Алгебралық материалды оқытудың педагогикалық негізі

І.Тарау Алгебралық материалды оқытудың педагогикалық негізі
§1.1. Алгебралық материалды оқытудың ролі
§ 1.2 Алгебралық материалдардың түрлері және орны
II тарау Бастауыш сыныпта алгебралық материалдарды оқыту әдістемесі
§2.1 Санды өрнек
§ 2.2 Санды теңдіктер мен теңсіздіктер.
§ 2.3. Айнымалысы бар өрнектер.
§2.4 Теңдеулерді оқыту әдістемесі
§2.5. Бастауыш сыныпта алгебралық материалдарды оқыту іс.тәжірибесі
Қорытыңды
Пайдаланылған әдебиеттер
"Математика-ғылымдар патшасы ал арифметика-математиканың патшасы - деп немістің ұлы математигі Гаусе айтқандай математиканың балалар өмірінде алатын орны ерекше. Математика-тек қана қосу, алу, көбейту, бөлу т.с.с. амалдардың жиынтығы ғана емес, балалардың ойлау жүйесіне, ес процессінің дамуына тікелей әсер ететін ғылым. Сондықтан да қазіргі таңда республикамызда оқыту мазмұны жаңартылып жаңа оқу оқулықтары енгізіледі. Демек оқулық құрылымы өзгеше, философиясы жаңа оқулықта "дамыта оқыту" жүйесі қарастырылған.
Қазіргі күнгі ғылым психикалық даму қоршаған ортаның санада сәулеленуіне яғни танымдық тәжірибені және әрекетті меңгеруінсе, меншіктенуіне байланысты деп қарайды. Бұл — оқу білім алу деген сөз.
Оқу — адамның психикалық дамуымың формасы, элементі. Кез келген оқыту белгілі бір мөлшерде адамды дамытады. Біз будан ары қарай дамудың алдында журетін, дамуда шешуші роль атқаратын оқыту жайлы сөз етпекпіз.
"Даму ұғымы философиялық сөздікте" ... мөлшерлік өзгерістердің белгілі бір өлшем шегінен шығып, сапалық өзгерістерге айналуы," - деп түсіндіріледі.
"Даму" ұғымымың психологиялық анықтамасы жаңарту процесі, жаңаның өмірге келіп, ескінің жоғалуы деген мағынаны береді. Барлық табиғат құбылыстары сияқты бала психикасыда үнемі диалектикалық жолмен дамып, өзгеріп, бір деңгейден екінші деңгейге өтіп отырады. Ғалымдардың зерттеулері баланың даму процесіне 3 түрлі күш пен 3 түрлі фактордың қатысатындығын дәлелдейді.
1. М.А. Бантова, Г.А. Бельтюкова және т.б. "Бастауыш кластарда математиканы оқыту методикасы" Алматы. "Мектеп"-1978
2. М.А. Бантова, Г.В.Бельтюкова "Методика преподавания математики в начальных классах"- Москва: Просвещение, 1984
3. Е.Байдыбекова, Т.Ерғазиева "Есептердің практикалық, танымдық және тәрбиелік мәні" Бастауыш мектеп. 1998, №2
4. Баймұханов "Математика есептерін шығаруға үйрету"- Алматы, 1983
5. О.Т.Бочковская "Решение задач средство развития
мышления учащихся"- Москва: Просвещения, 1984
6. М.И. Моро, А.М. Пышкало "Методика обучения
математике в 1-3 классах"-Москва Посвещение, 1978
7. А.А. Свечников "Решение математических задач в 1-3
классах" Пособие для учителя. - М: Просвещение, 1978
8. О.Сулеев. "1-2 кластарда математиканың кейбір тақырыптарын оқыту әдістері"-Алматы: Мектеп, 1972
9. Ш.Г. Омашев "Мектеп функциялық тәуелділікті оқытужайында"-Алматы: "Мектеп", 1968
10. Т.К. Оспанов "Бастауыш кластарда математиканы оқыту" Алматы: Мектеп 1987.
11. Я.Ф. Чекмарев, В.Т. Снигирев "Арифметиканы оқыту методикасы" Алматы: "Мектеп", 1975
12. С.Н.Лысенкова. Когда легко учиться.- М. Педагогика, 1985
13. П.М.Эрдниев "Обучение математиков начальных
классах"-М.: "Просвещение", 1977
14. Ш.А.Амонашвили, С.Н.Лысенкова, В.Ф.Шаталов және т.б. "Педагогикалық ізденіс"
15. А.Е.Әбілқасымова, АК.Көбесов, Д.Р.Рақымбек, Ә.С.Кенеш "Математиканың оқытудың теориясы мен әдістемесі" Алматы "Білім" 1998
16. Н.Т. Уткина "І-Ш кластар математикасының қиын тақырыптарын оқып үйрену" Алматы "Мектеп" 1984
17. Н.В.Истомина и др. "Методика преподавания
математики в начальных классах" вопросы частыни методики М, 1988
18. С.Өтемқалиев "Оқушыларды өздігімен тексті есептер шығаруға үйрету" Алматы, 1998
19. Ж.Б. Қоянбаев, Р.М. Қоянбаев "Педагогика" Астана 1998.
20. Б.А.Тұғанбаева Дамыта оқыту технологиялары" Алматы 2000ж.
21. Т.Қ.Оспанов, Қ.Ә.Өтеева және т.б. "Математика" 1-сынып Алматы "Атамұра, 1997ж
22. Т.Қ.Оспанов, Ш.Х.Құрманалина, Ж.Т.Қойынбаев, К.Ә. Ерешева "Математика" 2-сынып Алматы Атамұра 1988ж
23. Т.Қ.Оспанов, Ш.Х.Құрманалина және т.б. "Математика" 3-ынып 1999ж
24. Т.Қ.Оспанов, Б.М. Қосанов және т.б. "Математика" Алматы, "Атамүра" 2000ж
25. Алиева К.С. "Математиканы оқыту әдістемесінен бақылау жүмыстары" Шымкент, 2002ж
26. Истомина Н.В. и др. "Практикум по методике преподавания математики в начальных классах"- Москва Просвещение 1986ж
27. "Бастауыш мектеп" 2001ж, №8 "Санды өрнектер"
28. Сәтімбеков И. "Математиканы қалай қызғылықты өткізуге болады" Бастауыш мектеп- Алматы 1995ж №2
29. Тоқтабаянова Г. "Математика сабағын өткізудің ерекшеліктері" Бастауыш мектеп 1997ж №2
30. Ерешова Г. "Оқытудың тиімді әдістерін тандау" Республикалық XXIV педагогикалық оқулардың материалдары - Алматы Мектеп 1990ж 32-33 бет.
        
        І-Тарау Алгебралық материалды оқытудың педагогикалық негізі
§1.1. Алгебралық материалды ... ... ... ал ... ... ... ... ұлы математигі Гаусе айтқандай математиканың балалар өмірінде
алатын орны ерекше. Математика-тек қана қосу, алу, ... бөлу ... ... ғана ... балалардың ойлау жүйесіне, ес процессінің
дамуына тікелей әсер ... ... ... да ... ... ... мазмұны жаңартылып жаңа оқу ... ... ... ... өзгеше, философиясы жаңа оқулықта "дамыта
оқыту" жүйесі қарастырылған.
Қазіргі күнгі ғылым психикалық даму ... ... ... яғни ... ... және ... меңгеруінсе,
меншіктенуіне байланысты деп қарайды. Бұл — оқу білім алу деген сөз.
Оқу — адамның ... ... ... ... Кез ... ... бір ... адамды дамытады. Біз будан ары қарай дамудың алдында
журетін, дамуда шешуші роль атқаратын оқыту жайлы сөз ... ... ... ... ... ... ... белгілі
бір өлшем шегінен ... ... ... ... - ... ... ... анықтамасы жаңарту процесі, жаңаның
өмірге келіп, ескінің жоғалуы ... ... ... ... табиғат
құбылыстары сияқты бала психикасыда ... ... ... дамып,
өзгеріп, бір деңгейден екінші деңгейге өтіп ... ... ... даму ... 3 ... күш пен 3 ... фактордың
қатысатындығын дәлелдейді. Олар:
1. Биологиялық фактор.
Бұл ... ... туа ... және өмір сүру барысында қабылданған
дененің барлық мүшелерінің, оның ... ... ... ... бала организмінің ортамен қарым-қатынасының нәтижесі.
2. Әлеуметтік фактор.
Бұл бала өмір сүретін ... ең ... ... ... Бұл ... қарым-қатынас жасайтын адамдардың сипаттары, мінез-құлық және ақыл-
ой бейнелері, олардың мүдделері мен ... ... мен ... мен ... ... яғни бала өсіп дамитын рухани орта.
3. Баланың өз ... ... әсер ... бұл ... күш ... ... ... пән
қандай да жаңа, бағалы болмасын, ... ... ... ... егер мұғалім баланың өз ... ... ... ... іс пен еңбекте баланың әрекетке қатынасуы әрекет ... ... ... ... ... ... мен жеке бас ... қалыптасуы
белсенділік арқылы жүзеге асады.
Баланың даму процесі, оның қоғамның белсенді дс ... ... ... ... осы үш фактордыц ... ... ... Ең
бастысы осы факторлардың бірде-бірі, қандай да бір кемеліне келген болса да
басқа екеуімен ерекшеленіп жеке әсер ете ... ... іс осы үш ... өзара әрекет етуі.
Оқыту мен дамыту арасыпда тығыз байланыс бар екенін ... ... ... дәлелдеп берді деп айтуға болады. Бұл мәселені
түбегейлі зерттеп, бала дамуындағы ... ... алар ... ... психолог Л.С.Выготский.
Ең алғаш рет бала дамуынын төмендегідей екі аймағы болатындығы жайлы
теория ұсынды.
1. Бала дамуының ... ...... тек ... ... арқылы
атқара алатын істері.
2. Бала дамуының қол жеткеп аймағы — баланың үлкендердің көмегінсіз
істей ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асады. Дамудың қол
жеткен аймағы жақын аймақпен өзара қызметтесе отырып, оны ... ... өріс ... ... әрі ... бүкіл саласының қалыптасуы,
адамның белсенді қызметі өрістетуі мүмкін болады. Бұл ... ол ... ... ... мсн ... ... жетілдірсді, жаңа
дағдыларды игереді, екінші жағынан материалдық және рухани байлықтар ... ... ... ... өз ... қосады. Баланың потенциалдық
мүмкіндіктері неғұрлым жан-жақты үйлесімді, толығырақ дамыса, есейген
кезде, оның ... ... ... жан-жақты,табысты болады.
Оны жүзеге асырудың жолдарын ол соғұрлым серпінді меңгеріп, жаңғырта
алады. ... шын ... - ... ... ... орын алады.
Ғалым психологтар Л. В. Занков, А. Л. Люблинская, В. В. Давыдов,
Д. Б. Эльконин зертханаларында бастауыш мектепте ... ... ... ... зерттеулер жасалады. С.Л.Рубинштейн, Е.Н. Кабанова-
Меллер және басқалар өз ... ... ... негізгі алғы шартты
екпін дәлелдейді.
И.Я.Лернер даму дегеп ... ... ... негіздей
отырып, адамның әртүрлі қиындықтардағы мәселелерді шеше білуге ... ... В. ... ... ... ... көрсеткіштері дамуды іске
асырады деп есептейді. Олар байқампаздық, өз ойын ... ... ... іс ... ... ... В. ... ақыл-ойдың дамуының көрсеткіші ретінде жинақтай,
қорытындылай алудағдысын есептейді.
XVII ғасырдағы ... ... ... ... бірінде де баланың ақыл-ой күшін, қабілеттерін дамыту олардың
білімге деген енгізу арқылы құштарлығын оятып, лаулата ... ... Т. ... ... ... ... ... дамыту
идеясымен арқауланған бастауышта оқыту әдістемесін жасауға әрекет етеді.
Орыстың ұлы ағартушысы К.Д.Ушинский де өз дидактикалық еңбектсрінде
бастауыш ... ... ... ... ... ... мәселелсрін ерекше
тоқталып, арнайы әдістеме жасаған.
Дамыта оқыту педагогикалық жұртшылық санасына сіңгенін және бүкіл
білім беру ... ... ... ... ... қиын емес. Барлық
істерімізді Л.С. Выготский, Л.В. Зонков, В.В. ... ... ... ... осы ... ... ... жақсы
сыңайға айналуда. Бұл үлкен жетістік.
Бастауыш мектеп математика курсында ... тек ... 1969 ... ... ... сәйкес алгебралық және
геометриялық материалдар қарастырыла бастады. Бұл ... ... ... ... ... ... әр ... болашақ
мамандары даярлауға байланысты қажеттіліктен, төменгі сыныптағы оқушылардың
сол кездің ... ... ... логикалық пайымдауға үйрету
керектігінен туындаған мәселелер болатын.
Шынында да бастауыш ... ... ... ... ... ... ... теңдіктер мен теңсіздіктер жайлы мағлұматтар алса:
әріптік символиканы айнымалысы бар ... ... ... ... шешуге үйренсе; математиканың негізгі ұғымдарының бірі
функдияның ірге тасы ... ... мен ... ... ... құру арқылы шығарылатын жай және құрама есептердің түрлерімен
танысса оқушылардың белімдерінің тереңдей түсетіні сөзсіз. ... ... ... бұл ... озық тәжірибелерді жинақтай түсу
әдістемеліктерді жетілдіру мәселелеріне әрқашан ... ... ... ... алгебралық материалдарды оқытуда әлі зор.
Заттарды санауға ... және ... ... салыстыру
қажеттілігінен теңдік ұғымымен ... ... және "кем" ... ... ... ... ұғымын пайдалана білген. Теңсіздіктердің қазіргі
кездегі таңбалары тек ХҮИ-ХҮШ ғасырларда ғана пайда ... ... Т. ... ... ... Г. Буге ... 1.2 Алгебралық материалдардың түрлері және орны
Математиканың бастауыш курсында алгебра ... ... ... теңдіктер мен теңсіздіктер жайлы алғашқы мағлұматтар алуы
тиіс, айнымалысы бар өрнекпен танысуы керек, қиын емес ... ... ... үйрену, теңдеулер көлемі жай және күрделі есептерді
шығару дағдысын игерулері керек.
Алгебралық материал І-сыныптан бастап ... және ... ... ... ... Алгебра элементтерін енгізу сан
арифметикалық амалдар математикалық қатынастар туралы ұжымдарды жалпылауға
көмектеседі.
Төртінші сыныптағы ... ... ... 1-3 ... ... ... ... желілері әрі қарай
сабақтастыра жалғастырылады. Осы бағыт бойынша бастауыш буынының соңғы 4-
сыныбында қайталау мен ... және ... ... ... ... ... ... санды теңдік, санды теңсіздік,
санды өрнек, әріпті өрнек, теңдеу сияқты ұғымдардың мәнді белгілерін еске
түсіру және ... ... ... ... ... тиіс. Себебі, ілгеріде осы ұғымдарымен байланысты ... ... ... және ... ... ... Сондықтан
өрнекті құру, оқу, жазу, оның мәнін табу, оларды бір-бірімен салыстыру,
қарапайым ... ... ... ... мән ... ... ... байланысты жұмыстарды орындау барысында ... ... ... ... ... ... түсу
көзделеді. Осы ережелер өрнекті құру және оны оқу кезінде екі бағытта
қолданылатынын ... ... ... құру кезінде ең алдымен бірінші
орындалатын амалмен байланысты өрнек жазылады, содан кейін екінші ... ... ... әрі ... осылайша жалғаса береді. Ал өрнекті оқу
кезінде, ең ... ... ... ... яғни ... ... айырма,
көбейтінді, бөлінді екені анықталады, сонан соң сәйкес амалды анықтайтын
сандар немесе өрнектер сараланады. ... осы екі ... ... ... ... жөн.
Мәселен, өрнек құр және мәнін тап: "9 бен 2-нің ... ... ... ... үшін алдымен 9 және 2 сандарының ... ... әрі ... осы ... 5-ті ... ... ... 9 • 2-5.
Өрнекте көбейту және азайту амалдары ... ... ... ... жоқ, ... бұл ... ... көбейту, содан кейін ғана
азайту амалы орындалатыны амалдардың орындалу ... ... ... 9 • 2-5 ... оқу үшін, алдымен соңғы орындалатынын амалдың азайту
екендігі, яғни өрнектің -айырма екендігі анықталуы тиіс. Айырма болу үшін
азайғыш пен ... ... ... ... сан ... өрнек — 9 және 2
сандарының көбейтіндісі, ал ... — 5. ... ... "9 және ... ... мен 5-тің ... жұмыс дүркін-дүркін қайталанып отырады. Дегенмен осы
ұғыммен байланысты мәселелерді біршама ... және оны жаңа ... ... ... ... ... ілгеріде екі амалмен шығарылатын
есепті теңдеу құру арқылы шешудің ... ... ... өрнектер
жайындағы оқушылардың игерген білімі тірек болуы тиіс. Шындығында есеп
мазмүны бойынша ... ... ... оның ... ... ... байланысты, әрі қарай сол құрылған өрнектерден ... ... ... ... ... жазуды және оның мәнін табуды,
оларды салыстыруды игере алмаған оқушы есепті теңдеу құру ... ... де ... ... Сондықтан пысықтау кезінде мына сияқты
мәселелерге көңіл бөлнеді: басқа ... ... ... ... ... мәнді белгісіне қарай топтарға (санды және ... ... ... ... құру және оқу; ... өрнектің мәнін табу; әріпті
өрнек құру және оқу (мәселен: ... ... ... ... ... немесе тік төртбүрыштың (шаршының) периметрін,
жарты периметрін және ауданын табуға ... ... ... бағасы,
саны, құны арасындағы байланысты білдіретін тұжырымдарға және т.б.
сүйеніп); санды ... ... табу және ... ... ... ... ... және амалдардың орындалу реті ережесін қолдануға тәуелді
болатын санды өрнектердің мәндерін есептеу (мүндағы сандар көп ... ... ... көп ... ... бір таңбалы санға көбейту мен бөлу
амалдарын жазбаша орындауға сәйкестендірілген).
Ал ілгеріде есепті ... құру ... ... есеп ... ... ... құрылысы оқушылар шеше алатын, яғни түбірін таба алатын
теңдеулердің құрылысындай болу ... ... бір ... өзі ... ... байланысты әр түрлі тендеулер ... ... ... ... ... өрнек болып келетін тендеулерді ... ... ... ... ... асыру артық болмайды.
Алайда құрылысы осындай тендеулерді шешу және ... ... құру ... ... ... ... талабының қатарына жатпайды, керісінше
мүмкіндік деңгейіндегі алаптың ... ... ... бұл ... алу барлық балалар үшін міндетті болып табылмайды. Ал барлық ... ... екі ... ... ... ... шешудің мән-
мағынасын жете түсіну және қажет болғанда, есепті шеше ... ... ... ... ... ... табылады.
Амал компоненттерінің бірі санды өрнек болып келетін теңдеуді шешудің
оқушыларға белгілі тәсілдеріне ұқсас болғанмен, ... ... ... және ... ... ... арта түседі. Мысалы, (х-20):5=6
тендеуін шешу керек делік. Тендеудің сол жақ бөлігінде ... ал оң ... 6. Ал ... өзі ... мен санның бөліндісі, яғни бөлінгіш
- (х+20), ал ... ... ... бөлу амалымен байланысты тендеуден көбейту амалымен
байланысты тендеуге көшеміз. (х+20)-ны 5-ке бөлу дегеніміз 5-ті ... ... ... табу, ондай сан белгілі-6, демек, х+20 ... ... ... сан ... — 6, ... х+20=5 • ... қадам: 5-тің 6-ға көбейтіндісінің мәнін табамыз, сонда х+20=30.
Үшінші қадам: теңдеудің екі бөлігінен де 20-ны ... ... ... ... х=10.
Есепті шешудің алгебралық тәсілі ілгеріде жиірек қолданылады. Әсіресе
есепті әр түрлі ... ... ... ... бір ғана ... ... әрі ... тәсілмен шешу көзделеді. Талқылаудың
логикалық желісіне қарай бір ғана есеп ... ... ... және оларға сәйкес келтірілетін түсіндірмелер, амалдардың реті бір-
бірінен өзгеше болуы тиіс), сондай-ақ алгебралық бірнеше тәсілмен ... ... ... ... ... теңдеулердің құрылысы бір-
бірінен өзгеше болуы тиіс) шығарылуы мүмкін.
Әріпті ... құру және ... оқу мен жазу ... құру ... ... болып табылады, өйткені есеп мазмұнына қарай қүрылатын
теңдеу әрдайым санды және әріпті өрнектерді құрумен ... ... ... ... ... құрамына енеді. Әріпті өрнекті құру: жоғарыда аталып
өткен шамалар ... кез ... ... ... ... тік
төртбұрыштың ауданы мен периметрін, шаршының ауданы мен периметрін табу,
тік төртбүрыштың ... ... ... ... және ... ... тік ... ауданы және бір қабырғасы бойынша оның
екінші қабырғасын табу және ... ... ... оның ... ... ... ... және бір қабырғасы бойынша оның екінші
қабырғасын табу және ... ... ... ... табу және ... білімге негізделеді.
Теңдеу құру арқылы әр түрлі тақырыпқа (қозғалысқа, бірлесе жұмыс
істеуге, пропорционал бөліктерге бөлуге және т.б.) ... және ... ... ... есептерді шығару ұсынылады.
Теңдеулер және оларды шешу тәсілдерін қарастырумен байланысты ... мен ... ... ... ... ... ... және
құрылысы біршама күрделі теңдеулерді әр түрлі білімге сүйеніп құру ... ... ... ... ... Бұл да келесі ... оқып ... үшін өте ... дайындық болып табылады.
II тарау Бастауыш сыныпта алгебралық ... ... ... ... ... курс ... ... элементтері математикалық
өрнектер, сандық тендіктер және теңсіздіктер ... ... ... ... ... ... айнымалымен танысулары керек, қиын емес
тендеулер мен теңсіздіктерді шешуді үйрену, теңдеулердің ... ... және ... есептерді шығару дағдысын игерулері керек. Алгебралық
материал I сыныптан бастап арифметикалық және геометриялық ... ... ... ... ... 100 ... ... өткенде I
сыныпта енгізіледі. "Өрнек", ... ... ... ... I ... ... ... ұғымы бастауыш сыныптарда қарастырылмайды.
Математика бағдарламасында бастауыш сыныптарда балаларды математикалық
өрнектерді оқуға және ... ... ... ... тәртібімен
таныстыру, есептеулерде оларды пайдалануға үйрету, оқушыларды өрнектерді
теңбе-тең түрлендірумен таныстыру жағы қарастырылады. Математика ... (=) ... ... рөл ... Екі ... ... ... күрделі математикалық амалдардың тепе-теңдігін ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Теңдік белгісін толық ұғынбау мектеп оқушыларын ... ... ... ... ... болу үшін проблемалық жағдайға көшейік.
Жетінші ... ... ... оқушысына күрделі арифметикалық амалды
шығару тапсырылсын:
94+75-3 - 96:4-111;
Оқушы амалдың шешу жолын төмендегіше ... + ... = 94 + 225 = ... ... ... шешімі 184 саны. Бірақ, оқушы амалды орындау
барысында логикалық үйлесімдікке ие болды ма? ... жоқ. ... ... ... ... ... Оны былайша әлелдеуге болады.
Жоғарыда ... ... төрт ... белгісі қойылған. Осы қатыстарды
бұзбай ... ... ... ... қателікке келуіне не себеп?
Бастауыш мектеп математикасында амалдарды ... ... ... ... 94+75-3 - 96:4-111 есебін математмкалық, амалдардың орындалу
тәртібімен төмендегіше орындайды.
1) 75-3=225
2) 94+225=319
3. ... ... ... ... 184 саны — ... ... әдіс ... санасында «қара даққа» айналып, ... ... ... ... мектеп білім негізі ... ... ... жою ... ... сайын қиындай түседі. «Бір
қарын майды бір ... ... ... мақалдың тура ... ... ... дер ... ... болады, ал «болары болып,
бояуы сіңгеннен» соң мүмкіндік азаяды. Осьндай ... ... жолы ... ... ... ... логикалық ойлау жүйесінің
қалыптасуына байланысты ... ... ... ... өту мүмкін емес
дерміз. Олай болса амалдарды осы әдіс бойынша шығарып жаттықтырған соң,
амалды ... ... ... өту ... Атап ... есепті шығару
барысында орындалатын амалдардың қадамдық жолдарын ... ... ... енді ғана ... ... ... ... тауып, теңдік ұғымының шын
мағынасына ие болды:
184=184=184=184=184
Балаларда математикалық өрнек ... ... ... ... қойылған амал таңбасының екі түрлі мағынасы бар екендігін ескеру
қажет: ол бір жағынан сандар қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... жағынан амал таңбасы өрнекті белгілеу қызметін
атқарады (6+4- бұл 6 мен 4 ... ... ... ... ... ... ... арифметикалық
амалдар туралы ұғыммен тығыз байланыста қалыптасады және оларды жақсы
игерулеріне көмектеседі.
Сандық ... ... ... ... ... 4 жыл бойы
үздіксіз жүргізіледі. Әрбір арифметикалық амалды меңгеру барысында оларға
сәйкес түрдегі сандық ... ... ... қарапайым өрнектер,
содан соң біртіндеп күрделі өрнектер туралы түсініктер қалыптасгырылады.
Оқушылар математикалық өрнектерді оқи ... және жаза ... ... ... сандармен және басқа сандық өрнектермен ... ... Бұл ... ... ... есеп ... үйрету
жұмыстарымен тығыз байланыста кұрылып жүргізуілі мүмкін.
Өрнекпен жұмыс істеу әдістемесі үш кезеңге бөлінеді:
І-кезең (бір арифметикалық амалмен берілген). ... 6-4, 2-3, ... (бір ... екі және ... көп ... амалдармен
берілген). мысалы: 4+5-3, 6-2-2, 8:2-3, 20:2:5.
Ш-кезең (әр түрлі басқыштың екі және ... көп ... ... 5-3+10, ... 4- 8+15:5 ... ... – екі ... қосындысымен таныстыру І сыныпта 10
көлемінде қосу және азайтуды оқығанда болады.
Жиындарымен операциялар орындағанда ... ... қосу мен ... ... ... ... ... 5+1, 6-2 түріндегі жазуда
амалдардың таңбаларын олар ... ... ... ... ... түсінеді. Оқушылар санға бірнеше бірлікті қосқанда, сонша ... ал ... ... ... ... ... кемитінін алдағы
уақытта біледі мысалы, 4-ті 2-ге ... 6 ... 7-ні 2-ге ... 5
шығады содан соң "плюс", "минус" ... ... ... ... ... ... (4 плюс 2 алтыға тең, 7 минус 2 беске тең).
Компоненттердің және қосу амалы ... ... ... ... ... ... болатын санды белгілеу үшін "қосынды" деген
терминді пайдаланады. Оқушылар алғаш екі санның ... ... ... ... сүйене отырып мүғалім "плюс" ... екі ... ... ... ... ... ... "тең"
таңбасының екінші жағында тұрған сан сияқты аталады. (9-қосынды, 6+3 ... ... ... ... ... жаңа мәнін өрнектің мәні ретінде
меңгерулері үшін мынадай жаттығулар беріледі ... (7 және ... ... ... (3 пен 4) ... неге тең ... 6+3 оқындар; қосынды неге тең екенін айтындар.
9=+ санды сандар қосындысымен алмастыр. Сандар қосындысын ... ... 6+2 ... ... көп. ... ... ... "қосынды" екі
түрлі мағынасын көрсет:
1) сандардың қосындысын жазу үшін ... ... қосу ... ... ... табу үшін ... сандарды
қосу керек.
Екі одан да көп амалдардан тұратын өрнектермен ... ±2, +3, ... ... ... оқу жылының басында танысады.
10 көлемінде қосу және азайтуды оқығанда үш және одан да көп ... ... 3+1+1, 4-1-1, 2+2+2+2, ... ... мұндай жазулар теңбе-тең түрлендіруге жасалған
алғашқы адам болып табылады.
Оқушыларды 10+(6-2), (5+3)-1 түріндегі өрнектермен таныстыру әдістемесі
қарастырылады. ... ... ... ... ... 6 мен 4 ... ... қосу
керек.
10 мен 7 сандарының айырмасына 3-ті қосу керек
8 ден 6 мен 2 сандарының айырмасын шегеру ... әрі ... ... ... ... ... ... көрсетеді).
Бұдан соң 5 және 2 ... "+" ... ... ... 10+5 және 2. М. (жазады) сен нені құрдың? 10+5 пен 2 ... 10+5+2; М: осы ... ... қосындыны қалай құрамыз 5+2+10
өрнегі М: Енді тағы нені құруға болады (айырмасын)
10-(5+2), 10+(5-2), (5-2)+10 сандарынан құрылған ... ... ... ... ... ... өрнек",
"математикалық өрнектің мәні" ... ... ... сан мен
көбейтіндіден немесе екі санның бөліндісінен ... ... ... 7 • 3-5, 27:9+17 ... ... ... (6+18:4) 50-(3 • 9)
өрнектерді оқушылар жазуға оқуға жатығады, есептеулерді ... ... ... ... қарапайым өрнектерді қосатын амалдар таңбаларының да
екі жақты мағынасы бар, оны оқушылар біртіндеп айқындай түсінеді мысалы
20+(34-8) ... "+" ... 20 саны мен 34 және 8 ... ... ... ... ... "+" таңбасы қосындысын белгілеу үшін
қолданылады.
Балалар II сыныпта күрделі өрнектерінде амалдарды орындау ... ... және ... ... ... ... айырма,
көбейтінді, бөлінеді ұғымдарын қалыптастыруға кіріседі.
Оқушылар өрнектерді оқуға, құруға, және жазуға көбірек ... ... ... ... ... ... ... дағдысын
игеретін болады. Қарапайым өрнектермен ... ... ... ... өрнектерді оқу және жазуға жаттығулар
жүргізу ... ... ... ережесін игеруге көмектеседі, сондай-ақ
(х-5)+9=24 түріндегі теңдеулерді шешуге дайындайды.
Жиындарға қолданылатын амалдарды орындау барысында, ... ... мен ... ... мәндерін игереді, сондықтан 5+1, ... ... ... олар ... азайту» сөздерінің қысқаша
белгісі ретінде түсінеді. Бұл кезеңде оқушылар сандық ... пен ... ... түрінде берілген қарапайым сюжеттік есептердің шешуімен
танысады, мысалы 6+1=7 түріндегі. Он ... қосу және ... ... ... ... ... кеңінен ашыла түседі. Оқушыларды
есептер шығара білуге үйрету қосу және ... ... ... осы ... ... түсуімен байланыстырылып жүргізіледі.
Бұл жұмыстар түрі және формасы жағынан әр түрлі больш келетін жай есептерді
шығара ... ... ... ... ... ... ... сандар арқылы бсрілген, іс естелік түрде берілгеп және сюжеттік
мәтінді есептерді шығарады, ... ... ... ... ... орындайды. Өрнектердің дербес бір түрі ... және ... ... ... ... бір-бірімен салыстыра
білуге үйренеді. Осы кезеңде оқушылар ... ... ... ... ... ... ... бірнеше бірлікке артық (кем)»
болатын санды табуға берілген есептерді ... бұл ... ... ... ... қатар «қаншасы артық (кем)?» сұрақтары бойынша
айырманы табуға берілген есептермен де танысады. ... ... ... 8-2, 8+3, ... ... өрнектер құрылады және осы өрнектердің
нақты мәндері кеңінен айқындала ... мен ... ... белгісіз компонентті табуға берілген
есептерде, ... ... ... бірнеше бірлікке артық (кем) санды
табуға берілген есептерде бұл ... ... ... одан өрі ... ... Мұндай есептер «Жүз көлеміндегі сандар» тақырыбын өткенде
жанама формасында беріледі. Бастауыш ... ... ... оқи ... ... ... ... есептермен жұмыс жасау әдістемесі ... ... ... ... ... ашып ... (1), (2), (3). Бұл мақалаларында ... мен ... ... ... ашып ... ... өрнектердің нақты мағынасын ұғындыруды көздейтін жаттығулар жүйесін
белгілеуге (тағайындауға), есептерді өрнек кұру арқылы ... ... ... ... есеп ... ... көрсетуге жұмыстанған.
Алайда, бұл мақалаларда керсетілген сюжетті есептер бойынша өрнек құру деп
айтылатын есептер мен өрнектердің ... ... ... ... ... ... бойынша есептер құру, сандық өрнек ұғымын
қалыптастыратын жаттығулар жүйесі, сонымен бірге мәтінді ... ... ... ... ... есеп ... ... сандық өрнектерді
оқып-меңгеру әдістемесінің жеткілікті ... ... ... деп ... ... табылмайды.
Мұндай әдістеменің талдамасын дайындау үшін қажетті және жеткілікті
шарттар деп төмендегі шарттарды ... ... ... ... ... ... ... - мазмұнды, кестелік, сызбалық және аналитикалық
- берілген есептердің математикалық құрылымы деп ... Бұл ... ... ... ... қарастыратын сандық өрнектердің
байланыстарын неғұрлым кең түрде алып ... ... ... ... ... ... ... арасында орындалатын практикалық іс-
әрекеттердің жазылуын қамтып көрсететін сандар арасындағы бір ... ... ... ... деп ... ... Осы аталған екі
шарттың негізінде, есептерді шығаруға үйрену әдістемесін арифметикалык
амалдарды ... және ... ... ... ... өзара тығыз байланыста құру керек. Мұнда ... ... ... ... ... және ... ... істелетін
практикалық іс-әрекеттерден бастаған жөн. Есеп ... ... ... ... ... әдістемелік талдама жасаудың
үшінші шарты болып табылады, ал бұл есептің мәтіні бойынша ғана ... ... ... ... бсрілуі бойынша да өрнектер құруға мүмкіндік бере, және
керісінше, сандық өрнектер бойынша түрлі формада ... ... ... ... Ал, ... өзі ... сандық өрнектердің мағынасын
ұғынуға жөне берілген сандық өрнектерден әр түрлі ... ... ... ... ... және математикалық нақты жағдайларды тани
білуге тәрбиелейді. Құрама есептерді ... ... ... ... ... санын азайту әдісімсн ... ... ... білу ... ... ... ... басшылыкқа ала отырып, сандық
өрнектерді оқып-үйренумен байланысты жай есептерді шығаруға, ... ... ... де ... ... жасауға болады.
Оқушыларды өрнектердің мәнін есептеп шығару үрдісінде оларды
түрледіруге ... ... ... ... ... ... жасалған алғашқы кадам болып табылады. Басында бұл өрнектер
амалдарды орындау тәртібімен таныстыруда ... ... өз ... ... ... беріледі. «Жүз көлеміндегі сандар» такырыбын оқып-
үйренуде оқушылар күрделі ... ... ... ... ... Бұл ... ... мағынасын көрнекіліктер арқылы көрсетуге
болады. Мұғалім қалталы жолаққа 10 дөңгелек қояды да, ... ... алып ... ... Бұл ... 10-3 жазуымен косақталады.
Оқушылар мұғалімнің көмегімен жазылган өрнекті оқиды: «10 мен 3 ... ... ... ... ... оқушылардан сұрайды,
содан, соң жолаққа тағы екі дөңгелекті әкеп қоюды ... Бұл ... ... яғни 10 мен 3 ... айырмасының қасына «+2» жазуын
қосып жазады, сонда (10-3)+2 жазуы алынады.
Мұғалім енді ... ... ... оқуды ұсынады. Оқушылар оқиды:
«10 мен 3 саңдарының айырмасына 2-ні қосу». Жақшаның жазы-луына ... ... ... 2 саны 3 ... ... 10 мен 3 ... ... көрініп тұруы үшін жақша қойылады деп түсіндіреді. Одан әрі
мұғалімнің жетекшілігімен осындай жаттығулар орындалады. Осы мақсатта ... ... ... ... 1 ... ... ... 6 шаршыны жақын қойыңдар.
Істеген әрекетті жазып көрсетіңдер: 3 шаршыны алып тастаңдар. ... ... ... ... ... ... колдануды орындаңдар.
Есепшоттың 9 тасын бір жағына ығыстырып қойыңдар.Оның 3-ін алып тастаңдар,
тағы 2 тасты ... ... ... ... ... ... ... Амалдарды орындаңдар.
Санау таяқшаларының көмегімен төмендегі әрекеттерді ... ... 6 мен 2 ... ... 1 ... ... 6 мен 2 сандарының қосындысынан 5-і азайт. ..
б) 13 пен 6 ... ... 2-і ... ... өрнектермен оқушыларды жоғарыдағыдай тәсілмен
таныстыруға болады. Жақшасы бар өрнектер жөніндегі ... ... ... ... ... орындауға болады:
4. Төмендегі өрнектерді жазыңдар және мәнін есептеңдер:
а) 4 пен 3 ... ... 2-і ... 7 мен б сандарының айырмасына 7-і қос.
б) ... 5 пен 2 ... ... ... 6-ға 9 бен 4 ... айырмасын қос.
5. Өрнекті оқыңдар және амалдарды орындаңдар:
(9+2)-4 (19-10)+3 18-(5+5)
2+(5-5)
(8+3)+2 (16-6)-8 ... ... ... ... ... ... ... Осы мақсатта, көп жағдайда есептің қысқаша жазылуы жазылады
да, ол бойынша өрнек құрылады. ... ... ... есептеп табу берілген
есептің шешуі болып табылады.
Екінші сынып оқушыларын екі ... ... ... ... ... ... ... мүмкін: жай есептерді шығару ... ... екі ... есеп ... ... Екі ... ... есептерді
және олардың шығарылу жолдарын жай есептер көмегі арқылы ... бір ... ... бар жай есеп ... бола ... ... ... соң, мұғалім оның сұрағын өзгертеді, бұл сұраққа жауап
бере отырып, оқушылар екі ... ... Есеп ... ... ... қысқаша жазылуы және есепті шешу үрдісіндегі оны кұра білу ... ... ... ... ... ... кұра білумен
оқушыларды қалай ... ... ... ... ... ... есеп ... 5 алма бар еді. Апасы оған тағы 2 алма берді.
3 алманы Айша жеп ... ... ... ... алма ... оқушыларға есепті ауызша шығаруды ұсынады. ... ... ... айтады: «Айшада 4 алма қалды». Мұғалім әңгіме жүргізеді:
Айшада 4 алма қалғанын ... ... ... (5-ке 2-ні ... ... ... 7 ... 3-ті азайттық, сонда 4 қалды).
- Есептің шешуін тақтаға жазайық. Алдымен қандай амалды орындадыңдар?
(5-ке 2-ні қостық). Мұғалім тақтаға 5+2 деп ... және 2 ... ... нені ... (Айшада қанша алма
болғанын білдіреді).
Айшада қанша алма болды? (7 алма).
Есептемес бұрын Айшаның ... ... ... ... ... ... әрі қарай шығарамыз? (7-ден 3-ті азайтамыз).
Алманың ... ... ... ... 3-ті ... ... деп жазамыз:
5+2-3.
Біз есеп бойьнша сандық мысал немесе ... ... ... Егер осы
мысалды шығарсақ, онда біз есепті де шығарған боламыз.
Әрі қарай ... ... ... 5+2-3=4. Оқушылар осылайша екі
амалмен ... ... және ... ... ... танысады.
Оқушыларды жақшасы бар өрнек құру арқылы ... ... ... ... есеп қарастыруға болады:
Алмастың 6 жазу дәптері және 2 есеп дәптері бар еді. Ол 4 ... ... ... неше ... ... ... берілгенін кайталаған соң, әңгіме жүргізеді:
Есепте қандай дәптерлер туралы айтылып тұр?
(Алмаста бар болған дәптерлер, пайдаланылған ... және ... ... шартын қысқаша жазу үшін қандай тірек ... ... ... ... ... тақтаға бұл сөздерді жазады:
Болды -
Пайдаланды -
Қалды -
Әңгімені жалғастырады:
Алмаста канша дәптер болды? (6 жазу дәптері және 2 есеп дәптері).
Өрнек түрінде оны ... ... ... неше ... ... (4 ... неше ... қалды? (Белгісіз, табу керек).
Мұғалім әңгіме барысында берілгендерді жазып қояды, сонда ... ... ... алынады:
Болды -6+2
Пайданалды -4
Қалды -?
Осы қысқаша есеп ... ... ... ... ... ... ... сандардың (өрнектердің) қай амалдың, ... ... білу ... ... ... ... ... жұмыстарын жалғастыра
отырып, мұғалім оқушылардан егер сандар «болды», «пайдаланды», ... ... ... ... амал ... ... деп ... Оқушылар
бұл жағдайда азайту амалының ... ... ... ... сандардың қалай аталатындықтарын оқушылардан ... ... ... ... және осы атауларды есеп шартының
қысқаша жазылуына ... ... ... ол ... түрге келеді:
Болды -6+2 (азайғыш)
Пайдаланды -4 ... -? ... ... ... есептің шартының ... ... ... оқуды ұсынады (басқаша ... ... ... ... және ... бойынша оқуды) ұсынады.
Оқушылар оқиды: «Азайғыш -6 мен 2 сандарының қосындысы, ... -4-ке ... табу ... ... осы ... ... оқушылар сандық
өрнекті оңай құра алады: (б+2)-4.
Мұғалімнің нұсқауы бойынша оқушылар ... ... және ... сан-ның
немесе өрнек есептің берілуі бойынша нені білдіретінін түсіңдіреді, содан
соң өрнектің мәнін есептейді, сонымен есепті шешу ... ... ... ... ... ... ... шығарылады, бірақ
онда есепті ... ... ... ... ... Ең ... ... мәтіні бойынша тікелей өрнек құруға үйрету ақырғы мақсат
болып табылады.
Есеп ... ... ... ... ... ... осы үлгісіне
қайта-қайта оралып отырады. Үлгіні мынадай түрде ұсынуға болады:
1) Есепті оқимын да, ... ... ... Бұл ... ... түрінде
жазамын, қасына саңдарды тіркеп жазамын.
Тірек сөздеріне қарап есепте берілген сандардың қандай амалмен
байланысты екенін аньқтаймын. Осы ... ... ... ... де, ... ... жазылуға тіркеп жазамын.
Есептің шартының қысқаша жазылуы бойынша есепті дерек-
сіздендірілген түрде окимын жөне өрнекті жазамын.
4) ... ... ... және ... ... ... ... сьныпта мәтнді есептер шығаруға үйрету жұмыстары, оларды
дерексіздендірілген түрде жаза білу, ... ... ... күрделі өрнектерді соңғы амал бойынша оқи білуге үйретудегі
алғашқы қадам ... ... ... 3 және 4 ... ... ... үйретуде оқушылардың мұндай жұмыстармен таныс болуы қажетті. 2
сыныпта оқушыларды ... амал ... ... ... оқи ... ... ... тиіс.
а) Амалдар тәртібінің ережелерін оқып үйрету
Күрделі өрнектерде амалдарды орындау тәртібінің ережесі II сыныпта
оқылады. Ол ... іс ... ... I ... пайдаланылады. Ең
алдымен сандарға қосу және азайту, көбейту мен бөлу амалдарды орындалатын
жағдайда жақшасыз берілген ... ... ... ... ... олар I сыныпта 70-40, 60+30, 12+7, III сыныпта ... 36:9-3 ... бұл ... ... ... ... жазылатынын
және олардың мәндері қалай табылатынын көрсетеді (мысалы 4·10:5 ... ... 10 ... көбейтіндісін, 5-ке бөлеміз деп оқиды). II ... ... ... ... ... ... ... осы түрдегі
өрнектердің мәндерін таба ... ... Бұл ... ... ... амалдар тәртібін және сәйкес ережені түжырымдауға
аудару керек.
Мұғалім амалдардың назарын бірден есептеулерде бұл ... ... ... зор екендігіне, олай болмаған жағдайда дұрыс ... ... ... ... ... ... дұрыс
еместігі түсіндіріледі.
Осылайша жақшамен берілген мына түрдегі ... ... ... ... ... 90:(2 • 5) ... өрнектерді шығарған
соң қорытынды жасалады ... бар ... ... жақша ішіндегі
сандарға амалдар қолданылады.
Бұдан кейін бірінші және екінші сатыдағы амалдардан турадан, ... ... ... ... ... ережесі енгізіледі
ережелерді меңгерулері үшін машықтану жаттығуларымен қатар ... ... ... ... ... ... ... енгізеді.
36:6+3 • 2 өрнегі жазылады 36:(6+3-2) 36:6(6+3) • 2, (36:6+3) • ... соң ... ... ... ... амалдар тәртібін
өзгертеді.
Амалдар тәртібі ережесін меңгеру үшін II және III сыныптарда біртіндеп
қиындай түсетін ... ... ... ... түрлендірумен таныстыру
Өрнекті түрлендіру-өрнектің мәні берілген өрнектің "мәніне тең ... ... ... өрнекпен алмастыру болып табылады. Оқушылар ... ... ... ... ... мен одан
шығаратын сандарға сүйене отырып орындайды. Оқушыларға амалдар қасиеттері
туралы білімін берілген өрнектерді олармен тең ... ... ... Мысалы мына өрнектерді "=" таңбасы сақталатындай етіп
жалғастыру ұсынылады:
76-(20+4)=70-20...
(10+7)·5=10·5...
60:(2· 10)=60:10...
Түрлендіру дұрыстығына көз ... үшін ... ... ... ... үшін амалдар қасиеттері туралы білімді
қолдана отырып, І-ІІІ класс оқушылары өрнектерді түрлендіруге мына ... ... ... ... • 30=18 • (3 • 10)=(18 • 3) • ... және III сынып өрнектерді түрлендіру тек
амалдар қасиеттері негізінде ғана емес, сондай-ақ
амалдарды анықтау негізінде де орындайды мысалы,
6+6+6=6 • 3 мына ... ... ... 7·6-7=35
III сынып егер жақшалары бар өрнектерде жақшалар амалды ... әсер ... ... онда ... ... ... ... қорынтынды
жасайды. (30+20)+10=30+20+10 (10 • 6):4=10· 6:4
§ 2.2 Санды ... мен ... Жаңа ... ... балаларды салыстыруға үйрету, сондай-ақ
··"артық", "кем", "сонша", қатынастарын дайындау мақсатында өрнектерді
салыстыру ">", "", "", ... ... 6-2 6 -2
* ... ... нені ... ... 6 қызыл дөңгелек.
* Екінші қатарда ше?
* 6 үшбұрыштар.
* Бірінші қатардан неше дөңгелек алу керек?
* Екі
* Екінші қатардан ше?
* ... Қай ... ... ... ... ... ... екінші қатардағы үшбұрыштардан кем
немесе үшбұрыштар дөңгелектерден артық, онда 6-2< 6-1 болады.
3-мысал.
4см
6см см  ... ... ... 4см5см көрсетіліп санағанда 6 саны 5
санынан кейін келетіні айтылады.
Бұдан соң ... сәті ... ... ... ... ... ... қонайық.
Бұдан соң "көрші санды ата" ойыны жүргізіледі.
5 75 46 02 ... соң ... ... және ... ... + ... ... 3-2*3-1
Бекіту.
1) Бүгін біз қандай тақырыпты өттік?
2) Мысал келтір.
3) Олардың ұқсастығы мен ... ... ... ... ... үйге ... беріледі.
1 -класс.
Сабақтың тақырыбы: Қайталау.
Сабақтың мақсаты: 1. Бақылау ... ... ... жеке оқушылардың
жұмыстарында көрсетілген қажеттіліктерінің нақты себептерін айқындап,
балалардың біліміндегі бақылау жұмыстарының нәтижесін байқалған
кемшіліктерді толтыру.
3. ... ... ... ... ... Сабақтың
көрнекілігі: Түрлі-түсті плакаттар, суреттер, геометриялық сызбалар
сызылған плакаттар.
Сабақтың барысы: 1. Ұйымдастыру кезеңі.
2. Үй тапсырмасы.
3. Жаңа сабақ.
4. Бекіту.
5. Үйге тапсырма.
Ұйымдастыру кезеңі.
Балалармен ... ... ... ... қажетті оқу құрал
жабдықтарын алғызып, оқушылардың сабаққа деген назарын аударамын.
Үй тапсырмасы.
№4 мысал. 1. Ұзындықтарды ... см * 6 см 2 см * 3 см 9 см * 4 см ... 5 см * 7см 5 см * 4 см 5 см * 6 см 7 см * ... ... ... 2+4*4+3 8 -4*0 + 3
7-4*5-4 8-1*6+1 0 + ... ... ... 5*7 ... 8*7 7*6
7*9 2*3 ... 6*5 ... 5*2 ... үй ... орындаған боларсыңдар. Кім шығады тақтаға.
Яғни, бұл есепте сандарды, өрнектерді, ұзындықтарды салыстыруды меңгереді.
Жаңа сабақ. Сергіту сәті.
Оңға, оңға түзу тұр
Солға, ... түзу ... ... бір ... ... бір адым.
Жоғар, төмен қарайық
Орнымызды табайық. Ауызша жаттығулар
І.Амалдарды орындаңдар.
5-2 6 + 1 8-3 2 + ... 7+2 9-1 ... 2-1 9+1 ... 4 + 3 8-2 ... Үлгі бойынша мысалдарды құрастыр.
4+3=7 4+4=8 6+3=9 7+3=10
5+2=7 ... ... ...
6+1=7 ... ... ... 2,7 және 9; 4, 1 және 5 ... ... қосуға 2 мысал,
азайтуға 2 мысал құрастырыңдар.
4. "Үндемес" ойыны.
6. ... ... Не ... ... ... |7 |6 |5 |4 |3 |2 |1 | |қосылғыш |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 | ... |
| | | | | | | |
6. 7 ... ... Суда 2 қаз және 8 ... жүзіп жүр. Суда барлығы қанша құс жүзіп
жүр.
Шарты:
Қаз - ... - ... 2 + 8 = 10 ... 10 құс ... ... Суда 10 үйрек жүзіп жүр еді. 4 үйрек үшып кетті. Суда неше ... ... жүр- 10 ... ... - 4 үрек
Қалды - ?
Шешуі: 10-4 = 6
Жауабы: 6 ... ... Ұшып ... -4
Шарты: Жүзіп жүрді – 10
Қалды -?
Шешуі: 10-4 = 6
Жауабы: 6 үйрек
9. Нүктелерді кесінділермен қосқанда қандай фигура ... ... ... бұрышын кессек қандай бұрыш шығады?
10. Сөзжұмбақ.
Тігінен:
1. Геометриялық фигура
2. 5-тен артық сан
Көлденеңінен:
3. 5тен кем ... ... > ... ... есеп немесе қызықты тапсырмалар.
а) Үш ... ... ... ... ... алда, екеуі артта.
Артындағы екеуі алдыңғыға жете алмайды. Ол не?
б) Торғай бір жылда неше ... ... ... ... ... 39 ... ал баласы 8-де. Егер 18 жылдан кейін қызы мен
баласының жасын бірге ... ... ... тең болса, қызы неше
жаста болғаны?
б) Ағасы інісінен 5 жас үлкен. Қанша жылдан кейін ағасы інісінен
7 жас үлкен ... 1. ... ... қайталау сабағынан не ұқтыңдар?
2. Қосудың, азайтудың компоненттерін атаңдар.
3. 7 санының құрамын атаңдар.
Үйге тапсырма.
Өткен сабақтарда оқып, қайталап келіңдер және әр бір ... ... ... Қатысып, белсенді әрі қызығушылықпен ынтасын арттырып отырған
балаларға жұлдызша беру арқылы, сонымен қатар мадақтау арқылы бағалаймын.
2-класс.
Сабақтың ... ... ... ... ... шығаруды, салыстыруды және қосу мен
азайтуға өрнек құру ... есеп ... ... ... білім алуға тәрбиелеу, пәнге деген қызығушылығын арттыру.
3. ... ... ... практикалық іс-әрекетін дамыту.
Сабақтың әдісі: сұрақ-жауап, өзіндік тапсырма.
Сабақтың ... ... тест ... түрлі-түсті суреттер.
Сабақтың барысы: 1. Ұйымдастыру кезеңі.
2. Үйге тапсырма.
3. Жаңа сабақ.
4. Бекіту.
5. Үйге тапсырма.
Сабақтың барысы:
а) ... ... ... ... аудару.
Кел балалар ойнайық,
Ойнайық та, ойлайық.
Қандай есеп болса да,
Шешпей оны қоймайық.
ә) Үй тапсырмасын тексеру.
Оқушылардан үй тапсырмасын тест жұмысы арқылы тексердім. Үйге ... ... - ... ... құру және оның ... табу. Оқушылар бұл есепте өрнектің
дұрысын оның түстері арқылы көрсетіп отырады. а және 46 санының қосындысы,
мұндағы а= 53, 0.
* 53 + 46 = 99 • 46 + 36 = 82 ... 46 + 46 = 92 • 0 + 46 = 46
* 46+13 = 59 • 46 + 10 = ... саны мен ... ... ... а = 24; ... 46-0 = 46 • 46-46 = 0
• 46-20=26 •46-16 = 30
* 46 - 24 = 22 •46 - 6 = 40 ... Үй ... ... ... ... барысында оқушылардан математикалық диктант аламын.
1) 517 мен 123-тің қоеындысынан 214-ті азайт.
2) 1 м = ? ... ... ... 106-ны қос.
4) 1 сағ = ? мин.
II. Негізгі бөлім
1 және 2-мысалдарды "Дымбілмеске ... ... ... ... ы с а ... ... ... сабағымызға дымбілмес келіп отыр екен. Ол мына
өрнектерді шығара алмай отыр екен. Көне ... ... ... ... ... өрнекті оқып шығарады.
2-м ы с а л.
427 см 4м2дм7см 710 ... см 2 м 8 дм 3 см 427 ... м ы с а ... құр және оның мәнін тап. 239 және 494 ... ... ... ... 842 мен а-ның айырмасынан 575-ті азайт, мұндағы а > 267, 0
4- м ы с а л.
Теңдеуді шеш оны ... + х = ... = ... = 932-456 х = ... = 476 х = ... + 476 = 932 932 - 476 = ... ... ... ... кезінде оқушылар кемемен 236 км жүзді және
поездбен одан 374 км артық жол жүруді жоспарлады. Оқшылар саяхат кезінде
поезбен неше ... ... ... ... ... беру ... ... Есеп не жайында айтылған?
2. Есепте не белгілі?
3. Поезд жөнінде не белгілі?
4. Есеп нені сұрап отыр?
Шарты: К - 236 ... - ? 374 км ... 236 + 374 = 610 ... 610 км ... ... жүру жоспарланған. Есеп шығарлып болған
соң , сабақты ... ... " ... мен ... ... ертегіні айтып
өрнек құруды, оны салыстыруды тапсырамын.
Бір күні ол екеуі бір себет балықты бөліп жемекші болыпты. Сонда
қасқыр:
Түлкі, сен маған қарағанда есепті ... ... ғой, ... ... - депті. Сонда қу түлкі қасқырдың аңқаулығын, есеп ... ... ... бөліпті. - Біреу саған, екеуі маған, үшеуі
саған, төртеуі маған, бесеу ... ... ... ... ... ... ... саған, оны маған. Өрнек құрып, қасқырға тақ сандар: 1+3 + 5 +
7 + 9 =25 б. ... жұп ... 2 + 4 + 6 + 8+10 = 30 б. ... соң ... сабаққа қатысуларын бағалап, үйге тапсырма беріледі.
Қорытыңды
Бастауыш сыныптардағы оқытылатын алгебралық материалдар бір-бірімен өте
тығыз байланысты және сабақтастықты ... ... ... ... төрт ... ... ... Олар: сан ұғымының кеңеюі,
теңбе-тең түрлендірулер, тендеу (теңсіздік) және функционалдық байланыс.
Осы төрт ұғымдарды ... ... ... ... жоқ, керісінше
оқушылардың әрқайсысынан алған білімдерін жаңа түсініктермен толықтырып
отыру қажет. Бірақ жоғарыдағы айтылған ұғымдар ... ... ... ... ... түсіндіру кезінде оның өз сабақтастығы, басқа ұғымдарда да
солай өз сабақтастығы ескерілуі тиіс. ... келе осы ... ... пайдаланылады. Қорыта келе;
1. Санды өрнектер мен айнымалысы бар тендеулер мен теңсіздіктерді
қарастыру ... ... ... теруіне өз септігін
тигізеді.
2. Санды өрнектермен ... бар ... ... ... төменгі сынып ... ... ... ... ... мектеп математика курсында функция
ұғымының негізін қалау ... және ... ... оңай ... жол ... ... әріпті символиканы пайдалану оқушылардың
алатын білімдерін жалпылау ... ... ... және ... ... алгебраның жүйелі ... оқып ... ... ... және ... ... ... оқушылардың ойлау қабілетін арттырып, творчествалық ізденістерге
үйретеді.
Пайдаланылған әдебиеттер
М.А. Бантова, Г.А. Бельтюкова және т.б. ... ... ... ... ... "Мектеп"-1978
М.А. Бантова, Г.В.Бельтюкова "Методика преподавания математики ... ... ... ... ... ... "Есептердің практикалық, танымдық және
тәрбиелік мәні" ... ... 1998, ... ... ... ... үйрету"- Алматы, 1983
О.Т.Бочковская "Решение задач средство развития
мышления ... ... ... ... ... А.М. ... "Методика обучения
математике в 1-3 классах"-Москва Посвещение, 1978
А.А. Свечников "Решение математических задач в 1-3
классах" Пособие для ... - М: ... ... ... "1-2 ... математиканың кейбір тақырыптарын
оқыту ... ... ... Ш.Г. ... ... ... ... оқытужайында"-Алматы:
"Мектеп", 1968
Т.К. Оспанов "Бастауыш кластарда математиканы ... ... ... ... ... В.Т. ... "Арифметиканы оқыту методикасы"
Алматы: "Мектеп", 1975
С.Н.Лысенкова. Когда легко учиться.- М. ... ... ... ... ... ... ... С.Н.Лысенкова, В.Ф.Шаталов және т.б. "Педагогикалық
ізденіс"
А.Е.Әбілқасымова, АК.Көбесов, Д.Р.Рақымбек, ... ... ... мен ... Алматы "Білім" 1998
Н.Т. Уткина "І-Ш кластар математикасының қиын тақырыптарын оқып үйрену"
Алматы "Мектеп" 1984
Н.В.Истомина и др. ... ... в ... ... вопросы частыни методики М, 1988
С.Өтемқалиев "Оқушыларды өздігімен тексті есептер шығаруға үйрету" Алматы,
1998
Ж.Б. Қоянбаев, Р.М. Қоянбаев "Педагогика" Астана 1998.
Б.А.Тұғанбаева ... ... ... Алматы 2000ж.
Т.Қ.Оспанов, Қ.Ә.Өтеева және т.б. "Математика" 1-сынып ... ... ... ... К.Ә. Ерешева "Математика"
2-сынып ... ... ... ... және т.б. ... 3-ынып 1999ж
Т.Қ.Оспанов, Б.М. Қосанов және т.б. "Математика" Алматы, "Атамүра" 2000ж
Алиева К.С. "Математиканы оқыту әдістемесінен бақылау ... ... Н.В. и др. ... по методике преподавания математики в
начальных классах"- Москва Просвещение 1986ж
"Бастауыш мектеп" 2001ж, №8 ... ... И. ... ... ... өткізуге болады" Бастауыш
мектеп- Алматы 1995ж №2
Тоқтабаянова Г. "Математика сабағын ... ... ... 1997ж ... Г. "Оқытудың тиімді әдістерін ... ... ... ... ... - Алматы Мектеп 1990ж 32-33 ... 0 ... 20 ... 42 ... 0 ... 20 ... 24 ... 24 ... в ... қосынды
ІІ қосылғыш
қосынды
в с ... ... 49 ... 6 ... 20 ... ІІ ... ... 7 ... 7 ... 7 ... 7 ... 7 ... ... қосынды
4+2
4+1
±2
5
2
3
1
10
9
8
7
20
80
10
40
50
30
70
60
±20
7
7
7
1
2
3
4
5

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"педагогикалық психология ғылым ретінде"18 бет
6м010100- "мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеу" мамандығының магистратураға қабылдау емтиханының бағдарламасы28 бет
Абай мұрасының зерттелуіне шолу23 бет
Ағылшын елдерінде болашақ әлеуметтік педагогтарды кәсіби даярлау ерекшеліктері80 бет
Ақпараттық - коммуникациялық технологияны қолдануда пән мұғалімдерін дайындау36 бет
Бастауыш сынып мұғалімінің педагогикалық шеберлігі және оны қалыптастыру мәселелері47 бет
Жаңа педагогикалық технологияларды пайдалану83 бет
Информатика пәні бойынша критерийлі-бағытталған тест тапсырмаларын жасау әдістері.24 бет
Мектептегі басқарудың ғылыми-педагогикалық негіздері15 бет
Мұғалімдердің педагогикалық және әдістемелік білім деңгейін жетілдіру10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь