Экологиялық жүйелер туралы

ЭКОЛОГИНЫҢ ТАҚЫРЫБЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ
1. Экологияның анықтамасы
2. Экология тақырыбы
3. Экологияның ғылымдағы орны
4. Қорытынды

ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖҮЙЕЛЕР
1. Экологиялық жүйе анықтамасы
2. Экологилық жүйе түрлері
3. Қорытынды
Организмдер, олардың түрі бір тобы және бірге түрлі тобы белгілі бір жерді қоныстанып өмір сүреді, сол ортада табиғатпен және өзара байланыстар жасайды.
Қоршаған табиғи ортаға адамдар, жануарлар, өсімдіктер, басқа да тірі жәндіктер өмір сүретін мекен – жәй, ондағы жер – су, ауа мен жел, жылы мен суық, ас пен қорек,олардың достары мен жаулары кіреді.
Қоршаған орта тірі және өлі табиғаттан құралған, өзара тығыз байланыстары бар біртұтас жүйе. Табиғатта болатын барлық құбылыстар мен өзгерістер осында өтеді.
Табиғат байлықтарын есепсіз, бақылаусыз жұмсауға болмайтынын, қоршаған орта бүлініп, істен шығуы оңай екенін адамдар XX ғасырдың алғашқы жылдарынан түсіне бастады. Сол кезден бастап қоршаған ортаны қорғау деген ұғым пайда болды.
Бұл ұғым, әуелі жануарлар мен өсімдіктердің жойылып кетуден, табиғаттың қымбат ескерткіштерін қираудан қорғауды білдіретін.
Отызыншы жылдары қазбалы кен қорлары таусылу, ормандар мен су көздері жойылу қаупі төнген кезде бұл ұғым табиғат байлықтарын қорғаумен толықты, 50-60 жылдары қоршаған ортаны қорғау ұғымына жоғарыда айтылғандарға қосымша ауаны, су көздерін, топырақты зиянды өндірістік және радиоактивті қалдықтардан, уытты химиялық заттардан қорғау кіретін болды.
Сонымен, қоршаған ортаны қорғау жануарлар мен өсімдіктер дүниесін азып-тозудан, жойылып кетуден, қазбалы кендер қорларын таусылудан, талан-тараж болудан, ауаны, топырақты, өзендерді, көлдерді, теңіздер мен мұхиттарды ластанудан, ысырап болудан сақтау болып табылады.
Табиғатты қорғау проблемалары әр елде әр түрлі. Тіпті кейде басқа елдің іс - әрекетінен де зиян көріп жатады.
Ауаның, өзен, теңіз суларының ластануы мемлекеттік шекраға тоқтамай желмен, ағын сулармен өтіп, біреудің зиянды қалдықтарын мыңдаған километр қашықтықта жатқан жазықсыз екінші елдің ауасын, суын, топырағын, орманын ластап, оны тазылауға көп қаржы мен күш жұмсауға мәжбүр етеді.
Табиғат қорғау арзанға түспейді. Көп қаражат жұмсалатын күрделі проблемаларды шешу бір елдің қолынан келмейді. Сондықтан бірнеше мемлекеттер қосылып, өзара шарт жасасып, тез уақытта және арзан бағамен сондай жұмыстарды орындауға мүмкіндік алады. Сөйтіп қоршаған ортаны қорғау бір аймақтың немесе бір елдің проблемасынан көп елге қатысы бар, халықаралық проблемаларға айналады. Соңғы жылдары көптеген мемлекеттер халықаралық келісімдерге конвенцияларға, шарттарға қатынасып, табиғатты бірлесіп қорғауға келісті. Онда өсімдіктер және жануарлар дүниесінің жойылып кету қаупі төнген түрін қорғау, теңізден балық пен басқа жануарларды аулау мөлшері мен мерзімі туралы келісімдерге қол жетті.
        
        ЖОСПАР
ЭКОЛОГИНЫҢ ТАҚЫРЫБЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ
1. Экологияның анықтамасы
2. Экология тақырыбы
3. Экологияның ғылымдағы орны
4. Қорытынды
ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖҮЙЕЛЕР
1. Экологиялық жүйе ... ... жүйе ... Қорытынды
ЭКОЛОГИЯНЫҢ ТАҚЫРЫБЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ
1. Экологияның анықтамасы
Организмдер, олардың түрі бір тобы және бірге ... тобы ... ... қоныстанып өмір сүреді, сол ортада табиғатпен және өзара байланыстар
жасайды.
Қоршаған табиғи ортаға адамдар, жануарлар, өсімдіктер, басқа да ... өмір ... ... – жәй, ... жер – су, ауа мен жел, жылы ... ас пен ... ... мен жаулары кіреді.
Қоршаған орта тірі және өлі табиғаттан ... ... ... бар ... ... ... ... барлық құбылыстар мен
өзгерістер осында өтеді.
Табиғат байлықтарын есепсіз, ... ... ... ... ... ... ... оңай екенін адамдар XX ғасырдың алғашқы
жылдарынан түсіне бастады. Сол ... ... ... ... қорғау деген
ұғым пайда болды.
Бұл ұғым, әуелі ... мен ... ... ... ... ... қираудан қорғауды білдіретін.
Отызыншы жылдары қазбалы кен қорлары таусылу, ормандар мен су ... ... ... ... бұл ұғым табиғат байлықтарын қорғаумен толықты,
50-60 жылдары қоршаған ортаны ... ... ... ... қосымша
ауаны, су көздерін, топырақты зиянды өндірістік және ... ... ... ... қорғау кіретін болды.
Сонымен, қоршаған ортаны қорғау жануарлар мен өсімдіктер дүниесін азып-
тозудан, жойылып кетуден, қазбалы кендер қорларын ... ... ... топырақты, өзендерді, көлдерді, теңіздер мен мұхиттарды
ластанудан, ысырап болудан сақтау болып ... ... ... әр елде әр ... ... кейде басқа елдің
іс - әрекетінен де зиян көріп жатады.
Ауаның, өзен, теңіз суларының ластануы ... ... ... ағын ... ... біреудің зиянды қалдықтарын мыңдаған километр
қашықтықта жатқан жазықсыз екінші елдің ауасын, суын, топырағын, ... оны ... көп ... мен күш ... ... етеді.
Табиғат қорғау арзанға түспейді. Көп қаражат жұмсалатын ... шешу бір ... ... ... ... ... ... өзара шарт жасасып, тез уақытта және арзан ... ... ... мүмкіндік алады. Сөйтіп қоршаған ортаны қорғау
бір аймақтың немесе бір ... ... көп елге ... ... ... ... Соңғы жылдары көптеген мемлекеттер
халықаралық келісімдерге конвенцияларға, ... ... ... қорғауға келісті. Онда өсімдіктер және ... ... кету ... ... ... қорғау, теңізден балық пен басқа
жануарларды аулау мөлшері мен ... ... ... қол ... жағдайын үнемі бақылап отыратын халықаралық ұйымдар мен
одақтар құрылды. Оларға мүше ... ... ... ұйым ... ... түрде орындауға келіседі. Жарғы талаптарын орындамаса
немесе бұзса жауапқа тартылады. Табиғат байлықтарын қорғау, пайдалану ... ... ... ... әр ... өзінің заңдарын қабылдап,
мемлекеттік орындар мен азаматтардың оны ... ... ... ... ... ... ... жергілікті
әкімдер заңның орындалуын ұйымдастырушы және бақылаушы ролін атқарады.
Кәсіпорын, ұжым, ... ... жеке ... заң ... ... ... ... көнбегендерін жауапқа тартады.
Туған табиғатты қорғау мәселелеріне экономикалық мекемелер, құқық
қорғау, орындау орындары және қоғамдық ... да ... ... ... ... тек ... ғана міндеті болып
қоймай, оған бүкіл жұртшылық, барлық азаматтар қатысуы қажет.
Сонымен, қоршаған ортаны ... ... ... ... ... ... пайдалану, қалпына келтіріп отыру туралы, ортаның ... ... және ... да ... үшін ... ... ... ету жөнінде қабылданған ... ... ... ... ... қорғау және ұйымдардың ережелері
мен нұсқаулары, халықаралық және ... ... ... ... ... ... мен халықаралық шарттарда көзделген табиғатты
сақтау жөніндегі шаралар ортаны ... деп ... ... ... ... зерттейтін, ғылыми тұрғыдан
ұсыныстар жасайтын ғылым саласы соңғы жылдары экология деп ... жүр. ... ... үй, ... ... жер, және ... ... ғылым, зерттеу
деген екі сөзінен құралған.
Экология барлық тірі организмдерді, олардың тұратын «үйін», ... ... және сол ... ... қолайлы ету үшін атқаратын міндетті
зерттейді.
Ең алғаш «экология» ... ... ... ... ... ... Ол 1858
жылы қаңтар айының бірінші жұлдызында бір досына “Гоар мырза елі ... және ... ... деп ... ... ... ... болып енгізген белгілі табиғат зерттеушісі,
дәрігер, аса дарынды неміс ғалымы ... Ол ... ... ... ... қосты, соның бірі - экология.
Қысқартып айтқанда, экология Ч. ... ... сүру үшін ... ... ... қиын байланыстар мен арақатынастарды
зерттейтін ғылым.
Э.Геккель экологияны табиғаттану ғылымдарына жатқызады. Бірақ, ол ... түрі – ... ... ... бөлу үшін ... ... сүру ... қоғамның өсіп өнуінде табиғаттың алатын орнын білу үшін
зерттейді.
Оның үстіне табиғаттың экономикасын білуді де мақсат етеді. ... тек ... ... қатарына жатқызу дұрыс емес. Табиғат
экономикасын, адамдардың ... ... ... ... зерттейтін ғылым қоғамдық ғылымдар қатарына да қосылуға тиіс.
Э.Геккельдің кейінгі ... ... ... ... беріп,
оның басқа ғылымдардан айырмашылығын көрсетуге тырысты.
1920 жылы Ф.Клементс экологияны бірге өмір ... ... ... ... туралы ғылым;
1937 жылы Ч.Элтон экологияны жануарлардың жаратылу тарихын, олардың
әлеуметтік және экономикалық орнын зерттейтін ғылым;
1959 жылы Х.Б.Одум ... ... ... мен ... ... ... ... жылы С.С.Шварц экология өсімдіктер мен жануарлардың табиғи ... сүру ... ... ... ... зерттеуге Қазақстан ғалымдары да ... ... оқу ... ... өз ... ... ... Бұл
салада қазақ тілінде басып шығарылған кітаптар да аз емес. Дегенменде ... ... ... ... күнбе – күн жаңадан талап қоятын
тақырып.
2. Экология тақырыбы
Біздің планетамызда өмір сүруге қолайлы орта онша көп ... ... және ... жұқа ... ғана ... бар. ... ... ауаның, судың және жердің қабаттары биосфера деп
аталады.
Тірі организмдер өмір сүретін өзара байланыс, қарым – ... ... ...... мен гидросфераның төменгі ... ... ... ... деп ... 1875 жылы ... Э. Зюсс
ұсынған болатын.
Ғалымдар биосфераның аудағы шекарасы жер бетінен ... 15 ... ... , суда – 12 км тереңдікке дейін, жер қыртысында -5км
терендікке дейін ... ... ... ... жылы аэронавтар жер бетінен 350 мың километр қашықтықтағы Айға
барып, онда аз ... ... ... ... ... ... мен
станцияларда ұзақ уақыт тұрып, жұмыс істейтін болғандықтан биосфераның
ауадағы шекарасын Айға дейін немесе ... ... ... биіктікке
дейін кеңейту туралы пікірлер айтылуда.
Біздіңше, мұндай пікірлермен келісуге болмайды. өйткені аэронавтар ... де Айға ... ... ... ... жердегі ауамен
тыныстанды, ішетін асы мен суы да ... ... ... Кеме ... ... қан ... да ... дәрежеде сақталады. Басқаша айтқанда, ғарышқа
ұшқанда ... ... ... ... ... ... өмір сүру жүйесі
өзгерген жоқ. Сондықтан ... ... ... ... шамалы.
Болашақта да Homo sapiens биосфера шекарасынан алысқа кетіп, ... ... ... ... өмір ... деп айту ... ... биосфера туралы түсінік белгіліорыс ғалымы, академик В. И.
Вернадскийдің 1924 жылы ... ... ... ... ... болатын.
Биосфера – адамдардың денесі сияқты дейді ол, - қоғам мүшелерінің
сапалы еңбек етуіне қажеттің ... ... Олар бір ... ... өмір ... екінші жағынан өздері табиғат құбылыстары мен
өзгерістеріне, табиғаттағы заттар айналымына қатынасып отырады. ... ... ... ... ... ... ... бұзуға, кейіннен түзеуге болмайтын өзгерістер енгізуге құқықтары
жоқ. Сонымен қатар ... осы ... ... ... бақылауларына
алып, өндірістік, тағы басқа іс-әрекеттер биосфераға тән ... ... ... Мұны адамдар өздері өмір сүретін ... ... ... ... ұғым ... Тек сол жетілдірудің
пайдалы, қолайлы жолын табу ... ... ... ... бүгінгі
қажеттерін өтеу үшін емес, табиғатта қалыптасқан теңдестікті қолайлы болуы
дұрыс. Биосфераны тірі организмдер өмір сүретін орта деп ... ... ... іс - әрекетін жалпы Планеталық әсері бар күш деп санау
керек. ... ... ... ... мен әсері соншалық өскенін
айта келіп, 1945 жылы В. И. Вернадский алдағы ... ... ... алып күштер қатарындағы санауды ұсынады.
Бірнеше миллиард жылдар бойы жаратылыс заңдарына сәйкес өсіп жетілген
биосфера біртіндеп Ноосфераға ... бара ... ... ... ... қатар адамдардың ақылына, санасына бағынатынын айтқан.
Ғалымның пайымдауынша Ноосфера - ... ... ... ... Қоғам мүшелері мен табиғат арақатынасында адамдардың іс - әрекеті
, ақыл-ойы шешуші күшке айналады. Жаратылыс заңдарын біліп, түсініп ... ... ... ... ... ... өздерінің ықпалы мен әсерін
одан әрі ... ... жер ... ... ... ... ... жүруіне ықпал жасайды.
Тірі организмдер өмір сүретін әлемдегі жалғыз орын ... қал ... ... ... ... – қатынастары, өздері тұратын ортамен
байланыстары, адамдардың іс - ... ... ... ... мен ... қорғау үшін алдын ала қолданылатын шаралар ... ... ... ... ғылым саласы ретінде ол табиғаттағы физикалық және биологиялық
құбылыстар ... ... ... және ... ... ... ... тәжірибелерді байланыстырып ,
теорияны іске асыру жолдарын іздестіріп, табиғаттың әлеуметтік ... ... ... ... мен табиғат арақатынасын ғылым
талаптары негізінде құру проблемаларымен айналасады.
3. Экологияның ... ... ... және ... ... да ... мен
арақатынастарын зерттеген кезде экология басқа ... ... ... ... Зерттеу кезінде биологиялық, техникалық, экономикалық,
әсемдік, көркемдік, тағы басқа көптеген ... ... ... ... ... ... табиғатты қорғаудың және
пайдаланудың әлеуметтік – экономикалық, жақтарын да ... ... ... ... ... ... биологияның бір тарауы
деп қарау дұрыс болмайды. ...... ... ... оны ... ... ... жатқызуға болады.
Халықтың саны өсіп, азық – түлік және энергия қуаты жетпей, қоршаған
орта шектен тыс ластана ... соң, ... ... жаратылыс тану
бағытына қосымша экономикалық, әлеуметтік, қоғамдық бағыт алды.
Түпкі тамыры биологияда болғанымен қазір онан ... жаңа ... ... жеке отау ... ... ... аз, ... көп ғылыми зерттеулер орнына бір
жүйемен жүргізілетін, ... жан – ... ... көшу ... ... ... аймақты, ауданды, қаланы, облысты, біртұтас
алып, олардағы барлық проблемаларды зерттеу ... ... ... ... үшін ... ... ғылым салаларына өзінің тапсырмаларын үлестіріп
беріп, олардан түскен ғылыми ... ... ... бір – ... дұрысын алып, қатесін қайтарып, бір жүйеге келтіріп отыратын
жеке ғылым саласына айналуы қажет.
ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖҮЙЕЛЕР
1. Экологиялық жүйе ... ... ... мен ... заңдылықтары биологиялық
жүйеге келтірілген. Онда тіршілік ұсақ, көзге ілінбейтін нышаннан ...... ... береді. Жүйенің үлгісі былай: Ген ( тұқым қуалаудың
бастапқы нышаны) – клетка – дене мүшесі – тірі дене – ... (бір ... ...... ... өмір сүретін түрлі организмдер
тобы).
Тірі организмдердің генасы мен ... ... ... ... ... денені немесе дененің жеке мүшелерін түрлі ауру ... ... Ал ... ... ... ... сатысын зерттеуге
гена мен клетка дәрежесі жеткіліксіз. Жүйенің жоғарғы ... ... ... мен ... ... ... өмір сүретін түрлі организмдер мен оларды қоршаған табиғи ... ... және ... ... ... организмдер бірге өмір ... ... және ... ... ... – қатынас жасайтын, жанды және жансыз ... ... ... ... ... ... экологиялық жүйе деп атайды.
Экологиялық жүйе тіршілікке қажетті жанды және ... ... ... ол ... ... ... ... есептеледі де,
барлық ғылыми зерттеулер экологиялық жүйеден басталады.
Экологиялық жүйе көлемі жағынан түрлі ... ... ... ... ... жеке жүйе ... ... мүмкін.
Көршілес орналасқан экологиялық, жүйелер арасында белгілі ... мен зат ... ... ... ... ... ... жүйе
ішіндегі байланыс пен зат айналымынан көп кем ... ... көл мен ... ... ... байланыс пен зат айналымын алып қарауға
болады.
Сондай ... ... де бар. ... ... ... ... Оларды балықтар, балықты су жануарлары мен
жыртқыш ... жеп күн ... ... ... ... ... болмаған соң, жеке
жүйелердің ерекшеліктері бірте – бірте азайып, араласып, келесі ... ... ... ... ... екі экологиялық жүйе арасындағы
ауыспалы аймақты ... деп ... ... жүйе ... ... алатын энергия көздері мен құрылымына байланысты
екіге бөлінеді.
Экологиялық жүйе үшін энергия қуаты «Қозғаушы күш» болып есептеледі ... ... ... өзгерістер мен заттар айналымы энергия қуатының көзіне,
санына және сапасына байланысты болады.
Энергия қуатының көздеріне ... ... ... төмендегінше
бөлінеді:
• Энергияны күн сәулесінен алып, табиғаттың ... ... ... ... ... Оған ... мен биік таулар жатады.
• Энергияны күн сәулесінен және табиғат көздерінен алатындар. Оған
шабындықтар, жағалаудағы шығанақтар, өзендердің құйылыс сағалары,
т.б. ... Олар күн ... ... құнарлы топырақта болатын
органикалық заттарды ... ... ... ... ... ... Энергияны күн сәулесінен және адамдардан алатын жүйелер. Оған
егістіктер мен су қабатында ... өнім ... ... ... күн ... қатар, адамдардың сепкен тұқымдарынан,
жұмсаған жанар және жағар майлардың энергия қуатын пайдаланады;
• Энергия ... ... ... Оған қалалар, өнеркәсіп
орталықтары кіреді. Олар күн сәулесінен көрі ... ... ... ... мұқтаж.
Экологиялық жүйелердің құрылымы бойынша бөлінуі өсімдік түрлері мен жер
бетінің бедеріне байланысты болады. ... ... ... ... ... жүйелер геологиялық және физикалық айырмашылықтарына, сәйкес
бөлінеді. Адамзат қоғамның өсіп - өркендеуі мен мәдени дамуы осы ... ... өтіп ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ИСО 14001:2004 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Талаптар және қолдану бойынша нұсқаулық8 бет
ИСО 14001:2004 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Талаптар және қолдану бойынша нұсқаулық жайлы6 бет
Исо 14001:2004 "экологиялық менеджмент жүйелері. талаптар және қолдану бойынша нұсқаулық"13 бет
Экологиялық жүйелер3 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
Жалпы экология175 бет
Экологиялық мониторинг5 бет
Экологиялық мониторинге түсінік және оның міндеттері7 бет
Қазақстан Республикасындағы ормандар. Орман экономикалық ресурсы5 бет
Экологиялық қауіпсіздік пен қоршаған ортаның тұрақтылығын сақтау үшін, қалдықтар жүйесін жан-жақты зерделеп, қалдықтарды басқару жүйесін жетілдіру жолдарын қарастыру58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь