін мағлұматтар
“Сот ... ... мен ... ... ... ... ... қорғау жөніндегі заңдардың қолданылуы туралы”
1992ж. 18 желтоқсандағы ҚР Жоғары Соты ... №6 ... ... әр-қайсысына түсініктеме берілді [36].
Ар-намысына, қадір-қасиетіне және іскерлік ... кір ... ... ... ... болып табылады. Егер де шағым
бұқаралық ... ... ... ... ... талап етсе, онда сол бұқаралық ... ... ... ... ... ретінде жауапқа тартылады.
Жариялымның авторы көрсетілмесе де, жауапкер ретінде сол ... ... ... ... ... де, ... ақпарат құралдың редакциясы заңды ... ... онда сол ... ... ... ... ... тартылады.
Кәсіби мінездемелердегі көрсетілген ммәліметтерді теріске шығаруды
талап ететін шағымдарда сол құжатқа қол қойған ... және сол ... ... ... ұйым жауапқа тартылады [39, 215 б.].
Егер де кір келтіретін мәліметтерді таратушы тұлғаның әрекеттерінде
қылмыстың белгілері болса, онда ... ... ... яғни ... ... қылмыстық жауапқа тартуды талап ететін сотқа шағымдануға құқығы
бар. Өйткені ҚР Қылмыстық кодексі ... емес ... мен ... ... нормалар бар [40].
Мысалы, ҚРҚК 129-бабына сәйкес “жала жабу”, яғни ... да ... ... мен ... нұқсан келтіретін немесе оның беделін түсіретін
көрінеу жалған мәліметтер тарату және ҚРҚК 130-бабына сәйкес “қорлау”, яғни
басқа да ... ... мен ... ... әдепсіз түрде кемсіту.
Сонымен бірге азаматтық іс жүргізу ... ... ... ... ... қадір-қасиетін және іскерлік беделін қорғау ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаның ар-намысына қадір-қасиетіне және
іскерлік ... кір ... ... ... анықтау мүмкін
болмаса, өзі жөнінде осындай мағлұматтар тараған адам ... ... сай ... деп тану ... ... жолдануға құқылы.
Бірден жауапкерге ар-намысын, қадір-қасиетін және ... ... ... ... қою ... ... ... бұл жағдай біздің
заңнамада қарастырылмады.
Жауапкер ретінде бұқаралық ақпарат құралы болса да, шағымданушы ... ... ... талап қоюға міндетті емес.
Егер бұқаралық ақпарат құралы жалған ... ... ... тартса, онда азамат немесе заңды тұлға теріске шығаруды талап ... ... ... [39, 216 ... ... ... ... орындамаса, сот оған тәртіп бұзғаны үшін
бюджеттің кірісіне өндіріліп ... ... ... ... ... іс жүргізу заңдарында белгіленген тәртіп пен ... ... ... ... бұзушыны сот шешімінде көзделген әрекетті орындау
міндетінен босатпайды.
Бірақ “Бұқаралық ақпарттар туралы ” ҚР ... ... ... кейбір
жағдайларда таратылған жалған мәліметтер үшін бұқаралық ... ... ... ҚР ... ... 951 ... көрсетілгендей зиян
келтірушінің кінәсына ... ... зиян ... зиян ... ... мен ... ... нұқсан келтіретін мәліметтер
тарату арқылы келтірілсе… Аталған заң нормасын ... ... ... ... көзделген өзге жағдайлардан басқа зиян ар-намысына, қадір-
қасиеті мен скерлік беделіне нұқсан келтіретін ... ... ... Азаматтық кодекстің 141-бабыны 1-тармағына сәйкес мүліктік емес
өзіндік құқықтары бұзылған ... осы ... ... көзделген
шаралардан басқа, осы Кодекстің ережелері ... ... ... ... бар, яғни ... бұзатын әрекеттердің және зиянның
сипатына қарай осы Кодексте аталған қорғанудың тәсілдері қолданылады.
ҚРАК 143- бабының ... ... ... ... заңды тұлғаға
қатысты олардың ар-намысына, қадір-қасиетіне немесе іскерлік беделіне кір
келтіретін мағлұматтар ... ... онда олар ... ... ... бірге олардың таратылуымен өздеріне келтірілген залалдың
немесе моральдық ... ... ... ... етуге құқылы.
Сонымен бірге 1992 ж. 18 желтоқсандағы ҚР Жоғары Соты Пленумының № 6
Қаулысының 12-тармағына ... ... ... ... ... кір ... ... мәліметтердің шындыққа сай еместігі және
теріске шығарудың тәртібі ... ... ... ... ... дегеніміз
азаматтың немесе заңды тұлғаның ар-намысын, қадір-қасиетін және іскерлік
беделін кір келтіретін мәліметтерді жұртшылық алдында жалған деп ... ... ... ... ... және ... ... және заңды тұлғалардың ар-намысы, қадір-қасиеті және іскерлік
беделі жоғары деңгейде қорғалады деп айта аламыз.
Өмір мен ... зиян ... ... туындайтын
міндеттемелерді қарастырайық. Қоғамдар адамдар әр ... ... ... зиян ... ... зиян келтіру мүліктік, құқықтық
түрде және тұлғаның немесе заңды тұлғаның қатысуымен болуы мүмкін [40, ... ... ... ... ... түрлі қауіпті заттармен,
жануарлармен, тауар сату, қызмет көрсету немесе қызмет ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Ал аса қажетті жағдайда, яғни зиян ... ... ... ... ... ... қауіпті жою үшін келтірілген зиян ... жою ... ... оны зиян ... тұлға өтеуге тиіс болып
есептеледі. Мұндай жағдайда сот ... ... ... отырып, келтірген
зиянды үлестік тәртіппен зиян келтірушіге немесе үшінші тұлғаға ... ... ... ... да мүмкін [40, 65 б.].
Азаматтық құқықтық қатынас заңды тұлға, азамат өзінің қызметкері өзінің
қызметтік, лауазымдық міндеттерін атқару кезінде келтірген зиянды өтеуде ... ... ... ... ... ... мен өндірістік
кооперативтер өздерінің қатысушылары (мүшелері) серіктестіктің, акционерлік
қоғамның немесе кооперативтің кәсіпкерлік ... ... өзге ... ... ... ... ... келтірген зиянды өтейді.
Азаматтың денсаулығы мен өміріне келтірілген зиян жалпы негізде өтелуге
тиіс. Ол үшін келтірілген зиянның мазмұны ... ... ... оның ... ... болған жағдайлар ең ... ... ... ... ... мен ... ... зиян ең бірінші
азаматтың келтіруге тиісті табысы шағып есептеледі [41, 85 ... ... ... зиян ... ... ... түрін есептейді
(тек біржолғы төленетін төлемдер, отпуск, ақша пособиясы, материалдық көмек
т.б.). Ал қосымша ... ... үшін ... ... ... ... Барлық табыс көлемін жұмыс істеген айларға ... әр ... ... мөлшерін шығарады.
Азаматтың қайтыс болуы салдарынан залал шеккен адамдарға зиянды өтеу.
Азамат қайтыс болғанда оның баласы, ата-анасы, ... 14-ке ... ... ... Зиянның өтелуі:
- 18-ге дейінгі;
- оқушы оқуын бітіргенге дейін 23-ке;
- әйелдің 58-ден асқан, 63 ... ер ... өмір ... ... ... ... ... өтеу туралы ҚР Жоғарғы Сотының 9 июль 1999ж. ... бар ... екі ... одан көп ... ... міндеттеме алдында
жасалған шарттар бойынша орындалады. Бірақ, өмірде әр түрлі себептерге
байланысты міндеттемелер сол ... ... ... ... ... ... Осы ... тараптардың өзара келісім арқылы міндеттемені
өзгертуге жол беріледі.
Міндеттеменің негізгі субъектілері болады. Олар ... ... ... Бұл ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Азаматтық Кодекстің 268-269 баптарында дәлірек негізделіп жазылған...
Міндеттемелік құқық – ... ... ең ... ... қатысты нормалар Азаматтық кодекс көлемінің ... ... ... ... ... қатынастардың барған сайын кең
ауқымын реттеп, күн асқан сайын кеңуге. ... ... да ... ... ... институттардың өзгеруіне алып келген нарықтық экономикаға
өту жаңа міндеттемелер тудыруда, бұрынғыларды өзгеріске ұшыратуда.
Шарттардың жаңа ... ... ... ... ... ... ... т.б.). бұл ... ... ... ... ... ... ең бір
тиімді де сенімді аспабы ... ... ... - ... ... азаматтық құқықтық
қатынас, оған сәйкес бір тарап (борышкер) екінші тараптың (несие ... ... ... ... ... ... көрсету жөнінде белгілі бір
әрекет жасауға не белгілі бір әрекеттен бас тартуға міндеттенеді.
Міндеттемені ... үшін ... бір ... заңдық
жауапкершіліктің түрі бола ... тағы да, ... бір ... ... ол ... ... құқық
бұзушыға қосымша азаматтық құқықтық міндеттерді ... оған ... ... ... ... ... мәжбүрлеумен қамтамасыз
етілген қосымша мүліктік ... ... ... ... ... ... арнайы құқық қорғау шараларын қолдану деп
анықталады.
Заңдық жауапкершіліктің түрі бола тұрып, міндеттемені бұзғандық ... ... ... да бір ... ... ... ... жүктеу
болып табылады. Сонымен қатар, міндеттемені бұзғандық үшін ... ... ... ақша ... ... ... қосымша міндеттемемен, не
мүлікке қандай да бір құқықтан айыру түріндегі ... бір ... ... ... ол тікелей қолайсыз мүліктік салдарларға алып келеді.
Міндеттемені бұзғандық үшінжауаптылық, ... ... ... ... мемлекеттік мәжбүрлеумен немесе сондай
мәжбүрлеумен қорқыту арқылы ... ... ... ... үшін ... ... құқықты бұзушыға қосымша азаматтық-құқықтық міндет жүктеу немесе
оны, өзіне тиесілі азаматтық құқықтан айыру ... , ... ... етілген қосымша мүліктік айырулар жүктеу деп
анықтауға болады.
Негізгі міндеттемені бұзғандық үшін жауапкершіліктен ... ... ... ғана ... бұзушыны қосымша мүліктік айыру салдарына
әкеледі.
Міндеттемені бұзғандық үшін жауапкершілікке белгілі бір ... ... , ... ... ... ... ... таралады, оларға – жауапкершіліктің болуының негіздері мен
шарттары, сондай-ақ міндеттемелік құқықтарды ... ... ... ... ... ... ерекшелік жатады.
Міндеттемені бұзғандық үшін ... ... ... ... ... ... міндеттемені бұзғаны үшін қолданылатын санкциялар ... ... ... ... Бұл ретте жауапкершілік
борышкердің шығындарды өтеу , тұрақсыздық айыбын ... ... ... моралдық зиянның орнын толтыру және т.б. жөніндегі жауапкершілігі
сияқты түрлерге бөлінеді.
Бұл ... ... ... ... ... өтеу, жауаптылықтың кең
таралған түрі ретінде, бұрын жан жақты қаралған.
Борышкердің тұрақсыздық айыбын ... мен ... өтеу ... үшін ... ... бір түрі ретінде
борышкердің бөтеннің ақшасын заңсыз ... үшін ... ... ... ... ... үшін ... 353-бабына сәйкес
заңды тұрақсыздық алынатын мерзімді анықтаудың өзге тәртібі заңнамамен
немесе шартпен ... ... . ... ... ... ... ... ережелерімен не Шарт талаптарымен бөтеннің ақшасын заңсыз
пайдаланғаны үшін ... ... ... аз ... ... атап ... ... тұрақсыздық айыбын есептеуге болатын ең
шекті мерзім белгіленуі, не ... ... ... ... ... тізімі
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі» Жалпы бөлімі
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі» ... ... . ... ... ... ... Республикасының Азаматтық құқығы: / Оқу құралы (Жалпы
бөлім) // Жауапты.ред. Г.И.Тулеугалиев, К.С.Мауленов. – Алматы:
Данекер, 1999.
5. ... Г.А. ... в ... ... 2030 ... ... деятельности правоохранительных
органов (Материалы научно-практической ...... ... МВД ... ... ... ... Ю.Г. Избранные труды по гражданскому ...... ... ... ... Учебник. Часть 1 / Под ред. А.П. Сергеева,
Ю.К. Толстого. – М.: «Проспект», 1997.
8. Гражданское ... ... ... ... ... Вып. 7. – ... ВШП «Адшет», 1999.
9. Суханов Е.А. Гражданское право. Т. 1. – М.: Бек, 1993.
10. Гражданское право. Ч.1 / Под ... ... А.П. ... ... Ынтымақов С.А. Азаматтық құқық, практикум (жалпы және ерекше
бөлім). – Алматы, 2006.
12. Диденко А.Г. ... ... ... ... и ... Выпуск 5. – А., 2001.
13. Құқық негіздері Қ.И.Оспанов. Алматы: Жеті Жарғы, 2006.
14. Гражданское право Республики ... ... ... Т.1
// Под ред. М.К. Сулейменова, Ю.Г. Басина. – А.: Жеті жарғы,
2003.
15. Шаруашылық серіктестік және ... : ішкі ... ... ... ... Т.В ... Гражданское право. Часть вторая. Учебное пособие / Под ... ... ... ... Г.А. ... ... учебное пособие (часть общая). –
Алматы: Дәнекер, 1999 ж.
18. Покровский Б.В. ... ... по ... ... ... Сулейменов М.К., Алиханова Г.А., Ихсанов Е.У. /
Сост. Сулейменов М.К. ... ... ...... НИИ ... права КазГЮУ, 2003.
19. Басин Ю.Г. Избранные труды по гражданскому праву. / Предисловие
Сулейменов М.К., Ихсанов Е.У. / ... ... М.К. ... ... ... – Алматы: АЮ – ВШП
«Әділет», НИИ частного права КазГЮУ, 2003.
20. Рафиева Л.К. ... в ... ... – М, ... ... ... Курс лекций. Учебное пособие. /Отв. Ред. О.Н.
Садиков. - М.: Изд-во БЕК. Ч. 2:Обязательственное право. - 1997.
–687с.
22. Советское ... ... в 2 ч. ... /Отв. Ред. В. ... –2-е изд., ... и доп. - Л.: Изд-во ЛГУ. Ч. 1,
1982.- ... ... ... ... в 2 ч. ... /Отв. Ред. О. ... –3-е изд., перераб. и доп.-М.: Высшая школа, 1985.-
544с.
24. Советское гражданское право: в 2 ч. ... /Отв. Ред. В. ... –3-е изд., ... и ... ... ... 1, 1986.- ... Павлов В.П. Место гражданско-правовой ответственности в системе
имущественных правоотношений ... ... ... и ... ... Г.Ф. ... ... Учебное пособие (Особенная
часть). – М.,1997.
27. Брагинский М.И., ... В.В. ... ... Т.2. –
Москва: Статут, 2003.
28. Илларионовоа Е.А., Б.М. Гонгало, В.А. ... ... ... ... – М.: «Инфра-М», 1999.
29. Иоффе О.С. Избранные труды по гражданскому праву. – М., 2006.
30. Иоффе О.С. Обязательственное право. – М., ... ... Д.М. ... ... – М., 2005.
32. Жайлин Г.А. Азаматтық құқық оқулық, I том. - Алматы 2003.
33. Ярошенко К.Б. Жизнь и здоровье под охраной ... ... ... ... ... ... прав ... - Москва
“Юридическая натура” 1990
34. Лившиц Р.З. ... за ... ... ... ... в советском праве // Советское государство и ... ... ... – 1964. – №5
35. “Честь, достоинство и деловая репутация как естественные блага
лиц”//Бюллетень “Законодательство и ... СМИ ... ... за 2000 ... Базарбаев Б. “Возмещение морального вреда по законодательству
РК”. – А., 2005.
37. .
38. “О ... ... ... блага и личные
неимущественные права”//“Юрист” журнал рос. изд. 2002г. ... Л. Пак, ... ... ... и ... права юр. фак-та КАРГУ им.
Е.А. Букетова. “Право на ... ... и ... ... ... судебных прав граждан”// Материалы международной
конференции Наука и право. - КарГУ им. Е.А. ... ... ... ... ... ... үйге меншік
құқығын қорғаудың кейбір мәселелері. // ... и ее роль ... ... Халықаралық ғылыми-практикалық конференция
материалдары. -Қарағанды.: Болашақ-Баспа, 2009ж

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек тәртібін бұзғаны үшін жауапкершілік5 бет
SA 8000:2001 "Қоғамдық жауапкершілік" стандарты4 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Адамды кепілге алу үшін қылмыстық жауапкершілік29 бет
Азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің шарты және негіздері56 бет
Азаматтық-құқықтық жауапкершiлiк88 бет
Азаматтық-құқықтық жауапкершілік туралы түсінік26 бет
Азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің негіздері мен турлері5 бет
Бастауыш сынып оқушыларын жауапкершілікке үйретуде өзбетінше жұмыстардың маңызы (Әдебиеттік оқу пәнін оқыту әдістемесі бойынша, 3-сынып)55 бет
Есі дұрыстық қылмыстық жауапкершіліктің шарты ретінде80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь