Маңқа ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар

Белгілер мен қысқартулар
Қысқартылған сөздер
Анықтамалар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1 Негізгі бөлім ... ... .10
1.1Жануарлар ауруларының, оның ішінде жануарлар мен адамға ортақ аурулардың алдын алу және оларды жою ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.2Маңқа ауруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
1.3Аурудың шығуы мен жұғуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
1.4Өлекседегі патолого . анатомиялық өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
1.5 Ауруды анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
1.6Аурудан арылу және одан сақтану шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
1.7Жұқпалы ауру шыққан шаруашылықта ауруды жою шаралары ... ... ... ... ... .18
1.8 Індет ошағын жою шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
3 Техника қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Тақырыптың өзектілігі. Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде болған экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін түп-тамырымен өзгеруіне әкеп соқтырады.
Орталықталындырылған жоспарлы экономика кезеңінде қалыптасқан және бұрын толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы ветеринарлық қызмет көрсетуді қалыптастыра алмады. Ол жеке кәсіпкерлік саласының дамуына кедергі болады.
Осы жағдайлар «Ветеринария туралы заңның» талқыланып, 1995 жылы қабылдануына әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық талаптарына жауап беретін алғашқы құжаттардың бірі болды. Ол елімізде ветеринарияның бір саласы жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл ветеринариялық қызмет көрсетудің нарықтық дамуына негіз болды.
Ветеринариялық жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған жұмысты негізге ала отырып, төмендегі мәліметтерге көңіл бөледі:
- мемлекеттік қадағалау, бақылау қызметінен шаруашылықтық-атқарушы қызметін бөліп ажырату жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды. Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен, ауыл округына және базарға дейінгі аумақты қамтыды. Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ортаға шығарылған, бұған өте қауіпті жұқпалы аурулармен күресу шараларын ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды жою жұмыстарын жүргізу қосылмаған.
- ветеринария саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны анықталған.
- ветеринариялық препараттарды өндіруде барлық потенциалдық өндірушілердің байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ортасы кеңейтілген.
- осы қалыптасқан өзгерістердің бәрі 1995 жылы қабылданған заңға қарама-қайшылық туғызады және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа талаптарға сай келетін «Ветеринария туралы заңды» қайта талқылап, қабылдануының себебі болды.
- жаңа «Ветеринария туралы заңның» мақсаты - ветеринарлық-санитарлық жағдайды жақсарту, жануарлар өнімдерін, шикізаттардың және ветеринарлық қадағалаудан өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін, халықты адам мен жануарларға ортақ жұқпалы аурулардан сақтау, сонымен қатар бірінші, экономикалық орталық құру.
1 Қасымов, Е.И. Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы ауруларды балау және күресу шаралары: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Е.И.Қасымов - Алматы: Санат, 1992. –225б.
2 Сайдулдин, Т. Ветеринариялық індеттану: оқулық жоғары оқу орындары үшін /Т.Сайдулдин – І,2-кітап, Алматы: Санат, 1999. - 129 бет.
3 Носков, Н.М. Руководство к практическим занятиям по эпизоотологии: учебное пособие для вузов /Носков Н.М.- Москва: Колос, 1961.-126б.
4 Поляков, А.А. Ветеринарная дезинфекция: учебное пособие для вузов /Поляков А.А.- Москва: Колос, 1964.- 128с.
5 Сюрин, В.Н. Частная ветеринарная вирусология: учебник для вузов /В.Н Сюрин, Н.В.Фомина – Москва: Колос, 1979.-154с.
6 Сюрин, В.Н. Диагностика вирусных болезней животных: справочник / В.Н Сюрин и др. М: Агропром, 1991.-111с.
7 Тәжібаев, А.С. Научные основы эффективной дератизации объектов ветеринарного надзора: учебное пособие для вузов / А.С. Тәжібаев - Алматы, 2000.-156с.
8 Мырзабекова, Ш.Б. Ветеринариялық вирусология: учебник для вузов /Мырзабекова Ш.Б – Алматы: Білім, 2004. – 134б.
9Тұтқышбай, И.А. Жануарлар патологиясы: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Тұтқышбай, И.А, Сабекова Д.Ө./ Шымкент,
2009- 176б .
10Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. –Алматы, 2009.- 126б.
        
        Аннотация
«Ветеринария ісін ұйымдастыру» пәнінен жазылған "Маңқа ауруына қарсы
ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар" тақырыбына жазылған ... ... ... ... ... кіріспе, негізгі бөлімі, өзіндік зерттеу, техникалық
қауіпсіздік, қорытынды және пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... - ... ... ... оның негізгі үш қозғаушы
күштері инфекцйия қоздырушысының ... ... ... және ... өзара бір-біріне әсер етітін кеңістік ... - ... ... ... ... ... ... жиынтығы. Оның шарты бойынша іңдет ошағына күзет посты
қойылып, ауру ... ... ... ... көрсеткіш және шлагбаум
орнатылады.
Шектеу шаралары - карантиннен гөрі шарттары бәсендеуі ... ... тиым ... ... тез ... коймайтын жұкпалы
аурулар кезіңде /мысалы, сарып, сакау/ қолданады.
Диагноз - ауру ... ... ... ... ... - ... сезу қабілеті арқылы малды сипап тексеру.
Перкуссия - мал ... ... ... ... — ауру малдың сырт тұлғасын, сыртқы белгілерін, салмағын,
темпераментін анықтау.
Инфильтрация - зат алмасу өнімдерінің ... ... ... қан
және лимфа арқылы келіп клеткаларда және тканьде жиналуы.
Мазмұны
Белгілер мен қысқартулар
Қысқартылған сөздер
Анықтамалар
Кіріспе…………………………………………………………...........…………….8
1 ... ... ... ... оның ... ... мен ... ортақ аурулардың
алдын алу және ... ... ... ...... ... ... және одан ... ауру ... ... ауруды ... ... ... ... ... ... ... мен ... ... ... – метр куб, ... – метр
% - пайыз
°С – температура
мг/ м3 – көлем
г – грамм
кг – килограмм
Нормативтік ... ... ... ... ... ... ... жасалған:
МЖМБС 2.104 -2006 КҚБЖ (ЕСКД).Негізгі жазбалар.
МЖМБС 2.301 -68 КҚБЖ (ЕСКД).Форматтар.
МЖМБС 2.601 -2006 КҚБЖ (ЕСКД).Пайдалану ... 2.304-81 КҚБЖ ... ... 2.701-84 КҚБЖ ... мен ... жалпы талаптар.
МЖМБС 2.321-84 КҚБЖ (ЕСКД).Әріптік белгілеу.
Ф. 7. 04 – 03
Қазақстан Республикасы ... және ... ... атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
__________________________кафедрасы
___________________________________пәні бойынша
Курстық жұмыс
Пәні _______________________________________________________
Жұмыс тақырыбы:_____________________________________________
Мамандығы:_________________________________________________
Орындаған ... аты ... аты ... ... ... ... қорғалды
«_____»________2016ж.
Норма бақылау:
_______________
қолы, аты – жөні
Комиссия:
_______________
қолы,аты – жөні
_______________
қолы,аты – жөні
Шымкент 2016 ж.
Ф. 7. 05 – 04
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
______________________________кафедрасы
«Бекітемін»
Каф.меңгерушісі ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер __________________________________________
|№ |Курстық жұмыстың мазмұны | ... | ... |
| | ... ... ... |
|1 | | | |
|2 | | | |
|3 | | | |
|4 | | | |
|5 | | | |
|6 | | | |
|7 | | | ... ... ... күні _________жұмысты қорғау күні________________
Жұмыс жетекшісі _________________________________________________
(қызметі, ...... ... ... қабылдаған_______________________________
(күні, студенттің қолы)
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде болған
экономикалық өзгерістер ветеринарлық ... ... ... ... әкеп соқтырады.
Орталықталындырылған жоспарлы экономика кезеңінде қалыптасқан және бұрын
толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы
ветеринарлық ... ... ... алмады. Ол жеке кәсіпкерлік
саласының дамуына кедергі болады.
Осы жағдайлар «Ветеринария туралы заңның» ... 1995 ... әсер ... ... ТМД ... арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық
талаптарына жауап беретін алғашқы құжаттардың бірі ... Ол ... бір ... жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және ... ... ... ... ... негіз болды.
Ветеринариялық жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған жұмысты
негізге ала ... ... ... ... ... ... қадағалау, бақылау қызметінен шаруашылықтық-атқарушы
қызметін ... ... ... ... Нарықтық экономикасы
дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе ... ... ... ... ауыл ... және ... ... қамтыды. Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе
жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы ... ... ... өте ... ... ... күресу шараларын
ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды ... ... ... ... саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны
анықталған.
- ... ... ... ... ... ... қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет
көрсету ... ... ... бәсекелестік ортасы
кеңейтілген.
- осы қалыптасқан өзгерістердің бәрі 1995 жылы ... ... ... ... және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа талаптарға
сай келетін «Ветеринария туралы заңды» қайта ... ... ... жаңа ... туралы заңның» мақсаты - ветеринарлық-санитарлық
жағдайды жақсарту, жануарлар ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігін,
халықты адам мен жануарларға ортақ жұқпалы аурулардан сақтау, сонымен
қатар ... ... ... ... ... қадағалау қызметін жақсарту үшін бір ... ... ... ... ... ... ... жағынан мемлекеттік қадағалау пунктерінде тексерілетін жүктерді
дайындау, өңдеу, сақтау ... ... ... ... ... субъектілерді қамтиды және мемлекеттік
ветбөлімнен ауыл аймағына дейін инсректорлық вертикаль құрылады.
- заңның халықаралық ветеринарлық талаптарға ... ... ... ... ... ... ... кіруіне себеп болады.
Маңқа қоздырғышы ауру мал денесінен сыртқа танау суы, қақырық арқылы,
сондай-ақ терідегі уытты жара ... ... ... ауру малдан сау малға
өзара жанасқан кезде жұғады, ... ол ... ... азық ... ... ат ... және ... құрал-саймандары арқылы да жұғады. Ауру мал сау
мал ... ... азық ... ... ... ... күтетін
заттар арқылы жұғады. Малға қарап жүрген адам өзі ... және ауру ... 3 түрі ... өкпе маңқасы, тері маңқасы, мұрын маңқасы.
Жіті түрдегі маңқа (бірнеше ... ал ... ... ... ... (ауруы) мүмкін өкпемаңқасы өте жай ... ... ... ай ... жыл бойы ... мүмкін, оның белгісі
температурасы көтершіді, әсіресе кешке ... ... ... ... ... ... арықтайды жөтеледі, өкпені тыңдағанда
қырыл (хрип) естіледі. Осының бәрі малды нашарлатып, өлуге әкеледі ... ... ...... ауруына қарсы ветеринариялық-
санитариялық іс-шараларын зерттеу.
1 Негізгі ... ... оның ... ... мен ... ортақ
аурулардың алдын алу және оларды жою
25-бап. Жеке және заңды тұлғалардың жануарлар ауруларының, оның ... мен ... ... ... ... алу ... міндеттері
Жеке және заңды тұлғалар:
1) Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы
заңдармен белгіленген ... ... ... ... ... ... ... бақылайтын
жүктердің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін ветеринариялық
ережелерді сақтай отырып, ветеринариялық және әкімшілік-
шаруашылық іс-шараларды жүзеге асыруға;
2) Зоопарктердегі, ... ... ... қоса ... ... ережелер мен ... ... ... және ... жүзеге асыруға;
3) Аумақты, мал шаруашылығы қора-жайларын, сондай-ақ
жемшөпті, жануарлардан ... ... мен ... және ... арналған ғимараттарды
ветеринариялық-санитариялық ережелер мен нормативтерге
сәйкес ... ... ... ... ... ... ветеринариялық қадағалау бақылайтын жүктерді
ұстауға, өндіруге, пайдалануға, дайындауға, сақтауға,
өңдеу мен өткізуге байланысты мемлекеттік ветеринариялық
қадағалау объектілерін орналастыру, салу, қайта ... ... беру ... ... ... ... зоогигиеналық және ветеринариялық
талаптарды сақтауға;
5) Ауылшаруашылық жануарларын бірдейлендіруді және оларға
ветеринариялық паспорттарды рәсімдеуді ... ... ... ... қадағалау органдарына жаңадан
сатып алынған жануарлар, туған төлдер, ... ... ... ... ... ... мамандарға олардың талап етуі бойынша
диагностикалық зерттеулер мен вакцина егуді жүзеге асыру
үшін жануарларды беруге;
8) ... ... ... өлген, бір мезгілде ауырған
немесе ... ... ... және
ветеринариялық мамандар келгенге дейін ауру деп күдік
келтірген жануарларды ... ... ... шаралар
қолдануға;
9) Ветеринариялық инспекторларға мемлекеттік ветеринариялық
қадағалау бақылайтын жүктерді ветеринариялық ... ... ... ... ... ... және адамның
денсаулығына қауіп төндіретін мемлекеттік ветеринариялық
қадағалау бақылайтын жүктерді залалсыздандыру, өңдеу
жөніндегі талаптарын орындауға;
11) Союдың ... ... ... ... ... үшін ... және ... кейінгі
ұшалары мен мүшелеріне ветеринариялық-санитариялық
сараптама жасамай өткізуге жол бермеуге;
12) ... ... ... ... ... ... ... Жаңа, жетілдірілген ветеринариялық препараттарға
жасалған ғылыми-техникалық құжаттаманы ... ... ... ... ... ... ... Ветеринариялық іс-шаралар:
1) жануарлар мен ортақ ауруларды қоса алғанда, жануарлар ... ... мен ... ... ... алу, ... алынатын өнімдер мен шикізаттың, ветеринариялық
препараттардың, жемшөп пен жемшөптік қоспалардың ... ... ... ... ... ... ... ету мақсатында ветеринариялық-
санитариялық тұрғыдан қолайлы аумақта өткізілетін іс-шаралар;
2) Шектеу іс-шараларын немесе ... қоса ... ... ... ... жою және ... ... алдын алу
мақсатымен індет ошағында және қолайсыз пунктте ... ... ... ... ... іс-шараларды ұйымдастыру мен жүзеге асыру тәртібін
ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган бекітеді, жеке
және заңды тұлғалардың оны ... ... ... ... ... іс-шаралары және карантин
1. Шектеу іс-шаралары немесе карантин жануарлардың жұқпалы ... ... ... ... ... бас ... ... нұсқауы бойынша, жергілікті атқарушы
органның шешімімен белгіленеді.
2. Жануарлардың шектеу ... ... ... белгіленетін
жұқпалы ауруының тізбесін ветеринария ... ... ... ... ... іс-шаралары кешені өткізілген жағдайда, шектеу іс-
шараларын немесе карантинді тоқтату туралы шешімді тиісті ... ... ... ... ... бойынша
жергілікті атқарушы орган қабылдайды.
4. Тиісті аумақтардың мемлекеттік ... ... ... жергілікті атқарушы органның ... ... ... ... ... ветеринария
саласындағы заңдарында көзделген жағдайларда шектеу іс-шаралары
белгіленуі ... ... ... ... ... Індет ошақтарын жою және жануарлардың Қазақстан ... ... ... ... аса ... ... ... алдын алу кезінде пайдаланылатын, үнемі жаңартылып
отыратын ветеринариялық препараттардың республикалық қоры ... ... ... ... қоры ... ... ... алынған ветеринариялық препараттар
көлемінен жасалады. Ветеринариялық препараттардың түрлері бойынша
қордың нормативін ветеринария саласындағы ... ... ... ... препараттардың республикалық қорын қалыптастыру мен
пайдалану тәртібін ветеринария саласындағы уәкілетті ... ... ... ... ... нормативтер (ветеринариялық, ветеринариялық-
санитариялық немесе зоогигиеналық нормалар) ветеинариялық немесе
ветеринариялық-санитариялық факторды ... және ... ... ортаға қауіпсіздігі тұрғысынан сипаттайтын
көрсеткіштердің жол беруге ... ... ... ... ... Ветеринариялық нормативтер Қазақстан Республикасының ветеринария
саласындағы заңдарына сәйкес жүргізілетін зерттеулер ... ... ... ... ... және негізделген
монитарингін жүргізу, ветеринариялық-санитариялық қолайлы ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау, сондай-ақ жануарлар ауруларының пайда болу,
таралу және оларды жою мүмкіндіктерін болжау үшін ... ... ... ... ... саласындағы уәкілетті
мемлекеттік орган бекітеді және олар ветеринария саласындағы
қызметті жүзеге асыратын жеке және ... ... үшін ... ... Мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын жүктерді алып
қою, жою, залалсыздандыру(зарарсыздандыру) және өңдеу
1. Жануарлардың және ... ... ... ... жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізат, ... ... ... ... саласындағы уәкілетті
мемлекеттік орган ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасы Үкіметі
бекіткен тәртіппен ... ... алып ... және жойылуға, не
алып қойылмай ... ... ... және өңдеуге
тиісі.
2. Жануарлардың және адамның денсаулығына ерекше қауіп төндіретін
жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты міндетті
түрде алып қою және жою ... ... аса ... ... ... ... уәкілетті
мемлекеттік органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының
Үкіметі бекітеді.
3. Жануарлардың және ... ... ... ... ... жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты,
ветеринариялық препараттарды, жемшөп пен ... ... ... ... ... ... және өңдеу
жүргізілетін жануарлар ауруларының тізбесін ... ... ... ... ... Жеке және заңды тұлғалардың ... және ... ... ... төндіретін жануарларды, жануарлардан
алынатын өнімдер мен ... алып қою және жою ... ... залалды Қазақстан Республикасының Үкіметі
белгілеген тәртіппен өтеттіруге құқығы бар.
31-бап. Азаматтардың денсаулығын жануарлар мен адамға ортақ ... ... ... ... жүктерді ұстауды,
өсіруді, пайдалануды, өндіруді, дайындауды, сақтауды, өңдеуді, тасымалдау
мен ... ... ... ... ... ... мен адамға
ортақ аурулардан қорғау тәртібін Қазақстан Республикасының азаматтардың
денсаулығын сақтау саласындағы басшылықты жүзеге ... ... ... ... келісе отырып, ветеринария ... ... ... ... жануарларын, базарларды, мемлекеттік
ветеринариялық қадағалау бақылайтын жүктерді ... ... ... және ... ... ұйымдарды бірдейлендіру
1. Ауылшаруашылық жануарлары ветеринария саласындағы уәкілетті
мемлекеттік орган белгілеген тәртіппен жануарлар ауруларының
класификациясы мен ... ... ... жүзеге асырылуын бақылау мақсатымен әрбір жануарға
қадағалау жүргізуге мүмкіндік ... ... ... ... ... өндіру, дайындау, жануарлардан алынатын
өнімдер мен шикізатты, ветеринариялық ... ... ... ... ... өңдеу және өткізу жөніндегі
ұйымдар мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын
жүктердің ... ... ... ... талаптарына сәйкестігін бақылау мақсатымен
бірдейлендіруге тиіс.
3. Базарларды және жануарларды ... ... ... ... мен ... ... ... пен жемшөптік қоспаларды сақтау, өңдеу және өткізу
жөніндегі ұйымдарды бірдейлендіру ... ... ... ... ... белгілейді.
5-тарау. ветеринария саласындағы ғылыми-зерттеулер және ветеринария
мамандарын даярлау мен олардың біліктілігін арттыру жөніндегі қызметі
33-бап. Ветеринария саласындағы ... ... ... ... ... ... саласындағы
ғылыми-зерттеулер жүргізілетін үй-жайлар мен аумақтарды қоса
алғанда, ветеринария саласындағы ғылыми ... ... ... саласындағы заңдарының талаптарына сай
болуы керек.
2. Ғылыми-зерттеулер нәтижесінде әзірленген немесе жетілдірілген
ветеринариялық препараттардың, жемшөп пен ... ... ... сәйкестігін анықтау мақсатымен олар
байқаудан өткізілуі тиіс.
Микроорганизмдердің Қазақстан Республикасында бар, сондай-ақ ғылыми-
зерттеулер нәтижесінде, жануарлар ... ... ... ... ветеринарияда пайдаланатын ... ... ... ... ... тиіс ... ... - Streptococcus mallei.
Қоздырғышы - маллеин ... ... ... және дизенфекциялық
заттарға төзімді.Бактерия сыртқы жағдай мен зарарсыздандырғыш заттарға онша
төзімді емес, лас, шалшық суда 15—30 күн, ... 4 күн ... ... 70 ... ... ... суда 5—6 ... ішінде, ал қайнап тұрған
суда сол бойда ... ... ... ... ... қашыр, кейде мысық ауырады,
лабораториялық хайуандардан маңқаға ... ... ғана ... ... да жұғады [1,2].
1.3 Аурудың шығуы мен жұғуы
Маңқа қоздырғышы ауру мал денесінен сыртқа танау суы, қақырық арқылы,
сондай-ақ терідегі ... жара ... ... ... ауру малдан сау малға
өзара жанасқан ... ... ... ол микроб қонған азық арқылы, суат,
қора, ат әбзелі және күтім құрал-саймандары арқылы да ... Ауру мал ... ... болғанда азық арқылы, жайылымдға, суда,(жүген, тоқымумал күтетін
заттар ... ... ... ... жүрген адам өзі ауырып және ауру ... ... 2—15 ... ... ... қарай маңқа — етше
маңқасы, кеңсірік маңқасы және тері маңқасы болып, ал ... ... және ... ... ... бөлінеді. Инкубациялық период ... 2-3 айға ... ... 3 түрі ... өкпе ... тері ... ... маңқасы. Жіті
түрдегі маңқа (бірнеше аптаға), ал созылмалы маңқа (бірнеше ... ... ... ... өте жай ... білінбей ауырады,
бірнеше ай немесе жыл бойы ... ... оның ... ... ... ... ... көтеріледі жұмыс істеу қаблеті төмендейді
ентігеді, арықтайды жөтеледі, өкпені тыңдағанда ... ... ... бәрі ... нашарлатып, өлуге әкеледі [1,4].
Ж і т і м а ң қ а. ... ... ... ауырады. Ауру малдың
температурасы қауырт көтеріліп, жүрек соғуы күрт әлсірейді, азыққа тәбеті
тартпай, жалпы күйі ... ... ... қабығы қызарып кетеді, желбезектің бір не екі жағында
айналасы қызыл ... ... ... ... ... ... ... Келесі күндері бұл түйнекшелер ыдырап езіледі де, бүршікті
ткань шала жетілгендіктен олардың орнында ... ... ... ... жағы ет майы тәрізді, түсі тоң майдың түсі тәріздес
көптеген ... жара ... ... ... ұласып, тез ұлғаяды да, көбіне кеңсірікті тесіп
өтеді, танау-маңдай қуысын закымдайды. ... іші қан ... ... ... екі ... аққан ірің танаудың айналасына жиналып кебеді
де, қабыршаққа айналады. ... ... мал ... ... ... ... ... сипалағанда ығыспайды.
Өкпесі зақымданса, мал демігеді, жөтеледі. Тыңдаған кезде кейде дымқыл
сырыл естіледі. Кеудесін нұқып ... ... ... ... ... ашық ... ... тықылдаған күңгірт дыбыс естіледі.
Терісі зақымданған жағдайда, ол көбіне малдың аяқтарында кездеседі, сөл
бездері мен қан тамырлары қабынады.
Алғашқы кезде сөл ... ... ... ... ал кейін жұмсарып
ыдырайды, мұның нәтижесінде ойылған терең жаралар пайда болады, олардан май
тәрізді ... сары ... зат ағып ... ... ... ... шектен тыс қаулап өсуіне байланысты малдың зақымданған аяқтары
дүмпиіп жуандайды (ұра).
Клиникалық белгілері бірте-бірте ... жіті ... ... ... Ауру ... ... ... бүкіл денеге тарайды,
мұның салдарынан ауру мал әбден ... өліп ... ... о з ы л м а л ы м а ң қ а. ... ... мен ... пайда болады, алқым бездері сәл зақымданады, олар ... және ... ... ... ... Қайсыбір жаралар жазылып
кетуі мүмкін, олардың орнын дәнекер ткань басып, ... ... ... ... созылса, өкпедегі ... ... мал ... ... ғана ... ... Терінің сөл
тамырлары сәл ғана ... Ауру ... ... тіпті талай жылға
созылады, әлсін-әлсін асқынып отырады. Ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... өледі.
1.4Өлекседегі патолого - анатомиялықөзгерістер
Желбезектің бір не екі жағынан маңқаға тән көптеген түйнекшелері ... ... ... Алқым бездерінің көлемі ұлғайған, олар қабынған,
олардың кей жерлерінде маңқа түйнекшелері байқалады.
Тері маңқасы ... ... сөл ... бойлай құрылысы өзгерген сөл
түйіншелері орналасады. Оларды терең түп жағы ұшық жара басып кеткен. Ішкі
органдардан және сөл ... ... ... мен одан да ... ... ... ... әк шөгіндісі табылуы мүмкін. Өкпеден жалқаяқ
жиналып қабыну, бронхоэктазия, каверна (қуыс), сондай-ақ көптеген маңқа
түйіндері ... ... ... ... ... бауырда, талақта, тіпті жүрек еттерінде де кездеседі,
маңқа түйіндері мен паразит түйіндерін бір-бірінен ... білу ... ... қос ... ... келеді, көбінесе ... ... ... ... ... ... ... клиникалық белгілері бойынша анықталады да, бактериологиялық
зерттеу, сондай-ақ қан сары суын КБР (комплемент байлаланыстыру реакциясы)
әдісімен зерттеу нәтижелеріне қарай ... ... ... түрін
анықтау үшін зерттеудің аллергиялық әдісі қолданылады, яғни маллеин көзге
тамызылады ... тері ... ... жіті ... ... байланыстыру реакциясы бойынша анықтайды.
Күдікті жағдайда Штраус реакциясын пайдалана отырып, теңіз шошқасының
еркегін биологиялық ... ... осы ... көмкерген көк
шандырға маңқа бактериясын енгізгенде оның ені қабынып ісіп кетеді (орхит)
[2,4,5].
Емі.Жылқы ... адам үшін өте ... ... ... ... нәтиже шықпайды. Жылқы өздігінен жазылып кетпейді.
1.6 Аурудан арылу және одан сақтану ... ... ... ... ... ... сәйкес 4 топқа
бөлінеді.
Бірінші топқа маңқаның клиникалық ... анық ... ... ... өлтіреді де, ішін жармастан өртеп жібереді.
Екінші топ—ауру ... ... ... ... берген жылқы;
олардыңқаны КБР әдісімен тексеріледі. Анық ... ... ... ... ... бермеген жылқыларды «маллеиншілер» деп табады.
Үшінші топ — ауру белгілері жоқ, бірақ ... ... ... ... 1,6 және 15-ші ... КБР ... ... рет
тексеріледі. Айқын реакция берген мал маңқа деп ... да, ... топ — ... ... ... ... ... өткізіп тұрады, барлық зерттеуден теріс нәтиже шыққанша осы
топтағы ... ... ... ... ... ... ... жанастырмай, бөлек бағады, сол ауру шыққан шаруашылықта ғана
жұмысқа пайдаланылады.
Ат қора құрамында 3 ... ... ... бар ... ... ... ... натрдың 4 проценттік ыстық ерітіндісімен
немесе. күкірт-карбол қосындысының 5 ... ... Ауру ... көңі ... жіберіледі, күдікті жылқының көңі
биотермиялықәдіспен зарарсыздандырылады. Ауру жойылған соң 45 күн өтісімен
ақырғы рет дезинфекция жасайды да, ... ... ... үшін ... ... ... бақылаудан өткізіліп,
көзге маллеин тамызу әдісімен зерттеліп отырады [4,5,6].
Мұрын ... ... ... ... ... ... тесіктерінен
ақшыл, ақшыл-сары сұйық ағады, кейде қан араласып ағуы ... ... ... ... ... ... (ісік пайда) болады,
тыныс алуды ... ... ... ... ... ... пайда болады, оның түсті ақшыл сары. Маңқа түйіндері, жарага
айналады, жара айналысы, жайылған емес, ортасы ... май ... ... ... ... ... тесіп өтуі
мүмкін, жараның жазылуы, қиын, ұзаққа созылады. Жазылған жағдайда
дене тканьдер әсіп, тыртыққа (рубец) айналады.
Мұрын пердесін ... көру ... ... ... (жақ асты ... үлкендігі, тауық
жұмыртқасындай болып, қатты, бұдыр-бұдыр, ... өте ... ... маңқасында, лимфа (без) ... ... және ... ... ... ... болады. Олар тез жорылып, орнына ортасы сары
майға ұқсас жараға айналады. Әсіресе ... ... ... көп ауырады, Ауру
ұзаққа созылғанда артқы аяқ жуандап кетеді (слоновость).
Маңқаны анықтау үшін;
1) клиникалық ... ... ... ... ... (патологиялық) материалды тексереді. Лабароторияға
жібереді.
Жылқының өлігін (адамға жұғатын болғандықтан) сойып қарамайды.
Көзге ... ... ... үшін, 2-3
маллейн тамшысын, пипеткамен көзге тамызады.
Реакцияны оқу әр 3, 6, 9, 12 және 24 сағатта өткізеді.
Оң ... ... ... ... жас ... және ірің ... ... ішкі бұрышынан ағады.
Күдікті реакцияда көз қыздырады ісінеді, жас агу, ... ... ... ... ... ... ... болғанда, көзбен тексеруді 5-6 күннен ... дәл сол ... ... ... малленизация жасайтын клетка стерильді болу керек. Малленизацияның
таңертең ерте ... ... ... ... ... ... ... үшін.
Тері астына (внутрикожная) малленизация жасау: Маллейңді мойынның
орта ... ... ... ... инструкцияда
көрсетіледі. Маллейін еккен соң, еккен ... ... жоқ ... ... ... ... 100-120 мм ден ... екі рет, ... 72 ... соң) оң ... ... ... жояды, өлігін өртейді.
Күдік және теріс реакция ... ... ... ... 24 ... соң ... ісік ... болса, 40-45 күннен кейін тағы да тексереді және екі
рет көзге маллейн тамызып ... одан соң ... ... ... ... ауру ... ... алдын алу үшін мына
шараларды іске асыру қажет:
Шаруашылыққа бөтен жылқыны әкелмейді. ... ... ... ... 30күн ... ... ... екі рет, тұрақты түрде көз мелленизациясын . өткізу керек.
Маңқаға күдіктенген жылқының (клиникалық аурудың белгісі бар) ... ... ... ... жібереді, малды соймайды, терісімен өртеу керек.
Тез арада СЭС-қа хабарлап, шаруашылыққа карантин салады.
Дезинфекция жасау үшін, хлорлы ... 3 % ... ... 4 % ... ғана пайдалану қажет.
Карантинді соңғы маңқамен аурған жылқының көзін жойған соң, ... ... ... ашар ... ... ... және ... тұрған жерді тазалайды [1,3,5,6].
1.7Жұқпалы ауру шыққан шаруашылықта ауруды жою шаралары
Жұқпалы ауру байқалған сәтте індет ошағында толық ... ... ... ... ... ... ... шаралары
белгіленеді.
Карантин және шектеу. ... ... одан ... жол ... үшін жүргізілетін ең басты шара ретінде карантин ... ... - ... ... ... ... бағытталған шектеу
шараларының жиынтығы. Оның шарты бойынша іңдет ... ... ... ауру ... ... ... жолға көрсеткіш және ... аса ... ... кезінде баска елді мекендермен барлыққатынас
токтатылып, ... ... ... ... аса ... ... ... шыкқан кездекойылады.
Мұндай карантиндік ... әр ... ... ... ... - оба, ... қарасан, жылқыда - маңка,
мандам, жұқпалы анемия, делбе, ... - ... ... - ... ... ... шараларәрібір аурудың індеттік ерекшеліктеріне
байланысты белгіленеді.
Әдетте ауруға ... ... ... ... ... Кей ... мал ... мен дайындау, жем-шөпті ... ... ... ... мен мал ... ... тиым
салынады. Сиыр обасы, аусыл сиякты аса қауіпті аурулар кезівде барлық басқа
шаруашылықтармен қатынастарды тоқтатуға тура келеді. Кей ... ... ... карантиңцелген ің ошағының манайында кауіп төнген ... ... Бүл ... ... ... жануарларды араластыруға шектв
қойылып, ветеринарлық бакьюау ... ... ... вакциналау
жүргізіледі [1,7,8].
Шектеу шаралары - карантиннен гөрі шарттары ... ... ... тиым жолдары. Оларды тез тарай коймайтын жұкпалы
аурулар кезіңде /мысалы, сарып, сакау/ қолданады.
Карантин мен ... ... ауру ... сәтте
тағайындалып, ауру басылған соң, яғни ең ... ... мал ... ... ... ... уақыт өткеннен соң барып алынады. ... ... ... ... кезеңінін және аурудан кейінгі
микроб алып жүру кезеңініңұзактығына ... ... ... алып жүру ... неғұрлым ұзақ болса, соғұрлым карантин мен
шекти кешірек ... Аса ... ... соң
карантин алынғаннан кейін тағы да ... ... ... калдырылады.
Мысалы, аусылдан соң карантин алынғаннан ... бір жыл ... ... мен ... алар ... мал қораларын корытынды
дезинфекция мен ... ... ... ... ... ... ... бейім жануарлар ... ... ... ... ... коршаған аймак жатады. Оның ... ... ... ... жолдарының
орналасуына және олардағы ... ... т.б. ... Қатер төнген аймакта жүргізілетін шаралар ... ... ... ... Кейбір аса қауіпті індеттер кезінде /аусыл,
обабұл шаралардын ... ... ... ... ... мен ... індет буындарьшың ішіңде ... ... ... әсер ... Ауру ... ... ... бағытталған шараларға сонымен бірі» дезинфекция,
дезинсекция, ... ... ... ... ... жатады [3,6,7].
Аурудын көзін жою. Ауру шыққан шаруашылық ... ... ... деп ... қасындағы шарушылық (дені сау ... ... зона ... келіп қалуы қауіп мүмкін шаруашылық
деп бөлінеді. Мал ... ... ... ... таза ... ... ... жұмыстар жүргізеді. Шаруашылыққа карантин
салады. Карантинді бір ауылға, фермаға да салуға ... ... ... шыққан ошақта барлық қозғалысты тоқтатады, ол оған кірте болмайды, мал
әкелуге және әкетуге рұхсат жоқ. Дезо ... ... ... түні ... ... авто ... ат арба т.б. ... шығады тоқтатады, ол
үшін көрстекіш белгі қойылады, Қай жақтан өтуге болатыны көрсетіледі. ... ... тек ... адамдар ғана кіреді. Карантинді ашу, аурудың
жазылу сипатттмасына ... ... ... ... соң ... ... ... тазалап карантинді ашады. Ауру ... ... ... ... ... оны үш ... ... 1) ауру
мал 2) ауыруған күдікті мал 3) ... ... сау мал ... ... ... алып ... керек. Екінші топтағы малды ... ... ... ... ... топтағы малды иммуниды
(сывораткамен вакцинация жасайды). Ауру ... ... ... -қан ... ... шыққан жердегі соңғы ауырған мал жазылған соң дәрігерлік санитарлық
шараларды іске ... ... ... ... ... ... заласыздандырады, қара - қонсыны жөндейді әктейді ... - ауру ... ... ... малдан бөлінген)
сыртқа түскен жою, ... ол ... ... ... үшін ... шара.
Ол профилактикалық ағымдағы және қортындыболып бөлінеді. ... ... ... жою шаралары шаруашылықта ... ... ... алдын алу, оны емдеуден жеңіл және арзан түседі. Сондықтан
бірінші ... ... ... ... ... ... ... күшейту үшін
жұмыс істеу керек. Мал сыртқы ортаның қолайсыз ... ... ... ... ... – ақ, ... ... қоздырғыштың) әсеріне жауап беріп, оған
берілмеу керек. Сонымен ... мал ... ... ... ... аурудан
қорғап, аурудың келіп қалмау жолын іздестіру қажет.
Малды жұқпалы аурудан корғау үшін өте қатаң түрде зоогигиеналық ... ... ... сақтау керек. Оған мына төмендегілер
жатады:
1) Профилактикалық қорытынды сактау. Фермаға, ... ... мал ... ... тұру ... Оны ... ... сол 30 күн бойы қадағалап, оны
күнде тексеріп аурудың жасырын түрін ... ... ... ... ... таза шаруашылықтан алу қажет. Ол аудандық мал дәрігердік
станция дәрігері мал ... ... ... таза екенін
анықтайтьш (ветсвидетельство) беру ... алу ... тек ... соң ... ол ... ... болады. Жаңадан келген малды, бөлек ... ... ... адам ... ... (таңертен және кешке)
температурасын өлшеп, отырып оны ... ... қою ... Мал ... сәл ... оны тез ... жабу керек.
2) Малдарды үнемі жақсы құнарлы азықпен таза ... ... ... тайдырмай азықтандыру сансыз шіріген шөп, сабан, сасыған жем азық
беру, малды ... оның ... ... қарсы төзімділігін
төменде де. Сапасыз азық шөп, сабан, жем және нашар суда ауру ... көп ... ... жұқпалы аурудан таза жерден, шаруашылықтан ... ... ... ... ... ... Мысалы:
атты шамадан тыс арбаға қосу, көкпаршабу тағы сол сияқты, сиырды сүталу
үшін азықтандырмайпайдалану,оның организмінің ... Мал ... жер ... жай орын зоогигиеналық талапқа сай болуы
керек. Микроклиматылғалдың, ауа составы (О2, Со2, NH3) ... ... өз ... болуы қажет. Уақытылы тазалау дезенфекция жасалып,
желдету үнемі болу керек.
5) Өлген малдың ... ... ... ... ... ... ... оны жоғарыда жазғандай малдың өлігін көметін ... не ... көму не ... установкада жою қажет.
6)Мал ферма бөтен кісі кірмеукерек. Есік алдына дезо барьер, дезо
коврик, дезомат жасау қажет.
7)Малдарды уақытылы клиникалық тексеруден өткізіп және ... ... (қан алып ... ... ... ... түрде вакцинация (емдеу) жүргізу керек.
8) Малдың қиын жинап, оны сақтау биотермиялық өңдеу және ... ... ... ең ... шаралардың бірі болып есептеледі
[1,7,8].
1.8 Індет ошағын жою шаралары
Инфекциялық аурумен күресуде басты шаралар үш бөліктен ... ... ... ... ... ... ... жағдайларын жою
3) Малдың ауруға қарсы туралататын каблетін көтеру.
Айтылған шаралар профилактикалық ... ... алу, ... ... ... ... соң) ... шаралардан тұрады.
Профилактикалық шараларға, малды азықтандыру, суғару, күту, бағу жатады.
Малды күтүшілердің жеке гигиенасын ... ... ... камтамасыз ету,
дизенфекциялық және жуушы дәрі - дәрмектер бөлу т. б) керек.
Мал ... ... ... ... ... ... мал ... үнемі
тексеріп отыру малды әр кезде малдэрігерлік тексеруден өткізіп отыру қажет.
Сақтандыру мақсатында малдарды клиникалық тексеруден, диагностикалық -
лабораториялық тексеруден өткізіп ... Ауру ... ... ... ... ... ... вакцинация жасайды (етке; тері астьша вакцина
егеді). Қазырғы кезде ачрозолттык ... ... ... шошқаға
кеніннен қолдануда, соны іске асыру керек.
Құрт ауруларының ... алу үшін ... ... ... Ауруды
сактандыру шарасын іске асыру жәнеоны ... ҚР ... ... ... және ... ... іске ... болып табылады. Оны іске
асыру жеке адам болсын, ферма иесі болсын, жеке мал иесі ... ... ... іске ... ... ... ... алу таратпау үшін ең маңызды шара бұл карантин.
Бұл шара ауру ... ... іске ... керек. Мал дәрігерлік устав
бойынша, ферма және аулға келген мал 30 күн карантинде болуы керек. ... ... ... ... өтуі ... Ал ауру ... ... фермаға карантин сальшуы ... ... ... ... ... ... ғана кіреді), көлік, атты адам кіріп шықпауы керек. Ол
жерден жем, шөп (жалпы азықтың барлық ... ... ... ... ... тиым ... ... аумағы шамамен 1000м*1000м территория ... ... ... ... ... адамдар ол жерде кірмеу керек. Ауру
малды үнемі мал ... ... ... ... ауру ... ... ... емдеу керек. Мал дәрігерлік саяси ағарту жұмыстары ... ... т.б.) ... ... ... өзін аурудан
сақтандьфу», ауруды таратпау және жою жөнінде әңгіме өткізу ... ... ... ... ... ... ... халыққа хабар тарату қажет
[1,3].
Ауруға бейім мал түгелдей балаулык ... ... ... ... үшін ... ... ... аллергиялық
әдістер қолданылады. Бұл зерттеудің нәтижесінде барлық жануарлар үш
топка ... ... ... ... және аурудың жұғуы
күдікті.
Ауруы айқын жануарларға диагнозы күдіксіздер жатады да, олар ... ... ... жеке ... да, ... ... күтуте бөлек адам тағайындалады да, аурудын ерекшелігіне
байланысты оларды емдейді, ... ... ... ... т.б./
не жояды.
Ауруы дүдәмал жануарларға диагнозы ... ... Олар - ... белгілері айқын немесе зерттеудің
нәтижесі дүдәмал ... ... ... ... айкын және аурудың
жұғуы күдіктілерден жеке бөлініп алынады. Олар ... ... де, ... ... ... айкын малдарға, ал
диагнозы растамаса аурудың жұғуы күдіктілерге косылады.
Аурудың жұғуы күдіктілерге барлық ... ... ... Олар ... ... ... дәрігерлік бақылауда ... ... ... ... үшін ... ... өтіп ... малдын. ауруға шалдығуы ... ... ... ... ... ... ... жануарлар бөлініп
окшауланғаннан соң ... ... ... ... ... жұқпалы аурудың ерекшелігіне ... 6ұл ... ... /белсенді немесе енжар ... ... ... әсер ... ... ... Аса қауіпті аурулар кезінде /мысалы, шошка обасы/ ... ... ... ... ... емі. Жұқпалы ... ... ... ... ... жүргізіледі. Бұл кешен
этиотропты және ... ... ... ... ем - ... ... /этиологиялык факторына/ Яғни оның
коздырушысына қарсы бағытталады. Ол үшін сол Ауруға тән ... ... ... өзгеше емес ... ... бір ... ... ғана ... өзгеше дәрмектерге
иммунді қан сарысуы, иммупоглобулиндер, бактериофагтар жатады. Өзгеше
емес ... ... ... ... химиялык препараттар жатады.
Симптоматикалық дәрі-дәрмектер ауырған ... ... ... ... ... ... келтіру мақсатында пайдаланылады.
Оларға жүрекке әсер ететін, қақырық түсіретін, зәр шығаратьш ... ... ... ... келтіретін ерітінділер, дененің жалпы куатын
арттыратын, десенсибилизациялайтын, т.б. дәрмектер жатады.
Жұқпалы ауру ... ... ... курс ... ... ... беті
кайтып, клиникалық беліілері өше бастаған сәтте емдеуді тоқтауға ... ... ... ... ауру кайта өрбіп, рецидив беруі мүмкін жұқпалы
ауруға шалдыққан жануарларды /мысалы,бруцеллез, ... ... ... ... Егер ондай мал тым көп болса ет комбинатының
сою цехын пайдаланады. Ол үшін ауру малды соятын ... ... ... сойым аякталғаннан кейін бүкіл ... ... ... ... алынған өнімді азық-түлікке пайдалану аурудың түріне,
ветеринарлық-санитарлық сараптың қорытындысына, ... ... ... ... ... инфекциялар кезінде /кұтырык, шошқа обасы, топалаң/ ауру
малдың ұшасы техникалық пайдалануға ... ... ... ... ... ... ... жіберіледі [1,3,5].
Ауруға бейім жануарларға қатысты шаралар. ... ... ... бір бөлігі ауруға бейім жануарларға қатысты ... ... ... ... төзімділігін арттыруға және оларды ауру жұғу
каупінен корғауға бағытталған. Аурудын малға жұғуына қарсы шаралар инфекция
коздырушысының ... ... ... ... ... ... ... жануарлардың ауруға төзімділігін арттыру жайы сөз болады.
Жануарлардың ауруға төзімділігін арттыру - ... ... ... ... ... ең өзекті мақсаты. Оны
қамтамасыз ету үшін кең ... ... ... ... ... іске асыру керек.
Өнімді көп беретін малды өсірумен қабат олардын ауруға төзімді болуына ... бөлу ... Бұл ... малдың тұқым тегіне ғана емес, оның
күтіміне де ... ... ... ... ... жайылым мен
өрістің, соңдай-ақ малды азықтандыру және суару, пайдалану санитарлық-
зогигиеналық талаптарға сай ... ... ... ... әртүрлі стресс жағдайлар кері әсер етеді. Оларға сапасыз
жемшөп және су, ... ... ... ... ... ... тыс ... ылғалдылығы, қысымы, газдык, құрамы
және шаң-тозаң жатады. Қорада немесе торларда ... аса ... ... ... ... шулы ... көлікпен тасымалдау оларға зиянды әсер етеді. Сондықтан да
жыл ... ... ... ... ... жайылымға
шығарғанда немесе керісінше қыстамаға ... ... ... ... ... жайсыз
әсерін мейлінше болдырмауға бағытталған ... ... ... Ауа ... ... ... ... жауын, боран, катты
аяз, ... ... ... ... ... күтіміне ерекше
көңіл бөлу керек. Малдың ... ... ... бос
жіберілуіне /моцион/ ... ... - ... ... ... ... ететін ең маңызды алғы шартгар.
Жұкпалы ауру ... ... ... ... ... Ол ... ауру ... уақытта да тиянақты түрде іске
асырылып отыруы керек. ... ауру ... сол ... ... ... ... Егер жануарлар инфекция коздырушысының
бастауымен жанаспаған болса, вакциналау ... ... ... ... қолдан жұктыру аркылы ... ... ... ... ... тиым ... [1,6,7,8,9].
2 Өзіндік зерттеу
Мен курстық жұмысты орындау ... ... ... ... ... зерттедім.
Маңқа ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралары
Маңқа шыққан шаруашылықтағы жылқылар тиісті ережеге сәйкес 4 ... ... ... ... сипаты анық білінген жылқы
жатқызылады. Оларды өлтіреді де, ішін ... ... ... ... ... көмескі, маллеинге реакция берген жылқы;
олардың қаны КБР әдісімен тексеріледі. Анық реакция берген жылқыны ... ... ... жылқыларды «маллеиншілер» деп табады.
Үшінші топ — ауру белгілері жоқ, бірақ маллеинге реакция ... ... 1,6 және 15-ші ... КБР әдісімен екінші рет
тексеріледі. ... ... ... мал ... деп ... да, ... топ — ... жылқылар. Оларды мезгіл-мезгіл клиникалық
бақылаудан өткізіп тұрады, барлық ... ... ... ... ... жылқыларды көздеріне маллеин тамызып тексеріп отырады, басқа
жылқылармен жанастырмай, бөлек бағады, сол ауру ... ... ... ... қора ... 3 ... белсенді хлоры бар тұндырылған (мөлдір)
хлор ерітіндісімен, ... ... 4 ... ... ... күкірт-карбол қосындысының 5 проценттік ... Ауру ... көңі ... ... ... ... ... әдіспен зарарсыздандырылады. Ауру жойылған соң 45 күн өтісімен
ақырғы рет дезинфекция жасайды да, карантинді жояды.
Маңқадан ... үшін ... ... ... ... өткізіліп,
көзге маллеин тамызу әдісімен зерттеліп отырады.
Мұрын маңқасы. ... ... ... ... ... ақшыл, ақшыл-сары сұйық ағады, кейде қан араласып ағуы ... ... ... ... жұтқыншақ қабынуы (ісік пайда) болады,
тыныс алуды қиындатады ... ... ... ... түйіндері
(төмпешіктер пайда болады, оның түсті ақшыл сары. Маңқа түйіндері, жарага
айналады, жара айналысы, ... ... ... саргыш май түсті болып
түрады.
Кейбір жаралар ... ... ... өтуі ... ... жазылуы,
қиын, ұзаққа созылады. Жазылған жағдайда дене тканьдер ... ... ... пердесін рефлектормен көру керек .
Лимфа түйіндері (жақ асты ... ... ... болып, қатты, бұдыр-бұдыр, сипағанда өте салқын, ауырмайды,
іріңдемеген.
Тері маңқасында, ... (без) ... ... және ... ... ... ... болады. Олар тез жорылып, орнына ... ... ... ... ... ... артқы аяқтың терісі көп ауырады, Ауру
ұзаққа созылғанда артқы аяқ ... ... ... ... ... ... ... пробасы (тексеру) жасайды.
3) Бактериялық (патологиялық) материалды тексереді. Лабароторияға
жібереді.
Жылқының ... ... ... ... ... ... ... жасау ... ... ... ... ... ... тамызады.
Реакцияны оқу әр 3, 6, 9, 12 және 24 ... ... ... ... айналасы қызарады, жас ағады және ірің (әрқанша
түрде) көздің ішкі ... ... ... көз ... ... жас агу, ... ... клегей қабықтары өзгеріссіз ... ... ... көзбен тексеруді 5-6 күннен кейін, дәл сол ... ... ... ... жасайтын клетка стерильді болу ... ... ерте ... ... ... ... оқуға ыңғайлы
болуы үшін.
Тері ... ... ... ... ... мойынның
орта ... ... ... ... ... ... еккен соң, еккен жерде, шекарасы жоқ кішкене ісік
пайда болады, ... 100-120 мм ден ... екі рет, ... 72 ... соң) оң ... берген малды жояды, өлігін өртейді.
Күдік және теріс реакция бергендерді, ... ... ... 24 ... соң ... ісік ... ... 40-45 күннен кейін тағы да тексереді және
екі рет көзге маллейн ... ... одан соң ... ... ... ... ауру ... Аурудың алдын алу үшін мына ... ... ... ... ... әкелмейді. Әкелген жылқыны малленизациядан
өткізу керек, 30 күн карантинде ұстау қажет.
Жылына екі рет, тұрақты түрде көз мелленизациясын . ... ... ... ... ... аурудың белгісі бар) көзін
жою керек. Өлігін өртеп жібереді, малды соймайды, терісімен өртеу керек.
Тез ... ... ... ... карантин салады.
Дезинфекция жасау үшін, хлорлы известтің 3 % ерітіндісін, едкии
натрийдың 4 % ... ғана ... ... ... ... ... жылқының көзін жойған соң, 45-күннен
кейін ашады. Карантинді ашар алдында, қорытынды дизенфекция және ... ... ... ... қарсы шаралардың маңызды бір бөлігі ауруға бейім жануарларға
қатысты жүргізіледі. Олар ... ... ... ... және ... ауру жұғу ... ... бағытталған. Аурудын
малға жұғуына қарсы шаралар инфекция коздырушысының берілу тетігіне қарсы
шаралар ... ... бұл ... ... ... ... жайы сөз ... ауруға төзімділігін арттыру - фермаларда ... ... ... ... ең ... ... Оны
қамтамасыз ету үшін кең аукымды экономикалық-ұйымдыстыру, селекциялык-
зоотехникалық, вете-ринариялық-санитарлық ... іске ... ... көп беретін малды өсірумен қабат олардын ауруға төзімді болуына ... бөлу ... Бұл ... малдың тұқым тегіне ғана емес, ... де ... ... ... ... қора-жайдың, жайылым мен
өрістің, соңдай-ақ ... ... және ... ... ... талаптарға сай жүргізулері керек. ... ... ... ... ... кері әсер етеді. Оларға сапасыз
жемшөп және су, ... ... ... ... коспалар, ауаның
қалыптан тыс температурасы, ылғалдылығы, ... ... ... шаң -тозаң жатады.
Қорада немесе торларда жануарлардың аса орналасуы, ... ... ... шулы ... ... ... ... зиянды әсер етеді. Сондықтан да жыл мезгілі
ауыскан шақта, малды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... әсерін
мейлінше болдырмауға бағытталған арнайы шаралар қолдану қажет. ... ... ... ... ... ... катты аяз,
аяздан кейінгі жылымық кезінде малдың, ... ... ... ... ... күтіміне азықтандыру рационына, бос ... ... ... - ... ... ... төзімділігін
қамтамасыз ететін ең маңызды алғы шартгар.
Жұкпалы ауру шыққан ... ... ... ... Ол ... ауру ... уақытта да тиянақты түрде ... ... ... ... ауру ... сол ... ... дәрмектер қолданылады. Егер жануарлар инфекция коздырушысының
бастауымен жанаспаған ... ... ... ... ... ... қолдан жұктыру аркылы ... ... ... ... ... тиым ... қауіпсіздік
Фермаларда ветеринариялық - санитарлык мәдениеттің жоғары болуына,
санитарлық тазалық болуына, санитарлық тазалық бөлімінің ... ... ... мен ... киімдер мен залалсыздандырғыш ерітінділерімен
қамтамасыз етілуі қажет.
Фермаға, барлық мал қора- жайларына, алаңдарға, сауын орындарына, су
ішетін және мал ... ... сол ... ... ... ... ... үнемі зарарсыздандыру шараларын жүргізу қажет. Зарарсыздандыру
мақсатында 4% - дык формальдегидтің ыстық 70°С ... ... 1% - ... ... ... өте жоғары нәтиже береді.
Жұқпалы аурумен ауырған малдарды оқшаулау, індеттің таралмауына қарсы
қолданылатын шаралардың басты элементі болып ... Осы ... ... ... ... ... ... және инвазиялық ауруларға шалдыққан малдар үшін арнайы инвазиялық
бөлімдер, ... ... ... Инвазиялық бөлім
ветеринариялық емдеу мекемелерінде арнайы үйымдастырылуы қажет. Оған кіріп-
шығатын арнайы жеке ... ... ... ... ... дезинфекциялық
төсеніштер орнатылады. Бөлім жеке қол жуғышпен, ... ... ... ... арналған жабдықтармен қамтамасыз
етіледі.
Ауру малды қабылдағаннан кейін қолданылған құрал-жабдықтар 15 ... Егер мал ... ... ... байлауға қолданылған
құрал-саймандар дезинфекцияланады. Оқшауханаға кіргізер алдында, малдың
түяғы жуылып, тазаланады. Ауруға ... ... ... ... мал сабынмен жуылып, дезинфекцияланады.
Ауру малды қабылдаған ветеринар маманы қолын ... ... т.б. ... ... ... отыруы тиіс, мүмкіншілік болмаған
жағдайда дезинфекциялап отырылуы керек. Оқшаухана - ... ... ... ... ... арналған орын. Ветеринариялық заңдылықтарға
сәйкес оны малдәрігерлік емдеу ... ... ауру ... ... және құрал-сайманды, азықты қоятын
арнайы орындар болуы тиіс. Ондағы мал ... ... ... ... кәмелеттік жасқа толмаған жасөспірімдер жүмыс істеуіне тиым
салынады. Ауру малмен жұмыс істейтін санитарлар жұқпалы ... ... ... істеу ережелері жайында вет-санитарлық минимумдарымен
танысулары керек.
Оқшаухана мен ветеринариялық клиникалардың ... ... және ... сұйық қиы міндетті түрде ... ... ... сөндірілген әкпен ... ... ... тек ... ... ғана ... ... жіберілуі шарт.
Қорытынды
Қорыта келгенде, маңқа ауруының диагнозы зертханалық зерттеулердің
эпизоотологиялық, клиникалық, ... ... ... және ... тексерудің нәтижелерінің кешені негізінде
қойылады.
Маңқа ауруымен ... ... ... үш ... ... жою,ауруды тарату жолдарын, жағдайларын жою, ... ... тұра ... кабілетін көтеру.
Айтылған шаралар профилактикалық (аурудың алдын алу, сактандыру) және
лажсыз (ауру шыққан соң) ... ... ... ... ... ... ... күту, бағу
жатады. Малды күтушілердің жеке гигиенасын ... ... ... ету, ... және ... дәрі - дәрмектер бөлу т. б)
керек. Мал фермаларын қоршау, суды, ... ... ... мал ... ... ... малды әр кезде малдэрігерлік тексеруден өткізіп отыру
қажет.
Сақтандыру мақсатында малдарды клиникалық ... ... ... ... өткізіп отырады. Ауру малды уақытылы бөліп алып
емдейді. Күдіктенген ... ... ... ... тері астына вакцина
егеді). Қазіргі кезде аэрозолбдык вакцинация (әсіресе құсқа, шошқаға
кеңінен ... соны іске ... ... ... алдын алу үшін дегельмтизация жасау керек. ... ... іске ... жәнеоны жоюға малдәрігерінің, ҚР ... ... ... ... іске ... болып табылады. Оны іске
асыру жеке адам ... ... иесі ... жеке мал иесі ... міндетті
және сөзсіз іске асуға тиіс.
Жұқпалы аурудың алдын алу таратпау үшін ең ... шара ... шара ауру ... ауру ... іске ... керек. Мал
дәрігерлік устав бойынша, ферма және ауылға келген мал 30 күн ... ... Мал ... ... ... ... өтуі тиіс. Ал ауру
шыққан жагдайда ауылға, ... ... ... қажет.
Фермаға бөтен адам, (тек фермада істейтіндер ғана кіреді), көлік,
атты адам кіріп шықпауы керек. Ол жерден жем, шөп ... ... ... ... ... ... және әкетуге тиым салынады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 Қасымов, Е.И. Бірнеше түлікке ... ... ... ... ... ... оқу ... жоғары оқу орындары үшін ... ... ... 1992. ... ... Т. Ветеринариялық індеттану: оқулық жоғары оқу орындары үшін
/Т.Сайдулдин – І,2-кітап, Алматы: Санат, 1999. - 129 ... ... Н.М. ... к практическим занятиям по эпизоотологии:
учебное пособие для вузов ... Н.М.- ... ... ... ... А.А. ... дезинфекция: учебное пособие для вузов
/Поляков А.А.- ... ... 1964.- ... ... В.Н. ... ... ... учебник для вузов /В.Н
Сюрин, Н.В.Фомина – Москва: Колос, 1979.-154с.
6 Сюрин, В.Н. Диагностика ... ... ... ... / В.Н
Сюрин и др. М: Агропром, 1991.-111с.
7 Тәжібаев, А.С. Научные основы эффективной ... ... ... ... ... для вузов / А.С. Тәжібаев - ... ... Ш.Б. ... ... ... для вузов
/Мырзабекова Ш.Б – Алматы: Білім, 2004. – 134б.
9Тұтқышбай, И.А. Жануарлар патологиясы: оқу құралы жоғары оқу ... ... И.А, ... Д.Ө./ ... 176б ... ... ісін ... Ауыл шаруашылық жоғары
оқу орындары студенттеріне арналған ... ... Д.Е., ... ... Т.И. ... 2009.- ... 7. 04 – 06
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
М.Әуезов ... ... ... ... университеті
« _______________________________________»
жоғары мектебі
«_________________________________________» кафедрасы
«Бекітемін»
Кафедра меңгерушісі
_____________________
(қолы,аты – жөні)
_______________2016ж.
Курстық жұмысты қорғау
Хаттамасы №____
______________________________________________________пәні
студент_____________________________тобы_________________________
Курстық жұмыс тақырыбы _____________________________________
_________________________________________________________________
Қорғау ... ... ... жауап алынды:
1.________________________________________________________________
2.________________________________________________________________
3.________________________________________________________________
Курстық жұмысты орындау ... ... балл (60 ... ... ... (40 мүмкіндіктен)_____балл.
Сомалық баллы______
Жұмыстың бағасы____________
Курстық жұмыс жетекшісі____________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Қорғау күні__________2016ж.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Иммунитет9 бет
Ауески және лептоспироз аурулары3 бет
Биологиялық қару3 бет
Биопрепараттар. Олардың түрлеріне сипаттама4 бет
Дауыс12 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Ботулизм ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»31 бет
«бұзау аусылы ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь