Шағын және орта бизнесті несиелеу туралы

КІРІСПЕ

I. ШАҒЫН БИЗНЕС САЛАСЫНДАҒЫ БАНКТІҢ НЕСИЕЛЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Шағын және орта бизнесті несиелеу түсінігі мен қалыптасу кезеңдері
1.2 ҚР экономикасындағы шағын және орта бизнесті несиелеу саясатының рөлі
1.3 Шағын және орта кәсіпкерлікті мемлекет тарапынан қолдау шаралары

II. ҚР «Қазақстан Халық Банкі» АҚ.НЫҢ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІ НЕСИЕЛЕУДЕГІ ТӘЖІРИБЕСІ
2.1 «Қазақстан Халық Банкі» АҚ.ң шағын және орта бизнесті несиелеу саясаты бойынша жүзеге асыратын бағдарламалары
2.2 ҚР «Қазақстан Халық Банкі» АҚ.ң шағын және орта бизнесті несиелеу көрсеткіштері
2.3 Қазақстанның шағын және орта бизнесінің бәсекеге қабілеттілігі.

III. ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІ НЕСИЕЛЕУ САЯСАТЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
3.1 Шағын және орта бизнесті несиелеудің негізгі мәселелері
3.2 ҚР Коммерциялық банктерінің несиелік саясатын жетілдіру жолдары

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

ҚОСЫМША
Қазақстан Республикасында қаржы секторы өзінің дамуында жаңа сапалы деңгейінде тұр және оның дамуы мен сәтті қызмет етуінде көптеген реформалар жүзеге асырылады. Қазақстанның несиелік рейтингісінің жақсаруы осыған дәлел, яғни Қазақстанның қаржылық секторы сәтті дамуда.
Дипломдық жұмыстың өзектілігі - Қазақстан экономикасының дамуының қазіргі жағдайында экономиканың барлық саласының дамуын қамтамасыз етуде актуалды мәселелерінің бірі болып шағын бизнес саласындағы несие саясаты қызметінің әсерлілігін көтеру, сонымен қатар оның қаржы-несиелік ұйымдармен, негізінен коммерциялық банктермен байланыс механизмін жетілдіру болып табылады. Кәсіпкерлік жағдай экономика дамуының шешуші факторы болып табылуы тиіс. Сонымен қатар шағын және орта бизнестің дамуының бөлшектеп талдануы оның мемлекет тарапынан қолдауды қажет етеді.
Кәсіпкерлік – нарықтық қатынастардың қасиеттері мен сапалық сипаттамасының жиынтығы. Сондықтан кәсіпкерліктің әртүрлі формаларын дамытпайынша нарыққа өту мүмкін емес.
Қазірге кезде отандық банктер қарыз алушылар үшін банктік өнімді пайдалануға әртүрлі жеңілдіктер жасауда, несие беру процесі ықшамдалып, пайыздық ставкалардың төмендеу тенденциясы байқалуда. Себебі қысқа мерзімді айналым капиталын толықтыру мақсатында бөлінген несиелер несиелік портфельінің көлемінің ауытқуына әсерін тигізеді.
Дипломдық жұмысының мақсаты – Қазақстандағы шағын бизнес саласындағы несиелеу саясатының теориялық және практикалық мәселелерді қарастыру, несиелеу проблемаларын талдау, бизнес пен оның субъектілерінің арасындағы қарым-қатынасты сараптау және жеке тәжірибесінен зерттеу.
Көрсетілген мақсаттарға жету үшін алдыма төмендегідей міндеттемелерді қойдым:
- Нарықтық экономика белсенді қатысушылары-шағын және орта бизнесті несиелеу саясатының мәні мен мағынасын терең білу, дамуына жасалынатын шараларды қарастыру;
- Мемелекет тарапынан кәсіпкерлік субъектілерінің бастамаларын қолдау жөніндегі бағдарламаға тоқталу;
- Шағын және орта бизнесті несиелеу саясатындағы тәжірибелік мәселелерін қарастыру, несиені алу кезінде туындайтын проблемалар;
- ҚР «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ң шағын және орта бизнес саласындағы несиелеу саясаты, ережелері мен жұмыста қолданылатын құжаттардың жұмыс істеуі мен типтік формасын көрсету;
- Шет елдік несие желісі аясындағы несиелеу ерекшеліктерін атап көрсету;
- Бизнес субъектілерін несиелеуді, оның Қазақстандағы жетілу болашағы жайында өз ойымды қорытындылау.
1. Искакова З.Д. Банк ісі. Оқу құралы. Қарағанды, 2003
2. Жатканбаева Е.Б. Малое предпринимательство; теория, мировой опыт и Казахстан.// Алматы. 2001.
3. Бохаев Д. Шағын және орта бизнес түсінігі және оны несиелендірудің теориялық мәні мен маңызы. //Экономика негіздері. №3 2007ж.
4. Банковское дело / Под ред Тавасиева А. М. Алматы: экономика, 2001ж
5. Ким.Г. Особенности кредитования малого и среднего бизнеса.// Вестник КазНУ.-2004.
6. Қазақстанның статистикалық жылнамасы. -2015.
7. «Даму кәсіпкерлікті дамыту қоры» мәліметтер жинағы.
8. Бабенков С.В. Развивать малый бизнес. 2006
9. Скала В.И., Малый бизнес в РК (изд-е 4-ое переработанное).//- Алматы. –ТОО «Издадельство LEM»
10. Дауранов И. Государственная поддержка малого и среднего бизнеса в современных условиях.// Вестник предпринимателя.-2005.
11. Садвакасова Ж. «Кредитная политика коммерческого банка». // Вестник КазНУ, Серия экономическая.
12. Қазақстан Республикасының Үкіметінің шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау, әрі дамыту мәселелері жөніндегі сарапшылық кеңестері туралы үлгі ереже бекіту туралы: 2002 ж.19 тамыздағы №917 Қаулысы// Қаз.Респ. Президенті мен Қаз.Респ. Үкіметінің Актілер жинағы. -2002 ж. №27.-34-37бет.
13. Искакова З.Д. Банк ісі. Оқу құралы. Қарағанды, 2003.
14. ҚР Шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту мен қолдауға арналған бағдарлама.// 2006
15. Бердалиев К.Б. Қазақстан экономикасын басқару негіздері. Алматы. Экономика, 2011ж
16. www.damu.kz
17. www.halyukbank.kz
18. www.stat.gov.kz
19. Назарбаев Н. Ә. «Қазақстан Республикасының ұзақ мерзімді даму стратегиясы.» — Алматы, 2009.
20. Назарбаев Н. Ә. «Елдегі жағдай, ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттары туралы: Жаңа ғасырда қоғамды демократияландыру, экономикалық және саяси реформа. ҚР Президентінің қазақстан халқына жолдауы.» — Алматы, 2008.
21. zhastar.biz/index
22. Шағын және орта бизнестің маңыздылығы мен артықшылығы және кемшіліктері // экономика негіздері.-2006.
23. Көктарбаева Ш.М. Информационная иныраструктура кредитного рынка.//- 2006 .
24. Казыбаев А. Эффективны ли государственные программы поддержки малого бизнеса.// Деловой мир.-2005.
25. Аубакиров Ж.Б. Поддержка малого и среднего бизнеса.// АльПари.
26. Имашова Ж.Д. Организация деятельности и правовая база микрокредитования организация.// ҚазЭУ хабаршысы.-2008.
27. Ахметова К.А. Зарубежный опыт финансирования малого и среднего бизнеса. «Вестник КазНУ» журналы. Экономикалық серия. №2(54). г. Алматы 2006г.
28. Ким Г. Особенности кредитования малого и среднего бизнеса. «Вестник КазНУ» журналы. Экономикалық серия. №4(44). г. Алматы 2004г.
29. Капанов А.К. Проблемы развития малого базнеса в Казахстане «Вестник КазНУ» журналы. Экон. серия. №4(44).2006г.
30. Қазақстан Ұлттық банкінің ресми сайты www.nationalbank.kz
31. Садвакасова Ж. «Кредитная политика коммерческого банка». // Вестник КазНУ, Серия экономическая. №2. – 2010 г.
32. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана, № 1,2- 2011 г.
33. Искакова З.Д. Банк ісі. Оқу құралы. Қарағанды, 2003.
34. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы. 2-шi басылым, - Алматы: ИздатМаркет, 2005.
35. Қазақстан Халық банкінің жылдық есебі-2015 жыл
        
        МАЗМҰНЫ 
БЕЛГІЛЕУЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР
КІРІСПЕ
3
I.
ШАҒЫН БИЗНЕС САЛАСЫНДАҒЫ БАНКТІҢ НЕСИЕЛЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
6
1.1
Шағын және орта ... ... ... мен ... ... ... шағын және орта бизнесті несиелеу саясатының ... және орта ... ... тарапынан қолдау шаралары
16
II.
ҚР АҚ-НЫҢ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА ... ... ... АҚ-ң ... және орта ... ... саясаты бойынша жүзеге асыратын бағдарламалары
29
2.2
ҚР АҚ-ң шағын және орта ... ... ... ... және орта ... ... қабілеттілігі.
53
III.
ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІ НЕСИЕЛЕУ САЯСАТЫНЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
57
3.1
Шағын және орта бизнесті несиелеудің негізгі мәселелері
57
3.2
ҚР Коммерциялық банктерінің ... ... ... ...
63
ҚОРЫТЫНДЫ
72
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
75
ҚОСЫМША
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасында қаржы секторы өзінің дамуында жаңа ... ... тұр және оның ... мен сәтті қызмет етуінде көптеген реформалар жүзеге асырылады. Қазақстанның несиелік ... ... ... ... яғни ... ... ... сәтті дамуда. Дипломдық жұмыстың өзектілігі - Қазақстан экономикасының ... ... ... ... барлық саласының дамуын қамтамасыз етуде актуалды мәселелерінің бірі болып шағын бизнес саласындағы несие саясаты қызметінің ... ... ... ... оның ... ұйымдармен, негізінен коммерциялық банктермен байланыс механизмін жетілдіру болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... табылуы тиіс. Сонымен қатар шағын және орта ... ... ... ... оның мемлекет тарапынан қолдауды қажет етеді.
Кәсіпкерлік - ... ... ... мен ... ... ... ... кәсіпкерліктің әртүрлі формаларын дамытпайынша нарыққа өту мүмкін емес.
Қазірге кезде отандық банктер ... ... үшін ... ... ... әртүрлі жеңілдіктер жасауда, несие беру процесі ықшамдалып, пайыздық ставкалардың төмендеу тенденциясы байқалуда. Себебі қысқа ... ... ... ... ... ... ... несиелік портфельінің көлемінің ауытқуына әсерін тигізеді.
Дипломдық жұмысының мақсаты - Қазақстандағы шағын бизнес саласындағы несиелеу саясатының теориялық және ... ... ... ... ... ... бизнес пен оның субъектілерінің арасындағы қарым-қатынасты сараптау және жеке тәжірибесінен зерттеу.
Көрсетілген мақсаттарға жету үшін алдыма төмендегідей міндеттемелерді қойдым:
* Нарықтық экономика ... ... және орта ... ... ... мәні мен ... терең білу, дамуына жасалынатын шараларды қарастыру;
* Мемелекет тарапынан кәсіпкерлік субъектілерінің бастамаларын қолдау жөніндегі бағдарламаға тоқталу;
* Шағын және орта ... ... ... тәжірибелік мәселелерін қарастыру, несиені алу кезінде туындайтын проблемалар;
* ҚР АҚ-ң шағын және орта ... ... ... ... ... мен ... қолданылатын құжаттардың жұмыс істеуі мен типтік формасын көрсету;
* Шет елдік несие желісі аясындағы несиелеу ерекшеліктерін атап көрсету;
* Бизнес ... ... оның ... ... ... ... өз ... қорытындылау.
Жазылған дипломдық жұмыстың теориялық негізі - экономикамыздың ... ... және орта ... несиелеу саясатының даму жолдарымен, олардың субъектілерін зерттеу және дұрыс тұрғыда несиелендіру. ... ... ... ... ... экономикалық жетілуіне ықпал етуі және өндіріс, халықтың ... ... ... ... қамтамасыз ете алуы жатады. Сол үшін кәсіпкерлік қызметті еліміздің шаруашылық қызметінің жандандырғыш ... ... ... ... және орта ... ... әл-ауқатының төмендеген кезінде, ел экономикасы макроэкономикалық дағдарысқа ұшыраған кезінде де өміршең күй танытты. Елдегі объективті және субъективті қиындықтар оның ... ... ... ... ... қиындықтары экономикасының жаппай дағдарысқа ұшырауынан, бюджет тапшылығы, қаржылық ресурстар жетіспеушілігі, міне осы ... ... және орта ... кең ... қарқын алуына кедергі етуде. Нарықтық экономикаға таяну жақындаған сайын, мемлекеттің инвестор ретіндегі рөлі төмендеуде. Мемлекет өз тарапынан бизнесті дамытуда ... ... ... ... ... қоюы, шетелдік және отандық инвесторларды шағын және шағын және орта бизнесті дамыту жолында капитал құюына тартуы, ... және орта ... ... ... капитал құюына тартуы, шағын және орта бизнесті қолдау мен дамыту бағдарламаларын ... ... ... ... ... ... ... мәселелерін үш бөлімге бөліп қарастырдым. Бірінші тарауда шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... факторы екенін анықтадым. Сонымен қатар шағын және орта бизнес субъектілерінің несиелеу саясатының дамуы ... іс ... ... ... бірі болып табылатындығы. Бұл бөлімде өзінің жалпы теориялық білімі негізінде материалды дұрыс реттеу мен жүйелендіруді іске асырды. Шағын және орта ... ... ... басты факторы екені және оның пайда болу себептері мен жалпы экономикадағы алатын орны мен рөлі айқындалады. Мәліметтер әр ... ... ... ... отырып, сонымен қатар шағын және орта бизнес субъектілерінің ... алуы ... ... үшін ... ... іс ... негізгі көздерінің бірі болып табылатындығы жайлы мәлімдедім. ... ... ... ... мен қолдау шаралары аясынан көрсетілген көмек пен әлде де жасалынатын өзекті мәселелер көрсетілген. Бұл бөлімде маңызды жетіспеушіліктер айқындалмады,себебі әрбір ... пен ... ... нақты негізделіп,жүйеленді. Бұл өз кезегінде зерттеудің келесі бөлімдерін қалыптастыруына тиімді жұмыс желісін берді.
Екінші бөлімде шағын және орта ... ... ... ... ... ... санындағы үлесі, салыстырмалы түрде алып қарағандағы ШОК субъектілері санының жыл ... ... мен өсу ... ... ... Қор ... мен олардың атқаратын қызметінің өзектілігі көрсетіліп, атқарылатын жұмыс ... ... ... несиелеудің атқарылуы қордың ұйымдастырған және жүзеге асырылатын бағдарламалары арқылы көмегін тигізеді.
Дамыған индустриалды ... ... ... өзі ғана ... ішкі ... 50% - дан ... алатынын, ал елімізде шағын бизнесті және оған орта ... ... ... ... ЖІӨ - гі ... ... 30% - дан аспайтыны айтылған және осы мәселелердегі қиыншылықтармен проблемаларды шешу өзектілігі қарастырылған. Бірақ шағын бизнес ... ... ... сауда саласында байқалады. Осы ... ... ... 90% - ға ... ... ... ... ең алдымен осы сектордың бәсекелестік еместік қабілетімен ... ... ... және орта кәсіпкерлік секторындағы қалыптасып отырған жағдайдың қандай екенін көру үшін ... ... ... мен ... ... Бұл ... ... білу және оны шешу мақсаты бұл бөлімнің негізі ... ... ... ... және орта ... ... ... оның процестегі орны. Яғни тәжірибе жүзінде әрбір кәсіпкерге өз бизнесінің ... ... одан әрі ... ... ... ұсыныстарға тап болатынын қарастырдым. Қазіргі таңдағы пайда болған проблемаларды шешу жолдарын айқындадым.
Жұмысымның зерттеу объектісі ... - ҚР ... ... және орта бизнес субъектілерін несиелеу саясатын жүзеге асыру тәжрибелері қарастырылады. Практикалық негізі ретінде қор мәліметтерінің ... ... білу ... ... саны мен олардың несиелеу саясаттарын көрсету.
Осы жұмыстың методологиялық негізі - шағын және орта ... ... ... ... ... еңбек еткен шетел және отандық практик-экономистердің, ғалымдардың монографиялары, ғылыми еңбектері ... ...
* ... ... ... ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
+ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІ НЕСИЕЛЕУ ТҮСІНІГІ МЕН ҚАЛЫПТАСУЫ
Несие саясаты - бұл жеке және ... ... ... ... ... ... ... ретінде банктің қызметіндегі іс шаралардың жиынтығы.
Несие саясатының ... мен ... ... ... ...
* несиелік операцияларды қалыптастыру технологиясы;
* несиелендіру үрдісін бақылау жатады.
Несие ... ... ... ақша ... ... клиенттердің қажеттілігін қанағаттандыру бағытында банк қызметінің соңғы қорытындысын көрсетеді. Қайтару ... ... бұл ... ... ... ... да заңды және жеке тұлғалардың өмірлік қызметін қамтамасыздандырады, өндірістік процестердің үздіксіздігіне жағдай жасайды. Банк ... ... ... ... ... жаңа өнімдердің өндірісіне, жаңа және әрекет етуші ұйымдардың дамуына, жаңа өндіріспен аймақтардың, халық шаруашылығының салаларының дамуы бойынша мемлекеттік бағдарламаның ... ... ... ... ... ... ... өздерінің жеке мақсаттары - пайда табу мүддесін жүзеге асырады.[1]
Кез келген ел шаруашылық жүргізудің жаңа формаларын қолданбай ел ... ... ... ... хал-ахуалын көтеру мүмкін емес. Соның бір - шағын және орта бизнестің дамуы болып ... Ел ... ... нарықты қалыптастыруда, ірі өндірушілер монополиясын шектеуде және бәсекелестікті дамытуда, тауар және қызмет сұраныстарын ... ... мен ... уақытылы төлеуде, жұмыссыздық мәселесін тежеуде және жаңа технологияларды енгізуде шағын және орта ... ... ... ретінде маңызды роль атқарады. Шағын бизнес ірі бизнеске қарағанда нарыққа тез бейімді, өзгермелі жағдайға байланысты икемді, жаңадан ... ... ... ... ... ... ... қабілетті.
Шағын және орта бизнестің мәні мен мағынасын тереңірек білу үшін, ең алдымен сол ... және орта ... алып ... ... - ... кәсіпкерлік терминіне тоқталып өтелік. Кәсіпкерлік , шағын және орта ... ... ... ХVIII - XIX ... Ф.Кэне, А.Смит, Ж.Б.Сэй, кейінірек И.Шумпетер, Ф.Хайск, А.Чаянов және тағы басқа экономист - ғалымдар негізін ... ... - жеке ... өз күш қабілетін танытуының, белгілі бір мақсаттарды жүзеге асырушының тиімді тәсілі. Ол осындай ақ адамдардың өзіне сенімін ... ... ... Кәсіпкерлік қызметке талдау жасау - оның жалпы экономикалық ой-пікір ... ұзақ ... мен ... тамырының бар екендігін көрсетеді. Көне тарих пен орта ғасыр ғалымдарында ... ... оның ... ... ... ... аталғанына қарамастан, ерекше ой пікір қалыптасқан. Экономикалық мағынада кәсіпкер ірі ... ... ... ... ... құбылыс ретінде кәсіпкерлік көптеген қоғамдық қатынастарды қамтиды. Мұның мәнінде экономикалық - құқықтық, психологиялық және тарихи тұстары бар. ... ... және орта ... яғни ... ... адам қызметінің экономикалық танымында еңбекті пайдалануға негізделеді. Шағын және орта бизнесті жүргізушілер экономикалық мүддені ... ... ... оған ... міндетті шарт жасасып ұйымдастырады. Мұндай бизнес түрі ұжымдық деп есептеледі. Жеке кәсіпкерлерге қарағанда жауапкершілігі шектеулі серіктестер ... ... шеш ... Кәсіпкерліктің потенциалдық мүмкіндіктерін толық бағалау үшін олардың субъектілерін номиналды және нақты деп бөлудің маңызы ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікпен айналусыға құқығы бар. Алайда оны жүзеге асыру қоғам мүшелерінің кез келгенінің қолынан келе ... бар, ең ... ... ... ... барлар жатады. Міне, осы адамдар экономиканың кәсіпкерлік секторын құрып, дамыта алады. ... ... ... ... деп - ... да ... ... мәміленің белсенді жағы, барлық жауапкершіліктің мінсіз алушысы болып табылады. Бизнес субъектісінің термині ағылшынның бизнесмен сөзінің эквивалентіне тең, келесілерге ...
* ... ... ретінде жеке адамдар ( оларды жеке тұлғалар ретінде), фирмалар, сонымен ... ... ... ... ... ... ... көбінесе заңды тұлғалар ретінде қарастырады), сонымен бірге әрбір мемлекеттің өзінің ұлттық заңнамасына сәйкес жеке және ... ... ... ... да субъектілер жатқызылады( оларға Қазақстан Республикасы оның субъектілері және муниципалды білім);
* Бизнес ... ... ... ... ... заңға сәйкес қандайда болмасын жұмыс типімен және түрімен айналаса алады;
* Бизнес субъектілердің қызметі экстерриториалды болып табылады. Яғни ... ... ... ... ... бизнес субъектілерінің бірбірімен жұмыс қарымқатынасын бұзбайды.
* Бизнес ... - бұл ... ... адам ... ... қасиетінің категориясы болып табылады; [2]
Кез келген банк несие берудің алдында несие ... ... тиіс ... ... да ... ... керек, яғни депозиттік, пайыздық, тарифтік, техникалық, кадрлық, клиенттерге қатысты, бәсекелестерге қатысыты және т.б.), сонымен қатар несие саясатының тәжірибелік ... ... ... ... ... ... ... саясаты - анықталған қаржылық қорытындыларға жету үшін банкпен жүргізілетін ақша-несие шараларының ... ... және ... ... бір ... ... ...
Несиені беру мен алу сферасындағы банктің стратегиясы мен тактикасы оның несие саясатының негізі болып табылады. Несие саясаты ... ... ... ... нақты шаруашылық субъектілерді несиелендірудің мақсаттары мен принциптерін, приоритеттерін қосады, ал тактика бөлімінде несие мәмілелерін жүзеге асырғандағы оның мақсатын жүзеге асырудағы ... ... ... және тағы ... ... несие процесін ұйымдастыру тәртібі.
Шетел тәжірибесінде несие саясатының қалыптасуы, біріншіден, директор ... ... ... ... ... ... субъектілерді несиелендірудің стратегиялық бағытталған қызметін жүзеге асыруды қамтамасыз ететін несиелік операцияларды жүзеге асыру.
Несиелендіру сферасында шаруашылық субъектілердің ... ... жеке ... ... шарттар негізгі рөлді атқарады:
* Келешек кезеңге шаруашылық субъектілер қызметінің жалпы мақсатын белгілеу, табыстылықпен және өтімділікпен байланысты;
* ... ... ... ... ... несиелік салымдардың жалпы сомасына қатынасымен қоса, несие нарығын ... ... ... ... ... ... дамыту перспективаларының анықтылығы;
* Несие портфелінің сапалығын дұрыс ... ... ... ... деңгейін есептеу.
Шаруашылық субъектілерді несиелендірудегі коммерциялық банктердің несие процесін ұйымдастыру бір-бірімен тығыз байланысты принциптерге сүйенеді:
1) Клиентпен ұзақ мерзімді немесе бір ... ... ... ... өзара қатынас принципі (клиенттерге қызмет көрсету сапасын жоғарылату, олардың сұраныстарын қанағаттандыру).
2) Несие ісіндегі банк приоритеті, яғни берілген ссудалардың түрімен, сондай-ақ ... ... ... ету ... ... ... ... құндылықтар жүйесі, оның ішінде, тәртіптік, өзара сенімділік, шындылығы.
Несие саясатын қалыптастырғанда банк объективті және субъективті факторларды ... алуы ... ... ... ... ... несие саясатын қалыптастырудың бірінші сатысында банктің аналитикалық және маркетингтік қызметтері жүргізіледі. Онда мемлекеттегі макроэкономикалық жағдайды бағалау, потенциалды қарыз ... ... ... ... ... несиелендіру бағытының жүйелі динамикасын талдау, ссуда алушылардың әр түрлі категорияларымен банк персоналдарының жұмысқа әзірлігін тексеру, ... ... ... ... алу ... ... субъектілерді несиелендірудегі коммерциялық банктердің несие саясаты несиелік потенциалдың көздерінен және экономикалық жағдайлардан негіз алады. Оны сәтті ... ... үшін ... ... потенциалдың қаражатының ағымына әсер ететін факторларды есепке алу керек. Несиелік потенциалдың қаражатын ... банк ... ... әсер ... ... ... ... (кесте1.1) [3].
Кесте 1.1
ШАРУАШЫЛЫҚ СУБЪЕКТІЛЕРДІ НЕСИЕЛЕНДІРУДЕГІ БАНКТІҢ НЕСИЕ САЯСАТЫН АНЫҚТАЙТЫН ... ... ... ... ... ... ақша-несие саясаты
Салалық және аймақтық
Банкпен қызмет көрсетілетін аймақтар мен салалардың экономикалық жағдайы, клиенттер құрамы, олардың несиеге қажеттілігі, бәсекелес банктердің көлемі ... ... ... ... ... ... ... жұмыс қабілеттілігі
ЕСКЕРТУ - [4]-көзі негізінде құрылған
Несиелік потенциал ... ... ... нысандар жатқызылады:
* Банк клиентінің санының өсуі,
* Банктегі клиент пен ... ... ... ... ... ... ... Мақсатты бағытталған банктің клиенттері мен қатысушылардың қаражатының бірігуі.
Банктік несие ... ... ... мен ... ... ... оны ... тиіміділгі көрсетіледі.
Банктің несие саясаты несиені рәсімдегенде, оны басқарғанда, ұсынғанда банк қызметкерлерімен басқарылатын ... ... ... ... яғни ... ... ... несиені берудегі алдын ала жүргізілетін жұмыстарды регламенттейтін тұрақты құжатты ... ... ... ... ... банк ... ... регламенттейтін несие саясатының нақты кезеңінің (1 жылға дейін) меморандумын және келесілерді өзіне қосады:
1) Келешек кезеңге банктің несиелік жұмыстарының негізін бағыттау, ... ... ... және ... ... қамтамасыз ететін несиелік қызметтің көрсеткіштерін, оның ішінде:
- Депозиттер мен несиелердің қатынасы;
- ... мен ... ... ... ... жалпы актив портфелінің сегментінің лимиті (бір салаға, бір меншік формасына, несиелендірудің бір түріне лимиті). ... ... ... ... ... ... көлемінің 25%-нан астамын қосады;
- Клиенттік лимит (акционерлер үшін, өзара қытанас тарихы анықталған клиенттер үшін, жаңа ... ... ... ... ... ... ... географиялық лимиті;
- Қамтамасыз етілетін жұмыстарды жүргізудегі талаптар (кепіл ... ... ... ... ... ... рәсімдеу және несиемен бірге жүргізілетін талаптар.
2) Несие беру тәртібінің ережесі;
- Несие пролцесінің ұйымдастырылуын;
- Несие мәмілелерінің жобасын ... ... мен ... ... ... тетілетін құжаттар тізімін;
- Қамтамасыз етуді бағалауды жүргізетін ережелерді қарастырады.
Несиелендіру процесін регламенттейтін берілген құжаттар банктің ... ішкі ... ... бері мен алу сферасындағы банктің тактикасы мен стратегиясы несие саясатының негізін құрайды және ... ... ... ... ... ... ... несие портфелі қалыптасатын мақсатты анықтау (қамтамасыз етудің түрлері, мерзімдері, көлемдері және ... ... ... жүргізу, беру процесіндегі банк бөлімдерінің уәкілеттілігін суреттеу;
* Қажетті құжаттар тізімі;
* Несиені қамтамасыз етудің жүзеге асырылыуы мен бағалаудың ... ... ... ... ... ... ... бойынша пайыздық мөлшерлемені қалыптастыру саясаты;
* Несие өтінішін бағалау әдістемесі,
* Қиындық туғызатын ... ... ... ... ... ... ... банктің ресурс құрылымымен байланысты, ал несие саясаты банктің өтімділігімен байланысты болады. Несие классификациясының негізгі критериі ... ... ... болып табылады, яғни гаранттың бар болуы кредиторға ссуданы қайтаруды және қарыз алушыдан белгілі бір соманың қайтарылуын қамтамасыз ... ... ... несиелендірудегі банктік операциялардың нақты түрлерін реттеу және несиелендіру көлемін нормативтік шектеулер көлемімен жүргізіледі және де коммерциялық ... өзі өз ... ... алушыларын, несие түрін, ссуда портфелін қалыптастыруын, пайыздық мөлшерлеме көлемін таңдайды. Несие операцияларының табыстылығының жоғарылауы және олар бойынша тәуекелдің ... екі ... ... ... барлық сфераларындағыдай, жоғары тәуекелді операциялар инвесторларға тән ... ... ... - ... ... ... және жеткілікті тәуекелді салымдарын аз тәуекел ... ... ... тәуекелін төмендетудің міндетті талаптары - қарыздық портфельді диверсификациялау, онда экономиканың әр ... ... ... аз ... ... ... беру қарастырылады. Тәуекелді төмендетудің қосымша талаптарына несиені қайтарудағы қамтамасыз етілуін қарастыру, яғни кепіл затын, кепілдемені, сақтандыруды қамтамасыз ету. Бұл ... ... ... ... ... жоғалтуларды компенсациялайды.
Несиені нәтижелі басқарудың негізгі элементі жақсы дамыған ... ... пен ... ... жақсы басқару, несиелерді тиімді бақылау болып табылады. Несиелік саясат несиені барлық басқарудың негізін жасайды. ол қарыздарды беретін және ... ... ... ... ... банк қызметшілері жақсы түсінідіреді, ол банк басшылығына несие аумағында дұрыс стандарттарды қамтамасыз ететін объективті стандарттарды анықтайды. Несиелік саясат дұрыс қалыптасқан ... ... ... ... және ... барлық деңгейлерінде ұстап, артық тәуекелден қашып және істің даму мүмкіндігінін дұрыс бағалауға мүмкіндік береді.
Несиелік ... ... ... ... қиын және ... өзгеріп отыратын жағдайына бейімделу кезінде және оның алдына бұрын болмаған болса да ... ... ... ... тұрғанда аса маңызды болып табылады. [5]
Қорыта келгенде, ... ... ... ... ... үшін ... ... банктің өзінің ақшалай-несие іс-шараларының жүйесі ретіндегі банктің несие беруге дейінгі белгілі бір қаржылық нәтижеге жету үшін ... ... ... анықтау болып табылады. Банктің несиелік саясаты несиелерді алудың парамертлері мен ... ... ... және ... ... ... түрінде анықтайды. Несиелік саясатты қалыптастыру мен оны тартудың механизмдерін анықтаумен бірге сапалы несиелік банктік портфельдің ... ... ... ... ... ... банк ... несиелеудің әр түрі бойынша және қолданылатын қаржы ... ... ... несиелеудің әдістері, түрлері тәсілдері ретінде есепке алады.
Бұдан кейінгі бөлімде Қазақстан экономикасындағы шағын және орта ... ... ... ... ... ... ҚР ЭКОНОМИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІ НЕСИЕЛЕУДІҢ РӨЛІ
Әлемдік тәжірибе шағын және орта бизнес ... рөлі ... ... ... ... ... отыр. Ал мемлекет өмірінің барлық салаларына әсерін тигізеді: жұмысшылар саны бойынша, өндірілетін тауарларының ... ... ... ... мен көрсететін қызметтері бойынша жекелеген елдерде шағын және орта бизнесті маңызды рөл ойнайды. Экономика үшін шағын кәсіпорындардың толықтай қызметі оның ... ... ... ... ... ... Тіпті, шағын және орта бизнестің даму деңгейіне байланысты, мамандар елдердің ... ... ... ... ... ... ... үшін шағын бизнестің қалыптасуы жоғары дамыған қоғамға, жоғары дамыған экономикаға өтетін көпір болуы қажет. ... мен ... ... ... және орта ... даму үстінде, экономиклық, әлеуметтік, ғылыми-технологиялық мәселелерді щеще отырып қарқын алуда. Шағын және орта бизнесті дамыту келесі мәселелерді ... және ... ... жақсы қанағаттандыруға мүмкіндік береті, өркениетті бәсекелестік нарықтық қатынастардың қалыптасуы;
-ассортименттің кеңеюі мен ... мен ... ... ... ... ... қанағаттандыруға ұмтылу арқылы, шағын бизнес қызмет көрсету мен өнім сапасының артуына мүмкіндік ... мен ... ... бір ... ... ... өзгеруіне әсер ету. Шағын кәсіпкерлік экономикаға өтімділік, икемділік ... ... ... өз ... ... ... кәсіпорын иегерлері өз істеріне өз ақшаларын үлкен қызығушылықпен салады;
-қосымша жұмыс орындарының ашылуы, жұмыссыздық деңгейінің қысқаруы;
-адамдардың ... ... ... ... ... ... әр түрлі қолөнердің дамуына ықпал етеді;
-еңбек қызметіне ірі кәсіпорындар белгілі - бір шектеу қоятын халықтың жекелеген топтарын (үй ... ... ... ... оқып ... ... тарту;
-меншік иелері, кәсіпкерлер, басқарушылардың әлеуметтік қатарларының қалыптасуы;
-ғылыми-техникалық дамуды жандандыру;
-жергілікті шикізат қайнары ірі кәсіпорындар ... ... және ... ірі ... ... ... дайындау және жеткізу жолымен, көмекші және қызмет көрсету өндірісін құру арқылы әсер ету;
- арендаға алу немесе сатып алу арқылы ... ... және ... ... ... ... ... аталған және басқа да шағын және орта бизнестің экономикалық, әлеуметтік функцилары, оның дамуы ең маңыздылар қатарына жатқызып, экономиканың ажырамас ... ... ... ... ... және орта бизнестің ролін таңдай отырып, оның дамуына кедергі болатын себептерді айтпауға болмайды.
Біріншіден, ... ... ... экономикалық жағдай (инфляция, өндірістің құлдырауы, шаруашылық байланыстардың үзілуі, төлемеушілік, несиені пайдаланудағы жоғары пайыз, кәсіпкерлердің құқықтық қорғалуы).
Екіншіден, кәсіптіліктің төменгі деңгейі, ... өз ... ... халықтың кәсіпкерлерге толық сенімнің болмауы.
Төртіншіден, шағын және орта ... ... ... ... тіпті, керісінше мемлекеттік органдардың жиі араласуы.
Бесіншіден, қазіргі заманға сай ақпаратардың жеткізілуі, құрал - ... ... ... ... есеп беру ... және ... ... құнының жоғары болуы.
Сонымен кәсіпкерліктің одан ары кеңеюі мемлекеттік маңызды мәселелерінің бірі болып табылады, кәсіпкерлер мәселелерінің шешу үшін ... - ... ... ... ... ... қажет.
Кіші және орта кәсіпкерлік Республиканың әлеуметтік-экономикалық және саяси ... ... ... ... ... Кіші және орта бизнестің субъектілерінің дамуы көптеген мәселелерді шешуге ықпалын тигізеді. Атап өтетін болсақ, кедейшілікпен күрес, жаңа жұмыс ... ... ... ... ... ... технологияларды ынталандыру және тағы басқа. Экономиканың осы сегментінде мықты ұлттық интелектуалды потенциал инновациялық ... ... ... ... ... ... ... бизнесті дамытатын негіз болып табылады. Қазақстандағы жағдайға келетін болсақ, кіші бизнес жалпы ішкі өнімнің 17% - ын құрайды. ... ... 11% - ы осы ... ... ... ... ... кіші бизнес сауда делдалдық және қызмет көрсету салаларында жақсы дамуда. Ал нақты сектор мүлдем дамымай жатыр десе де ... ... ... және ... ... ... бойынша кіші және орта бизнес субъектілерімен өндірілген өнім 3% -ды құрайды. Ал кіші және орта бизнестің техникамен қамтамасыз етілу ... өте ... ... да кіші және орта ... ... ... ... жаңалықтарды енгізіп жұмыс істеуі өте маңызды. Шағын инновациялық бизнес ерекше орын алып ... ... ... көп ... ... Олар ... ... ие:
1) Шағын инновациялық кәсіпкерлік бір салада тоқтап қалмай экономиканың барлық салаларын ... Ірі ... ... шектелген және ойлаған қызметі жүзеге асқанымен табысының аз болып тәуекел болғандықтан айналыспайтын салаларда өз мүмкіндіктерін қолдану.
3) Ірі ... ... ... ... жүргізілуге мүмкіншілігі әлде қайда көп болса да күрделі басқару пирамидалары ... ... ... баяу ... ... да ірі ... ... орта әсеріне икемсіз болып келеді. Ал шағын инновациялық фирмалар сыртқы өзгерістерге тез икемделіп, жауап қайтарып процесс бағытын жылдам ... ... ... ... ірі компанияларға қарағанда ғылыми техникалық зерттеулер нәтижелерін ... ... пен ... ... ... ... қалыптасқан экономикалық жағдайда мемлекеттік тікелей немесе жанама қолдау көрсететін елеулі ресурстары жоқ. Сондықтан, ... күш ... ... ортаны қалыптастыруға бағытталуы керек. Бұл бағытты жүзеге асыру үшін келесідей шаралар ... ... және ... ... ары ... ... мен ... өндірісті қолдайтын инфрақұрылымының барлық қажетті элементтерін қалыптастыруы, бюджеттен тыс ... ... ... ... ... ... кеңйтуге әсер ету, тиімді инвестициялық климатты қалыптастыру, мемлекеттік бақылауды тәртіпке келтіру.
Соңғы жылдары шағын және орта ... ... мен ... қызметті қолдау бойынша бірқатар шаралар әзірлеген болатын. Ол өзінің нәтижесін берді, статистиктердің айтуы бойынша, тіркелген кәсіпкерлердің санының ... ... ... халықтың үлесіне де әсерін тигізген. Шағын кәсіпорындардың өнім өндірудің жалпы көлеміндегі үлес салмағы артып келеді. Шағын және орта ... ... ... ... форумының тұрақты жүргізілуі шағын кәсіпкерлікті дамыту қорының құрылу, барлық екінші деңгейлі банктердің шағын кәсіпкерлік субъектілеріне несие берудің минимал мөлшерін тағайындауы ... ... ... ... ... 10 % - тен аз ... орта және ... кәсіпкерлікті қолдау Агегнттігінің құрылуы, шағын кәсіпкерлікті қолдау бойынша әкімдердің қызметін қатаң қадағалау, шағын кәсіпкерлік субъектілерінің жұмыстарына жағдай жасау және жеңілдіктер ... ... - 96 ... ... ... ... және ... екі мемлекеттік бағдарламаның жүзеге асыру шағын бизнестің құрылуы мен қалыптасуына негіз бола ... Бұл ... ... кәсіпкерлікпен айналысатындардың үлесі жалпы жұмыспен қамтылғандардың саны ішінде келесі қатынасты құрады: 1992 жылы - 6%, 1993 жылы - 4%, 1994 жылы - 4%, 1995 жылы - 5%, 1996 жылы - 5,2%. ... ... ... саны 24030 ... дейін артты. 2000 жылы тіркелгендердің саны 118429 бірлік, олардың ішінде 107134 - шағын кәсіпорындар және 59244 - ... ... ... ... 2015 жылы -10%, 900 ... ... ШОК ... тіркелді. [7]
Сонымен, көріп отырғанымыздай, ойланып ұйымдастырылған шағын және орта бизнесті несиелеу саясаты стагнациялық экономикадан шығудың ... жолы бола ... ... ол екі ... ... ... - ... қамту және өндірістің жандануы. Шағын кәсіпорындар экономикаға барлық көрсеткіштер бойынша өзгерістер алып келуі мүмкін. Өзін жұмыспен қамтуды ынталандыру және ... ... ашу ең аз ... ... ... шығатын жол ретінде қарастырылады. Соңғы он жылдықты дамыған елдердегі экономиканың даму тенденциясы шағын бизнес саласына ... ... Осы ... бәсекелестікті ынталандыру, кәсіпкерліктің жандануы, қоғам ресурстарын толығырақ қолдану және ... ... ... ... ... үміт ... Батыс елдерінде шағын бизнес тиімді дамуды қамтамасыз ету және мемлекеттік экономикалық саясатты қосу саласына айналған. Мемлекеттік протекционистік шағын ... ... ... ... адрестілігін, жеңілдіктер тек шағын кәсіпорындарға берілетін. Шағын кәсіпорындарды ажырату барысында сандық сипаты бойынша, әр елдегі экономикалық жағдайға байланысты әр ... ... ... ... сипаттамасы ұйымдастырылуының қарапайымдылығы, жаңа өнім шығаруға тез бейімделе алуы, нарыққа қызмет ету, яғни ... ... ... сондай - ақ шағын кәсіпорындарды басқару және меншікті біріктіру дәрежесі болып табылады.
Кез келген процесс сияқты ... және орта ... ... дамуы мен қолдауын басқару қажет. Кәсіпкерлік басқару объектісі ретінде өзінің ерекшеліктері бар. Егер бұл сұраққа ... ... ... ... болсақ, онда басқарудың келесі қызметтерін көрсетуге болады:
* жоспарлау (стратегиялық менеджмент, маркетинг стратегиясын әзірлеу, бизнес жоспарды әзірлеу);
* ұйымдастыру (барлық ... ... ... ... ... ... ынталандыру (кәсіпкерлік белсенділікті ынталандыратын механизмді қалыптастыру);
* бақылау (жоспарланған істерден ауытқуды анықтау және сәйкес түзетулер енгізу);
Осы орайда ұсынғым келіп отырғаны мәні - ... ... ... ... ... үшін ірі ... бар екенін көрсететін, экономиканы дамыту үшін кәсіпкерлік модельді ұстану. Осы теорияға сәйкес мемлекет кәсіпкерлік белсенділікті тиімді, әрі икемді ынталандыру ... ... ... ... ... ... қоғамдағы кәсіпкерлік климатты өзгерте алады ма деген? Бұл сұраққа жауап оң ... Тек бұл ... ... жаңа ... ... ... кәсіпкерлікті қолдау саясатын жүргізуі тиіс.
Шағын және орта бизнесті несиелеудің артықшылықтары мен ... ... ойы ... ... тек ірі ... бар кәсіпорындар ғана қол жеткізулері мүмкін, ал ... және орта ... үшін орын жоқ. ... ... ... шағын бизнестің қуатты ірі компаниялармен бәсекелестікке түсе алмаитындығы. Ал, егер дұрыс тұрғыдан қарастырсақ, шағын бизнестің тиімді ... ... ... ... ... ... Біріншіден, шағын кәсіпорындыр үшін 0,5 - 1 жыл ішінде өздерінің стратегияларын өзгерту қиындық тудырмаиды, ал ірі кәсіпорындар үшін 5 - 6 жыл ... ... ... ... ... ірі ... жүреді деп ойлайды, ал статистика болса, Екінші Дүние Жүзілік соғыстан кейін 95 % инновациялық технология шағын және орта ... ... ... ... ... Шағын кәсіпорындардың ірі кәсіпорындарға қарағанда капиталының күйіп кету тәуекелі төменірек, ... ... ... ... ... ... ... және орта бизнестің жаңа жұмыс орындарын қамтамасыз етуі сияқты артықшылығын көрсету қажет. Әсіресе, бұл елде ... және ... ... ... кезде артықшылыққа ие, өйткені ірі компаниялар қызметі ... ... ... ... жаңа ... ... ұсына алмайды. Американ-Экспресс ( 1987 ) мәліметтері бойынща шағын өнеркәсіптерде қалыптасатын жұмыс орындарының өсу ... ... ... ірі ... ... 3 есе көп. ... және орта ... ерекшелігі қызмет ету сферасы болып табылады. Ірі ... ... ... ... ... тауар номенклатурасымен және көтерме сатып алушылармен жұмыс істейді. Шағындар ұсақ партиялармен шығарады, жеке тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандырады, нарықтық арнайы сегментіндегі және ... ... ... ... ... ... Мысалы, автомобиль өндірісі - ірі кәсіпорын қызметіне жатса, автомобильді жөндеу - шағын және орта ... ... және орта ... ... бір тиімді ерекшелігі коллективті еңбекке ұмтылуы, жұмыс орнын сақтап қалуға тырысу және ... ... ... ... ... максималды болуына мүдделілік болып табылады. Ірі компаниялар кәсіби менеджерлерді жалдайды, ал олар акционерлердің барлық талпыныстарының ... ... ... ... ... алып ... ал шағын кәсіпорындарда құрушының өзі менеджер, бір тұлға, сондықтан бұл ... ... ... ... ... ... бизнестің артықшылықтары көрініп отыр. Бұл, шағын және орта бизенстің динамикалығы, ... ... ... ... тез жауап беру және тауарлар ассортиментін ауыстыру, технология саласына жаңалықтар енгізу мүмкіндігі. Персоналды басқару сферасында бұл еңбек ... ... ... ... ... басқаруға және табысқа тікелей қатыс алу мүмкіндіктері айтады.
Ал 1.3 бөлімінде шағын және орта ... ... ... көресетіліп жатқан қолдау шаралары қарастырылатын болады.
1.3 ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА КӘСІПКЕРЛІКТІ МЕМЛЕКЕТ ТАРАПЫНАН ҚОЛДАУ ШАРАЛАРЫ
Шағын және орта ... ... ол - кез ... ел эко - но - ... ... ... ел - дердің тәжірибелері көрсетіп отыр - ғандай, шағын және орта бизнесті қалыптастыру мен дамыту эконо - ... ... үшін ... ... ... Атап айт - ... салалық және өңірлік монополизм жойылады, рынокта тауарлар мен ... ... жаңа ... ... ... ... ... жетістіктері өмірге енгізіледі, қоғам тұрақтылығының кепілі болып ... орта тап ... ... шағын және орта кәсіпкерлік жүздеген мың адамдар үшін тартымды сипатқа ие болып, ... ... ... ... ... ... шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту мемле - кеттік саясаттың басым бағытта - рының бірі болып табылады. Ел ... ол істі ... ... асырудың мемлекеттің одан әрі экономикалық және саяси дамуын айқындайтынын жақсы түсінеді. Атап айтқанда, Қазақстан Респуб - ликасы Президентінің 2012 ... 14 ... ... ... - ... ... жаңа саяси бағыты атты Қазақстан халқына Жолдауында атап өтілгендей шағын және орта бизнеске қолдау көр - сетудің жүйелі ... баян - дала ... ... ... одан әрі ... айрықша көңіл бөлінген. Шағын және орта бизнестің дамуының бірден-бір шешу жолы болып оларды ... ... ... ... қамтамасыз ету болып табылса, оларды несиелейтін екінші деңгейдегі коммерциялық банктердің жағдайына да ... ... ... күні ... банктеріміздің барлық капиталының мөлшері әлемдегі ірі банктердің капиталынан жүз есе кем екендігін ... ... онда ... ең ... ... өздерінің ресурстарын нығайту қажеттілігі туып отыр. Әрине,қазіргі уақытта қатаң нарықтық экономика аясында өзін-өзі сақтандыру, өзін-өзі көрсете білу, бәсекелестікке ... беру үшін ... ... ... ... ... ... Ал, коммерциялық банктердің шағын бизнесті несиелеу механизімі мәселелеріне әлемдік тәжірибеде кеңінен қолданылатын әдістемелік нұсқауларды ... ... Ал ... ... экономиканың нақты секторын несиелеуі ұлттық экономиканың өсуіне қосқан үлесі болмақ. Олардың дамуы ... ... ... шаруашылық өмірі үшін әрі тиімді де пайдалы.
Осылайша, мемлекет бүгінгі күні кәсіпкерлік қызмет субъек - тілерінің нарық экономикасының ... ... ... өз ... ... ... қажетті жағдайды қамтамасыз етіп отыр. Шағын және орта кәсіп - орын - дармен жұмыс істетуді көздей - тін жалпыұлттық ... құ - ... ... және орта ... атаулы қолдау көрсетуді жүзеге асыратын арнаулы құ - рылып, табысты жұмыс ... ... ... ... үшін бес мемлекеттік бағдарлама қабылданып, жүзеге асырылуда. ... ... үшін ... ... жасауға және бизнестің билікпен арадағы іс-қимыл - дары - ның жаңа ... ... ... - ... ... ... туралы" Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды. Кәсіпкерлердің бел - сен - ділігін ынталандыруды көз - дейтін айтарлықтай салықтық жеңілдіктер ... ... ... Оның ... ... ... қарсы күрес және салық салуды жақсарту жөнінен үлкен ... ... - ... Мәселен, осылайша сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес, шағын және орта бизнесті жеделдете дамыту шаралары ... ... - ... ... ... ... түзетулер енгізілуде.
Мемлекетке елдегі шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуды одан әрі ынталандыру үшін алда бірқатар міндеттерді ше - шуге тура келеді. ... ... заң ... ... арқылы және қазірде күшінде тұрған мем - лекеттік бағдарламалар шеңберін - де шағын және орта ... ІЖӨ ... - дағы ... ... артуына қол жеткізіп, сол арқылы мемле - кеттің эконо - микалық және саяси тұрақтылығы - ның берік іргетасы - орта ... ... ... ... ... ... ... Назарбаевтың 2012 жылғы жолдауында кәсіпкерлікті - ұлттық экономиканың жетекші күшін жан-жақты қолдау үщін ... алғы ... ... ... ... және орта бизнестің экономикадағы үлесі 2030 жылға қарай, ең аз дегенде, екі есе өсуге тиіс. Біріншіден, біз ... ол үшін ... ... ... ... ... ... өзін бизнесте сынап көруге, елде жасалып жатқан экономикалық өзгерістерге толыққанды қатысушыға айналуына жағдай туғызуымыз керек.Іскерлік ... ... ... мен ... ... ... ... үлкен. Ол үшін төмендегідей шаралар қажет:
Шағын және орта бизнестің бірлестіктер мен ... ... ... оларды қолдау мен көтермелеудің жүйесін жасау.
Жергілікті бизнес-бастамаларды көтермелеу және мейлінше аз, бірақ қатаң реттеу есебінен ішкі ... ... ... бөгеттер тудыратын мемлекеттік шенеуніктер үшін жаңа, әлдеқайда қатаң ... ... ... ... ... ... және орта ... жұмыстың айқын жағдайларында шағын бизнес үшін тапсырыс беруші және ... ... бола ... ... ... жағы - нан ... ірі кәсіпорын - дар - мен ынтымақтастық үшін әкім - шілік және нормативтік алғышарт - тар ... ... ... ... мүдделер мен пайда табатын қызметті үйлестіретін бір - неше ірі өңірлік холдингтер құруға болады. Мемлекеттің қатысуымен құрылатын мұндай жекеменшік корпорациялар - ... ... - тік ... мен ... қоры немесе корпорациясы - өңірдің даму мүдделері тұрғысынан актив - ... ... ... жобаларға бастамашы болып, қосымша инвес - тициялар тарта алады. [10]
Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау бағыттарының бірі - ... ... және ... ... жасау және несиелеу жүйесін жетілдіру басты мәселелер болып саналады
Шағын және орта кәсіпкерлік саласындағы заңнамаға талдау.Көптеген шетел мемлекеттерінің тәжірибесі көрсетіп ... ... ... ... мемлекеттік саясат маңызды өз бетінше жүйелік бағыт болып табылады. Ұйымдық құрылымдарды және шағын кәсіпкерлікді қолдау механизмдерін басқа мемлекеттерде зерттеу қандай да ... ... ... қарамастан барлық сипаттамаларға анықтауға мүмкіндік береді.(Кесте 1.2)
Кесте 1.2 ... ... ... ... мемлекеттер тәжірибесі
ҚР деңгейі
1
Мемлекттік саясат мақсаттарын анықтайтын кәсіпкерлік қызметті қолдау сұрақтарын реттейтін әлеуметтік құқықтық актілер болуы. ... ... ... ... ... ... және кадрлық мемлекеттік жобалардың жүйесін құрастыру және жүзеге асыру
Даму үстінде
3
Орталық, аймақтық және жергілікті билік органдарының функцияларын өзара рационалды бөлу ... ... ... ... ... бизнес мүдделерін қорғайтын ұйымдармен өзара қарым - қатынасы
Даму үстінде
5
Шағын ... ... ... ... өзара қарым - қатынасты қолдауға бағытталған
Даму үстінде
ЕСКЕРТУ- [9]- көзі негізінде құрылған
Үлестерден көріп отырғанымыздай шағын бизнесті дамыту үшін ... ... ... ... ... ... көп күш ... қажет. Шетелдік мамандардың айтуы бойынша қазіргі бизнес ішкі және сыртқы факторлардың әсеріне тәуелді.
Шағын және орта ... ... ... ... - ... кесімді қабылдау қажеттігін негіздеу кезінде орындылығын жанжақты талдау және шағын және орта ... ... ... ... реттеудің одан әрі тиімділігі айқындалмаған. Әкімшілік кедергілер жеткілікті кездесетін шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің тыныс-тіршілігін үш кезеңге бөлуге ... ... және ... ... ... етуі және дамуы, тарату. Қолданыстағы заңнамаға сәйкес тіркеу және қайта тіркеу рәсімдері әр жерде орналасқан, ... ... ... көптеген құжаттарды қажет етеді. [9]
Нарықтық конъюктураның байланыстығын ескере отырып, ... және орта ... ... қызмет түрлерін үнемі өзгеріп отырады. Бұл құрылтай құжаттарға өзгерістер мен толықтырулар ... жіне ... ... хабарлауға әкеліп соғады. Көптеген елдерде шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері қызмет қолдану үшін қағидаты мен ... ... ... ... ... шағын және орта бизнес субъектілері бар Францияда тіркеу процесі 24 сағатты құрайды, қалған заңды тұлғалар 10 күн ... ... ... Қазақстанда бизнес - қоғамдастық құпталған осындай жүйе енгізілді.
Әрекет ету мен даму кезеңі. Тексеру, бақылау және ... ... ... ... нормалар әртүрлі нормативтік құқықтық кесімдерге және бұл мәселе бойынша ... ... ... жоқ; ... кесімдерде (Салық, Әкімшілік кодекстерде, кейбір мемлекеттік органдардың мәртебесін айқындайтын заңдарда және т.б.) ... және орта ... ... ... ... ... көзделмеген және сондықтан да мемлекеттік органдардың кәсіпкерлерге қатынасы ... ... ... ... ... ҚР ... құқық бұзушылықтар туралы кодекстің жекелеген ережелері шағын жіне орта кәсіпкерліктің тұрақты дамуына ... ... ... ... ... аз және көп мөлшерде (5 - 2000 АЕК дейін) белгіленген айыппұлдың сомасын өз қалауы бойынша ... ... ... ... ... қатысты жемқорлықтың туындауына әкеліп соғады.
Лицензиялауға, аккредеттивтеуге, стандарттауға, сертификаттауға жататын жұмыстардың, тауарлар мен ... ... ... кең ... ... ... белсендіктің, кәсіпкерлік бастаманың өсуіне кедергі келтіреді.
Кәсіпкерлікті қолдаудың инфрақұрылымдары.
Кәсіпкерлікті қолдаудың инфрақұрылымы - бұл ... ... ... және ... ... ... үшін қажетті қызмет көрсететін және кәсіпкерлік ортаның тыныс-тіршілігіне орта мен ... ... ... ... мен ... ... ... функционалдық бағытына байланысты инфрақұрылымдар былай анықталады:
Қаржы институттары; қоғамдық ұйымдар, салалық қауымдастықтар; бизнес инкубаторлар, ... және ... ... ... ... консалтингтік, оқыту орталықтары; халықаралық институттар.
Микрокредиттік және микроқаржы ... ... ... беру ... 3-ші деңгейі болып табылады және банк секторы мүдделігінің бірқатар объективті факторларын қамтымаған кәсіпкерлердің қаржы қызметтеріне қажеттілігін ... ... Ұсақ ... үшін өз ... ... мен ... ... жарналары есебінен несие беруді жүзеге асыратын микрокредиттік ұйымдары несие қатынастар жүйесі ... ... ... аз ... ... табылады. Сонымен қатар жоғары операциялық және үстеме шығыстар, қарыз берушілердің нысаналы топтарына қызмет етумен байланысты тәуекелдерді ескере отырып, аталған ... ... ... ... ... қызметінің салыстырғанда шағын көлемі көп болды.
Бизнес инкубаторлар, индустриалдық және технологиялық парктер, қазіргі уақытта Қазақстанда 40-тан астам бизнес ... мен ... ... ... ... ... мүлдем барлығы дерлігі жергілікті атқарушы органдардың бастамасы бойынша құрылады және өздерінің қалыптасу кезеңінде. Бизнес инкубаторлар - өз ... ... ... ... іріктелген шағын кәсіпорындарды орналастыратын және оларға консалтингтік, оқыту, ... және ... ... ... ... ... көрсететін құрылым. Бизнес инкубаторлардың негізгі мақсаты оның аумағында орналасқан шағын кәсіпорындардың орнықты қызмет етуін қамтамасыз ету ... ... ... және орта ... ... ... кезеңінде бірқатар проблемаларын түйіседі, олар: шағын және орта кәсіпкерді тіркеу куәлігін ... алу, ... ... режимін таңдау, қаржыландыру мәселесі қайда бару.
Сондықтан да осы ... ... рөл ... компанияларға берілетін болды.
Консалтингтік компаниялар шағын және орта кәсіпкерлік субъектілеріне ... ... ... ... ету, ... және ... ... зерттеулер, бизнес жоспарлау, салық заңнамасы, кедендік рәсімдер және т.б. Консалтингтік компанияларды, қызметтері қымбат және әрбір шағын және орта ... ... ... ... ... жоқ. Консалтингтік қызметтер рыногі тіпті ірі қалаларда толық емес, ал орталықпен алыс ... ... ... ... ... ... күнде қазақстандық шағын кәсіпкерлік субъектілеріне ресурстық, әдістік жіне ақпараттық қолдау көрсететін Қазақстан Республикасынын аумағында 150 астам аккредитеелген шетелдік халықаралық ұйымдар ... ... ... ... ... мен ... ... өкілдіктері іске асыратын жобалар мен бағдарламалардың көп түрлігінен хабардар және талдайтын ... ... ... мен ... ... ... арасындағы тиімді кері байланысты қолдайтын бірыңғай орган жоқ.
Көптеген шетелдік үйымдар үшін ... ... ... ... ... берушіге бөлінген қаражатты нәтижелері туралы сындарлы есеп болып табылатыны практикаға айналды (бұл ретте тапсырыс берушіден ... ... ... нәтижелері ұсынылмайды, орындалатын жұмыстар туралы тек органдар, яғни қандай да бір жоба оған қатысты іске асырылса ғана ақиқат ... ... ... ... және ... институттар бастамашы болған қайналатын жобаларды халықаралық ұйымдар жиі іске асырады.
Құрамында мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... ... ... Үкіметі жанынан 2002 жылғы Шағын және орта кәсіпкерлік мәселелері жөніндегі ... әрі ... ... ... ... ... болып табылады жіне оның шешімі ұсынымдық сипат алды.
Комиссия мен Кеңестің негізгі міндеттері ... және орта ... ... мен ... ... ... мен ұсынымдар әзірлеу болып табылады. Шағын және орта кәсіпкерліктің субъектілері мен қолдаудың инфрақұрылымдары арасындағы негізгі проблема - бұл ... ... ... іс ... ... және ... бірыңғай үйлестіруші орган немесе институттың болмауы.
Кәсіпкерлікті қолдаудың әлемдік тәжирібесі. Жаңа ... ... құру мен ... ... ... ... ету басымдығы тұрғысынан шет елдерде шағын кәсіпкерліктің дамуына үлкен мән ... ... ... ... кезінде әсіресе шағын кәсіпкерлік мемлекеттік қолдауға мұқтаж болатындығына әлемдік тәжірибе күә. Бұл ретте, бизнесті бәсекеден ... ... ол үшін ... ... ... ... ... жетілдірудің генерациясы фирма ішілік процесті үнемі ынталандыратын және фирманың бәсекеге қабілеттігін арттыру үшін оқытатын жағдайларды қамтамасыз етуге әкелуге тиіс шағын және орта ... ... ... ... ... мен ... шешуші мәнге ие. Мұны соңғы уақытта экономикада ... ... ... ... ... ... және орта кәсіпкерлікті қолдау шаралары:
* жаңа технологияларға (технологиялар мен экономикалық ақпараттар ұсыну, ... эәне ... қол ... жеңілдету;
* рынок капиталына (салық жеңілдіктері, амортизацияның ерекше ... ... ... ... және ... кредитті ставкалар арасындағы айырмашылықты қаржыландыру түріндегі жеңілдікпен кредит беру) қол ... ... ... ... ... ... кластерлік желілік ұстанымды енгізу шағын компаниялар мәселесі бойынша туындайтын проблемаларды шешуге бағытталған. ... ... ... ... ... және орта ... қолдау бағдарламасы іске асырылған елдер - бұл Италия, АҚШ, Жапония, Германия, ... ... ... Франция, Мексика, Чили, Бразилия. Бірқатар дамыған және дамушы ... ... ... ... ... ... және орта кәсіпкерлікті қолдау бағдарламасын іске асыруды мысалға клтіреміз.
Италия. Бірінші рет кластерлік желілік ұстаным Италияда 70 жылдары қолданылған. Шағын және орта ... ... ... ... ... осы ... дамуы бастау алатын деген атқа ие болған Италияның тәжірибесі қызық. 70 жылдардың соңында және ... ... ... ... ... ... солтүстік - шығыс және орталық бөлігі экономикалық өсудін жоғары түрін көрсетті. Негізінен ... және орта ... ... ... ... және былғары өндірісі, аяқ киім, керамика және жиһаз өндірісі) ... ... ... ... ... ... және орта ... субъектілері тек қана жаңа жұмыс орындарын ғана ... ... ... ... да шыға ... Сол уақытта Германия мен Ұлыбритани яның ірі ... ... ... өткізіп жатты, шағын және орта кәсіпкерлік кластерлері өндіріс пен экпортты ... ... ... ... және орта ... ... ... үдеріске инновацияларды енгізуге қабілетті болып шықты.
АҚШ. ЖҰӨ-нің 50%нан астамы, инновациялардың жартысынан астамы, ұлттық жұмысшы күшінің 2/3 астамы шағын ... ... АҚШ ... кәсіпкерлік ел экономикасын оңалтуда шешуші рөл атқарды. Бұл үшін АҚШ-та шағын сектордың дамуына көмек беретін құрылым АҚШ шағын ... ... (1953 жылы ... бар. Сапалы, клиентке бағытталған кең ауқымды бағдарламалар қалыптастыру және кәсіпкерлер қоғамдастығын барлық жаңалықтар туралы уақытылы хабардар ету - ... ... ... ... және орта кәсіпкерліктің үлесі барлық компаниялар санының 99,6%- ын, ЖІӨ нің 55%- ын және өнеркәсіпке жұмыспен ... 80%- ын ... ... кәсіпорындарға қатысты мемлекеттік саясатты іске асыру үшін шағын және орта кәсіпкерлікке ... ... ... іске ... ... органдар желісі құрылды. Жапонияда шағын және орта кәсіпкерлікті қодаудың негізгі шарлары:
* ШОБ-ты жаңғырту үшін кредиттер мен жеңілдікті кредиттерге кепілдік беру және ... ... ... ... қол ... ... (20 жылға 1,05%- дық ставкамен);
* Бизнес инкубаторлар ... ... салу және ... ... ... және ... ... туралы ақпарат, сондай ақ оқыту бағдарламаларын ұсыну мәселелері бойынша қысқа мерзімді негізде мамандарды ... ... ... ... ... ... мамандарды ұсынумен инвестициялық жобаларды бағалау арқылы бизнесті қолдау жүйесін құру
* техникалық көмек, ... және ... ... ... жаңа және ... ... құруды ынталандыру;
* жаңа әзірлемелерді коммерциализациялауды қолдау мен ғылыми орта, бизнес және үкімет арасындағы ... ... ... технологиялардың дамуын қолдау;
* пайыздық төмен ставкалар бойынша субсидиялау және кредит беру арқылы бизнесте инновацияларды қолдау, венчурлық жобаларға мемлекеттің ... және ... ... үшін ... төлемдерді төмендету.
Жапонияда зерттеулерді дамыту деңгейі бойынша жетекші рөлді технопарктер алады. 70% шамасында жапондық технопарктер өңірлердегі шағын кәсіпкерлік кәсіпорындарын қолдау үшін ... бұл ... 58%-ы ... ... ... өндіруге бағытталған.
Германдық кластерлік желілік ұстанымды қолдаудың негізгі қағидаттары - бұл мынадай рыноктық тетіктерге:
* мемлекеттік қолдауға ... ... және орта ... ... ... тиімсіз кәсіпорындар рыноктан кетуі керек;
Ғылыми - техникалық парктер ... ... озық ... ... ... мен ... ... қалаларының қазіргі үлгілері болып табылады. Өтпелі экономиканы көптеген дамушы ... мен ... үшін ... өнеркәсіптік парктерді дамыту басымдығының стратегиясы - бұл жоғары технологиялық ... ... ... ... дамыту, барлық ұлттық шаруашылықты зияткерлендіру негізінде қызметтің жаңа салаларына ілгерілеу. Технополистерде ғылым, жоғары технологиялар, дәстүрлі ұлттық мәдениет үйлесім ... және ... ... ... ... жаңа қоғамы құрылады. [13]
Шағын және орта кәсіпкерліктің қазіргі жағдайы мен дамуының ... ... және ... ... ... ... алға ... мақсатқа жету үшін мынадай міндеттерді іске асыру көзделуде:
* шағын және орта кәсіпкерліктің ... үшін ... ... ... ... ... экономиканы бюрократиясыздандыру және әкімшілік кедергілерді жою;
* шағын және орта ... ... ... ... ... ... емес функцияларды рыноктық ортаға, бірінші кезекте шағын және орта ... ... ... ... ұстаным негізіндетіршілікке қабілетті инфрақұрылымдық жүйелерді құру және қамтамасыз ету;
* инновациялық ... ... ... айтылған міндеттер мынадай негізгі шараларды жүзеге асырады :
2013 жылы: шағын және орта ... ... ... беру ... 10 ... ... ... ұлғайтуды қамтамасыз ету.
Мемлекеттің жеке секторымен өзара іс-әрекетінің жаңа идеологиясын жасауды аяқтау. Кластерлік желілік ұстаным негізінде шаған және орта кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... және орта кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың жаңа стратегиясына және ... пен ... ... ... жаңа ... көшуді білдіру қажет. кәсіпкерлікті қолдау мен дамыту үшін мемлекеттің бұдан әрі қолданатын шаралары ( нормативтік ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымды дамыту және т.б) осы ұстанымды іске асыру тұрғысынан және осы экономикалық ... ... ... ... арылтудың тиімді тетіктерін пысықтау және әкімшілік кедергілерді жою.
Экономиканы және әкімшілік кедергілерді төрешілдіктен арылту жөніндегі ... күш ... ... жіне орта ... субъектілері үшін барынша көп қолайлы режимді, барынша аз реттеуіш аясын құруға бағытталған ... ... ... заң ... ... ... ... мемлекеттік қолдаудың негізгі қағидаттары, кәсіпкерлік проблемалары жөніндегі консультативтік-кеңесші мәселелрі, кәсіпкерлік субъектілерін тіркеу және жою ... оның ... ... және ... ... ... мемлекеттік әкімшілдендіру мәселелері жөніндегі мемлекеттік органдардың, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру кезінде жауапты мемлекеттік органдардың құзыреттері және ... ... ... ... ... ... көрсетілетін болады. Сондай-ақ тексеруді өткізу мәселелерін регламенттейтін әр заңнамалық кесімінде қандай да бір ... ... ... ... ... ... ескере оларды тағайындау үшін негіздемелердің толық тізбесі кезделетін болады, өйткені осындай ... ... жоқ ... ... ... ... ... қолданыстағы заңды формальды түрде бұзбай өз тексерістерін көп рет белгілеу мүмкігдігін береді. Әкімшілік айыппұлдар мөлшерлерінің ... ... ... ... мөлшерлері бизнес ауқымына байланысты белгіленетін, бірінші рет жасалған құқық бұзушылық үшін айппұл мөлшері азайтылған.
Әкімшілік кедергілерді жою ... ... ... негізін рұқсат беру жүйесі құрайды. Сондықтан кәсіпкерлік қызмет түрлерін мемлекеттік реттеудің құрсат беру жүйесін нақты регламенттеу үшін:
* мемлекеттік ... ... ... ... ... ... монополия саласын регламенттейтін бірыңғай заң актісі әзірленетін болады;
* лизензиялау саласында тікелей қолданылатын жаңа Заң әзірленетін ... оның ... ... ... ... ... ... ұсынылады;
* лицензиялау түрлерін заңға тәуелді кеңейтуге тыйым салынады;
* лицензиялық тәртіптің қажетті қол жетімділігін, ашықтығын қамтамасыз ететін лицензиялау саласындағы мемлекеттік функцияларды ... ... ... ... қамтамасыз ететін біліктілік талаптар жеңілдітіледі.
Сертификаттау саласында кауіпсіздіктерінің көрсеткіштері тұрғысына ғана өнімнің, жұмыстардың және өызметтердің жекелеген ... ... жіне ... ... Ұйымның ережесі бойынша халықаралық заңнама негізінде сертификаттау процесі жүзеге асырылатын ... ... - ... ... ... пен ... сапа ... нормаларына сәйкестендіру жүзеге асырылады.
Акредиттеу саласында ресми тек ... ... ... және оны ... ... коммерциялық емес қоғамдық бірлестіктер жүзеге асырады, ал оның бөлігі лицензиялау санатына беріледі.
Мемлекеттік сатып алу саласында әкімшілік ... алып ... үшін ... - ақ ... ... үшін ... ... шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерін барынша тарту жұмысы ... ... ... ... ... ... кпілдігін іске асыру мемлекеттен ғана емес, кәсіпкерлердің өздеріне және олардың қоғамдық бәрлестіктеріне де байланысты. Әрбір іскер қазақстандық осы ... ... ... экономикадығы өз орнын табуға тиіс.
Шағын және орта кәсіпкерлікте ... ... ... ... ... ... негізгі себептерінің бірі заңды бизнесті жүргізудің жоғары шығындары болып табылады. Осыған байланысты әкімшілік ... алып ... ... заңдандыруды өткізу, несие ресурстарына жеткілікті қол жетімдігі бойынша жағдайлар құру, ша,ын орта бизнесті қолдау инфрақұрылымның ... ... жету ... ... және шағын және орта кәсіпкерлікті менеджменттің сана-сезімдігін жоғарылату жөніндегі іс-шаралар кешенін өткізу қажет.
Осы ... ... ... алып ... несие ресурстарына жеткілікті қол жетімдік бойынша жағдайлар құру, шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылымын дамыту, ... ... жіне орта ... ... сана - ... ... ... шағын және орта кәсіпкерліктің дамуын қолданудың жедел шаралары көзделген.
Мүлікті ... ... ... ... > ... Республикасының Заңы қабылданатын болады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі әкімшілдендіруді және шағын бизнеске салық салу режимін жөңелдету бөлігінде салық заңнамасына ... ... ... ... ... ... ... негізінде арнаулы салық режимін қолдану аясы:
жеке кәсіпкер үшін - жалданатын қызметкерлердің санын 15-тен 25 ... ... және ... ... 4,5- тен 9 млн. теңгеге ұлғайта отырып;
заңды тұлғалар үшін - жалданатын қызметкерлердің ... 25- тен 50 ... ... және ... ... 9- дан 20 млн. ... дейін ұлғайта отырып кеңейтіледі. [14]
Шағын және орта кәсіпкерлікке инвестициялық салық преференцияларын алу тәсртібін жеңілдету үшін > ... ... ... өзгерістер енгізу. Жоғарыда көрсетілген шаралар Қазақстан Республикасының тиісті нормативтік құқықтық кесімдеріне өзгерістер енгізуді талап етеді.
Шағын ... ... ... ұйымдастырылған нысандарына көшуін ынталандыру бойынша шаралар әзірлеу және тауарлардың ішкі рыногын дамыту ... ... және ... ... ... ... ... сыртқы сауда операциялар мөлшерін бағалау жөніндегі зерттеулер ұсынылады.
Көлеңкелі сектор мөлшерін және қолма - қол айналым мен ... ... және ... формальсіз еңбекпен қамту көлемін қысқарту мақсатында орта мерзімді перспективада:
Кооперацияларды ынталандыру - қайта құрылымдау, біріктіру және одақтарға, бюро және т.б. ... ... ... ... ресурстарының ағымы үшін жағадайлар туғызу;
Қолма-қол ... ... ... ... автоматталғанға көшу қажет.
Төлем карталарын пайдалану арқылы төлемдер қабылдауға міндетті сауда (қызмет көрсететін) ұйымдарының ... ... ... тауарлар мен қызметтер үшін қолма - қол жасалмайтын есептесулер нысанын кеңейту көзделеді.
Атап айтқанда мейрамхана, бар, мейманхана, жол жүру ... сату ... және т.б. ... ... ... үшін ... терминалдарын міндетті пайдалану көзделеді.
Кәсіпкерлердің инновациялық экономикаға қатысуы 2015 жылға дейінгі индустриалдық-инновациялық стратегияны тиімді іске асыру және оған ... және орта ... ... ... көбірек қатысуы мақсатында инновациялық жобаларды іске асырудың алғы шарттары ... оның ... ... және шетелдік ғылым әлеуетін пайдалану негізінде бәсекеге қабілетті соңғы өнім құруды қамтамасыз ететін ашық үлгідегі жаңа инновациялық жүйе болады.
Жаңа ... жүйе ... ... ... ... ... ... қалыптастырады, берілетін граннтар түрлерін кеңейту және венчурлық қорларды құру бөлігінде қаржы инфрақұрылымдарының элементтерін және тетіктерін дамытады. Осы бастамаларды іске ... үшін ... ... ... өсу ... ... жобаларды іске асыруға шағын және орта кәсіпкерлікті тарту ... рөлі ... Бұл ... шет ... ыенчурлық қорларды тартумен венчурлық инвестициялау арқылы іске асырылады,бұл озықты шетелдік тәжірибені алуды қамтамасыз етуі ... ... - ... инновацияларды құратын және іске асыратын және оларға консалтингтік, заңгерлік, лизингтік және өзге де ... ... ... ... жеке және ... тұлғаларды өз алаңдарында белгілі бір мерзімге орналастыратын құрылымдарды құру.
Коммерциялық тиім жағынан әлеуетті ... ... ... жаңа ... тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді құруға бағытталған қолданбалы ғылыми зерттеулік және тәжрибелі ... ... ... беру ... ... құрылады.
Мынадай граннтардың нысандары қайта қаралады:
шағын гранттар - ғылыми ... және ... ... ... ... үшін 7,2 млн. ... (55 мың АҚШ ... кем емес сомаға таратылатын; [15]
жоба алдындағы гранттар - ... ... ... ... үшін (ТЭН, ... ... және т.б) 650 мың ... кем емес (5 мың АҚШ доллары); құрылымдық реформаларды тереңдету қажеттігі туралы жасауға мүмкіндік береді
Бұл бөлімде мемлекеттің ... және орта ... ... ... ... ... және ... тиімділігі, мемлекет тарапынан гранттар бөлуі туралы айтылады. ... ... ІІ ... ... және орта ... ... саясатының бағдарламалары туралы мәліметтер көзі жинақталған.
* ҚР АҚ-НЫҢ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІ ... ... АҚ-Ң ... ЖӘНЕ ОРТА ... САЯСАТЫ БОЙЫНША ЖҮЗЕГЕ АСЫРАТЫН БАҒДАРЛАМАЛАРЫ
Акционерлік қоғамының клиеттерінің саны мен республика бойынша барынша кеңейтілген филиалдар желісі жағынан ... ... ... ... банк ... ... Банк мемлекттік бағдарламаларды жүзеге асыруға белсене атсалысып жатыр.
қаржылық тобының құрамына кіретін компаниялар халыққа, оның ішінде жалпы ... және ... және орта ... ... ... ... клиенттерге алуан түрлі қаржылық қызмет ауқымын (банктік қызметтер, ... ... ... қызметі, лизинг (жалға беру), брокерлік-дилерлік қызмет, активтерді басқару қызметі) ұсынады. Халық Банкі сондай-ақ өзінің Ресейдегі, Грузиядағы және Қырғызстандағы еншілес құрылымдар ... да ... ... ... жүзеге асырады.
Акционерлік қоғамы шағын және орта бизнес субъектілерін қолдау бойынша мемлкеттік ... іске ... ... ... таңда мемлекеттпен бірігіп іске асырылатын кредиттеу бағдарламалары шеңберінде шағын және орта ... ... ... қаржыландырып келеді. Қазіргі таңда Халық банк клиенттері болып табылатын жеке кәсіпкерлік субъектілерінің қолданыстағы мемлекттік бағдарламалар ... ... ... ... 188 млрд ... құрады.
Осылайша мемлекет бағдарламалары бойынша, яғни бағдарламасы ... 2015 ... 20 ... ... ... ... ... несиелік портфельдің көлемдері мен осы мемлекеттік бағдарлама шеңберінде қатысуы мақұлдаған заемшылардың саны бойынша бағдарламаға қатысатын екінші деңгейлі банктер ... ... ... ... банк заемшыларының несиелік портфельінің көлемі 159,30 млрд теңгеге тең, бұл ... ... ... ... банк ... несиелік порфельінің жалпы көлемінен 14,62 құрайды және осы көрсеткіш бойынша банк 2-ші орын ... ... ... 5170 жоба ... ... ... ішінде Акционерлік қоғамы арқылы 738 жоба жүзеге асырылды, ол 14,27 ... ... Бұл ... ... ... банктер арасында 1-ші орынды алып отыр. Банктің кепілдік беру жобалары бойынша қол қойылған кепілдік шарттардың саны ... 805 ... ... 176 (21,86), сонымен қатар Қордың Акционерлік қоғамы үшін кепілдік сомасы 2,97 млрд теңгені құрады, бұл ... ... ... клиенттері кепілдігінің жалпы сомасынан 15,78 -ды құрайды. Осы аиалған көрсеткіштердің әрқайсысы бойынша бағдарламға қатысу ... жеке және ... ... банк ... 2-ші ... ... 2014 жылы АҚ шағын және орта бизнес кәсіпорындарына кредит беру ... 2013 ... ... кезеңімен салыстырғанда 13-ға артып отыр, бұл шамамен 96 млрд теңгені құрайды. Шағын және орта бизнеске берілген кредиттер ... ... - 59, ал орта ... үшін ... ... ... өсімі 9 болды.
Диаграмма 2.1 2011-2015 жылдың қаңтары Халық банкі шағын ... ... ... ... - [35] көзі ... ... құрылған
тек бағдарламасынан басқа қазіргі таңда кәсіпкерлікті дамыту қорымен>> ... іске ... жеке ... субъектілерін кредиттеу бойынша бағдарламаларғада қатысады.
кәсіпкерлікті дамыту қоры>> акционерлік қоғамы (бұдан әрі ... деп ... ... ... Үкіметінің 1997 жылғы 26 сәуірдегі жылғы № 665 ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 22 мамырдағы № 571 Жарлығына сәйкес ... ... ... АҚ ... ... ... болып табылады.
Қазақстандағы шағын және орта бизнесті қолдаудағы қорының тәжірибесі 16 жылдан асады. 2010 жылға дейін қорының бағдарламаларына ... ... ... ... ... ... ... банктерде қаражатты шарттасылған түрде орналастыру бағдарламаларының аясында көрсетілді. Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің ... ... ... ... мөлшерлемелерінің жалпы деңгейін төмендетудегі қаражатты шарттасылған түрде орналастыру бағдарламаларын іске асырудың ролі зор.
Стартап жобаларды қолдау ... ... , , , , , , ... ... деп ... банк бұл ... ... кәсіпкерлікті дамыту қоры>> арқылы жүзеге асырылған жобалар және несиелеу саясаттары. [16]
Стартап неиселеу саясаты: бұл ... ... ... ... болсақ өз қызметін экономиканың артықшылықты секторларында іске асыратын және ... ... жеке ... ... ... ... ... төмендегілер үшін кәсіпкерлік қызметті іске асыру салалары бойынша шектеу жоқ:
* - жобаларын Қазақстан Республикасының барлық өңірлерінде іске асыратын және ... іске ... ... жас бастаушы кәсіпкерлер үшін;
* - жобаларын Қазақстан ... ... ... ... және ... елді ... іске ... және (немесе) іске асыруды жоспарлайтын кәсіпкерлер үшін.
* ағымдағы қарыздар/ лизинг шарттары бойынша ... ... ... жоқ;
* салықтарды төлеу бойынша берешектері, міндетті зейнетақы төлемдері, міндетті кәсіби зейнетақы төлемдері мен ... ... ... ... ... ... жоқ, бұл ... 10 АЕК-тен аспайтын берешек болуы мүмкін;
* оларды жеке кәсіпкер немесе заңды тұлға ретінде мемлекеттік тіркеу мерзімі 3 ... кем ... ... ... ... тәжірибесі бар: жалдамалы жұмыскер ретінде тәжірибе, бизнес бойынша ... ... ... ... қызмет түріне сәйкес келетін білімнің бар болуы, білікті қызметкерлердің бар болуы және ... ... түрі 1 500 000 ... ... 20 000 000 тг ... ... және де Қазақстан Республикасында жүзеге асырылатын жоба болғандықтан ... тек ... ... төл ... ғана ... өтеу ай сайын аннуитетік төлеммен болмаса тең үлеспен немесе негізгі қарыз және сыйақы бойынша мерзімі ... ... ... ... ... ... 70 көп емес - Қорының кепілдемесі немесе кепілге ақша (кепіл түрінде) -30 ... ... ... ... ... ... ... алынған жағдайда ол кезде банк комиссиясы ұсталынбайды.
Тек мына жағдайларда ұсталынуы ықпал:
* қарыз алушы бастамалайтын ... беру ... ... ... ... алушы кредит бойынша міндеттемелерін бұзу себептерімен алынатындарды есепке алмай, қарызға байланысты ешқандай комиссия ... - ... ... ... ... ... мақсаты әрекеттегі бизнесі бар, қаржыландыру /қайта қаржыландыру күніндегі жағдай ... ЖКС ... ... және ... ... ... жұмыспен қамтылған жеке кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар арналған несие түрі болып табылады және ... ... ... және ... ... (негізгі құралдарды сатып алу/жетілдіру) болады.
- Қазақстан Халық Банкінің несиесінің қаржыландыру валютасы тек ... ... ... төл ... ғана ... яғни теңгелей.
Осы несие түрінің лимиті бар: банктің уәкілетті органының шешіміне сәйкес лимитін есекере ... бір ... Банк ... Заем ... осы ... шеңберінде, сондай-ақ қаржыландыру көзі Қордың қаржысы болып табылатын барлық басқа заемдардың негізгі борыш бойынша берешек қалдығының ... ... 750 000 000 ... жүз елу миллион) теңге мөлшеріндегі сомадан аспау қажет. Бұл ... ... ... тобындағы әр субъект (үлестес топтың қатысушысы) дербес Заемшы ретінде қарастырылады.
Сыйақы мөлшерлемесі: жылдығы 8 % (сегіз пайыздан) артық емес.
Осы несие ... ... ... болсақ заемдарды, оның ішінде басқа ЕДБ-де қаржыландырылғандарды, қайта қаржыландыру қарастырылған. Заемды алу және қызмет көрсетумен байланысты ... мен ... ... ... ... шеңберінде қаржыландыру /қайта қаржыландыру жүргізілгенде ЖКС-нің негізгі борыш пен сыйақыны уақытылы өтеу бойынша міндеттемелерін орындамау орын алған
ЖКС жобаларын ... ... ... ... болып табылады: соңғы қаржылық жылы ақшаға шағылған өнім шығарылымының көлемі; Соңғы қаржылық жылы ақшаға шағылған ... өнім үшін ... ... ... ... ... жылы ... алымдар мен мемлекеттік бюджетке төленген басқа төлемдердің көлемі; ЖКС жұмыс орындарының саны.
- Қазақстан ... ... ... ... ҚР ... және Банктің Кредиттік саясатымен тыйым салынған қызмет түрлерін қаржыландыруға;
* бланктік қаржыландыру, сондай-ақ бланктік заемдарды қайта ... ... ... іске ... және ... мемлекеттік тіркеуге жатпайтын жеке тұлғаларды қаржыландыру және қайта қаржыландыруға;
* Банк өтінімді қабылдау ... ... 10 ... мөлшерінен асатын, салықтар мен мемлекеттік бюджетке міндетті төлемдер бойынша берешегі бар ЖКС-ді қаржыландыру және қайта қаржыландыруға;
* заңды ... ... ... ... мақсаттарына қаржыландыру және қайта қаржыландыруға;
* ақшаны қолма-қолға айналдыру бойынша операцияларды жүргізуге, сондай-ақ Заемшының тапсырысы бойынша Бағдарламаның қаржысы ... ... ... ... ... ... шоттарына ақша аударуға;
* Бағдарлама қаржысының есебінен әр түрлі банктер - Бағдарламаның қатысушыларында бір ... ... ... ... ... ... есебінен басқа банктерден алынған Заемдардың болмау талабы ЖКС-нің жобаны қаржыландыру өтінімінде расталуы тиіс;
* бұрын ҰӘҚ ... ... ... ... қатысуынсыз) қаржыландырылған заемдарды қайта қаржыландыруға;
* тізімі реттеуші уәкілетті органмен белгіленетін, оффшорлық ... ... ... ... заемдар беруге шектеулер қойылады.
2014 жыдың соңғы жағдайға сәйкес осы мемлекеттік бағдарламалар аясында ... 621 ... ... ... Бұл ретте өтінімдердің басым көпшілігі Алматы, Ақтөбе, Қызылорда Шығыс Қазақстан және тағы басқада обылыстардан түскен болатын. Осы өтінімдердің 601 банк ... ... ... ... 421 заемшы аталған бағдарлама бойынша несие алуда.
Шағын және орта бизнеске берілетін несиелерін тізіп айтуға болады, олар мына ... ... ... ... ... несиелеу жобасының негізгі мақсаты кемінде 6айдан бері кәсіпкерлік қызметпен айналысып келе жатқан жеке ... ... ... түрі ... ... ... кәсіпкер үдетілгеннің қаржыландыру мақсаттары болып мыналар:
* Айналым капиталын ... ... ... ... ... ... алу ... құрылыс салу болып табылады.
Осы несие түрінің қаржыландыру мерзімі 3 айдан бастап 36 айға дейін ... ... және де тек ... Республикасының ұлттық теңге валютасында ғана беріледі.
Халық кәсіпкер үдетілгеннің қаржыландыру сомасы 500 мың теңгеден басталып 12 ... ... ... ... ... Бұл ... түріне кепілдік ретінде жылжымайтын мүлік кепілге қойылады. Осы кепіл арқылы қаржыландыру сомасы анықталады, яғни мүліктің бағалануына байланысты. ... ... ол тек ... ... баға (оценщик) беретін компаниялар арқылы жүргізіледі.
Егерде кәсіпкерлігі іске аспаған ... ... өтей ... стадиясына жеткен уақытта кәсіпкердің кепілдікке қойылған мүлігі банктің пайдасына шешіледі.
Бұл несиені алу уақыты, арыз берілген уақыттан бастап қарыжыландыру туралы ... ... ... 5 жұмыс күн аралығын қамтиды.
мақсаты негізігі - бұл жеке ... ... ... ... ... ... ... серіктестіктер (Толық серіктестік, жауапкершілігі шектеулі серіктестік, коммандиттік серіктестік, қосымша жауапкершілігі бар серіктестік), Акционерлік қоғамдар, Мемлекеттік кәсіпорындар, өндірістік кооперативтер, Жеке ... ... ... бизнесті қаржыландыру; резидент еместерді қаржыландыруға тыйым салынады.
Осы ... ... ... ... ... ... ... толықтыру, бизнесті дамыту үшін қаржыландырылады. Жылжымайтын мүлікті сатып алу ... ... ... ... ... ... үшін ... емес жылжымайтын мүлікті (кейіннен тұрғын үй қорынан шығарумен), ... ... ... салу ... жер ... ... жылжымайтын мүлікті салу, бизнесті ұйымдастыру үшін жылжымайтын мүлікті күрделі қайта құрылымдау үшін қаржыландырылады.
Инвестициялық мақсаттары болып жылжымайтын мүлікті ... алу, ... ... ... үй-жайларды жөндеу немесе қайта құрылымдау, капиталдық салымдар, жарғылық капиталдағы қатысу үлестерін сатып алу, бағалы қағаздарды сатып алу;
Қарыз алушының ... ... ... ... ... ... немесе банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарға өзге де жеке немесе заңды ... ... ... ... өтпеген проблемалары емес берешекті қайта қаржыландыру үшін ұйымдастырылған шағын және орта бизнеске ... ... ... бірі ... ... ... ... несиесінің қаржыландыру мерзімі 7 жылға (84 ай) дейін беріледі және де осы несие ... заем ... тек ... Респубилкасының ұлттық валютасындаға емес шетелдік валюталарда да несие беріледі, сонда теңге және ... ... ... ... несие түріне 200 миллион теңгеге дейін қаржыландырылады және бұл несие түріне жеңілдік көресетіделі 6 ай аралығында. Несиені қайтара алмаған жағдайда ... ... ... ... яғни ... ... өсіп кетпес үшін 6 ай уақыт жеңілдіктер ... ... ету үшін ... ... ... жылжымайтын мүлік, ақша кепілге алынады. Қосымша қамтамасыз ету мақстында жер телімдері, құрал-жадық, тауарлық-материалдық қорлар, жеке мүлік, көлік құралдары және де ... да ... ... ... кәсіпкерге 200 миллион теңгеге дейін қаржыландырылады және ол тек кепілге қойылатын мүліктің бағасына байланысты несие заемы беріледі.
Мүлікке ... банк қойа ... Оны тек ... ... баға ... компаниялар арқылы жүргізіледі.
Кәсіпкер осы халық кәсіпкер несиесін алған жағдай да, заемшының өмірін сақтандыру АҚ-нда ... ... ... ... - сыйлыққа беріледі. (1-2 қосымша)
... ... - ... және орта ... берілетін несие түрі ол Халық Агро атты несиесі беріледі, оның аты ... ... бұл ... егін ... ... ... белгілі.
Халық Агроның қаржыландыру мақсаттарын айтатын болса ол айналым қаражаттарын толықтыру (егін егу және ... ... ... ... қаржы институттарының алдындағы мерзімі өтпеген кредиторлық берешектерді қайта қаржыландыру;
Ауыл шаруашылық ... ... алу, ... ... ... ... банктегі басқа банктердегі немесе банктік операциялардың жекелеген ... ... ... ... өзге де жеке ... ... тұлғалар алдындағы ағымдағы мерзімі өтпеген проблемалы емес берешекті қайта ... ... ... ... 7 жыл ... 84 ай ... уақыт беріледі және заем валютасы Қазақстан Респбуликасының 1993 жылы ... ... ... ғана емес ... ... ... евро, рубль, юань және тағы басқалары) несие беріледі.
Кередиттің қаржыландырудың ең жоғарғы соммасы ... ... ... ... несие беріледі. Яғни керек соммасын алуға болады. Бұл тек ең жоғарғы сомма болып табылады 3000000000 трлн теңге. Осы соммадан керекті ... ... ... заем ... ... Агро ... алу үшін міндетті талаптары болады. Ол құқықтық ... қоса ... ... дақылдарды өсірумен байланысты жұмыс тәжірбесінің кемінде 3 жыл ... ... ... ... ... егін ... жер телімінің кемінде 5000 гектар болуы шарт. Жеке ... ... ... құқығын сатып алу арқылы ұзақ мерзімді жалдауда болуы ... ... Агро ... алу ... ... ... жағдайда немесе қандай да бір жағдайға ұшыраған жағдайда несиені үстеме пайызсыз төлеу үшін кәсіпкерлерге 12 ай немесе 1жыл мерзім аралығында ... ... ... ... ету мақстында, яғни кепілдік болуы шарт. Кепілдік ретінде депозиттер, басқа да өтімді қамтамасыз етілетін соның ішінде астық, тіркелетін жылжымалы немесе ... ... ... және ... мақсаттағы жер телімдері, ауылшаруашылық техникасы алынады кепілдік ретінде.
Халық Агро несиесінің өту кестесі жылына жиілігіне бір рет өткізіледі. Ол әр ... 31 ... ... ... (3 ... Акцонерлік қоғамында кәсіпорындарға овердрафт несанымен қысқа мерзімді кердит беру бағдарламасы жүргізіледі.
Овердрафт - банк ... ... ... қосымша айналым қаражатына мұқтаждығын қанағаттандыру мақстаныда берілетін заем түрі.
Овердрафт несиесінің негізгі талаптары болып мыналар жатады:
* Жаңғыртылатын немесе жаңғыртылмайтын ... бұл ... 12 ай ... 1 жыл ... қамтиды.
* Қол жетімді кезең шеңберіндегі әрбір овердрафтың бір жолғы (бір мәрте берілетін) овердрафтың мерзімі -30 күннен аспайды.
* Қол ... ... ... ... ... -11(он бір) ... ... жаңғыртылмайтын овердрафт бойынша - 3(үш) ... ... ... ... ... ең ... мөлшері: Халық Банкіндегі орташа айлық кредит айналымының 30-ы көлемінде.
* Құжаттар пакеті бойынша барынша жеңілдетілген жағдайда.
* Қаржылық жай - ... ... ... ... соңғы есеп берілетін күнгі қаржылық есептеме немесе соңғы 12 айдағы кредит айналымың көрсеткіші.
* Өтеу кестесі: сыйақыны және негізгі ... ... ... ... ... немесе әрбір 10 күн сайын жүргізіледі.
* Қаржылық құрал: жаңғыртылған, жаңғыртылмайтын, бір жолғы овердрафтар.
* Банк ... ... ... ... ... - ... 12 (он екі) ай
Кәсіпкер оведрафт несиесін алғысы келетін жағдайда осы талаптар мен танысып осы талаптарға келісіуі қажет болады. Егерде бұл ... ... ... ... яғни ... ... келмесе онда кәсіпкерге бұл несие түрі берілмейді.
кез келген мақсаттар мен жобалар үшін ... ... ... Medium несиелік жобасының негізгі мақсаты жеке қызметкерлер, солардың ішінде шаруа фермерлік қожалығы мүдделерінде әрекет етушілер болып табылады және де ... ... ... ... несие жобасының негізгі қаржыландыру мақсаттары бизнесті дамыту үшін, айналымдағы капиталды толықтыру, инвестициялық жобалар (жабдықты, коммерциялық жылжымайтын мүлікті сатып алу, өндіру , ... ... ... алу, ... ... ... ... мен банктік операциялардың жекелген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардағы өзге де жеке заңды тұлғалар алдындағы, үшінші тұлғалар ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарында беріледі бұл несие түрі.
Бизнес Medium қаржыландыру мерзімі 7 жылға дейін яғни 84 айға дейін ... ... ... ... ... ... немесе шетелдік валюталарда да беріледі ол доллар, рубль, евро, юань тағы басқада валюталарда несие беріледі.
Қаржыландырудың ең жоғарғы ... 3000000 ... ... ... ... ... ... жеңілдетілген кезең аяқталғаннан кейін (егер бар болған кезде) ай сайын; бизнестің маусымдылығына қарай икемді кесте; әрбір транш ... ... ... ... 1 жыл ... 12 ай ... ... Medium несиелеу жобасының кепілдігі ретінде қамтамасыз ету үшін оған ... ... ... ... мүлік, жабдық, жер телімдері, автокөлік, тауарлық - ... ... ... ... ... ... (4 ... болашақта осы несие бойынша қарыз алған жағдайда қайтара алмау кезеңіне жеткен ... ... осы ... ... ... қойылған мүлікті банктің пайдасына беруіне тура келеді. ... ... ... үшін жеке кәсіпкердің өтінімін қарастыру үшін қажетті негізгі құжаттардың мынадай тізбесі қажет.
* Кепіл беруші\Кепілгер жеке кәсіпкер\заңды ... ... ... ... ... ... қол қою үлгілері және мөр бедерлері бар құжат.
* Заемшының және кепіл берушілердің\ кепілгерлердің жеке ... ... ... Жеке ... ... ... ... куәлігі (егер ол салық органында міндетті түрде мемлекеттік тіркелуге жататын болса)
* Соңғы есептілік ... үшін ... ... ... ... валютасында берілетін заемдар бойынша түсім валютасын және валюталық тәуекелдерге хеджирлеу жүргізу құралдарын анықтауға мүмкіндік беретін қаржылық немесе ... да ... ... ... ... хат ... ... Заемшы жүзеге асыратын Заемшы жүзеге асыратын қызмет лицензиялануға жататын жағдайда ... ... ... ... лицензия/Заемшының жүргізетін қызметі лицензиялауға жатпайтыны туралы хат
* Клиенттің салықтық берешегі, міндетті зейнетақылық жарналар және әлеуметтік аударымдар бойынша берешегі бар ... жоқ ... ... салық қызметі органы берген құжат және (немесе) кредиттік өтінім берілген күннің алдындағы күніне ... ... ... ... салыстырып тексеру акті (ҚР уәкілетті органының электрондық сандық қолымен және Клиенттің мөрімен (бар болған ... ... ... Қызмет көрсететін банктердің анықтамалары:
* несиелік берешегі, №2 картотеканың бар немесе жоқ екендігі туралы (банктің фирмалық бланкінде)
* ... жыл ... ... және шетел валютасындағы ағымдағы шоттар бойынша орташа айлық ақша айналымдары туралы; егер ... ... ... ... ... бұл ... ... қызметінің менеджері экономикалық қорытындыда (түйіндемеде)/кеңейтілген қаржылық мониторингте көрсетеді. Кредиттеу қызметінің менеджерінде бұл ақпаратты Банк ... алу ... ... ... ... ... қызметінің сұрауы бойынша Филиалдың операциялық-кассалық қызметі ұсынады.
* ... ... ... ... ... ... ... құжаттары. Кепілді қамтамасыз ету ретінде ұсынылатын мүлікті тәуелсіз бағалаушының бағалау ... ...
* ... ... ... ... иелерінің/қосарлы меншік иелерінің осындай мүлікті кепілге беруге және оны соттан тыс жолмен сатуға берген келісімі
* Меншік иелері/қосарлы меншік иелері ретінде ... ... ... және сот ... ... ... ... (әрекет етуге қабілеті шектеулі) деп танылған тұлғалар болып табылатын жылжымайтын мүлікті кепілге беруге және иеліктен ... ... және ... ... берген жазбаша рұқсаттың болуы.
* Жеке тұлғаның жеке басын куәландыратын құжаттары қатысу үлестерінің ... ... 10% және одан көп ... ... ... табылатын заңды тұлғаның және (немесе) (акционерлік қоғамдардың, сондай-ақ шаруашылық серіктестіктерге қатысушылардың тізілімін жүргізуді бағалы қағаз ұстаушылардың тізілімі жүйесін ... ... ... асыруға лицензиясы бар бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушылары жүзеге асыратын шаруашылық ... ... ... басқа), оның ішінде бірінші басшының немесе бірінші басшыны бұйрық бойынша алмастырушы ... ... бас ... ... тұлғаның мүддесін білдіруші тұлғаның, оның ішінде заңды тұлғаның ақшамен және/немесе басқа ... ... ... ... қол қою ... бар тұлғаның - заңды тұлға Кепіл беруші болған жағдайда Кепіл ... ... ... растаушы құжаттары керек болады. [17]
Қорытындылай келе бұл бөлімде ... және орта ... ... ... ... ... ... Ал 2.2 бөлімінде осы шағын және орта бизнес субъектілерін несилеуін қарастыратын боламыз.
2.2 ҚР АҚ-Ң ... ЖӘНЕ ... ... ... ... және орта ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілерінің жалпы санындағы үлесі мемлекеттің кәсіпкерлік қызметті ... ... ... ... 2009, ... ... ШОК(шағын және орта кәсіпкерлік) субъектілері санының қарқынды өсуіне септігін тигізді, 2010 - 2013 жж, ... ... ... саны 38% ... 1 млн ... Бұл ең ... ... көпшілігі қызмет көрсетумен айналысып, сауда саласында қызмет көрсетумен айналысып, сауда саласында қызмет ететін жеке кәспкерлер санының көбеюімен ... ... осы ... ... 50% ... ... ықпалы мен екінші деңгейлі банктер беретін несие көлемінің азайтылуы салдарынан жеке кәсіпкерлердің белсенділігі азайды. Нәтижесінде 2010 жылдан ... ... ШОК ... ... саны азая ... ... ... 2011 жылдың 3-тоқсанының аяғына қарай олардың көлемі шамамен 10 %құрады. Десек те, кәсіпкерлік қызметпен айналысу әлі де көпшілікті ... ... ж. ... бойынша Қазақстанда 900 мыңнан астам ШОК субъектілері тіркелген. Бұл көрсеткіш республикасындағы шаруашылық ... ... ... ... 92,9% ... ... 2.1)
Сурет 2.1 ШОК субъектілерінің шаруашылық жүргізуші
субъектілерінің санындағы үлесі
ЕСКЕРТУ - ... ... ... ... ... және белсенді субъектілері санының өзгеру динамикасы.
Салыстырмалы түрде алып ... ШОК ... ... жыл ... ... ... 2014ж. ... ШОК тіркелген және белсенді субъектілері жыл сайынғы өсу қарқыны орташа есеппен 12% құрады, алайда 2010 жылы ШОК ... ... саны 8,9% ... ... саны - 6,1% ... 2015ж. ШОК ... саны әлі де ... барады, бірақ бұрынғыға қарағанда бәсең қарқынмен. (сурет 2.2)
Сурет 2.2 ШОК ... ... өсу ... ... ... % ... - ... негізінде құралған
Абсолютті көріністе ШОК белсенді субъектілерінің саны 2011 жылдың 3 тоқсанында 2011ж. жағдай бойынша 628 мыңға қысқарып, 35 мыңға ... ... 2011 жылы ШОК ... ... ... ... ШОК тіркелген субъектілерінің арасында 71 пайыздан 69 пайызға ... ... ... 2.3 ШОК субъектілерінің санының абсолютті көрсеткіштері
ЕСКЕРТУ - [18]-көзі негізінде автормен құрылған
ШОК субъектілерінің ұйымдастыру-құқықтық нысандар ... ... және оның ... ... ... ... ШОК ... өз қызметін жеке тұлға: ЖК (2011 жылы олардың саны 383,3 мыңды ... ШОК ... ... ... ... 61 % ... және ШФҚ (170,1 мың немесе 27%) ретінде жүзеге асыратын ... ... ... тұлғалар - ШОК кәсіпорындарының саны шамамен 74,4 мың субъектіні немесе 12%құрайды. (сурет 2.4)
Сурет 2.4. 2015 ... ... ... ... ... ШОК субъектілер құрылымы
ЕСКЕРТУ - [18]-көзі негізінде автормен құрылған
Ұйымдастыру-құқықтық нысандар бойынша бөліністе ШОК белсенді субъектілерінің дамуында соңғы алты жылда мынадай серпін ... ШОК ... - 2010ж. ... ... ... ... артып келе жатқаны байқалуда. 2015 жылдың 3-тоқсанында 24 мыңды құрады.
* Жеке кәсіпкерлер - ЖК санының 20 жылдың соңына ... өсіп ... ... Сол ... ... саны 475,8 мыңға жеткен. 2014 жылы белсенді ЖК саны 2013 жылмен салыстырғанда 47 мыңнан астам субъектіге ... 2010 жылы ... ... ... ж. 2013 ... ... 92,5 мыңды құрады.
* Шаруа (фермер) қожалығы - ... жж. ... ШФҚ саны ... өсіп ... 2015 жылдың 3 тоқсанында небәрі 95 бірлікке азайды.
Келесі суретте ШОК ... ... ... ... көрсетілген. Яғни шаруа фермер қожалықтары, жеке кәсіпкерлер мен ШОК кәсіпорындарының өсу қарқыны мен динамикасының өсу деңгейі, өзгеру қарқыны мен саны ... ... ... 2.5. ШОК ... ... ... дикамикасы
ЕСКЕРТУ - [18]-көзі негізінде автормен құрылған
ШОК айналысушылардың саны жұмыспен қамту мәселелінде Қазақстан ШОК рөлі жөніндегі ... ... ... ... бойынша шағын және орта кәсіпкерлікпен айналысатын халықтың жалпы санының үлесі орта есеппен алғанда 20% құрайды. Әйтсе де, абсолютті тұрғыдан ... ... ... ж. Жағдай бойынша - бұл 2,1 млн астам адам. Олардың 34%- ЖК, 46 %- ШОК кәсіпорындары және 21% - ШФҚ. ... және орта ... ... саны азайып, 2010 жылы қайта қалпына келді. (сурте 2.6)
Сурет 2.6. Елдегі жұмыспен ... ... ... ШОК ... ...
ЕСКЕРТУ - [18]-көзі негізінде автормен құрылған
ШОК субъектілерінің өнімдер шығаруы шағын және орта бизнес кәсіпорындарын, жеке кәсіпкерлік және шаруы фермер ... ... ... ... ретінде есептелген абсолютті ақшалай көріністегі ШОК белсенді субъекітлерінің өнімдер шығаруы соңғы жылдар аралығында жалпы өсім ... ... 2014 ... бастап, ШОК субъектілері шығаратын өнімдер дерлік екі есеге артты. Мұндай өсім жеке кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... орта кәсіпкерлік субъектілерін айқындаудың жаңа қағидалары енгізіліп, соның әсерінен олардың арасында бұған дейін ірі кәсіпкерлікке жатқан бірқатар ... ... ... 2014 ж. ШОК субъектілері шығаратын өнімдердің үлесі ... ішкі ... ... 32 %, 2015 ... 3 ... - 29% ... ... өнімдердің негізгі бөлігін (86,8%) ШОК кәсіпорындары шығарады. ШОК шығаратын өнімдеріндегі ЖК ... - 8,2% ... ШФҚ - 5% ... (сурет 2.7)
Сурет 2.7. Қазақстан Республикасының ШОК өнімінің ІЖӨ - гі үлесі
ЕСКЕРТУ - [18]-көзі негізінде автормен құрылған
Екінші деңгейлі ... ... ... несиелендіру динамикасы ЕДБ-ң шағын кәсіпкерлікті несиелендіруде жасалған шолу осы үрдіске әлемдік қаржы дағдарысы салдарының кері ... ... ... 2011 ... ... Қазақстан банктері тұтастай алғанда несие беруді және оның ішінде шағын кәсіпкерлікті несиелендіруді ... ... ... 2011-2012 жж. шағын кәсіпкерлікке жаппай беріліп отырған жыл сайынғы несие көлемі 2013 жылдан бастап, жыл сайын азаюда.
2013 жылға дейін ... ... ... 67 % құраған.ЕДБ шағын кәсіпкерлікке беретін несиелер бойынша жиынтықты қарыз портфелінің ... 2012 жылы ... десе ... ... 4% ... ... қарсы бағдарлама аясында 2013-2014 жж. мемлекеттің уақытылы араласуы мен қаржылық қолдау көрстуі банктер кәсіпкерлікті несиелендіруге беретін несиелердің көлемін ... ... ... ... ЕДБ ... өсімін 2009 жылы ынталандырды. Бұдан басқа, мемлекет қолдауының арқасында ЕДБ жиынтықты қарыз ... ... ... ... ... ... көлемі 2011 жылдың 3-тоқсанының аяғында 23% артты. (сурет 2.8)
Сурет 2.8. ЕДБ ... мен ... ... ... ... ... ... - [18]-көзі негізінде автормен құрылған
ШОК салалық құрылымы экономикалық өнеркәсіп секторындағы жұмыс істейтін ШОК субъектілерінің үлесі кәсіпркелік ... мен ... ... ... ... ... ... көрсеткіші болады. Өнеркәсіп кәсіпорындары және ең алдымен - өңдеуші ... ел ... ... ... ... ...
Қазақстанда ШОК субъектілерінің көпшілігі өз қызметін сауда (38%) және ауыл ... (26%) ... ... ... Ал ... (3%) пен ... ... (2%) ең аз шоғырланған. Бұл Қазақстандағы ШОК даму беталысы ел ... ... ... тигізбейтінін растайды (сурет 2.9) (5 қосымша).
Алайда бұл ... ... ... ... мән беру ... ... жеке ... тарихы 20 жылға толмаған. Бастапқы капиталдың көп блдуын қажет етпейтіндіктен, тәуекелдер аз болатындықтан кәсіпкерлердің барлығы дерлік өз ісін ... ... ... көрсетуден байтайды. Бизнес кеңестегі үлкейіп, кеңейген сайын өндіріс саласын да игере ... Бұл көп ... ... ... ... өскен кезде көрініс алады. Сол себепті де сауда мен қызмет саласында жұмыс ... ШОК ... ... - бұл ... ... жұмыс істейтіндердің салаларға бөлінуі халықтың жұмыспен қамтылуын ... ету ... ... ... ... шешуде ШОК субъектілерінің рөлін сипаттайды. Осы көрсеткіш экономиканың қайсы бір ... ... ШОК ... ... ... байланысты болады. Бұл салалық бөліністегі ұқсас пропорцияларды түсіндіреді - ШОК әрекеттенуші субъектілер санының өсімі жұмыспен қамту мәселелерін ... ... ... ... ... ... саласында жұмыс істейтін ШОК субъектілерінің позитивті рөлін растайды. ... ШОК ... ... тек 2% ғана ШОК ... ... барлық салалардағы өнімдердің 19%-дық үлесін қамтамасыз етеді. Дәл осылайша, ШОК ... ... ... тек 3% ғана ШОК ... ... ... ... өнімдердің 21%-дық үлесін қамтамасыз етеді. Көлік және байланыс ШОК субъектілері шығаратын өнімдерін шамамен олардың ... ... ... ... ІЖӨ ... ... ету ... бөлінуде 8% санға ие болып, экономика мәселесін шешеді. Осы сала барлық салалардағы ШОК ... ... ... ... ... ... етеді.
ШОК субъектілерінің арасында елеулі үлеске ие болатын сауда (38%) шығарылатын бүкіл өнімнің бар жоғы 22% ... ... ... өнім ... ... арқылы ІЖӨ өсімінің экономика мәселесінде өзінің тиімсіз ... ... Дәл ... рөл өз ... ауыл шаруашылығында жүзеге асыратын ШОК субъектілеріне тән. Мұндағы ШОК субъектілерінің жалпы ... 26% ШОК ... ... ... ... ... тек 11% қамтамасыз етеді.
Несиелеу бойынша ауыл шаруашылығы кәсіпорындарын несиелеу тартымсыз екені айқын байқалады. ШОК ... ... ... ... ... ... ... ЕДБ-дің барлық несиелердің бар жоғы 7% алды. Бұл салалық ... ... және өз ... ауыл ... ... асыратын ШОК субъектілері қызметінің маусымдық сипатымен байланысты. Оның үстіне, осы салада негізінен жекелеген ауылдық аймақтарда орналасқан және өтімді кепілдері жоқ ... ... ... ШОК субъектілері жұмыс істейді.
Құрылыс ЕДБ несиелеу үшін ең тартымды сектор болды. ШОК ... саны ... ... ... ала ... ШОК ... саласындағы субъектілері ЕДБ барлық несиелердің 15% алды. Бұл дағдарыс алдындағы жылдарда жылжымайтын мүлік нарығындағы дағдарыс аясында ... ... ШОК ... ... ... осы ... бойынша ең жоғары артық салмаққа ие. ШОК субъектілерінің саны жағынан 38%-дық үлесті ала отырып, ЕДБ барлық несиелердің 39% ... ... ... жеті ... бері ... ... ШОК ... секторындағы субъектілері тартымдылық деңгейі бойынша ЕДБ үшін орта деңгейде тұр: оларға берілетін несие мөлшері 9% құраса,ШОК өнеркәсіп субъектілерінің үлесі 2% ... ШОК ... ... ... салыстырмалы анализі көптеген елдердегідей Қазақстандағы ШОК субъектілері бүкіл шаруашылық жүргізуші субъектілердің 90% астамын құрса да, Қазақстан ... ... салу мен ... жұмыспен қамтылуы сияқты көрсеткіштер бойынша артта қалатынын көрсетті. Осылайша, ШОК ... жыл ... ... өнім ... ... ... Азия және ... Американың бірқатар елдерінде ІЖӨ 47% бастап (Польша) 59% дейін (Түркия) құрайды.қазақстанда бұл үлес 2 ... ... ... ... ие болып, 2014 жылдың 3-тоқсанының қорытындысы бойынша 29% құрады. ШОК секторында жұмыс істейтін ... ... ... ... ... жалпы санынан алғанда да біздің елдің көрсеткіштері дамыған елдермен салыстырғанда әлдеқайда төмен тұр: ... 5 ... ... бұл көрсеткіш 26% деңгейінде тұр, ал АҚШ-таболса, 54%, Түркияда 81% дейін жетеді. (сурет 2.10)
Сурет 2.10. 2014 ж. ... ШОК ... ... елдермен салыстыру
ЕСКЕРТУ - [18]-көзі негізінен құралған
Қазақстанның ШОК секторы салалық құрылымы бойынша да басқа елдермен салыстырғанда өзгешеленеді. Қазақстанның ШОК субъектілерінің 40% ... ... және ... ... саласында жұмыс істейді. ШОК 25% астам субъектілері ауыл шаруашылығында шоғырланған, АҚШ-та болса, шағын бизнес құрылымы өзгеше. Мұнда қызмет көрсету ... ... ... ... (58%), ШБ 20% ... ... ... пен сауда саласында жұмыс істейді. Еуропа елдерінде де ШОК ... ... ... қызмет көрсету саласында: Ұлыбританияда - 23%, Польшада - 35%, Түркияда - 37%. ... ШОК ... ... әртараптандырылған: ШОК субъектілерінің 21% құрылыс саласында, 12% - ... 7% - ... 27% - ... ... ... ... мен қаржы қызметін қамтитын басқа салаларда жұмыс істейді.
Польша елінің сауда саласында ШОК үлесі салыстырмалы түрде алғанда Қазақстандағыдай ... - 32%. Оның ... ШОК ... ... ... ... оның ... ШОК субъектілерінің жалпы санының 10% құрайды. Польшаның ШОК салалық құрылымында ЭЫДҰ бірқатар елдеріндегідей ауыл шаруашылығы жоғынан атап өту қажет. Бұл осы ... ШОК ... ... ... шаруа және фермер қожалықтары ерекше мәртебеге ие екенін ... ... ... 2.11. 2014 ж. әлем ... шағын және орта бизнестің салалық
құрылымы
ЕСКЕРТУ - [18]-көзі негізінде автормен құрылған
Халықтың ШОК ... ірі ... мен ... мекемелерде жұмыс істеуіне бейімдейтін бірқатар факторларға және ең алдымен, нақты бір аймақта тұратын халық санына, сондай-ақ жекелеген ... ... ... ... ШОК ... ... аймақтарында біркелкі таралмаған.
2014 жылы саны 628 мың бірлікті құраған ШОК белсенді субъектілерінің аймақтар бойынша бөлінісіне жасалған шолу ШОК ... ... ... ... ... ... ... Алматы облысында (103 мың) және Алматы қ. (62 мың) жұмыс істейтінін көрсетті. Ең төмен көрсеткіштерге Қызылорда (13 мың), ... (16 мың) және ... (18 мың) ... ие ... 2.12) (6 ... ШОК ... ... 70 % белсенді әрекеттенуші субъектілер, яғни олар операциялық қызметімен тұрақты айналысып, статистика органдарына есептілік тапсырады. Осылайша, ШОК субъектілерінің 290 ... ... ... ... ... Бұл ... ... себептерімен тұрып қалу сияқты кері факторларымен ғана емес, бірқатар салаларындағы жұмыстың ... ... ... ... арада тіркелуіне байланысты операциялардың болмауымен түсіндіріледі.
Аймақтардағы ШОК субъектілерінің белсенділігін салыстыруы. Аймақтарда тіркелген ШОК ... ... ... ШОК ... ... ... үлесі бойынша саралауға болады: ШОК белсенді субъектілерінің пайызы неғұрлым жоғары болса, соғұрлым ... ... ... жүргізу үшін барынша жақсы жағдайлар жасалған. Осы ... ... ... (81%), ... (80%), ... ... (79%) және ... Қазақстан (78%) облыстары анағұрлым жоғары мәнге ие.
Орташа республикалық көрсеткіш деңгейдегі орынды Қарағанды (71%), Батыс Қазақстан (70%) және ... (66%) ... алып ... 2010 жылдың 3-тоқсанының қорытындысы бойынша Астана мен ... ... ... ... ... ... бүкіл кәсіпкерлердің жартысынан кемін - 46% және 47% құрағанын атап өту керек. (сурет 2.13)
Республика Казахстан
Сурет 2.13. 2014 ж. ШОК ... ... - ... ... ... ... ... ,тіркелген ШОК
жалпы санындағы ШОК белсенді субъектілерінің үлесі
ЕСКЕРТУ - ... ... ... 2.1 ... ШОК ... субъектілерінің аймақтар бөлінісіндегі ұймдастыру-құқықтық нысандар бойынша құрылымы көрсетілген. ШОК кәсіпорындарының саны бойынша Алматы қ. (28%), ... қ.(9%) және ... ... (8%) ... ... Аймақтық құрылымда кәсіпкерлер арасында анағұрлым кең таралған тіркелу нысаны - ЖК өңтүстік Қазақстан (14%), Алматы (13%) және ... ... (11%) ... ... ШФҚ ... 60% астамы Оңтүстік Қазақстан (35%) мен Алматы (29%) облыстарына тиесілі.
Кесте 2.1
2014 Ж. ШОК СУБЪЕКТІЛЕРІНІҢ ... - ... ... ... АЙМАҚТАР БӨЛІНІСІНДЕГІ ҚҰРЫЛЫМЫ
ШОБ
ЖК
ШФҚ
Саны, мың бірлік.
Үлесі
Саны, мың ... мың ... ... облысы
3,22
4%
14,59
4%
3,64
2%
Алматы облысы
4,78
6%
49,45
13%
49,01
29%
Атырау облысы
2,54
3%
13,5
4%
1,66
1%
ШҚО
5,02
7%
41,58
11%
15,4
9%
Жамбыл облысы
1,69
2%
17,97
5%
15,39
9%
БҚО
2,23
3%
12,34
3%
3,55
2%
Карағанды облысы
5,62
8%
30,16
8%
5,97
4%
Қостанай облысы
3,11
4%
24,98
7%
5,03
3%
Қызылорда облысы
1,96
3%
9,8
3%
1,15
1%
Маңғыстау облысы
4,68
6%
10,52
3%
0,75
0%
Павлодар облысы
2,86
4%
16,68
4%
2,86
2%
СҚО
2,16
3%
13,75
4%
3,18
2%
ОҚО
4,93
7%
55,5
14%
58,82
35%
Астана қ.
6,67
9%
18,17
5%
0
0%
Алматы қ.
20,55
28%
35,66
9%
0
0%
Қазақстан Республикасы
74,4
100%
383,3
100%
170,1
100%
ЕСКЕРТУ- [18]-көзі негізінен ... даму ... ... ... ... ... кезінде аймақтардың халық саны бойынша әркелкі екенін ескеру қажет. Аймақтар бөлінісінде ... ... ... ... саны төмендегі диаграммада көрсетілген.
Диаграммадан экономикалық белсенді халық 1000 тұрғынына келетін ШОК субъектілерінің көпшілігі Алматы (115 бірлік), Оңтүстік ... (103 ... ... ... ... болады. ШОК субъектілері ең аз шоғырланған аймақтар - Қызылорда (40 бірл.), Солтүстік ... ... және ... (50 бірл.) облыстары. (сурет 2.14) (7 қосымша)
ШОК белсенді әрекеттенуші халықтың жалпы саны 2014 ... 3 ... ... ... 2 157 мың ... ... Бұл ... жылдың осы көрсеткішімен салыстырғанда 2,5% жоғары. ШОК жұмыс істейтін ... ... ... бөлінуі келесі көрініске ие:
* ШОК-пен айналысатын адамдардың ең көбі Оңтүстік Қазақстан (285 мың адам) облысында, ... қ. (275 мың ... ... (255 мың ... және ... ... (200 мың адам) обылстарында.
* ШОК-пен айналысатын адамдардың ең азы Қызылорда (53 мың адам) және Маңғыстау (32 мың ... ... ... ШОК ШОК ... ... ... ... болсақ, ШОК 1 белсенді субъектісіне келетін жұмыскерлердің орташа саны 3 адмды құрайды. Бұл көрсеткіш аймақтар бөлінісінде де дерлік дәл сондай - ШОК 1 ... ... 2 -5 ... ... ... 2.15. Аймақтар бойынша экономикалық әрекеттенуші халық
саны, 2014 ж (мың ... - ... ... ... ... ШОК ... ... өнім көлемі бойынша салыстыру.
ШОК, ЖК және ШФҚ кәсіпорындары шығарған өнімдерінің жиынтығы ретінде есептелген ШОК ... ... 2013 ... 3 ... 4 108 млрд ... құрады. Аймақтар бөлінісінде өнімдер шығарылымына ең көп салымдық үлесті Алматы мен Астана қаласының ШОК субъектілері құрайды. 2010 жылдың 3 тоқсанында ... ... осы ... ... үшін 1 135 млрд ... мен 505 млрд теңгені құрады. Атырау (274 млрд теңге) мен Алматы (255 млрд ... ... ШОК ... ... өнімдердің мөлшері бірдей десе болады.
Өнім шығарудеңгейі жағынан жамбыл (85 млрд теңге), Солтүстік Қазақстан (109 млрд ... ... (113 млрд ... және Павлодар (114 млрд теңге) облыстарының пәрменділігі төмен. (сурет 2.16)
Сурет 2.16. ... ... 2013 ... 3 ... ШОК ... ... ... млрд теңге
ЕСКЕРТУ- [18]-көзі негізінен құралған
Екінші деңгейлі банктер шағын кәсіпкерлікті ... ... ... банктердің шағын кәсіпкерлікті несиелеудегі аймақтық құрылымды қарастырған уақытта Алматы қаласының шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... Осылайша, 2011 жылдың 3-тоқсанының аяғында екінші деңгейлі банктердің шағын кәсіпкерлікке берілген несиелер бойынша жиынтықты қарыз портыелінің мөлшері 1 746 млрд ... ... Оның 1 118 млрд ... (64%) - ... қ. ... ... ... үшін Астана қ. бойынша қарыз портфелі мөлшері ... ... қ. ... екінші орында - 128 млрд теңге. Несие қаражатының ең аз мөлшері Қызылорда (15млрд теңге) мен ... (20 млрд ... ... келеді.
ШКС несиелеудегі Алматы қ. басымдыққа ие болуына себеп болатын бірнеше фактор бар. Бір жағынан, қала қымбатырақ және ... ... ... ... ... ... аймақтармен салыстырғанда ыңғайлы әрі қолайлы жерде орналасқан. Өйткені банктердің бас ... ... ... ... қ, орналасқан. Екінші жағынан, аймақтық филиалдар үшін ... ... ... ... ... ... барлық ірі көлемдегі несиелердің Алматы қ. өзінде ... бас ... ... мақұлдануын көздейді. Нәтижесінде, аймақтарды несиелендіруге жұмсалатын несие қаражатының бір ... ... қ. ... ... (сурет 2.17)
Сурет 2.17. Аймақтар бөлінісінде шағын кәсіпкерлікке берілген
несиелер бойынша 2014 ж. ЕДБ ... ... млрд ... ... ... ... ЕДБ шағын кәсіпкерлікке берілетін несиелердің облыс орталықтары мен басқа қалалар мен аудандардағы (Астана мен алматы ... ... ... ... ... ... ... тұтастай алғанда Қазақстанның 14 облысы бойынша 2011 жылдың 3-тоқсанының аяғында облыс орталықтарынан басқа жерлерде берілген несие ... 63,7 млрд ... ... 14 облыс ьойынша жиынтықты несие портфелінің 12,7 % құрады.
Облыс орталықтарынан тыс несие ... ... ... Алматы (56,8%), шығыс Қазақстан (33%), қарағанды (22,8%) және Павлодар (21,4%) ... ... ... ... Солтүстік Қазақстан, Қызылорда және Ақтөбе облыстарының облыс орталықтарынан тыс ... ... ... ... берілмейді десе болады. Аймақтар бөлінісінде Қазақстан ШОК жасалған шолудың жалпы қорытындылары мынадай:
* 2014 ... 3 ... ... ... алдыңғы жылдары шағын және орта кәсіпкерлік қызметінің барлық көрсеткіштері бойынша ең жоғары абсолютті ... ие ... ... қ.. ШОК белсенділігі төмендегені байқалды. Осылайша, Алматы қ. ШОК белсенді ... саны ... ... ... ... және ... ... облыстары озып кетеді. Жұмыспен қамтылған халық саны бойынша да Алматы қ. ШОК ... ... ... ... ШОК ... алға ... ... аймақтармен салыстырғанда соңғы екі жылда ШОК субъектілері санының өсі ... тек ... ... ... Мұнда 2010 жылдың 3-тоқсанының соңында ШОК белсенді субъектілерінің үлесі тіркелген ШОК ... ... ... 81 % ... Алматы қ. бұрынғысынша - заңды тұлға ретінде тіркелген ШОК кәсіпорындары ең көп аймақ болап табылады. Осы ... ... ... ... Алматы қ. ШОК шығаратын өнімдерінің ең жоғары көрсеткішт еріне ие.
* Қазақстанның ... мен ... ... бөлінетін ЕДБ беретін несиелер біркелкі үйлестірмейтіні байқалады:
* ... ... ... ... 70 % ... тек ... мен ... қалаларының еншісінде.
* Астана мен Алматы қалаларын қоспағанда, облыс орталықтарынан тыс шағын кәсіпкерлікке берілетін ... ... ... иек 12,7% ... ... ... және орта ... субъектілеріне аймақтар бойынша үлес салмақтары салыстырмалы негізде көрсетілген болатын. Ал 2.3 бөлімінде Қазақстанның ... және орта ... ... ... қабілеттілігі туралы айтылады.
2.3 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСІНІҢ БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІЛІГІ.
Елдің бәсекеге қабілеттілігін арттыру жөніндегі міндет ... ... ... ... және ... ... ұйымына кіруі тұрғысынан ерекше маңызды болып табылады. Сол үшін, салықтық және кедендік әкімшілендіруді жетілдіру жөнінде жұмысты жалғастырып, ... ... ... ... ... Ең ... ... органдардың негізгі міндеті бизнесті дамыту, оның өнімдерін сыртқы өткізу рыногына шығуы үшін ... ... ... ... ... ... бірге, мемлекет пен бизнестің барлық жұмысы тұтынушылардың мүддесі, олардың қауіпсіздігін, сондай-ақ мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... және орта кәсіпкерлікті дамыту -- ол кез - келген ел ... ... ... ... ... ... шағын және орта бизнесті қалыптастыру мен дамыту экономиканы нығайту үшін ... ... ... Атап айтсақ, салалық және өңірлік монополизм жойылады, ... ... мен ... көбейеді, жаңа жұмыс орындары ашылады, ғылыми-техникалық прогрестің жетістіктері енгізіледі, қоғам тұрақтылығының ... ... ... орта тап ... ... ... және орта ... жүздеген мың адамдар үшін тартымды болып, нарық экономикасының қажетті элементіне айналады.[19]
Кәсіпкерлікке жан-жақты қолдау ... ел ... ... ... бірі. Шағын және орта бизнестің объектiсi -- адамның белгiлi бір қызметi. Кәсiпкерлiктiң ... ... ... өнiм мен көрсетiлген қызмет. Бiрақ ең бастысы -- әрбір кәсiпкер оның өзiне тиiмдiсiн, пайдалысын ғана ... ... ... ... Мiне, осы ... ... ең ... мақсаты -- өндіріс шығындарын барынша төмендете отырып, өз пайдасын барынша жоғарылатуға ұмтылады. Ал, ... ... ... оның ... ұйымдастыруына тiкелей байланысты. Қызметiнiң бастапқы кезеңiнде кәсiпкер қатаң бәсеке жағдайында нарықтан шығып қалмас үшiн өндiрiс ... ... ... ... жаңа ... ... ... бұл кәсiпкерлiктiң ең басты мәселесi болып саналады.
Қысқаша тоқталатын болсақ, шағын және орта ... ... ... өнім ... айтарлықтай артып, 2,8 трлн теңгеге жетті. Дағдарысқа дейінгі жағдаймен салыстырғанда 1,5 есеге артқан. Сонымен қатар, ... және орта ... ... ... ... саны тұрақтылығын сақтады.[18]
Шағын және орта бизнестегі кәсіпорындардың ... ішкі ... ... үлесін 2020 жылы 40 пайызға дейін ұлғайту міндетін қойды. Бүкіләлемдік банктің бағалау бойынша Қазақстан бизнесті ашу, меншікті тіркеу, инвесторларды ... ... ... келісім-шарттардың орындалуын қамтамасыз ету, кәсіпорынды тарату тәрізді рейтингі өлшемдері бойынша көшбастаушы елдердің қатарына қосылды. Үкімет жұмысы ... ... және орта ... үшін дамудың сапалы жаңа деңгейіне шығуына мүмкіндік беретін маңызды үш бағытқа тоғыстырылды. Бұл әкімшілік кедергіні ... ... және ... ... ... және ... ... кеңейту болып табылады. Жақсы бизнес қоғамдастығын құру үшін бірқатар шараларды қарастыруға ... ... ... бұл бизнестің қоғамдық ұйымдарын институционалды тұрғыдан күшейту және заңнамалық жұмысты жүйелі жақсарту. Яғни, бизнес қабылданған шешімге байланысты ... ... алу ... айта кеткен жөн. Шағын және орта бизнестің дамуының бірден - бір шешу жолы ... ... ... ... несиемен қамтамасыз ету болып табылады. Бұдан басқа, екінші деңгейдегі банктердің шағын кәсіпкерлік субъектілеріне :
-- ... беру ... және ... ... ... ;
-- ... ... субъектілері үшін несиелерге қызметтер көрсету төлемдерін азайту жөніндегі тетіктерді әзірлеу және енгізу;
-- ... ... ... ... ... нысан бойынша жобаның техника -- ... ... ... отырып , несие берілетін іс -- шара бойынша ... ... ... ... ұсынудан босату;[20]
Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің несие ресурстарына қол жетімділігін кеңейтуге байланысты мәселелердің ... ... ... ... ... мен ... ... несие тарихын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді, бұл шағын кәсіпорындар саны мен өнімділігінің тұрақты өсуіне ықпал ететін болады .
Осы ... ... ... ... ... әрі ... ... үшін мемлекет тұрғысынан қаржы-несиелік және инвестициялық қолдаудың қолайлы саясатының болғаны тиімді. Шағын бизнестің дамуына еліміздегі инвестициялық климаттың жағдайы тікелей әсер ... ... ... ... ... және ... ... тығыз байланысты. Кәсіпкерлік пен бизнесті экономикалық қызметтің бір түрі ретінде қарастыра отырып, отандық және шетелдік зерттеушілердің айтулары ... бұл ... -- ... ... алу және ... ... ... тауарларға айырбастау үшін қызмет көрсету немесе жай қызмет көрсету, серіктестіктер ... екі ... ... табу ... ақшалар арқылы пайда табуға бағытталған, жеке тұлғалармен, кәсінорындармен немесе ұйымдармен жүзеге асырылатын тек ... ... ... ... ... ... көріп отырғанымыздай, ойланып ұйымдастырылған шағын және орта ... ... ... экономикадан шығудың балама жолы бола алады, өйткені ол екі макроэкономикалық проблемелармен байланыстырады - жұмыспен ... және ... ... ... ... ... барлық көрсеткіштер бойынша өзгерістер алып келуі мүмкін. Өзін жұмыспен қамтуды ынталандыру және шағын ... ашу ең аз ... ... мәселесінен шығатын жол ретінде қарастырылады. Соңғы он жылдықты дамыған елдердегі экономиканың даму тенденциясы шағын бизнес саласына өтумен байланысты. Осы ... ... ... ... ... қоғам ресурстарын толығырақ қолдану және инновациялық процесті күшейту ... ... үміт ... ... кәсіпорындарды ажырату барысында сандық сипаты бойынша, әр елдегі экономикалық жағдайға байланысты әр ... ... ... ... сипаттамасы ұйымдастырылуының қарапайымдылығы, жаңа өнім шығаруға тез бейімделе алуы, ... ... ету, яғни ... ... ... сондай - ақ шағын кәсіпорындарды басқару және меншікті біріктіру дәрежесі болып табылады.[21]
Қорыта ... ... ... және орта бизнесті дамыту барысында қаржы -- несиелік және инвестициялық ... ... ... ... ... жүзеге асыру кезінде:
-- Басым жобаларды конкурстық негізде және жеңіл жағдайда ... ... ... ... ... ... ... ұсынатын несиеге кепілдік беру жүйесін енгізу және дамыту;
-- Екінші деңгейдегі банктермен біріге отырып, жобаларды ортақ қаржыландыруды жалғастыру;
-- ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті қолдау процессі кезінде сақтандыру компанияларының белсенді қатысу. Жалпы еліміздегі қабылданған нормативті -- ... ... ... және ... ... жүзеге асыру ҚР -- ның шағын кәсіпкерлігінің белгілі нәтижелерге қол жеткізуіне мүмкіндік береді.
Тұжырымдай келе Қазақстанның шағын және орта ... ... ... даму ... екенін көреміз. Себебі біздің ел Дамушы және жас елдердің қатарына кіретіні бәрімізге айдай ... ... ... ... және орта ... бәсекеге қабілеттілігі Қазақстан Республикасы үшін аса маңызды стартегиялардың бірі болып табылады. Ал 3 ... ... ... ... және орта ... ... және ... таңда несиелеудегі негізгі проблемалары жайлы мәліметтер көздері жиқталып топтастырылған.
ІІ ... ЖӘНЕ ОРТА ... ... ...
+ ... ЖӘНЕ ОРТА ... НЕСИЕЛЕУДІҢ НЕГІЗГІ МӘСЕЛЕЛЕР
Республикада шаруашылық субъектілерінің өз ісін кеңейтуге, айналым қаражаттарын толықтыруға және дамытуға кедергі болатын негізгі ... бірі ... ... алудағы туындайтын мәселелер.
Кәсіпкерлер банктен несие алудан бес түрлі себеппен бас тартады:
* пайыздық өсімнің жоғары болуы;
* ... ... тым ... ... ... ... несие алу мүмкіндігіне сенімнің жоқтығы;
* банктердің кәсіпкерлерден аймақтық алшақтығы.
Шаруашылық субъектілерін мемлекеттік қолдау бағыттарының бірі - ол ... ... және ... ... ... ... климат жасау және несиелеу жүйесін жетілдіру басты мәселелер болып саналады. Республикамызда ... ... ... ... ... үшін ... ... деген үлкен тапшылық орын алып отыр. Қаржы-несиелік жағдай бойынша ... ... ... таппай тұр:
* несие алудың шектеулігі;
* коммерциялық банктердің кепілдік ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесінің жоғары болуы және қысқа мерзімділігі;
* шаруашылық субъектілерге микро несие берудің заңдылық негізінің жоқтығы;
* банктердің ... ... ... ... ... байланысты шаруашылық субъектілерін қаржылай қолдаудың басты бағыты осы секторға несие мен ... ... ... Сонымен бірге шағын шаруашылық субъектілеріне қатысты қаржылық-несиелік саясат салалық, аймақтық ... және ... ... ұзақ ... ... жүйесіне негізделуі қажет.
Кез келген экономикалық жүйеде нарыққа бағынбайтын, мемлекеттің араласуын қажет ететін: бюджеттік, несиелік, салықтық, инвестициялық сферасында мемлекеттік реттеу ... ... ... субъектілерінің алдында тұрған кедергілерді анықтауға, оларды жоюға, құқықтық жағынан көмек көрсетуге, өркениетті нарықтық қатынасты орнатуға ықпал етуге тиіс. ... ... ... ... ... ... инеститутының шағын және орта бизнес Орталығының жүргізген зерттеу мониторингінің нәтижесі бойынша несие алуда кездесетін жекелеген кедергілер келесі суретте көрсетілген (сызба ... ... ... ... беру ... ... қамтамасыз ету мәселесі;
* жоғары ссудалық пайыз;
* несие ресурстарын игерудің қысқа ... ... ... ... ... ... білімі мен тәжірибесінің жеткіліксіздігі;
* ақпараттық-кеңестік қызметтің жеткіліксіздігі;
Сызба 3.1 ... ... ... ... - [12] көзі негізінде автормен құрылған
Сызбада көрсетілгендей несиелендіру мәселелері екі негізгі топқа ... ... - ... ... ... ... байланысты, екіншісі - кәсіпкердің несие алу және рәсімдеу кезінде туындайтын мәселелер.
Несие беру ... ... ... ... ... деп аталады. Бұл мәселелер ақша-несие саясатын жүргізу және жалпы экономикалық жағдайларға байланысты пайда болады. ... ... ... ... ... субъектілеріне несие беру шарттарына инфляция деңгейі, өндіріс көлемінің өсуі, қайта қаржыландыру мөлшері сияқты макроэкономикалық көрсеткіштер ықпал ... ... күні ... және ... ... ... шағын шаруашылық субъектілерді несиелендіру шарттары 2003-2005жылдары бекітілген болатын, ол кездері жоғарыда аталған көрсеткіштер әлде қайда ... ... топ ... ... мәселелер қатарына жатқызылады. Сондықтан да оларды аз шығынжұмсай отырып шешуге болады.
Шаруашылық ... көбі ... ... уақыт пен қаражаттарын шығындай отырып 50-60 пайызы өз мақсаттарына жете алмайды.
Зерттеулер көрсеткендей шағын шаруашылық ... ... алу ... ең басты кедергілерінің бірі олардың білім мен тәжірибесінің жоқтығын көрсетеді.
Несие ... ... ... дайындауды талап етеді:
* жалпы құжаттар (анкеталар, өтініштер т.б.);
* құрылтай құжаттары;
* кәсіпорынның ... ... ... ... құжаттар;
* бизнес-жоспар;
* жоспарды жүзеге асыруға мемлекеттік органның рұқсаты.
Кәсіпкерлердің қандай ... ... ... ... ... ... ... 3.1)
Сурет 3.1 Несие рәсімдеудегі қиындықтар
ЕСКЕРТУ - [12] көзі негізінде автормен құрылған
Несие алу ... ... ... шешу үшін ... ... ... ... жүгінген, мысалы мына субъектілер:
* үкіметтік емес ұйымдар;
* ақпараттық-кеңестік ... жеке ... ... ... да субъектілер.
Несие алуға көмектесетін ұйым - бұл үкіметтік емес ұйымдар. Бұл ... ... ... және алу ... ... кезеңдерінде кәсіпкерлер мүддесін қорғайды. Сонымен қатар шағын шаруашылық ... ... ... өз ... ... ... бұл ақпараттық-кеңес фирмалары мен жеке тұлғалар. Кәсіпкерлер көрсеткендей бұл субъектілер жоғары төлем талап ... және ... ... бермейді. ал ең аз үлесті категориясы алған. Бұл банктердегі ... ... ... ... әлі де ... ... ... шаруашылық субъектілерге деген сенімсіздіктерінен және несие рәсімдеу құжаттарын дайындауға уақыт шығындауды қажетсінбейтіндігінде болып отыр.
Ендігі кезекте құжаттар дайындауда кәсіпкерлерде туындайтын мәселелерді ... ... ... ... ... көрсеткендей кәсіпкерлерде көбіне бизнес-жоспар дайындау бырысында қиындықтар туындайтын болған. Бірақ ... ... ... ... ... банк ... ... талдау жүргізуімен байланысты мәселелер алдыңғы қатарға шығып отыр. Бұл соңғы жылдары банктердің несие беру жағдайын біршама қарапайымдатып, бизнес-жоспар талап ... ... та банк ... ... үшін ... ... құжаттары мен қаржылық есебіне қойылатын талаптарын қиындатты.
Қазіргі уақытта шағын кәсіпорындардың көбі шынайы табыстарын жасыру және салық ... ... ... қос бухгалтерлік есеп тәжірибесін жүргізеді, қаржылық есеп дайындаудағы қиындықтар осыған байланысты туындайды.
Несие беру үрдісі мынаны талап етеді:
* банкке кем ... ... ... 12 айдағы қаржылық есебін көрсетуді;
* кәсіпорын қызметінен соңғы 6 ай ... ... ... ... ... ... ... салық комитетіне тапсырған қаржылық есебін тапсырса мүлдем несие ала алмауы мүмкін, себебі кәсіпкерлер салық комитетіне минимальды пайданы немесе ... ... ... ... етіп ... Сондықтан да кәсіпкер банкке несие ресурстарын алуға байланысты шығындарымен қоса алғанда барлық ... жаба ... ... ... ... ...
Қаржылық құжаттарды дайындау қосымша уақыт пен қаражат шығынын қажет етеді.
Зерттеу нәтижелері көрсеткендей несие алуда кәсіпкерлерде қиындық туғызатын мәселелердің ... ... ... ... асыруға рұқсат беруші әртүрлі мемлекеттік органдар алып отыр. Бұл көбіне жобаны жүзеге асыруға мемлекеттік органдардан оң шешім ... ... ... ... ... ... ... бір немесе бірнеше мемлекеттік бақылаушы органдардың рұқсатын алу керек болады. Мұндай ... ... ... ... ... ... және ... ресурстар министрлігінің аймақтық өкілдері;
* санитарлық-эпидемиологиялық қызметтер;
* құрылыс және архитектураны мемлекеттік қадағалау қызметінің өкілдері;
* стандарттау және сертификаттау органдары;
* өрт қызметтері;
* кеден ... және ... ... ... мемлекеттік органдардан экспертизадан өту үрдісі 6 айға дейін созылатын ... да ... ... ... асыруға рұқсат алудың мұндай ұзақ мерзімділігі сұралған ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін кәсіпкерлерге ақша-қаражат 1-2 ай немесе ... ... ... қажет болады. Сондықтан да кәсіпкерлер мемлекеттік органдардан рұқсат алу үшін ... ... ... сый ақы беруге немесе банк несиесінен басқа қаржы көзін іздестіруге мүдделі.
Көптеген кәсіпкерлер бұл жағдайды кәсіпкерлерден ақша ... тағы бір жолы деп ... ... да ... ... субъектілері жобаны және оның орындалу тәуекелділігін бағалауды мемлекеттік органдарынсыз тікелей банктерде жүргізілгенін ... ... ... ... ... ең ... ... бірі бизнес-жоспар құру болып отыр. Бұл біріншіден, банктің бизнес-жоспардың мазмұны мен ... ... ... жоғарлығынан, екіншіден, кәсіпкерлердің бизнес-жоспар құруға қажетті тәжірибелері мен білімдерінің жоқтығынан ... ... ... ... ... ... ... асырумен айналысатын ұйымдар бар. Банктерде де осы қызмет енгізілген. Бірақта кеңес беруші компаниялар мен банктердің ешқайсысы да сол ... ... ... ала ... кепілдік бермейді және бұл қызметтер өте қымбат болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымдарының жеткілікті дамымағандығынан болып отыр. Мұндай инфрақұрылымдар ... ... осы ... бәсекелестік артады да кәсіпкерлер үшін бизнес-жоспар құру шығындары төмендейді.
Несиені кепілдікпен қамтамасыз ету көптеген кәсіпкерлер үшін өте ... ... бірі ... ... Бұл ... әртүрлі формада көрінеді, ол формалардың қатарына мыналарды жатқызуға болады:
* ... ... ... ... банктердің төмен бағалауы;
* кепіл мүлікке иелік құқығын дәлелдейтін құжаттарды дайындау.
Жалпы ... ... ... ретінде кәсіпорынның және кәсіпкердің жеке меншігіндегі жылжымалы және ... ... ... ... басқа заңды тұлғалардың кепілі мен бағалы қағаздар ... беру ... банк ... ... ... және оған ... ... тексеруді жүргізеді. Егер кепілдікті бағалау банк экспертімен тегін жүргізілсе, кепіл мүлікке ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Кепіл мүлікке иелік құқығын дәлелдейтін құжаттар дайындау кезіндегі туындайтын қиындықтар, мүлікке меншк құқығын белгілеу саласындағы заңдарды әлі де ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілерін қысқа мерзімді несиелендіру барысында туындайтын мәселелерді ... ... ... ... ... болады:
* қазіргі уақытта республикада шағын шаруашылық субъектілерінің несие ... ... ... ... мамандандырылған фирмалардың аздығы;
* шағын шаруашылық субъектілері несие алуда көптеген ... өте ... ... , ... кеңес беру, банктен қойылған талаптарға құжаттарды сәйкестендіру, бизнес-жоспар және басқадай құжаттарды құру ... ... ... одақтаса жұмыс істеуге әрқашан дайын.
Шағын шаруашылық субъектілеріне қызмет көрсетуші ... ... ... сай ... ... ... ... қызметтің мазмұны мен құрамы бойынша кәсіпкерлердің қажеттіліктерін білу;
* несие алуға және оған қажетті құжаттардың мазмұнынына әртүрлі қаржы-несие институттарының қойатын талаптарының ... банк және ... ... ... ... нәтижелері шағын шаруашылық субъектілерді несиелеу үрдісінің күрделілігін көрсетеді, бұл мәселе бойынша қиындықтардың ... ... ... де ... ... шаруашылық субъектілерін несиелендіру қызметін көрсету бойынша қаржы-несиелік институттарына қосымша құн салығы бойынша салық салу кезінде жеңілдіктердің қарастырылмауынан;
* банк және ... ... ішкі ... ... қол жеткізудің қиындығы;
* сәйкес профильді мамандарды дайындау үшін қажетті ... ... ... айтылған мәселелер елде шағын шаруашылық субъектілеріне қызмет көрсететін бизнес-инкубаторлар базасының алғашқы сатысындағы құрылымдарды көптеп құру керектігін ... ... ... бюджеттен және техникалық көмек көрсетуші донорлық ұйымдардан қолдау табады. Осындай құрылымдардың көмегімен білікті кадрлар дайындауға болады.
Алдағы уақытта ... ... ... ... ... ... ... мен тәжірибе жинақтай отырып нарықта өздерінің құрылымдарын (бизнес-инкубаторларды) өз бетінше құрып, қызмет көрсете алады. Одан ... 3.2 ... ... ... ... банктік қызмет атқарып жатқан коммерциялық банктердің несиелік саясатын жетілдіру жолдары туралы ақпарат көздері ... ҚР ... ... ... ... ... ЖОЛДАРЫ
Қазақстан Республикасында ендi ғана жанданып келе жатқан шағын бизнеске несие беретiн субъект - ... ... ... банктер болып табылады. Коммерциялық банктер көбінесе заңды тұлғаларды және қысқа мерзімді несиелеуді жақтайтыны - тарихи қалыптасқан ... ... ... және орта ... субъектілерінің екiншi деңгейдегi банктерден коммерциялық несиелер алуы кәсіпорындарды дамыту үшін қаражаттарды толықтырудың іс жүзіндегі ... ... бірі ... ... Алғашқы құрылу кезінде шағын бизнес несиесіз өз жұмысын атқара алмайды.
Қазіргі кездегі республикадағы шағын және орта ... ... ... ... болып отырған негізгі факторлар мыналар:
* несие алу барысындағы шарттардың қатал болуы;
* несиенің ... мен ... ... ... ...
* несиені рәсімдеу процедурасының ұзақтылығы және оны сақтандыру қажеттігі;
* коммерциялық банктердің кепілге қоятын ... ... ... несие нарықтарындағы дағдарыстар әсерінен несиелік ресурстарға қол жеткізу қиындықтары және коммерциялық банктердің жеке ... аз ...
* ... ... ... ... ...
* мемлекеттің казына қоры арқылы шағын және орта бизнесті несиелеуге бөліп отырған қаражатының аз болуы және оның шарттарының ... кез ... ... ... ... ниет ... ... несиелеген кезде пайда болатын несиелiк тәуекелге ұшырайды. Жалпы отандық несиелеу тәжірибесі көрсеткендей банктердің кәсіпорындарды қаржыландыру кезінде келесідей факторлар өз ... ... ... ... ... ... тиімділік принциптерін қатаң сақтау, несиелерді мақсатты пайдалану мен заңда қарастырылған және екі жақпен келісілген жағдайда коммерциялық негізде береді. ... және орта ... ... мәселелерінің бірі - несиелік ресурстарды алудың қиындығы. Өйткені, ... алу үшін ... ... ... бизнес-жоспар дайындауда қиыншылықтар жеткілікті (кесте 3.1).
Кесте 3.1
БАНКТЕРДІҢ КӘСІПОРЫНДАРДЫ НЕСИЕЛЕУГЕ ӘСЕР ... ... ... ... ... ... ... болмауы
1.Несиеге деген жоғары пайыздық мөлшерлеме
2. Несиені қамтамасыз етудің өтімсіздігі
2. Несиелердің қысқа мерзімділігі
3.Қарыз алушы-кәсіпорынның қанағаттанғысыз қаржылық жағдайы
3. Несиені өтеу кезінде ... ... ...
4. ... алушы-кәсіпорынның ақпараттық жабықтығы
4. Құжаттарды дайындау процедурасының ұзақтығы
5.Қарыз алушы-кәсіпорынның нақты несие тарихы туралы ... қол ... ... ... ... оның нарықтық құнынан кемітіп көрсетуі
6.Банк менеджерлерінің ұзақ мерзімді несиелермен жұмыс істеу тәжірибесінің жоқ болуы
6.Кәсіпорын менеджерлерінің ұзақ мерзімді несиелерді ... ... ... істеу тәжірибесінің жоқ болуы
ЕСКЕРТУ - [17] көзі негізінде автормен құрылған
ҚР Ұлттық банкінің мәліметтері бойынша, қарастырылған 3 жыл аралығында, ШКС берілген ... ... ... 1 870,7 млрд. теңге құрады,ол жалпы жиынтығының 16% . Қысқа мерзімді несиелер үлесі 55,9%, орта және ұсақ мерзімді ... - ... тең. ... ... ... үлес ... ... екінші деңгейдегі банктердің тез айналатын сауда-делдалдық операцияларды несиелеудегі қызығушылығын көрсетеді.
Орта және ұзақ ... ... ... ... өндіріс және ауыл шаруашылық секторын қаржыландыру қызығушылығының ... ... ол ... ... ... жоқтығына, несиелерді алудағы құжаттарды реттеу қиыншылықтарына және банктердің басқада талаптарына байланысты. Жалпы алғанда 2011-2015жж. аралығында ШКС несиелеу өсу ... ие ... ... ... 3.2).
Кесте 3.2
ШОБ НЕСИЕЛЕУДІҢ НЕГІЗГІ КӨРСЕТКІШТЕРІНІҢ ӨСУ ДЕҢГЕЙІ
ШКС несиелері
Жылдар
2011
2012
2013
2014
2015
Экономика салалары бойынша барлық шағын кәсіпкерлік субъектілерінің несиелері, млрд теңге
1 341
1 412
1516
1560
1620
Несиелеу ... ... ШКС ... млрд ... ... ... ұзақ мерзімді
1 122
1 134
1212
1335
1406
ШКС барлық несиелері,млрд теңге
- ұлттық валютада
967
1 099
1225
1304
1385
- шетелдік валютада
374
312
350
386
420
ЕСКЕРТУ - [30] көзі негізінде автормен құрылған
Қарастырылған ... ... ... бағытталатын шағын кәсіпкерлік субъектілерінің несиелердің жалпы сомасының базалық кезеңмен салыстырғанда 2014 жылы 1 560млрд. теңге-ден 1 620 млрд теңгеге ... ... 1.95%- ға, ... ... ұлттық валютада несиелері 71 млрд теңгеге немесе 17,70% -ға өскенін көреміз. Несиелеу аумағының күрт кеңеюі ШКС тез ... ... ... Елде ... ... несиелеу көлемдерінің 44 млрд. теңгеге немесе 36,23 ... өз ... ... және ұзақ ... ... 1 1335, тен 1406, млрд ... немесе 5,95%-ға өсті.
Соңғы екі жылда Республиканың бюджеттік қаржыларынан шағын кәсіпкерлік мұқтаждарына 50 млн ... ... ... ... ... ... пен аудандар экономиканың осы секторын жергілікті бюджеттерден қаржыландыруды жүзеге асыруда.Азия даму банкінің (АДБ) қаржылық бағыты аймағында 67 жоба 37,7 млн АҚШ ... ... ЕБРР ... ... ... 20285 жоба 139,98 млн АҚШ долларына қаржыландырылды, оның 58,3% - ... ... (1915 жоба 81,57 млн АҚШ ... және 41,7% ... несиелер (1134 жоба 58,41 млн АҚШ долларына). АДБ несиелік қаржыларына ауыл шаруашылық кісіпкерлерінің кең қол жетімділігін ... ету ... ... беру құрылымы өзгертілді, яғни нақты несиелердің сомасынан айналым ... ... ... несиелер үлесі 20-дан 60%-ға дейін ұлғайтылды.
Сондықтан, екінші ... ... ... ... ... ... ... да соңғы жылдары шағын және орта бизнес субъектілеріне берілген несиелер көлемінің қарқынды өсіміне қол ... ... ... республикада ЕДБ-нің шағын кәсіпкерлік субъектілеріне берілген несиелердің жиынттық мөлшері 2013 жылдың ақпан айында 1505 млрд. теңгені құрады.
Экономикасы ... ... ... ... ... мөлшері 30-40 есе төмен, дамушы елдерде ұсақ бизнес 2-5 есе жоғары. Ұлттық өндірушілердің жалпы ... ұсақ ... ... өнеркәсібі дамыған елдердің сәйкес көрсеткішінен 1,5 есе жоғары. Сондай-ақ, ЖІӨ, халықты жұмыспен қамтудағы ... ... ... ... ... ... жақындауда. ҚР шағын және орта кәсіпорындар қызметінің барлық көрсеткіштерінің арасында тек ұлттық өндірушілердің 92,7% үлесі дамыған елдер шамасына сәйкес ... ҚР ... және орта ... қалған көрсеткіштері дамыған елдермен қоса, дамушы елдермен қол жеткен көрсеткіштер деңгейінен төмен (кесте 3.3).
Кесте 3.3
ДАМУ ДЕҢГЕЙІ ... ... ... ЖӘНЕ ОРТА ... ... ОРТАША ЕСЕПТЕЛГЕН КРИТЕРИЙЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ЭКОНОМИКАДАҒЫ АЛАТЫН ОРНЫ
Көрсеткіштердің аталуы
Дамыған ... ... ... (мың АҚШ ... ... (мың АҚШ ... ... жалпы санындағы үлесі (%)
60-80
90-98
92,7
5.ЖІӨ құрудағы үлесі (%)
50-60
20-40
16,3
6.Ұлттық жұмыс бастылықты қамтамасыз етудегі ... ... [18] көзі ... ... ... және орта ... субъектілерін қаржыландыруды жандандыру отандық экономиканы дамытудың ең өзекті мәселелерінің бірі. Себебі, олар арқылы әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... өндіріс өнеркәсібін модернизациялауды және кеңейтеді, бәсекеге қабілетті өнімдерді шығарады, жұмыс орны санын өсіреді, халықтың әл-ауқатының жалпы деңгейін көтереді.
Барлығына мәлім, шет ... ... ... ... ... кең таралған көздерінің бірі - коммерциялық банктердің жеке инвестициялары болып табылады.
Банктер алдында тұрған бiрден-бiр ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар несиелеу процесiн ұйымдастыру мәселесiн де шешуi керек сияқты. ... ... ... ... ... ... несиелеуде - мынадай тәжiрибесiн, яғни жобалық қаржыландыру мен активтермен несиелеуiн айта кеткен жөн. ... ... ... ... ... жақсы қаржылық көрсеткiштерi бар белгiлi бiр қарыз алушы типiне несие берiледi. Бұл шын мәнiнде өте қатаң талап, көптеген ... ... ... ... ... түрiне қол жеткiзуi мүмкiн емес. Осыған қарамастан банк несиелерiнiң 70% стандартты деп алынса, ал қалған 30% күмәндi және үмiтсiз ... ... ... ... ... ... және орта ... үшiн қаржы көзi болып екінші деңгейдегi коммерциялық банктер мен қорлар ... ... және орта ... ... үшiн ... несие әдiстерiн жетiлдiрiп қана қоймай, сол шағын бизнес субъектiлерiне қарыз қаражаттарды алу мен табу көздерiн iздестiрудi де ойлау қажет. ... күнi ... ... және орта бизнестi несиелеу бағытындағы өзiнiң азғана жиған тәжiрибесi бойынша шағын бизнес субъектiлерiмен ... ... ... тиiмдi пайдалана алмай отырғаны белгiлi. Ал, халықтан әр түрлi қаражат тарту (жергiлiктi деңгейде) өзiнiң корпоративтi ... ... ... ... да iрi компаниялар субъектiлерiмен бiрiккен консорциумдар құру, мүмкiн шағын бизнестi басқарудың жетiлуiне, акционерлiк ұжымдық шешiм түрiнде орта бизнес ... ... жол ... едi. ... бұл жағдайда кәсiпорынның өзіндік тәжiрибесi мен меншiктi бағалы қағаздары жоқ болғандықтан тағы да қиындыққа кездеседі.
Сонымен қатар, шағын және орта ... ... және ... мынадай жүйесін құруды ұсынуға болады:
* Ең басты міндет - ол ... және орта ... ... мен ... көлемін ұлғайту;
* Елдің барлық аймақтарында несиелік мекемелердің желісін кеңейту бойынша нақты шараларды қолға алу;
* Шағын ... ... ... ... қол ... ... құру үшін Үкімет, өкіметтің аймақтық органдары шағын және орта бизнес кәсіпорындары ... ... ... ... ... Банк ... ... құру керек. Мемлекеттің шағын және орта бизнесті несиелеу мен қаржыландыру бойынша саясатын жүргізуге маманданған банктер мен қаржы ұйымдарының ... ... ... алушының несиелік тарихын жинақтайтын несие бюросын жетілдіру қажет.
Аталған мақсаттарды орындау үшін шағын ... ... ... ... ... ... қаражаттандыру бағдарламасын жүзеге асыру кезінде бюджеттің барлық деңгейдегі қаражаттарын бөлу ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қорының жүйесі болуы шарт.
Шағын және орта бизнесті несиелеуді қолдауда кешендік көзқарастың қажеттілігі ұзақ мерзімдік тұрақтылықтың ... бола ... ... ... мен ... бір ізді әлеуметтік әділеттік принципі орнығуы тиіс. Шағын және орта бизнесті несиелеуді өзінің дамуына байланысты алғышарттар мен ... ... ... дами ... әрдайым мемлекет тарапынан қолдауға мұқтаж.
Олар:
* тұтынушылық тауарлар мен қызметтер ассортиментін көбейту және өндіріс көлемін ұлғайту;
* халыққа қажет ... мен ... ... ... ... экономиканың мемлекеттік секторының тиімсіз өндірісін (аз сериялы, бөлшек) қолға алып, өнім ... және ... ... ірі ... қызметінің тиімділігін арттыру;
* қосымша әрі көмекші өндірісті жандандыру;
* нарық сұранысына ыңғайлы және шұғыл жұмыс істейтін өнім ... ... ... қоғамдық өндірістің көлемін ұлғайтып, халықтың әл-ауқатының артуына ықпал ету;
* жаппай жұмыссыздықты ауыздықтауға көмектесу;
* экономикадағы бәсекелестікті дамыту тағы ... ... ... танымал экономист-ғалымдары шағын кәсіпкерліктің мәселелерін терең қарастырғанда, оның өтпелі экономикадағы маңызын белгілеп берді.
Сонымен қатар, ... ... ... кәсіпкерлікті Қазақстанда дамытудың бірден-бір жолы - бұл сала аралық шағын кәсіпорындар құру, аймақтық салалық құрылымды ... ... ... рөлін көтеру арқылы олардың арасындағы сапалы біркелкі үйлестіру жұмыстарын ... ... ... ... көрсеткіштерін қалыптастыру, нарықтық экономикасы тұсында көп деңгейлі шағын кәсіпкерлікті дамытуды жеделдету шараларын дайындау жатады.
Шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі заңдарды түсіндіретін аймақтарда арнайы семинарлар жүргізу, кәсіпкерлер арасында анкета ... ... ... және орта ... ... ... ... басшылары үшін еңбек туралы, монополияға қарсы заңдар жөнінде түсініктемелер беруді ... ... ... ... және мамандармен қамтамасыз ету үшін кәсіпкерлік негізін ... ... ... және әдіснамалық көмек көрсету, шағын кәсіпкерлікті тіркеу, қаржыландыру және салық салу курстарын бизнес-инкубаторларда ұйымдастыруда өз жалғасын табуы керек.
Шағын ... ... ... ... ... саудада, құрылыста, көлік шаруашылығында, жалпы алғанда экономиканың барлық секторларын жандандыру, халықтың қолөнері, ... ... ... ... және ... ... маңызды орында болуы тиіс.
Импорт алмастыру бағдарламасына сәйкес кәсіпорынның босаған алаңдарында шағын бизнес кәсіпорындарын орналастыру арқылы тауарлардың жаңа ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
* Шағын кәсіпкерліктің сыртқы ортасының факторларын басқару дегеніміз - ... ... ... аса ... сыртқы ортаның жаңа элементтерін (мысалы, ірі және кіші ... ... ... ... жүйесі) құрып, бүгінгі күнге дейін қалыптасқан факторларының озығын жетілдіру және келеңсіздеріне тосқауыл қою.
* Жекелеген шағын кәсіпорындарға тікелей қолдау көрсету - ... ... ... ... ... Атап айтқанда:
+ қаржылық институттар (шағын кәсіпкерлікті қолдау қорлары, арнайы ... ... ... ... ... ... ... технопарктер, кластерлер, өнеркәсіп компаниялары және тағы басқалары;
+ шағын кәсіпкерлікті дамытудың агенттіктері мен орталықтары;
+ технологияларды тарату орталықтары;
+ ... ... ету ... оқу ... бухгалтерлік, аудиторлық, жарнамалық, маркетингтік, көлік және басқа да ... ... ... ... ... мамандар таңдауға жәрдемдесетін агенттіктер.
3. Қолдау жүйесінің ұйымдастырылуы мен жетілдірілуі-қолдау көрсетудің нақты стратегиялық ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруда мемлекеттік бақылау құрылымдары мен олардың қызметіне бақылау жасаудың тәртібін белгілеп ... ... ... ... ... ... ырғақты дамыту арқылы кең қанатты интеграциялық өркендеуге қол ... ... ... ... ... ... жүйесінің жоғарыда қарастырылған үш деңгейінің арасында да тығыз байланыс бар. ... ... ... ... ... ... құқықтық нормативтік және әдістемелік көмек көрсетіп қоймай, аймақтық, және жергілікті деңгейдегі қолдау құрылымдарына тікелей қаржылар ... ... да ... ... ... кәсіпкерлікті дамыту шараларын жетілдіру үшін:
* салықтық есеп қағидалары мен төлеу процедуралары, салық салу базасын, ... ... ... қатысты салық заңдарына өзгерістерді жылына бір реттен жиі емес мемлекеттік бюджетті ... ... ... ... және оны ... жыл басына енгізу;
* қаржы операцияларын қолма-қолсыз есеп айырысу жөніндегі барлық қаржы операцияларын жүргізуге мұрындық болатын салық ставкаларын азайту және ... ... ... ... төлеуді жетілдіру;
* несие беру мерзімдерін ұзарту және аймақтық мәні зор шағын өндірістік кәсіпорындар үшін пайыздық ставкаларды төмендету ... ... ... ... және ... ... ... қолды тауарларды тасып әкелуге тосқауыл қою;
* шағын кәсіпкерлікті несиелендіру механизмдерін жетілдіру үшін ... ... ... қаржыландыру, факторинг, сонымен бірге, кепілдік қорларды құру және өзара несиелендіруді қалыптастыру жолдарын ұсынамыз.
Шағын кәсіпкерлікті қолдаудың негізгі мақсаты- ... ... ... ... ... мүмкіндіктер жасап, өмір сүру мерзімінің неғұрлым ұзаруына ықпал ету. Біздің пікірімізше, мемлекеттік қолдаудың бағыттары бойынша бірнеше нақты шараларды іске асыру ... ... шара - ... ... ... ... салық реформасын жасау керек, атап айтқанда, біріншіден, экономиканың бұл секторына мемлекет тарапынан таза ... ... ... ... тиімді инвестициялар тарту үшін салық жеңілдіктерін енгізу.
Кәсіпкерлерді мемлекет қылмыстық құрылымдардан ... ... ... ... ... өздерінің қоғамдық ұйымдарын мемлекеттік, аймақтық, жергілікті деңгейлерде құрып, өз-өздерін кәсіби жүйе арқылы қорғай алса құба-құп. Құқық қорғау органдары мен ... ... ... ... тығыз қарым-қатынасты жан-жақты қолдап-қорғаған жөн.
Шағын кәсіпкерлікті құқықтық қолдауда қолданыстағы заң құжаттары талаптарының ... ... және ... ... ... ... бұрмаланбауын қамтамасыз ету қажет.
Кәсіпкерлердің тауар өткізу нарығын кеңейту үшін мемлекет мұқтаж өнімдерді ... ... ... қатыстыру керек. Мемлекет мұқтаж өнімдерді шығаруға шағын кәсіпкерлік нысандары үшін міндетті түрдегі кіші квота енгізу - ... ... ... ... кәсіпорындардың тұрақтылығын нығайта түседі. Сондай-ақ ойға қонымды протекционизм мен ... ... ... де ... ... ... ... кәсіпкерлікке қаржылық жәрдем беретін арнайы қаржылық қорларды құру. Бұл қорлардың шағын кәсіпорындардың қаржылық қауқары мен қарай, тіпті, ... ... ... бере алатындығы мақұл.
Үшінші шара-монополияға қарсы күрес, әділетті бәсекелестік орнату, тұтынушылар құқығын қорғау, ... ... ... үшін республика бойынша шағын кәсіпкерлікті қолдаудың жүйесін жасау.
Расында, шағын кәсіпкерлікті экономиканың мықты буынына айналдыру үшін оның қуатты инфрақұрылымдары ауадай қажет.
Шағын ... ... ... ең ... - ... ... бағдарламасына байланысты пікірімізді мейлінше жұмсақтап жеткізе отырып, еліміздің ... ... ... ... әзірленген шағын кәсіпкерлікті қолдаудың жүйесін ұсынып көрейік .
Әлемдік дамыған елдерінде шағын кәсіпкерлікті дамытуды мемлекеттік қолдау саясатының басты мақсаты - ... орта ... Бұл ... ... ... саясатының тұрақтылығы, нарық инфрақұрылымының дамуы, интеллектуалды меншікті қорғаудың тиімді жүйесі; жеңілдетілген әкімшілік шаралар, салық каникулдары тағы ... ... ... ... ... мен комитеттердің өз қызметтерін шағын кәсіпкерлікке қатысты тиімді ұйымдастыруы арқасында ... ... ... ... ... Бұл ... ірі ... кәсіпорындар мен трансұлттық компаниялар да қатыса алады.
Шағын және орта бизнесті қаржыландыру үшін несиелеудің жаңа схемаларына ... ... ... ... ... Шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамытудың қажетті инфрақұрылымдарын құру-мағынасы терең мәселе. Айталық, шағын кәсіпкерлікті дамыту қорының ... ... ... ... ... ... ... орай, бұл Дамыту қоры халықаралық ұйымдардың қаржыларын тартумен ғана ... Бұл ... қоры ... қолы ... ... ... ...
Егер мемлекет тікелей қаржы-қаражат бөліп, шағын кәсіпкерлікке көмектесе алмаса, мемлекеттік тапсырысты ... ... ... ... дамытуға сөзсіз ықпал ете алады.
Біздің ойымызша, Дамыту қоры өзінің тікелей міндеттерімен бірге мынадай мәселелерді шұғыл шешу керек:
* ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүліктер мен ғимараттар алу. Сол аймақтардан бизнес-орталықтарын ашып, кәсіпкерлерге ... ... ... ... ... ... және несиелер бөлу;
* шағын кәсіпкерлер басқа қаржы институттарынан несиелер алғанда, оларға кепілдік беруді тәжірибеге енгізу және ... ... ... ... ... құжаттардың тізімін барынша ықшамдау қажет.
Шетелдік нарықтық экономиканың тәжірибелері шағын кәсіпкерлікті дамытуды қолдауда лизингтік және франчейзингтік ... ... да ... ... шағын кәсіпорынның ірі орталық және шетелдік компаниялардың құрал-жабдықтарын, ... ... ... ... ... да ... шығудың бір жолы іспетті.
Шағын кәсіпкерлікті дамытуда лизингтік несиелендіру көмегімен өндірісті қалыпқа келтіруге болатыны шетел тәжірибелерінен ... ... ... ... беретін мүлкі жоқ ұсақ кәсіпорындарды несиелеуге болады. Лизингтік мәміле жасалған мерзім бойынша лизинг объектісі лизингке берушінің меншігінде қалады да, ... ... ... ... жағдайда несиелік тәуекел деген болмайды. Лизинг 100% несиелеуді ұсынады, кәсіпорынға қысқа мерзім ішінде өзінің меншікті ... ... жаңа ... ... ... ... өнім шығаруға және пайда табуға мүмкіндік береді. Құрал-жабдықтың лизинг ... ... ... ... ... ... лизингтік төлемдер ғана қосылып, мүлікке салынатын салықты жалға берушінің өзі ... ... ... алушы салықтық жеңілдіктер алады. Мұның барлығы шағын кәсіпкерлікті дамытуға өз үлесін ... ... ... ... елдегі қолайлы әлеуметтік, экономикалық, құқықтық және саяси еркі қалыптасқанда ғана мүмкін болады. Өз кезегінде ... ... мен ... шағын кәсіпкерліктің кең ауқымды дамуына жол ашады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстанда шағын және орта бизнестің мәні ... емес еді, бұл ... ... ... және ... ... болды. Дегенмен болашақта оның белсенді өсуіне күмән жоқ. Дамыған және орташа дамушы мемлекеттерде шағын бизнес айтарлықтай ролді алады. Қазіргі ҒТП ... ... даму ... ... ... бойынша шағын бизнес өрлеуі орын алуды. Оның саласына кіретін көптеген кәсіпорындар ең жоғары технологиялы өндірістерді дамытумен айналысуда. Соның нәтижесінде бәсекедегі өз ... ... ... ... ... ... жетілдіруге әсер етеді.
Бірінші бөлімді қорытындылай кеткенде ... ... ... ... балменді дамуы 1992-1993 жылдары басталды. Содан бері нарықтық экономиканың қалыптасуына да жиырма ... ... ... өтті. Осы бірнеше кезең ішінде мемлекеттің меншігі бірте-бірте жеке меншікке ауысты. Олар әр түрлі шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... қоғамдар формаларында қайта құрылды.
Елдің кәсіпкерлікті дамытуда ынтасын арттыру үшін экономикалық, әлеуметтік, құқықтық базасын құрып, оларды одан әрі жетілдіру керек. ... ... ... ... ... пен бизнесті несиелеу саясаты мәселесін терең қарастырғанда, оның экономикадағы маңызды белгілеп ... ... ... ... мен ... ... көбейту және өндіріс көлемін ұлғайту;
* халыққа қажет тауарлар мен қызметтердің өндірісін шұғыл ұйымдастыру;
* экономиканың ... ... ... ... (аз ... өнім ... қолға алып, өнім шығару және осының есебінен ірі кәсіпорындар қызметінің тиімділігін арттыру;
* қосымша әрі көмекші өндірісті жандандыру;
* нарық ... ... және ... ... ... өнім ... шығару арқылы қоғамдық өндірістің көлемін ұлғайтып, халықтың әл-ауқатының артуына ықпал ету;
* жаппай жұмыссыздықты ауыздықтауға көмектесу;
Сонымен ... ... ... пен ... ... дамытудың бірден-бір жолы бұл салааралық құрылымды жетілдіруде олардың арасындағы ... ... ... ... ... ... пен ... дамыту көрсеткіштерін қалыптастыру, көп деңгейлі шағын кәсіпкерлік пен бизнесті дамытуды жеделдету шараларын жүргізу.
Екінші бөлімде ... ... пен ... ... кешендік көзқарастың қажеттілік ұзақ мерзімдік тұрақтылықтың кепілі бола алады. ... ... ... мен ... ... болғанмен, мемлекеттік қолдау мен реттеуде әлеуметтік әділеттілік принципі орнығуы тиіс. Шағын кәсіпкерлік пен бизнестің өзінің дамуына ... ... мен ... ... ... дами отырып, әрдайым мемлекет тарапынан қолдауға мұқтаж.
Концептуалды-ресурстық топ шағын кәсіпкерлікті қолдаудың арнайы мемлекеттік басқару органдары мен қоғамдық бірлестіктерін, ... ... ... және ... ... ... инфрақұрылым нысандарын біріктіреді.
Функционалдық топ шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау жүйесінің негізгі бағыттарын қарастырады. ... ... бұл ... ... ... пен ... ... ортасының факторларын басқару;
* жекелеген шағын кәсіпорындарды тікелей қолдау;
* қолдау жүйесінің ұйымдастырылуы мен жетілдірілуі.
Шағын ... пен ... ... ... шарттарын жетілдіруде кәсіпкерлердің құқығын қорғау жөнінде заңдарды түсіндіретін аймақтарда арнайы семинарлар жүргізу, фермерлер, шағын бизнес ... ... ... ... үшін еңбек туралы, монополияға қарсы заңдар жөніндегі түсініктемелер беруді ұймдастыру қажет. Шағын кәсіпкерлік пен бизнесті ақпараттармен және мамандармен қамтамасыз ету үшін ... ... ... үйрету, ақпараттық түсіндірме және әдіснамалық көмек көрсету, шағын кәсіпкерлік пен бизнесті тіркеу.
Үшінші бөлімді қорытындыласақ ... және орта ... ... ... ... ... және орта бизнес несиелеуде тәуекелді төмендету үшін төмендегі талаптар қажет етіледі: кәсіпорындарда жоғары ... ... ...
Қазақстан экономикасының нарықтық қатынастарға өтуі ірі өндірістік ... кіші ... орын ... ... ... ... ... көптеген ірі кәсіпорындардың өз уақытында тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыра алмауын, өзінің өнім сапасын бәсеке нарығында ... ... ... алмауын айтуға болады. Шағын кәсіпкерлікті дамыту қазіргі кезде мемлекет экономикасының дамуына әсер ететін негізгі фактор.
Қорытындының соңғы сөз аясында, біз ... ... ... ... ... кіруіне белсенді дайындалуда.. Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кіру процесі тауар нарығының қорғалуы, қызмет сферасындағы ... ... және ... ... ... ... етеді. Әрине тауар нарығын қорғау бірқатар өзгерістерге ұшырайды, ең алды мен ауыл шаруашылық сферасын дамыту қажеттігі бар. ДСҰ мүше болу ... өз ... ішкі ... ... ... Және ол кезге дейін шағын және орта бизнес субъектілеріне ... ... ... өз ... ... қабілетті деңгейде жеткізе алуы мүмкін болады. Бұл өз тек бір кәсіпкердің пайдасы емес бұл бүкіл Қазақстан экономикасының ... алға басу ... бірі ... ... Яғни шағын бизнес өзінің экономикалық және әлеуметтік функцияларын орындады дейміз. Экономикалық функцияның мәні ... ... ... ... ішкі ... ... тауарлар мен қызметтерге толтыру, ал әлеуметтік функциясы халықтың жұмысбастылығын дамыту, ... жеңу және ... ... ... ... қабылданған бағдарламалар және стратегиялар сөз жүзінде емес, іс жүзінде жасалса мемлекет тарапынан ... ... яғни ... және орта ... ... ... көздеген мақсатына жетуіне күмән жоқ.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДИЕБЕТТЕР ТІЗІМІ
* Искакова З.Д. Банк ісі. Оқу құралы. Қарағанды, 2003
* Жатканбаева Е.Б. Малое предпринимательство; ... ... опыт и ... ... 2001.
* Бохаев Д. Шағын және орта бизнес түсінігі және оны несиелендірудің теориялық мәні мен маңызы. //Экономика негіздері. №3 ... ... дело / Под ред ... А. М. Алматы: экономика, 2001ж
* Ким.Г. Особенности кредитования малого и среднего бизнеса.// Вестник КазНУ.-2004.
* Қазақстанның статистикалық жылнамасы. -2015.
* мәліметтер ... ... С.В. ... ... ... 2006
* Скала В.И., Малый бизнес в РК (изд-е 4-ое переработанное).//- Алматы. - ТОО
* Дауранов И. Государственная поддержка малого и ... ... в ... ... ... ... Садвакасова Ж. . // Вестник КазНУ, Серия экономическая.
* Қазақстан Республикасының Үкіметінің ... және орта ... ... әрі ... ... ... ... кеңестері туралы үлгі ереже бекіту туралы: 2002 ж.19 тамыздағы №917 ... ... ... мен Қаз.Респ. Үкіметінің Актілер жинағы. -2002 ж. №27.-34-37бет.
* Искакова З.Д. Банк ісі. Оқу ... ... 2003.
* ҚР ... және орта ... ... мен ... ... бағдарлама.// 2006
* Бердалиев К.Б. Қазақстан экономикасын басқару негіздері. Алматы. Экономика, 2011ж
* www.damu.kz
* www.halyukbank.kz
* www.stat.gov.kz
* Назарбаев Н. Ә. -- ... 2009.
* ... Н. Ә. -- ... 2008.
* ... ... және орта ... маңыздылығы мен артықшылығы және кемшіліктері // экономика негіздері.-2006.
* Көктарбаева Ш.М. Информационная иныраструктура ... ... 2006 .
* ... А. ... ли ... ... поддержки малого бизнеса.// Деловой мир.-2005.
* Аубакиров Ж.Б. Поддержка малого и среднего бизнеса.// АльПари.
* Имашова Ж.Д. Организация деятельности и ... база ... ... ... хабаршысы.-2008.
* Ахметова К.А. Зарубежный опыт финансирования малого и среднего бизнеса. журналы. Экономикалық ... ... г. ... ... Ким Г. ... ... малого и среднего бизнеса. журналы. Экономикалық серия. №4(44). г. Алматы 2004г.
* Капанов А.К. ... ... ... базнеса в Казахстане журналы. Экон. серия. №4(44).2006г.
* Қазақстан Ұлттық банкінің ресми сайты www.nationalbank.kz
* Садвакасова Ж. . // ... ... ... ... №2. - 2010 ... // ... Казахстана, № 1,2- 2011 г.
* Искакова З.Д. Банк ісі. Оқу құралы. Қарағанды, 2003.
* ... С.Б. ... ... ... Оқу ... 2-шi ... - ... ИздатМаркет, 2005.
* Қазақстан Халық банкінің жылдық есебі-2015 жыл

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономика жағдайында шағын және орта бизнесті несиелеу72 бет
Нарықтық экономика жағдайында шағын және орта бизнесті несиелеу туралы76 бет
Шағын және орта бизнесті несиелеу48 бет
Шағын және орта бизнестің экономикалық мәні және несиелеу негіздері101 бет
Қазақстан Республикасының шағын және орта бизнесті несиелеу54 бет
«ЦентрКредитБанкі» АҚ ұйымдық экономикалық сипаттамасы және қаржы жұмысының ұйымдастырылуы29 бет
«Қазақстан Халық Банкі» АҚ52 бет
Банктің коммерциялық қызметті несиелеу ерекшеліктері69 бет
Каспий банктегі”несиелік операциялар есебін ұйымдастыру жолдары70 бет
Шағын және орта бизнес субъектілерін несиелеу94 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь