Ірі қара фасциолезіне қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар

Қысқартулар мен белгілер
Анықтамалар
Нормативтік сілтемелер
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1 Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
1.1Ветеринария саласындағы мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.2Ірі қара фасциолез ауруының қоздырғышы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
1.3 Ірі қара фасциолезінің эпизоотологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
1.4 Ірі қараның организмінде фасцелиоз ауруының өрбуі ... ... ... ... ... ... ... ..17
1.5Ірі қара фасциолез ауруының этиологиясы және жұғу жолдары ... ... ... .18
1.6Ірі қарада фасциолез аурудының клиникалық белгілері ... ... ... ... ... ... ..19
1.7 Ірі қара малдың фасциолез ауруы кезіндегі өлекседегі өзгерістер ... ... ..20
1.8 Ірі қараның фасциолез ауруын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
1.9 Емі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
3 Техника қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
Тақырыптың өзектілігі. Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде болған экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін түп-тамырымен өзгеруіне әкеп соқтырады.
Орталықталындырылған жоспарлы экономика кезеңінде қалыптасқан және бұрын толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы ветеринарлық қызмет көрсетуді қалыптастыра алмады. Ол жеке кәсіпкерлік саласының дамуына кедергі болады.
Осы жағдайлар «Ветеринария туралы заңның» талқыланып, 1995 жылы қабылдануына әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық талаптарына жауап беретін алғашқы құжаттардың бірі болды. Ол елімізде ветеринарияның бір саласы жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл ветеринариялық қызмет көрсетудің нарықтық дамуына негіз болды.
Ветеринариялық жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған жұмысты негізге ала отырып, төмендегі мәліметтерге көңіл бөледі:
- мемлекеттік қадағалау, бақылау қызметінен шаруашылықтық-атқарушы қызметін бөліп ажырату жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды. Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен, ауыл округына және базарға дейінгі аумақты қамтыды. Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ортаға шығарылған, бұған өте қауіпті жұқпалы аурулармен күресу шараларын ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды жою жұмыстарын жүргізу қосылмаған.
- ветеринария саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны анықталған.
- ветеринариялық препараттарды өндіруде барлық потенциалдық өндірушілердің байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ортасы кеңейтілген.
- осы қалыптасқан өзгерістердің бәрі 1995 жылы қабылданған заңға қарама-қайшылық туғызады және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа талаптарға сай келетін «Ветеринария туралы заңды» қайта талқылап, қабылдануының себебі болды.
- жаңа «Ветеринария туралы заңның» мақсаты - ветеринарлық-санитарлық жағдайды жақсарту, жануарлар өнімдерін, шикізаттардың және ветеринарлық қадағалаудан өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін, халықты адам мен жануарларға ортақ жұқпалы аурулардан сақтау, сонымен қатар бірінші, экономикалық орталық құру.
1.Абуладзе К.И Паразитология и инвазионные болезни сельскохозяйственных животных. – М., ВО Агропроиздат, 1990.
2.Ақаев А. Үй құстарының гельминтоз аурулары. – Алматы, Қайнар, 1981.
3.Боен С.Н. и др. Гельминты копытных животных.
4.Вибе П.П Авителлинозы домашних и диких жвачных животных, Алма – Ата, Кайнар. 1974.
5.Демидов Г.И. Дементьев И.С. мал гельминтоздарының анықтамалығы (аурудан анықтау, одан сақтандыру әдістері) – Алматы, Қайнар. 1979.
6.Ерболатов К.М. Мал гельминтоздары. – Алматы, Қайнао. 1971.
7.Карамендин Ө.С. Қойдың нематодирозы. Алматы, Қайнар, 197.
8.Қашағанов К.Е және т.б. Жылқы және түйе аурулары. Алматы. Қайнар. 1978.
9.Мухаметалин Қ. Малдың паразит аурулары. Алматы. Қайнар. 1973.
10.Г.И Сабаншиев М.С., Сулейменов М.Ж. Справочник по паразитом сельскохозяйственных животных. Алматы. 1994.
11.Шульц Р.С. Диков Г.И. Гельминты и гельминтозы сельскохозяйственных животных. Алматы. Кайнар. 1964.
12.Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. –Алматы, 2009.- 126б.
        
        Анықтамалар
Дезинфекция – оның баламасы зарарсыздаңдыру яғни, жұқпайтын ету
Дезинсекция – сыртқы ортадағы зиянды жәңдіктерді жою
Дератизация – кемірушілерді (тышқандарды, атжалмандарды) ...... – дара ... – қан ...... уландыру
Холангит – өт жолының қабынуы
Холеоцистит – өт қалтасының қабынуы
Экстенстиімділік - дегельминтизация жасалған жануарлардың ішқұрттардан
толық босанғаны
Интенстиімділік - ... ... ... ... ... салыстырғанда олардың дәрі арқылы ... ... ... ... - ... бір ... ... арылған
жануарлардың проценттік көрсеткіші
Интенс нәтижелілік - алғашқы мөлшерімен ... ... ... ... мен ... ... мен белгілер
Анықтамалар
Нормативтік сілтемелер
Кіріспе..................................................................
...................................................8
1 Негізгі
бөлім.......................................................................
...............................10
1.1Ветеринария саласындағы мемлекеттік
реттеу...........................................10
1.2Ірі қара фасциолез ауруының
қоздырғышы...............................................13
1.3 Ірі қара фасциолезінің
эпизоотологиясы....................................................16
1.4 Ірі қараның ... ... ... қара ... ... ... және жұғу
жолдары.............18
1.6Ірі қарада фасциолез аурудының клиникалық
белгілері..........................19
1.7 Ірі қара малдың фасциолез ауруы кезіндегі өлекседегі
өзгерістер..........20
1.8 Ірі қараның фасциолез ... ... ... ... ісін ... пәнінен «Ірі қара фасциолезіне қарсы
ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар» тақырыбына ... бұл ... ірі қара ... ... ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар
туралы мәліметтер жинақталған. Курстық жұмыс 32 беттен тұрады.
Нормативтік сілтемелер
Осы курстық жұмыста ... ... ... ... жасалған:
МЖМБС 2.104 -2006 КҚБЖ (ЕСКД).Негізгі жазбалар.
МЖМБС 2.301 -68 КҚБЖ (ЕСКД).Форматтар.
МЖМБС 2.601 -2006 КҚБЖ (ЕСКД).Пайдалану құжаттары.
МЖМБС 2.304-81 КҚБЖ ... ... 2.701-84 КҚБЖ ... мен типтері.Орындауға
қойылатын жалпы ... 2.321-84 КҚБЖ ... ... мен белгілер
мин. – минут
сағ. – сағат
см – сантиметр
мм – миллиметр
нм – нанометр
км – километр
мкм – микрометр
мкл – ............ – литр
мл – миллилитр
ҚР – Қазақстан Республикасы
АШМ – Ауылшаруашылық Министрлігі
°C – градус
% - ... - кері ... ... ... ... ... ... тиімділігі
ГПК - Гексахлорпараксилол
ЭН - Экстенс нәтижелілік
ИН - Интенс нәтижелілік
Ф. 7. 04 – 06
Қазақстан Республикасы ... және ... ... ... ... Қазақстан мемлекеттік университеті
« _______________________________________»
жоғары мектебі
«_________________________________________» кафедрасы
«Бекітемін»
Кафедра меңгерушісі
_____________________
(қолы,аты – жөні)
_______________2016ж.
Курстық жұмысты қорғау
Хаттамасы №____
______________________________________________________пәні
студент_____________________________тобы_________________________
Курстық жұмыс ... ... ... ... сұрақтарға жауап алынды:
1.________________________________________________________________
2.________________________________________________________________
3.________________________________________________________________
Курстық жұмысты ... ... ... балл (60 ... ... бағаланды (40 мүмкіндіктен)_____балл.
Сомалық баллы______
Жұмыстың бағасы____________
Курстық жұмыс жетекшісі____________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Қорғау ... 7. 04 – ... ... ... және Ғылым министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
__________________________кафедрасы
___________________________________пәні бойынша
Курстық жұмыс
Пәні _______________________________________________________
Жұмыс тақырыбы:_____________________________________________
Мамандығы:_________________________________________________
Орындаған ... аты ... аты ... ... атағы)
Жұмыс ____________
бағасы
бағасына қорғалды
«_____»________2016ж.
Норма бақылау:
_______________
қолы, аты – жөні
Комиссия:
_______________
қолы,аты – жөні
_______________
қолы,аты – ... 2016 ... ... ... ... 10 жыл ... ... өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін түп-тамырымен
өзгеруіне әкеп соқтырады.
Орталықталындырылған жоспарлы экономика ... ... және ... ... қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы
ветеринарлық қызмет ... ... ... Ол жеке кәсіпкерлік
саласының дамуына кедергі болады.
Осы жағдайлар ... ... ... ... 1995 ... әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық
талаптарына жауап ... ... ... бірі болды. Ол елімізде
ветеринарияның бір саласы жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және ... ... ... ... ... негіз болды.
Ветеринариялық жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған ... ала ... ... ... ... ... ... қадағалау, бақылау қызметінен ... ... ... жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы
дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды.
Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен, ауыл округына және ... ... ... ... ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе
жүргізбейді.
- ветеринариялық ... ... ... саласы бәсекелестік ортаға
шығарылған, бұған өте қауіпті жұқпалы аурулармен күресу ... және ... ... ... ... ... жүргізу қосылмаған.
- ветеринария саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны
анықталған.
- ветеринариялық ... ... ... ... байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет
көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ... осы ... ... бәрі 1995 жылы ... ... қарама-
қайшылық туғызады және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа талаптарға
сай ... ... ... ... қайта талқылап, қабылдануының
себебі болды.
- жаңа «Ветеринария ... ... ... - ... жақсарту, жануарлар өнімдерін, ... ... ... ... ... ... ... адам мен жануарларға ортақ жұқпалы аурулардан сақтау, сонымен
қатар бірінші, экономикалық орталық құру.
- мемлекеттік ... ... ... үшін бір ... ... ... ... институттың құрылуы; ал
екінші жағынан мемлекеттік қадағалау пунктерінде тексерілетін жүктерді
дайындау, өңдеу, сақтау жұмысымен ... ... ... ... ... қамтиды және мемлекеттік
ветбөлімнен ауыл ... ... ... ... құрылады.
- заңның халықаралық ветеринарлық талаптарға жауап беруі, Қазақстанның
Бүкіл әлемдік сауда ... ... ... ... ... қойларды табиғи жайылымдарда жайса, олар азыққа төзімді келеді.
Бірақ осыған қарамастан ... әр ... ... және паразитарлық
аурулармен ауырады. Бұл аурулар үлкен экономикалық шығын ... ... ... және ... ... ... ... өлімге
әкеліп соқтырады. Сонымен қатар, кейбір жұқпалы аурулар адамдар ... ... ... табылады.
Сау малдарды өсіру үшін ең бастысы – зоогигиеналық талаптарды қатаң
сақтау, індетке қарсы қазіргі заманғы ... - ... ... ... нәтиже берері сөзсіз. Егер осы шаралар ... ... ... болса, онда малдардың аурумен ауруы және ... ... ... ... ... - ірі қара ... қарсы ветеринариялық-
санитариялық іс-шараларын зерттеу.
1Негізгі бөлім
1.1Ветеринария саласындағы мемлекеттік реттеу
Ветеринария саласындағы мемлекеттік саясат
Ветеринария саласындағы ... ... ... ... ... ... ... өндіру,
сақтау және өткізу кезінде ... ... ... асыруға;
2) осы Заңның 11-бабында белгіленген ветеринариялық қызметтің жекелеген
түрлерін жүргізуге мемлекеттік манаполяны сақтауға;
3) Қазақстан Республикасының аумағын ... ... ... және ... ... ... мен ... қорғауға;
4) мемлекеттік ветеринариялық қадағалаудың тәуелсіздігін қамтамасыз
етуге;
5) індет жағдайын ... ... ... және ветеринария саласындағы
халықаралық нормаларды ескере отырып, ветеринриялық ережелер мен
нормативтерді ғылыми негізде әзірлеуге;
6) ғылыми ... ... ... ... іс ... халықаралық ұсыныстарда көзделгеннен ... ... ... ... ... жағдайды қамтамасыз ету мақсатында
ветеринариялық іс шараларды жүзеге асыру ... ... ... ... ... өткізуді негізсіз
шектеулерге жол бермеуге;
8) жануарлардың және адамның денсаулығына қауіп төндіретін, алып қойлатын
және жойылатын ... ... өтеу ... белгілеуге
бағытталған.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ветеринария саласындағы құзіреті
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ветеринария саласындағы құзіретіне:
1) ... ... ... ... негізгі бағыттарын
әзірлеу;
2) ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның ұсынуы
бойынша ... аса ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды бекіту;
3) ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның ұсынуы
бойынша ветеринария ... ... ... актілерді
қабылдау немесе бекіту;
4) ветеринария саласындағы мемлекеттік ... ... ... диагностикасы және жойылуы республикалық бюджет
қаражаты есебінен жүзеге асырылатын жануарлардың аса ... ... ... немесе бекіту;
5) жануарлардың және адамның денсаулығына ... ... ... және жойылатын жануарлардың құнын өтеу ... ... ... шет мемлекеттермен және ... ... ... ынтымақтастық;
7) осы Заңға және Қазақстан Республикасының өзге де заң ... ... ... ... да ... жүзеге асыру
кіреді.
Қазақстан Республикасының ветеринария жүйесі
Қазақстан Респуликасының ветеринария жүйесіне;
1) мемлекеттік органдардың ветеринария ... ... ... ... ... ... ветеринария саласындағы қызметті ... ... ... ... ... ... саласындағы кәсіпкерлік қызметпен шұғылданатын жеке ... ... ... мемлекеттік басқару органдары
1. Ветеринарияны мемлекеттік басқару органдарына;
1) ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган;
2) мемлекеттік бақылау постылары бар ... және ... ... ... ... ... ... саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның облыстық,
республикалық маңызы бар қаланың ... ... ... округтердің, базарлардағы, мемлекеттік ветеринариялық қадағалау
органдары бақылайтын жүктерді ... ... ... өңдеу және
өткізу жөніндегі ұйымдардағы ... ... ... ... ... мемлекеттік органның аудандық,
қалалық, аумақтық бөлімшелері жатады.
2. Ветеринария ... ... ... орган мен оның аумақтық
бөлімшелерінің басшылары бір мезгілде- ... ... мен ... бас ... ветеринариялық инспекторлары, ал олардың
орынбасарлары Қазақстан Республикасы мен ... ... бас ... ... орынбасарлары бола алады. Ветеринария
саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның басшысы ... ... ... ... қоса «бас ... ... «бас
мемлекеттік ветеринариялық инспектордың орынбасары» деген арнаулы атаулар
беруге құқылы.
Ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік ... мен оның ... ... ... уәкілетті мемлекеттік орган мен оның аумақтық
бөлімшелерінің құзіретіне:
1) ветеринария саласында біріңғай мемлекеттік саясат ... жеке және ... ... ... ... ... ... сақтауына мемлекеттік ветеринариялық қадағалауды
ұйымдастыру және жүзеге асыру;
3) жануарлардың аса қауіпті ауруларының профилактикасы, ... ... ... ... ... есебінен жүзеге асырылатын
тізбесін әзірлеу;
4) аса қауіпті аурулармен ауыратын жануарлар ауруының профилактикасы,
диагностикасы және оларды емдеу ... іс ... ... ... ... денсаулық сақтау органдарымен бірлесе отырып, ... ... мен ... ортақ аурулардан қорғауды ұйымдастыру және өзара
ақпарат алмасуды жүзеге асыру;
6) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және ... ... әкелінуі мен таралуынан қорғауды
ұйымдастыру;
7) Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ... ... сатып алуды, ... және ... ... Қазақстан Республикасының ветеринари саласындағы заңдарында
белгіленген тәртіппен ветеринариялық іс ... ... мен ... ... есеп пен ... ... ... басқа да нормативтік құқықтық
актілерді әзірлеу мен бекітуді ұйымдастыру;
9) Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік сатып алу, ... ... ... ... ... мен
ветеринария саласындағы мамандарды қайта даярлау тапсырыстарын орындау
жөніндегі республикалық бюджеттік бағдарламаларды, ... және ... ... ны ... ... ... аурулары бойынша індет мониторингін ұйымдастыру және індет
жағдайын зерделеу;
12) Жүргізіліп ... ... іс ... белгіленген
ветеринариялық ережелер мен нормативтер, Қазақстан Республикасының
ветеринария саласындағы басқа да нормативтік ... ... ... ... ақпарат беруді ұйымдастыру мен қамтамасыз ету;
13) Ветеринариялық препараттарды, аспаптарды, құрал-саймандарды, жемшөп
пен жемшөптік ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру, сондай-ақ ветеринариялық препараттарды
мемлекеттік тізілімін жүгізу;
14) жаңа ветеринариялық препараттарға, ... ... пен ... ... ... беру;
15) халық арасында ветеринариялық ағартушылық жұмысты ... ... Мал ... ... және жануарларды өндіру, дайындау,
жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты өңдеу жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... заңдарында белгіленген тәртіппен ветеринария
саласындағы халықаралық ұйымдарда ... ... ... ету, ... ... ... ұйымдастыру;
18) Қазақстан Респуликасының заңдарына сәйкес өзге де функцияларды жүзеге
асыру;
Мемлекеттік органдардың ветеринария саласындағы қызметті ... ... ... және ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен ветеринария саласындағы
мынандай қызметтерді:
1) тиісті мемлекеттік ... ... ... ауруларына
профилактика және диагностика жасау, оларды емдеу;
2) тиісті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ветеринариялық қадағалау қызметін
жүзеге асыратын бөлімшелер құра алады.
2. Мемлекеттік органдардың осы ... ... ... ... ... ... ... асыруды қоса алғанда,
ветеринариялық шараларды ... мен ... ... ... ... ... саласындағы заңдарын басшылыққа
алады.
3. Мемлекеттік органдарды осы баптың 1-тармағында аталған бөлімшелері
ветеринариялық ... ... және ... ... ... ... ... белгіленген тәртіппен табыс етеді.
Жергілікті өкілдері және атқарушы органдардың ветеринария саласындағы
құзіреті
1.Жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... ... қаржыландыру және материалдық-техникалық қамтамасыз
етілу тәртібін белгілей алады.
2.Жергілікті атқарушы органдар ветеринариялық ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді,
ауру жануарларды санитарлық союды қоса алғанда, ветеринариялық іс ... ... ... жергілікті уәкілетті органдардың шешімі
бойынша оларды жүзеге асыруға ... ... ... бөле ... Ірі қара ... ... қоздырғышы
Трематодоздар – ауру, яғни қоздырғышы – трематод класына жататын ... ... ... жапырақ тәрізді, олардың екі сорғыш ... ... ... ... Трематодалар (грек сөзі Тrеmаtосіеs
- сорғышты, емізік) - жалпақ құрттар қатарына жатады, ... ... ... деп ... ... құрттар үй жануарларының
барлығында кездеседі, гельминттер мал және адамның бауыры мен ұйқы безінде,
қан ... ... ащы ... ... ұрық түтігінде, т.б.
мүшелерінде мекендеп, өмір сүреді. Бұлардың көп тараған үш мыңдай түрі ... ... ... ... ... қарай пішіні жапырақ
сияқты, тіл тәрізді болады, ұзындығы әр қилы 0,1 мл-ден 10-15 ... ... ... ... ... ұшында орналаскан. Ауыздың емеуіріні
қалыңдап, бұлшық еті мол ауыз сорғышқа айналған, ал құрсақ ... ... орта ... жайғасқан, бірақ кейбіреулерінің (парамфистоматолар)
құрсақ емізігі құрттың ең ... ... ... Осы сорғыштары арқылы
олар иесінің ұлпасына жабысып ... ... ... ... ... зәршығару, жүйке (нерв) және жыныстық жүйелері
бар. Қан айналу, тыныс алу ағзалары жоқ.
Қоректенуі. Қорек ... ... ... жұтқыншаққа барып, одан
тармақталған екі ішекке өтеді. ... ас ... сол ауыз ... ... шығарып тастайды.
Зәр шығару. Құрт денесінің барлық жерін толып жатқан ... ... ... ... ... ... ... сұйық өнімдер ағып келеді
де құрт денесінің ... ... ... ... ... ... ... жүйесі жұтқыншақтың айналасына жалғасқан жүйке түйінінен басталады
да талшықтары жан-жаққа таралады, әсіресе бұлар сезімтал мүшелерді қоршап
өрімдер құрайды.
Жыныстық ағзалары. ... ... ... ... немесе
(гермафродиттер), бірақ дара жыныстылары да бар ... ... екі ... ... ... ... әрқайсысы ен түтігімен
жалғасады, олар тұқым жиналатын кең түтік боп ... ... ... ... ... ... таяу қысқа бөлігі нығыздалып келеді
және ол сыртынан көпіршікпен қапталып тұрады, оны жыныстық сауыт (бурса)
дейді [1,2].
Ұрғашылық ... ... ... ... ... без, тұқымдық түтігі,
тұқым қабылдағыш, уыздық, мелис денешігі, Лаурер ... ... ... сыртқы жыныс тесігінен құралған. Оотипте - еркектік және ... ... ... пайда болады. Уыздықта қалыптасқан ... келе ... ... ... ... Құрт ... ... үшін Мелис денешігі оотип пен басқа да ... ... ... ... түрады. Лаурер каналшасы сыртқы ортаға ... ... ... және ... ұрғашы жыныс тесігінің міндетін
атқарады.
Сорғыштардың өсіп-өнуі ... ... суда не ... тіршілік ететін
ұлулардың (бауыр-аяқтылардың) тікелей қатысуымен өтеді. Кейбіреулерінің
даму ... ... ... бұлардан басқа қосымша иелері ... ... ... ... ... қосмекенділер т.б.
Ақтық иелері ішқұрт жұмыртқаларын нәжіс арқылы сыртқа бөліп шығарады.
Жұмыртқа ішіндегі ең алғашқы балаңқұртты мирацидий деп ... ... ... ... ... иесі - ұлумен байланысты. Ұлу денесінде мирацидий —
спороцистаға, ал ол редияға айналып жетіледі. ... ... ... ... жоқ). Редиялар сорғыштың келесі даму сатысы
церкарийлерге айналады. Ұлу денесінен құйрықты церкарийлер бөлініп ... ... ... жағадағы өсімдіктерге жабысып, құйрықтарын тастап,
қабыршықганып, ... ... ... деп аталатын залалдағыш
жүқпалы сатысына ... Егер ... ... үшін ... ие ... ... церкарийлер бұлардың ішіне еніп инвазиялық сатысы ... ... ... негізгі тек бұтақтары (подотрядтары) үшеу:
фасциолята, парамфистомата және гетерофиата.
Фасциоляталар – ... ... үш ... ... - фасциолиде, Dісгосоеlіdае - дикроцелиде және Рrоstоgоnіmdае-
простогонимде. Құрттың құрсақ сорғышы ауыз емізігіне ... ... екі ... орын тепкен; трематодалар бір немесе екі ... ... ... - ... - бір ғана ... парамфистомидилерден тұрады. Құрсақ емізігі гельминт
денесінің артқы шетіне орналасқан. Аралық иесі біреу - тұщы су ... ... ... ... ... ... тұқымдастары жатады, қосымша иесі - балықтар. Сорғыштардың
жыныс бездері ... ... жақ ... ... ... ... жіті және созылмалы өтетін құрт ауруы.
Сүтқоректілердің 40-тан астам түрі бауыр ... ... ... ... ... қоян және ... ... қатар адам сирегірек ауырады.
Құстар ... ... ... қой, ... ірі ... түйе,
жылқы, шошқа, ал жабайы жануарлардан ұсақ ... ... мен ... ... кейде гельминтоз адамға да қауіпті. Трематодалар малдың
бауырында, анығырақ ... өт ... ... фасциолезбен күшті зақымданған кезде, олар ... ... ... ... ұзақ ... ... ... қаны төмендеп,
өнімі кемиді. Сиырдың сүт өнімі 20-40 % ... ... көп ... ірі қара 90 %-ке дейін және қой мен ешкі 50-60 %-ке ... ... ...... ... ... Ғаsсіоlа gigantica –
жоңышқаның жапырағына ... ... 3-5см. Оның ... екі ... ... – кіші ... , ал екіншісін – ірі ... деп ... Кіші ... ... ... облыстарында,
ал ірі фасциола Оңтүстік облыстарда кездеседі. Екеуінің де ішкі құрылысында
ешқандай айырмашылық жоқ, өзгешелігі тек қана көлемінде. Олар ... ... ... ... ... ... һераtіса – жапырақ тәрізді, ұзындығы 20-30 мм, барлық жерге таралған.
F. ...... ... ... 60-70 мм, ... ... ... қой, ешкі, сиыр, түйе, жылқы, шошқа ауырады.
Фасциолездер малдың бауыр өті ... ... ... ... да
зақымдайды. Кәдімгі фасциола жапырақ тәрізді, ұзындығы 2-3см, құрттың
тұмсық жағы сәл ... ... де ... ... ... бен ... ... арасы тым жақын болады [1,2,3,4].
1. 3 Ірі қара фасциолезінің эпизоотологиясы
Фасциолез Қазақстанның барлық облыстарында кездеседі. Әсіресе Атырау,
Алматы, Оңтүстік ... ... ... ... ... ... айларында шалшық сулы, саз батпақты ... ... жиі ... Бұл ... ... ... қозы, лақ
т.б. 1-2 жастағы төл жиі шалдығып, көптеген жағдайда мал ... ... ... ... құрт ... және ... личинкалары ұзақ уақыт
өлмейді, ал сулы жерде фасциолалардың аралық иелері – ұлулар жаз айларында
тез көбейіп өседі. ... ... ... ылғалды алқаптарда және
жаңбырлы жылдары көп ... ... ... ... мол, саз-батпақты
өрістерде мал көптеп зақымданады. Сулы мекендерде фасциола жұмыртқасы,
адолескарий ұзақ ... ... және ... биотоптарда сорғыштардың аралық
иелері ұлулар жаз айларында тез көбейеді. Мысалы, кіші тоспа ұлуы тайыз
шалшық ... ... 20 см ... ... етеді. Оларды бөгетті тұщы
көлдің, кішігірім өзендердің жағасынан және осы суларға ... ... ... ... ... ... ... Ал
адолескарий болса өте төзімді келеді: суда бір жылға дейін тірі ... 1,5-6 ай, ... 0,5-1 айға ... өмір сүреді.
Малдың фасциолезі кең тараған ішқұрт ауруы. Қазақтанның Оңтүстік-
Шығыс, ... және ... жиі ... Республиканың Оңтүстік
-шығысында көбінесе кәдімгі фасциолез тіркелсе, Оңтүстік - батысы ... алып ... ... үй ... ... жұғады, бірақ бұл ауруға көбіне
қой мен ірі қара ... да ... осы ... ... барлық жастағы мал жайылымға шығысымен залалданады, әсіресе
қозы, ... жиі ... да ... ... ... Ал ... ... малдың да өлімі болады. Қазақстанда фасциолез жаздың соңғы айларында
білінеді де, мал шығыны ... ... және ерте ... байқалады.
Республиканың Оңтүстік жылы аудандарында бұл дерт жылдың ... ... ... Сорғыштар қосжыныстылар. Жұмыртқалары ... ... ... ... ... ... еніп, одан нәжіспен сыртқы
ортаға ... ... ... яғни тұщы суда ... ... ... ... - мирацидий 7-15 күн аралығында қалыптасады.
Бұл үшін қолайлы жылылық, жарық және ауа ... ... ... ... одан кірпікші қаптаған өте ұсақ мирацидийлер сыртқа
шыға бастайды. Бұлардың ендігі ... ... ... яғни тұщы ... ... байланысты. Мирацидийлер бауыраяқтылардың
былпылдақ денесіне тесіп ... ... және ... бастайды. Екі
фасциолездің екеуі де ... ... ... ... ... ... ... аралық иелерінде: кәдімгі бауырқұрттікі - кіші таспа ұлу ... алып ... - ... ... ұлу. ... денесінде 2-3
айдың ішінде мирацидийден, спороцист, редий және церкарий деп ... ... ... ... ... тастап біраз уақыт суда жүзіп
жүреді, сонан кейін шөптің тамыр ... ... ... ... құйрығынан
құтылып, қабықшамен қапталады, жұқпалы сатысы адолескарийларға ... ... мен ... шөп не су ... ... Адам да лас суды ... ... бауырқұртқа шалдығуы ықтимал.
Денеге ... ... ... ... ... ... айырылады. Қабыршағынан босаған адолескарий ішекті тесіп,
құрсақ ... ... онан әрі ... ... ... ... жыртып ішкі ұлпасына ауысады, жыбырлап кезіп жүріп өт
жолдарына барып ... Ал жас ... ... ... тағы бір ... ... ... бауырына жеткен фасциолалар 2-5 айдан кейін өсіп-
жетіліп, ересек сорғышқа айналады да тағы да жұмыртқа сала ... ... бұл ... 5-10 ... ... ... ете алады. Бір кұрттың
өзінде 45000-дай жұмыртқа болады.
Фасциолез ... ... ... ... жалпақ құрттар.
Трематодтардың денесі жапырақ тәрізді, олардың екі сорғыш басы бар. Барлық
трематодтар гермафродитты [3,4].
1.4Ірі қараның ... ... ... өрбуі
Фасциолез өте қауіпті құрт, жануарларға келтіретін зардабы да тым ... ... ... біртіндеп өсе бастайды, жынысы жетілмеген жас
трематодалар тұмсығымен, денесінің ... ... ащы ... ... қанын сорғалатады. Олар жылжып отырып ... ... ... қабығын (капсуласын), үлпершегін (паренхимасын), көптеген
қантамырларын жарақаттап, өздерінің ... ... – өт ... өтеді.
Осының салдарынан құрсақ қуысына қан ... ... ... ... перитонит). Жануар денесінде фасциолездің жедел өршуі ... сан ... өте көп ... ... ауру мал көп ... ... ұшырайды. Егер ол тірі қалса онда дерт ... ... Мал ... ... аз ... зақымданса ол фасциолездің
созылмалы немесе субклиникалық түрімен ауырады.
Ересек фасциола қанмен қоректенеді. Ғалымдардың ... ... ... 40 мл қан ... ... бірге трематода өзінің уытын шығарып, денені
уландырады ... ... қан ... ... ... ... Қан сарысуындағы белок құрамында глобулин көбейіп,
альбумин кемиді. Қанның қызыл түйіршігі азайғанмен, ... ... ... ... кейбір витаминдердің (А,В12) көрсеткіштері
төмендейді.
Сорғыш құрттар бауырдың ішкі ұлпаларын зақымдап, өт ... өт ... ... ... ... өт ... ... бітеп тастауы мүмкін. Өттің ішекке
қарай жүрмей, жетпей қалуы салдарынан асқорыту ағзаларының ... ... күрт ... ... ... ... өт жолдарының кілегей
қабығы қалыңдайды, зақымдалған ұлпалардың орнын дәнекер ұлпалар басып,
ұлғайып (цирроз) , ... ... ... ... ... ... тоқымалар молайған сайын бауырдың қан тамырлары ... ... ... ... ... қан ... сыртқы қабығынан
сарқылма сулар (транссудат) шығып құрсақ ... ... ... ... ... Қан айналымының нашарлауынан транссудат тері астына да сіңе
бастайды. Бауыр ... ... ... ... ... ... ... мен ұлпаларында бөгде заттар ... ... ... соқтырады.
Адолескарийлер, жас трематодалар патогенді микробтардың жануар денесіне
енуіне жараланған ішек, қан тамырлары арқылы жол ... ... ... ... ... Іріңдеткіш микрофлора енген жағдайда бауырда
абсцесс пайда болуы мүмкін [4,5].
1.5 Ірі қара фасциолез ... ... және жұғу ... ... ие – тұщы су ұлуларылары арқылы өсіп-өнеді.
F. һераtіса үшін нағыз аралық ие үшін ... ... ие – ... ал F. Gigantica үшін нағыз аралық ие – Radix auricularia болып
саналады. Фасциолездің жұмыртқалары малдың ... ... ... ... ... ... ... мекендеп, оған көптеген ұрықтарын
(жұмыртқаларын) шашады. Бұл ұрықтар өт ... ... ... ... ... ... бірге сыртқа шығады да, жайылым мен ... ... ... личинка шығып, ұлуға енеді де инвазиялық кезеңіне – церкарииге
жеткенше өсіп-өнеді. Церкарии суға түсіп ондағы ... ... да ... ... Бұл инвазиялық кезең (адолескарий) сыртқы ортада 5 ... және одан да көп ... ... ... ... ... ... жеп, сумен қосып ішкеннен
жұғады. Ауруды жұқтырушы – зақымданған мал. Ауру жайылым маусымының орта
шенінде ... да, мал сол ... ... ... ... ... – қаңтар айларында өрши түседі. Фасциолез мал организмінде 4-5
жылға ... және одан да көп ... өмір ... ... ... сыртқы қабығы еріп, ішіндегі личинкасы босаған соң ішектің
ішіне кіреді, онан қан арқылы ... ... ... Үш ... ... ... ... айналып, қайтадан ұрық сала бастайды.
Фасциолез ауруы шөлді жерде болмайды. Себебі, паразиттердің өсіп-
жетілуі айналымына ... ... ал ... сулы ... өмір ... Мал ... ... паразиттер оның нәжісімен сыртқы ортаға
жұмыртқа тастайды. Ол жұмыртқалар міндетті түрде тұщы сулы тоған, көлшік
сулы ... ... ... ... ... мал ... ақпайтын су
көздерінен су ішіп, тезек тастаған кезде жұмыртқаларға қолайлы ... Суға ... ... ... ... ... ... балаң
құрттар шығады. Күн жылылығы 15-30° аралығында болған жағдайда құрттарға
ең ... ... деп ... ... тұщы суда ... майда
ұлулардың ағзасына өтіп орналасады да, ары қарай өсіп-өніп ұлғая бастайды.
Бұл ұлудан жүздеген, тіпті кейде бір жарым мыңға ... ... ... ... ... ... Олар ... сағат ішінде келесі ... ... ... су ... ... өсімдіктерге жабысып немесе
су бетінде жүзіп жүреді ... Ірі ... ... ... ... белгілері
Ауру жіті және созылмалы болып келеді. Ауа райы мен жер ... мал ... ... ... ... аяқ ... және көктемде
ауырады.
Фасциолезге тән негізгі белгілері – арықтау, қан азаю, сүтінің кемуі, ас
қорыту органдарының бұзылуы, кейде іш тоқтап ... ... іш ... ... ... ... қабағы, иек асты, кеудесі және іші ... түбі ... түсе ... құрғайды (әсіресе кеуде тұсы).
Температурасы бірде жоғарылап, бірде ... ... ... ... ... Ауру бірнеше айға созылады. Көтеремдіктен мал өледі. Шамалы
жұққан ... ... ... ... ... бірақ малдың
өнімділігі күрт төмендейді.
Қой фасциолездің екі түрімен ауырады. Бірі жіті, екіншісі ... түрі – ... ... Оны жас ... құрты қоздырады. Жіті
түрін – малдың нәжісінен тексеріп табу өте қиын. Аурудың ... ... ... ... ... тез шаршайды. Бауырының тұсын тыңдаса көмескі
сырыл естіледі. ... қаны ... ... ... ... түйіршігі
(эритроцит) 3-4 миллионға дейін кемиді. Қандағы гемаглобин де ... ... жас ... ... ... ... ... сатыға жетуіне дейінгі
мерзімді қамтиды, 2-2,5 айға созылады, көбінесе күзде тіркеледі, ... ... ... ... - қозы мен ... жиі ... шалдыққан жануардың дене қызуы көтеріледі, жем - шөпке ... ... ... іші ... ... танау, көз кілегей қабықтары
кансызданып бозарып ... ... ... ... тынысы тарылып, демігеді.
Бауырдың жалпы көлемі ұлғаяды, оң жақ қабырғалардың ернеулерін бармақпен
басқан кезде мал ... Ас ... ... бұзылады: кейде іші қатып,
кейде ... ... де қан ... Фасциолездің бұл түріне
душар болған мал тез арықтап, ... ... ... ... ... ... мал өлімге душар болады. Ірі қарада аурудың жіті
түрі өте сирек кездеседі. Ал бұзау фасциолезі қозы мен ... ... ... жіті ... ... ... қалады.
Созылмалы түрі – егер бауырқұртпен ауырған қой ... 1-2 ... ... ... (қан ... ... ... қойдың шырышты қабықтары бозарады. Кеуде және бүйір
жүндері құрғап түсе бастайды. ... ... ... ... мен
қарнында суық ісік пайда болады. Әбден жүдеп ... ... ... жүйке
жүйесі бұзылады. Буаз қой соңғы айында іш тастап, ақырында арықтап өледі.
Фасциолезге шалдыққан мал ... ... оны ... ... ... ... ... Ауру көбінесе қыста, кейде жазғытұрым
байқалады. Ауырған қойдың клиникалық ... ... ... ... ... ас қорытуы нашарланады, іші біресе өтіп, біресе қатады.
Ауыз, танау, көздің ... ... ... ... ... ... Мал
жүдейді, көбінесе жатып алады, қос қабақ маңайы, ... ... ... тұсы ... Жүні ... ... және ... келеді. Саулықтар іш
тастауы мүмкін. Мал әбден әлсіреп азып, 3-4 ай өтісімен ... оны ... Ірі қара ... ... түрі ... ... болады, жануар
арықтап, қоңы төмендейді, ас қорыту жүйесі бұзылады. ... ... ... сүті күрт ... егер ол буаз болса іш тастауы ықтимал.
Ірі қара малда фасциолездің бірінші сатысы ... ... ... өсіп ... ... Фасциолезбен ауырған малды қанша
жақсы азықтандырса да бірте-бірте ... ... ... ... ... ... қалады. Көрінген заттарды жеп жалана бастайды. Іші
өтеді немесе ... Ірі қара ... таз, ... және ... қызметі бұзылады және бәсеңдейді. Жүні ... ... ... ... ... сүті азаяды. Буаз сиыр іш тастайды да,
аяғында арықтап барып өледі. Фасциолез құртының асқынуы, кейде малдың ... ... ... жайылымда А витамині мен ... ... ... да ... ... Ірі қара ... фасциолез ауруы кезіндегі өлекседегі өзгерістер
Өлексенің семген терісін сыпырып ала ... ... тері ... ... ... т.б. тұстарынан кілкілдеген жалқаяктар ұшырауы мүмкін.
Фасциолездің жіті түрінен өлген малға диагноз қою қиындау. Малдың құрсақ
қуысына қанды су жиналуы, оның ... ... ... ... ықтимал. Бауыр ұлғайған, іші қанға ... түсі ... ... кан ... ағуы ... ... тескен ұлпасына қан құйылған.
Ұлпаны саусақтармен мыжығанда қойыртпақ ... ... ... ... шыға
бастайды. Фасциолездің созылмалы түріңде құрсақ куысы қанның ... ... ... ... қатайып, үлкейіп (цирроз), түсі өзгеріп бозарады,
қабығының астынан өт жолдары бұлтиып, сұрғылт ақшыл ... ... ... ... ... холангит, холецистит - өт түтіктері мен өт
қалтасының қабынуы, ... ... және ... ... ... Өт жолдары қалындаған, кедір - бұдырлы, кескенде
шықырлайды, ішінен сұйық заттармен бірге көптеген сорғыштар ... ... қара ... арасында гельминттер кездеседі.
Өлген малдан фасциолезді анықтау үшін өлексесін К.И. ... ... ... ... Мал ... үлкен жайпақ ыдысқа салып
ұсақтап кесіп, қолымен езіп, үстіне су құйып араластырады. ... ... ... ... ... алып тастап, ыдыс түбіне шөккен
құрттарды жиыстырып алады. Тірі құрттар жыбырлап ... ... ... ... мал ағзаларындағы патолого-анатомиялық өзгерістерді
ескереді. Фасциолездің жіті ... ... қан ... ... ... ... айналып, 2-3 есе үлкейеді. Құрсақ ... ... ... болады. Көк ет талаурап қабынады. Жас фасциолалар уақталып туралған
бауырдың суға ашылғаннан ... ... қара ... ... Ірі ... ... ауруын анықтау
Малға диагноз тірі кезінде оның нәжісінен фасциолездің жұмыртқаларын
табу арқылы немесе Демидовтың ... ... ... ... Олар көлемі мен түрі жағынан ... ... ... ... түсі ... ... қиын ... шаю әдісінде қой, ешкіден 3-5 г жас құмалақ, ірі
қарадан – 5 грамм мөлшерінде ... ... Оны ... ... (ступкаға)
салып, үстіне аз мөлшерде су құйып езіп қойыртпақ дайындайды. Содан соң оны
капрон сүзгімен ... ... ... ... ... ... 5
минуттай тұнғанна кейін оның үстіңгі бөлігін ептеп төгіп тастап, ... ... етіп су ... Міне ... ... рет қайталап
шайғаннан соң стакан түбіндегі ... ... ... ... Осы ... ... 10-15 мм) ... арқылы тексеріп ішінен бауырқұрт
жұмыртқасын іздестіреді. Н.В. Демидов әдісі бойынша жоғарыдағы ... мал ... ... рет су ... ас ... ... ... Тек содан кейін таза сумен біртіндеп тұндырып шайып отырады.
Фасциолез құртының ... түрі ... ... Оның бір ... қақпақша, екінші жағында кішкене дөңесше ... ... ... ... ... х ... мм, алып
фасциоланыңкі – 0,125-0,157 х 0,09-0,010 мм.
Жіті фасциолезге ... қою үшін ... ... ... ... ... жаңа ... келе жатқан жас бауыр құртын табады. Фасциолездің жіті
түрін зерттегенде, бауырды шыны ыдысқа ... ... ... ... не ... қолмен ыдыратып уақтайды, сосын үстіне су ... ... ... ... кейін оның бетіне шыққан суды төгіп, тұнбасын
зерттейді, 8-10 рет үлкейтетін лупамен қарағанда көптеген ұсақ ... ... ... ... ... ... ... белгілеріне сүйене отырып
қояды. Бұл түрінде мал әбден арықтайды, тамағының ... ... ... ... ... ... фасциолездің белгілері басқа ауруларға ұқсас
болғандықтан, оны ... ... ... ... ... ... ажыратады. Ол үшін бір отардағы 50-100 қойдың ... 3 - ... ... ... да, оны тұндырып лупамен зерттейді. Өлген малға диагноз
бауырында фасциолалардың болуына және бұл ауруға сәйкес патологиялық ... ... ... ... ... ... қою ... мәліметтерді пайдаланып, клиникалық сыртқы ... және ... ... жүргізу керек. Өлекседен
немесе лажсыз ... ... ... тән ... ... ... өт ... құрттарды іздестіреді.
Эпизоотологиялық деректер жинағанда шаруашылықтағы фасциолездің
бұрын-соңғы ... мал түрі ... не ірі ... ... шошқа), жасы,
гельминтоздың қай маусымда шығатыны, трематодоз қоздырғышын ... және ... ... ... алынады.
Клиникалық белгілері арқылы фасциолезге диагноз қою қиын. Дегенмен мал
арасында өлім-жітім тіркеле бастаса, ал басқа жұқпалы індеттер шаруашылықта
ұшыраспаса, онда ... ... ... жіті ... өршитін
клиникасына сүйеніп, бұл ауруды дәделдеу күрделі емес. Ал трематодоздың
созылмалы түрін ұқсас өтетін көптеген ... ... үшін мал ... ... ... ең бастысы шөгеру немесе ... ... шаю, ... пен ... әдісі, Демидовтың калқыту-
шөгеруі, Вишняускастың шөгеріп-қалқытуы т.б. ... ... ... ... ... ... (оның
ұзындығы 130-150 мкм ені 70-90 мкм), сопақша, сарғыш түсті келеді, барлық
трематодалардыкіндей бір ... ... ал ... ... ... ... өлген немесе ауырған малды ... ... және ... ... ішкұрттарды көруге болады. Сонымен қатар
ағзалардағы патоморфологиялық өзгерістер назардан тыс ... ... жіті ... ... ... диагноз қою оңайға ... ... ... сорғыштарды бүлінген бауыр арасынан іздеп табу
тым қиын ... ... ... ... ... дұрыс
қоймағандықтан фасиолездің жіті түріне ... ... ... ... жүргізген жөн. Бұларды түбі қара ыдысқа салып, ... ... ... ... ... бірнеше рет шайып, су бетіне
қалқып шыққандарын алып тастап, тұнбасынан ағарған жас ... ... ... Құрттарды органдардан инемен немесе таяқшамен алып,
трематодты суға салдық. Гельминтті ... ... ... ... ... да ... ... қалдырған жағдайда ауа құрттың ішіне еніп,
олар ауруды анықтауға жарамай қалады. ... ... ... ... ... ... шаруашылықты, жару күні және жарған адам фамилиясын
карандашпен және тушьпен жазып, этикетка ... ... ... воск ... ... ... ... нәтиже берген бауырды утильдейді, сатуға тыйым салады [2,5,6,7].
1.9 Емі
Күйіс қайыратын уақ малдарды ... үшін ... ... ... 1-2 мл ... ... ... немесе шприцпен
қарнына жібереді. Бұдан басқа гетол, ... ... ... және гексохлорэтан дәрілерін қолданады. Мұның ішінде ыңғайлысы
және улы ... ... ... және ... бұларды жемге
қосып беруге болады.
Малды жаппай дегельминтизациялау кезінде препараттарды ең алдымен малдың
шағын тобына қолданып көру ... ... ... ... үшін ... екі
жеті бұрын беде пішенін, бұршақ сабанын, ет-сүйек ұнын және ... ... ... ... ... Дегельминтизациядан болған аурудың асқынуы
кезінде венаға 10 процентті хлорлы кальций ерітіндісін тәулігіне 3-4 рет ... ... үшін бір ... ... 10 кг ... 2 мл) ... 2-10 мл мөлшерінде төртхлорлы көміртегін жіберу пайдалы әрі қауіпсіз
болып саналады. Бұдан басқа қойға салмағының ... ... 0,2-0,4 ... ... ... ... ... әрбір килограмына 25-30
градусқа дейін қыздырылған 0,4 миллилитрден ... 112, ішке ... ... 0,4 г ... ... ... ... түрінде немесе
азыққа қосып береді; ішке салмағының әрбір килограмына 0,4 грамнан түйірлі,
суспензиялы түрінде гексахлорпараксилол азыққа қосылып он күн ... ... ... мен ... ... дозамен жеке бергендегідей
малға топтап беруге де болады. Фасциолездің жіті ... ... бір ... және ... ... арасына 1—2 күн салып жарты
дозадан үш рет беру ұсынылады. Жоғарыда аталған препараттарды бұл ... беру ... ... ... үшін де ... мүмкін,
бірақ мұндай жағдайда препараттарды бір рет беру қажет.
Гексахлорэтан (фасциолин) ірі ... ішке ... ... ... г ... ... ... Арықтаған малға бұл доза жарты-
жартыдан араға 2-3 күннен салып екі рет ... ... ... үшін
емдеу кезінде азық құрамынан жем азықтар, тез ашитын азықтар және сүрлем
алынып тасталады. Емдеу кезінде ... ... ... ... ... Ірі
қараға фасциолиннен басқа: 100 килограмм салмағына 5 мл мөлшерінде (вазелин
майымен тең ... ... ... ... ... ... ... әрбір килограмына 0,5 грамнан
суспензия түрінде (арасына 10 күн салып үш жасқа дейінгі ... бір рет, ... ... екі рет) ... ... ... 12 сағат ашықтырылып қойылғаннан кейін
салмағының 1 килограмына 0,2-0,3 грамнан ... ... ... ... 2-4 апта ... кейін қайталайды.
Малдың фасциолезіне қарсы көптеген дәрілер пайдаланылады. Әрбір ... ... ... оны ... 10-30 ... ... - ала ... жануар денесіне тигізетін әсерін байқайды. Содан ... ғана ... ... ... ... Дегельминтизацияны сапалы
өткізу үшін оны таңғы азаннан бастау керек.
Төртхлорлы көміртегі ... ... ... - СС14. ... түссіз сұйық, иісі хлороформға ұқсас. Ауызы берік, қоңыр ... ... ... ... Бұл дәрі даяр 1-2 мл ... қабығымен
(капсуламен) шығарылады.
Төртхлорлы көміртегі ұсақ тұяқтыларға бірнеше жолмен беріледі. Малдың
ауызына ... ... ... ... ... ... ... жасалған
капсуланы тілінің үстіне салып, тұмсығын өз еркімен препаратты жұтып
қойғанша қолмен ... ... ... қозы мен тоқтыға 1 мл, сақа қойға ... Дәрі осы ... ... мес ... ... және ине ... Оны ... әрбір 10 кг салмағына 2 мл ... ... ... ... Жасы 6 айға жетпеген қозы мен лақтарға, бұл ... ... бұл ... таза ... ... ... 50 % -тік қоспа
ретінде сауырына (сан, ... ... 2-3 ... ... ... әр 100 кг 10 мл ... көміртегі көбінесе жынысы жетілген ересек бауырқұрттарға
жақсы әсер ... яғни ... ... түріне қарсы пайдаланады. Ол жас
құрттарды өлтіре алмайды, өйткені гельминтоздың жіті ... ... ... ... ... мал екінші рет 30-40 ... ... ... қай ... болса да дегельминтизация жабық қорада жүргізілмейді,
себебі мұнда дәрі берілген малдың ... төрт ... ... ... ... ... шығып, қораға ... да ... ... мал ... жүре ... Әлсірейді, денесі
дірілдеп, тыныс алуы шапшаңдайды, кан ... ... ... ... ... ... суып, тырыса бастайды, ауызынан қанды көбік
пен сұйық зат ағады.
Дәрігерлік көмек. Егер мал ... ... ... оны ... күре тамырына 20 мл 10 %-тік хлорлы кальций ерітіндісі күніне ... ... ... Улы ... ішек - ... ... үшін жануарға
глаубер тұзының ерітіндісін зорлап ішкізеді. Уланған малға ішін айдату
мақсатымен ... ... ... ... сұйық майларды беруге тыйым салу
керек, себебі олар дәрімен ... ... ... (ГПК) ... ... фирмасы өндіретін дәрінің
аналогі. Бозғылт келген ұнтақ, дәмсіз, иісі шамалы, суда ерімейді.
Бұл дәріні малға жекелей де, ... ... де ... ... ... ... ... жемге немесе ұннан жасалған быламыққа қосып жеке-жеке береді.
Антигельминтикті топтау тәсілімен берерде, алдымен она 50 немесе 100 ... ... ... ... жеммен, аздап су косып араластырып
береді. Мұны бірнеше астауға ... етіп ... оған ... ... ... ... бар қоспаны әдетте жануарға таңертең аш қарынға береді.
Ауру және арық ... ... ... ай ... ... жаңа ... (15 күн) бұл ... беруге болмайды.
Битионол (битин, ванцид т.т.). Бозғылт не қызыл ... ... ... иісі бар. Бұл дәрі ... жіті және ... ... ... 0,15 г/кг есебімен жеке бір қайтара, ал топтау әдісімен
0,2 г/кг ... ... ... ... беріледі. Антигельминтик
қоспасын түлік жақсы жеу үшін оларды дегельминтизация жүргізу алдында 15
сағаттай аш ... ірі ... 0,07 г/кг ... ... - ... қырыққұлақ (папоротник) тамырының ... ... ... ... түсі ... ... ... . Суда
ерімейді, таблетка түрінде өндіріледі. Қойларға 0,3-0,4 г/кг ... ... жеке мал ... ... ... ... ... жемге (1:50 қатынаста)
қосып береді. Дәрілер ... ... 10-12 ... бойы аш ... - ... ... ... дәмсіз, иіссіз, суда ерімейді.
Фасциоланың жетілмеген де жетілген ... ... ... дәріні 10 %-тік қойыртпақ түрінде ішкізеді және малдың азықтандыру
тәртібі тежелмейді. ... ... 0,15% г/кг ... заты ... ... ... ... фасциолезден сақтандыру мақсатында) және 0,2 ... ... ... үшін) мөлшерінде пайдаланады.
Қойыртпақты малды дәрілеу ... ... Оны ... ... ... - триклабендазол. Кристалды ақ ұнтақ, суда шамалы ... ... ... ... ... ... ... немесе
ұсақ түйіршіктер.
Қойдың жынысы жетілген сорғыштарына қарсы 1,5-2,5 г/кг ... ... ... 5-10-12,5 мг/кг; ірі краға 6-12 мг/кг есебінде
қолданылады. Қойға 5 %-тік, ірі ... 10 %-тік ... ... - ... т.т. суда ... ... ... ақ ұнтақ
Венгрияда таблетка ... ... ... ... ... өндірілген Дертил "О" және Дертил "Б" пайдаланылады: біріншісі
қойға, екіншісі ірі қараға беріледі. Дертилдің ... ... ... 3-4 ... жіті трематозда 6-8 мг/кг мөлшерінде. Қойға арналған
дертил "О"-ны ірі ... ... үшін ... ал ... "Б" қойға, сауын
сиырларға да берілмейді. Таблеткалар ұнтақталмайды және оны ... ... ... да антигельминтиктермен де емдеуге болады:
гексихол, сульфен, фасковерм, салинид, т.б. Шаруашылықтың жағдайына қарай,
дегельминтизацияны ... ... соң ... ... бірнеше күн қорада
немесе су қоймаларынан ... (көл, ... ... т.б.) ... ... ... жөн, ... жинап көң сақтайтын орынға апару керек.
Жылқыға төртхлорлы ... 8-15 мл ... ... ... ... зерттеу
Ірі қара фасциолезіне қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шараларын
жүргізуді үйрендім.
Ірі қара ... ... ... ... ... ауру таратып жұқтырушыларды - соңғы ... ... ... ... зор ... бар. Осы ... эхинококкозы
бар шаруашылықтарда мынадай шараларды іс жүзіне асыру қажет.
Мал отарларындағы күзетші, қызметші, және аңшы иттерді зақымданған
органдармен ... ... ... органдарды құртады немесе
залалсыздандырылады. Өлген малдың өлімтігі дер кезінде жинап алынып, ит жей
алмайтын орындарға (мал көметін орындарға, чех ... т.б.) ... ... мен шаруашылыққа қажеті жоқ иттер ... ... ... мал ... және аңшы ... ... алынады.
Иттерді мал сойылатын жерлерге, мал ... және ... ... ... болмайды. Сондай-ақ бір отардағы иттерді екінші отарға
ауыстыруға және отарларға мал ... ... ит ... ... ... барлық иттер әлсін-әлсін дегельминтизацияланып
отырылады; мал отарларындағы иттер жылына 8 рет ... 45 күн ... рет ... 3 ... ... ... дегельминтизациялау үшін
ареколин қолданылады. Оны нанмен, туралған етпен немесе сүтпен ... ... ... ... салмағының 1 килограмына 0,002—0,004 г мөлшерінде
береді, 10 ... ... емді ... ... иттерді
дегельминтизациялау үшін жалпы қабылданған доза бойынша ... ... ... және ... ... ... кейін бір күн бойы байлап ұстап, бөлінген
нәжісін жинап алып ... ал сол ... ... ... 8 рет жүргізілген жағдайда бұл шара тек алғашқы
дегельминтизациядан соң ... ... ... ... алу және жою ... ... ... Ережесі Қазақстан Республикасы Ауыл Шаруашылығы
Министрлігінің 16.09.2004 жылғы №505 бұйрығымен бекітілген ҚР ... ... жылы №3135 ... ... ... және тұяқты жануарларды
эхинококкоз жұмыртқаларымен зақымдалуын немесе оларды жұқтыруынан сақтай
отырып, ... ... ... оның жұмыртқаларын таратуын және
иттердің осы ... ... ... ... ... мен ұшасын жеп
қоюдан сақтандыруға ... ... үшін мына ... ... ... ... қаңғыбас иттерді жою.
2.Отарлардағы қой бағуға көмектесетін иттердің санын қатаң шектеу.
3.Сол ... ... 4 рет ... ... ... де ... өтуін қадағалау және
оларға ұсыныс беру.
4.Жабайы аңдарды жою және олардың шаруашылық территориясына келіп-
кетуіне шек ... ... оны ашып ... ... зерттеу жұмыстарын жүргізуді
қатаң ветеринарлық-санитарлық бақылауға ... ... ... таралуына жол бермеу.
Тірі малдың өзін ... үшін ... ... ... ... ауру белгілерін көрсеткендеріне емдік дәрілерін беру
керек. Ол дәрілердің бірі панакур ... деп ... ... ... ... ... ... уақыттарда да, қазіргі нарықтық кезеңде
де оншалықты мән берілмеу себепті жүргізілмей келеді. Бұның өзі ... ... жеке ... ... ... мән ... қарайтын
тақырыбы деп білген жөн демекпіз.
Соңғы кезде малдәрігерлік, медициналық байқауларының ... ... бұл ауру кен ... ... ... бойынша эхинококкоз қой, түйе малының арасында 40%
шамасында тараған болса, кей облыстарда ол 90%-ды ... Ал, ... ... ... кезде 1200 мың қой, 27 мың түйе малы болды
десек, үкіметміздің ет жоспарын орындау мақсатында жыл ... ... ... ... мал ... оның ішкі органдарында (өкпе, бауыр
т.с.с.) кей жылдары 35%-ына жуығында ... ... ... анықталғанды.
Бұл аурудың негізгі таратушысы иттер болса, ... ... ... өз ... ... жетілдіретіндігі жүргізілтен
кейбір ғылыми ізденістерден белгілі болып отыр. Ондай иттер ауырып жатып
қалмайды, не басқа ... ... ... тек ... тексеру арқылы
анықтауға болады. Ал, ондай жұмыстар еш ... ... ... ... ... бір-екі ит ұстамайтын үй жоқтың қасы. ... ... ... ... ауру ... сырт ... бермегендіктен өте
қауіпті деу керек.
Республика көлемінде 32 жыл аралығында (1964— 1995ж.ж.) бес ... адам ... ... ... ауырған адамның 1,8%-ы қаза,
8,7%-ы мүгедек болса, 15,2%-ы қайталап ауырып, емдік ... тағы ... ... ... ... ... 71%-ын ересектер, 29%-ын 3-14 жас
аралығындағы ... ... Ал ... жылдары 14 адам бас миынан,
операциялық әдіспен, эхинококк бершімегін алдырып, ішінара қаза болғандары
да болған. Кейінгі ... бұл ауру ... ... кең ... ... эхинококкоз ауруынан арылу үшін ауыл-үйдің иттерін алты
ай бойы, әр 45 тәулік сайын, емдік ... ... ... ... ... ... ... феналидон, фенбенат т.с.с.) олардың
ішетін тағамдарына араластырып беріп, дәрілеп отыру ... ... ... мал дәрігерлік лабораториялық тексеруден өткізіп эхинококктан таза
екендігін анықтағаннан соң, оларды жылына төрт рет дәрілеуді ұдайы жүргізіп
отыру ... ... ... ... шамамен 80%-ы 38 түрлі
құрттармен залалданған десек, олардың 17-сі эпизоотикалық, 21-і эндемикалық
болып саналады. Олардың адамдар ... өте ... ... ... ауру туғызатыны да ғылыми дәлелденіп отыр. Оның бірі эхинококкоз
ауруы десе де ... не ... ... ... жұмыртқаларының сыртқы қабығы
асқазан сөлі және бауыр өтінің әсерімен ериді де, ішіндегі онкосфералар ащы
ішек қан тамырына еніп, ... ... бас миы ... ... ... бершімектер (эхинококк цисталары) жасақтайды.
Осы бершімектерді ит не тағы басқалар жесе оның ішіндегі эхинококк
құрты өсіп жетіліп, жоғарыда айтылған цикл ... ... Міне ... ... таралу жолы жалғаса береді. Сондықтан, бұл ... өте ... ... жай, мал ... ... ауыл - ... ... құрылымдарынан табылған бершімектерді дәрі-дәрмектермен залалсыздап,
иә болмаса отқа ... жөн. Ал ... ... бұл ... ... көп ... қан - ... қосып итке тастай салады. Мұның өзі
эхинококкоз ауруын қолдан тарату деген сөз.
Адам эхинококкозбен қалайша ... сөз ... ... ... ... барлық ішкі органдарында кездесуі мүмкін. Ол
ұзақ уақыт бойы жәй өседі және өскен сайын сол ... ... ... дұрыс
жұмыс істеуіне кедергі жасайды. Бершімек көлемі кішкентай кезінде аурудың
сипаты байқалмайды, ал, өсіп ... ... қай ... ... әр ... ... береді. Оның іші сұйыққа толы және өте улы
болады. Егерде ол ... адам ... ... ... ... эхинококкоздан лабораториялық - РНГА ... УЗИ ... ... ... пайдалану арқылы анықтайды.
Адамды эхинококкоздан химиялық әдіспен емдеу жолдары күні ... десе де ... ... оны шешу ... ... жұмыстары
жүргізіліп, алғашқы нәтижелері ойдағыдай деуге болады. Егерде бұл ғылыми
ізденістер нәтижелі болған жағдайда, ... ... ... ... ... ... сөзсіз нәрсе. Жоғарыда жазылғандарды қорыта келе
айтармыз: бұл аурудан сауықтыру, сақтандыру жұмыстарын дұрыс ... ... ... Ол ... ... ... түрде барлық үгіт-
насихат жұмыстары жүргізілуі тиіс. Ауруға қарсы жүргізілетін ... ... та өз ... ... ... отырылуы
қажет. Осы орайда халық арасында ... ... ... сөз, оның ... ... ... ... - санитарлық мәдениеттің жоғары болуына,
санитарлық тазалық болуына, санитарлық ... ... ... ... ... мен ... киімдер мен залалсыздандырғыш ерітінділерімен
қамтамасыз етілуі қажет.
Фермаға, барлық мал қора- ... ... ... ... ... және мал ... жерлер, сол сияқты ферманың барлық қондырғылары мен
мүліктеріне үнемі зарарсыздандыру шараларын жүргізу қажет. Зарарсыздандыру
мақсатында 4%-дық ... ... 70°С ... ... ... ... ... өте жоғары нәтиже береді.
Жұқпалы аурумен ауырған малдарды оқшаулау, індеттің таралмауына қарсы
қолданылатын ... ... ... ... ... Осы ... емдеу мекемелерінде, шаруашылықтарда жүқпалы ауруларға
күдікті және ... ... ... малдар үшін арнайы инвазиялық
бөлімдер, оқшауханалар ... ... ... ... емдеу мекемелерінде арнайы үйымдастырылуы қажет. Оған кіріп-
шығатын арнайы жеке есіктер ... ... ... ... ... ... Бөлім жеке қол жуғышпен, сабынмен, ... ... ... ... ... ... малды қабылдағаннан кейін қолданылған құрал-жабдықтар 15 минут
қайнатылады. Егер мал изоляторға жіберілетін болса, ... ... ... ... ... ... ... жуылып, тазаланады. Ауруға қойылған диагноз бойынша қайшылықтар
болмаса, мал сабынмен жуылып, ... Ауру ... ... ... ... ... ... қолғапты т.б. жабдықтарды үнемі
ауыстырып ... ... ... ... ... ... ... Оқшаухана - жұқпалы ауруға шалдыққан малды тұрақты емдеуге
арналған орын. Ветеринариялық заңдылықтарға сәйкес оны ... ... ... ... ауру малды емдейтін және құрал-сайманды, азықты қоятын
арнайы орындар болуы тиіс. Ондағы мал ... ... ... ... кәмелеттік жасқа толмаған жасөспірімдер жүмыс істеуіне тиым
салынады. Ауру малмен жұмыс ... ... ... аурулармен ауырған
малдармен жүмыс істеу ережелері ... ... ... ... мен ветеринариялық клиникалардың инфекциялық бөлімдерінде су
және малдың ... қиы ... ... арнайы бөгеттерде зарарасыздандырылып
(хлормен, сөндірілген әкпен ... ... да ... тек ... ғана ... ... жіберілуі шарт.
Қорытынды
Қорыта келгенде, ірі қара фасцилеозды емдегенімде төрт ... таза ... ... бергенімде битинолға қарағанда өте
жақсы нәтеже берді.Бұл ... ... мен ... ... ... ... ... осы дәріні қолдануға кеңес берер
едім..Фасциолездің алдын алу және күресу үшін төмендегі ... ... ... жыл бойы ... ... кезде үш рет профилактикалық
дегельминтизация жүргізу керек – біріншісін ... ... ... ... ай ... соң және үшіншісін екіншісіне 2,5 ай өткеннен кейін жүргізеді.
2. Малдың қиы биотермиялық стерилизациядан өткізіледі, ал ... ... ... ... ... ... жүргізеді.
3. Ұлулар тегіс құртылады, бұл үшін: жайылым құрғатылады, ұлулар ... ... ... ... ... ... және ... шашады, ұлу ұялаған жерлерге суда жүзетін құстарды ... ... ... 2 ай өткен сайын жайылым ауыстырылады.
5. Малды батпақтанған сазды жерлерге жаюға, ... ... ... ... болмайды.
6. Ауру тараған жайылымдардан шабылған шөп әбден кептіріліп,алты ... ... ғана ... ... Шаруашылыққа жаңадан әкелінген малға ... ... да, ... ... ... ... ... дегельминтизациялайды.
8. Малды жыл бойы өріске шығармай қорада ұстауды ұйымдастырады.
9. Жайылымдағы биік шөптерді орып, ... ... ... түсуіне
мүмкіндік жасайды.
10. Малды міндетті түрде құдықтан суару.
11. Арық жағасына шыққан қамыстарды ұлудың өсуіне ... ... ... ... жасау.
Сау малдарды өсіру үшін ең бастысы – зоогигиеналық ... ... ... ... қазіргі заманғы емдік - профилактикалық шараларды
ұйымдастырыу жақсы нәтиже берері сөзсіз. Егер осы ... ... және ... болса, онда малдардың аурумен ауруы және өлімі азая түседі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1.Абуладзе К.И Паразитология и инвазионные болезни сельскохозяйственных
животных. – М., ВО ... ... А. Үй ... ... ... – Алматы, Қайнар, 1981.
3.Боен С.Н. и др. Гельминты копытных ... П.П ... ... и ... жвачных животных, Алма – Ата,
Кайнар. 1974.
5.Демидов Г.И. Дементьев И.С. мал ... ... ... одан сақтандыру әдістері) – Алматы, Қайнар. 1979.
6.Ерболатов К.М. Мал гельминтоздары. – Алматы, Қайнао. ... Ө.С. ... ... ... ... 197.
8.Қашағанов К.Е және т.б. Жылқы және түйе аурулары. Алматы. ... Қ. ... ... ... ... Қайнар. 1973.
10.Г.И Сабаншиев М.С., Сулейменов М.Ж. Справочник по ... ... ... ... Р.С. ... Г.И. ... и гельминтозы сельскохозяйственных
животных. Алматы. Кайнар. 1964.
12.Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары
оқу ... ... ... ... ... Д.Е., ... ... Т.И. –Алматы, 2009.- 126б.
Ф. 7. 05 – 04
М.Әуезов атындағы Оңтүстік ... ... ... ... ... курстық жұмыс
Студент _______________________________
(тегі,аты-жөні)
Жұмыс тақырыбы ______________________________________________
Бастапқы мәліметтер __________________________________________
|№ |Курстық жұмыстың мазмұны | ... | ... |
| | ... ... ... |
|1 | | | |
|2 | | | |
|3 | | | |
|4 | | | |
|5 | | | |
|6 | | | |
|7 | | | ... әдебиеттер:
1.__________________________________________________________
2.__________________________________________________________
3._____________________________________________________________
Тапсырма берілген күні _________жұмысты қорғау күні________________
Жұмыс жетекшісі _________________________________________________
(қызметі, тегі,аты – ... ... ... ... ... ...

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тәттіні көп пайдалану неге алып келеді?4 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
"Қазақстандағы ветеринария қызметі және ҚР «ветеринария туралы» заңы"6 бет
''SC Food'' ЖШС-нің ірі қара мал бұзаутазын алдын алу және онымен күресу шаралары.14 бет
«Ботулизм ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»31 бет
«Шошқаның тілме ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»29 бет
Ірі қара малдарының гигиенасы6 бет
Ірі қара финнозы20 бет
Ауески ауруы кезіндегі қолданылатын биопрепараттар5 бет
Ауылшаруашылық малды азықта және мал азығына қойылаты санитариялық – гигиеналық талаптар10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь