Пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар

Нормативтік сілтемелер
Белгілер мен қысқартулар
Анықтамалар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1 Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
1.1Жануарлар ауруларының, оның ішінде жануарлар мен адамға ортақ аурулардың алдын алу және оларды жою ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.2 Пастереллез ауруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
1.3 Тарихи деректер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
1.4 Қоздырушысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
1.5 Індеттік ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
1.6 Өтуі мен симптомдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
1.7 Патологиялық.анатомиялық өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
1.8 Емі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
1.9 Дауалау мен күресу шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
3 Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
Тақырыптың өзектілігі. Қазіргі таңда жаңару кезеңінде жаңа саясатын іске асыру Республикамызда айтарлықтай әлеуметтік-экономикалық өзгерістер өріс алуда, олар еліміздің Аграрлық салаларында іске қосуда.
Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде болған экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін түп-тамырымен өзгеруіне әкеп соқтырады.
Орталықталындырылған жоспарлы экономика кезеңінде қалыптасқан және бұрын толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы ветеринарлық қызмет көрсетуді қалыптастыра алмады. Ол жеке кәсіпкерлік саласының дамуына кедергі болады.
Осы жағдайлар «Ветеринария туралы заңның» талқыланып, 1995 жылы қабылдануына әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық талаптарына жауап беретін алғашқы құжаттардың бірі болды. Ол елімізде ветеринарияның бір саласы жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл ветеринариялық қызмет көрсетудің нарықтық дамуына негіз болды.
Ветеринариялық жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған жұмысты негізге ала отырып, төмендегі мәліметтерге көңіл бөледі:
- мемлекеттік қадағалау, бақылау қызметінен шаруашылықтық-атқарушы қызметін бөліп ажырату жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды. Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен, ауыл округына және базарға дейінгі аумақты қамтыды. Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ортаға шығарылған, бұған өте қауіпті жұқпалы аурулармен күресу шараларын ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды жою жұмыстарын жүргізу қосылмаған.
- ветеринария саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны анықталған.
- ветеринариялық препараттарды өндіруде барлық потенциалдық өндірушілердің байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ортасы кеңейтілген.
- осы қалыптасқан өзгерістердің бәрі 1995 жылы қабылданған заңға қарама-қайшылық туғызады және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа талаптарға сай келетін «Ветеринария туралы заңды» қайта талқылап, қабылдануының себебі болды.
1 Сайдулдин Т.С. Эпизоотология микробиология негіздерімен:оқулық / Сайдулдин Т.С., Ильясов Б.К. Шымкент «Нұрдана-LTD» баспасы – 2011.-125с.
2 Абуладзе К.И. Паразитология и инвазионные болезни сельскохозяйственных животных: учебник для вузов – М, ВО Агропромиздат, 1990.-131с.
3 Кожабеков З.К.Мал аурулары: оқулық (жалпы редакциясын басқарған Кожабеков З.К.) Алматы, Қайнар, 1989.-113б.
4 Сайдулдин Т. Індеттану және жануарлардың жұқпалы аурулары: оқулық /Т.Сайдулдин Алматы, 2009.- 126б.
5 Бессарабов Б.Ф.Рецептурный справочник по болзням птиц: учебник для вузов Бессарабов Б.Ф., Байдавлетов А. Б. Украина, Сумы, 1992.- 122с.
6 Бессарабов Б.Ф. Практикум по болзням птиц: учебник для вузов/ Бессарабов Б.Ф., Мельникова И. И., Сушкова Н.К., Садчиков С.Ю. М. «Колос», 2005.- 89с.
7 Бессарабов Б.Ф. Болезни сельскохозяйственной птиц: учебник для вузов М., 2-е изд., 2004.-145с.
8Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. –Алматы, 2009.- 126б.
        
        Аннотация
«Ветеринария ісін ұйымдастыру» пәнінен «Пастереллез ... ... ... ... жазылған курстық
жұмысында кіріспе, ... ... ... ... ... ... және пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... жұмыс 30 беттен тұрады.
Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
Белгілер мен қысқартулар
Анықтамалар
Кіріспе..................................................................
...................................................8
1 Негізгі
бөлім.......................................................................
...............................10
1.1Жануарлар ауруларының, оның ішінде ... мен ... ... ... алу және ... ... ... Індеттік
ерекшеліктері...............................................................
...................15
1.6 Өтуі мен
симптомдары.................................................................
.................17
1.7 Патологиялық-анатомиялық
өзгерістер......................................................20
1.8
Емі.........................................................................
..........................................21
1.9 Дауалау мен күресу
шаралары....................................................................
.23
2 Өзіндік
зерттеу.....................................................................
.............................24
3 Техникалық қауіпсіздік
............................................................................
.......27
Қорытынды................................................................
..........................................29
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
30
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Қазіргі таңда жаңару кезеңінде жаңа ... ... ... ... ... ... өріс
алуда, олар еліміздің Аграрлық салаларында іске қосуда.
Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ... ... ... ... қызмет көрсету жүйесін түп-тамырымен өзгеруіне әкеп соқтырады.
Орталықталындырылған жоспарлы экономика кезеңінде ... және ... ... ... ... келген ветеринарлық қызмет сапалы
ветеринарлық қызмет көрсетуді қалыптастыра алмады. Ол жеке ... ... ... ... ... «Ветеринария туралы заңның» талқыланып, 1995 жылы
қабылдануына әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы ... күші бар және сол ... ... ... беретін алғашқы құжаттардың бірі болды. Ол елімізде
ветеринарияның бір саласы жеке кәсіпкерліктің ... жол ашты және ... ... ... ... дамуына негіз болды.
Ветеринариялық жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған ... ала ... ... ... ... ... ... қадағалау, бақылау қызметінен ... ... ... ... атқарылды. Нарықтық экономикасы
дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды.
Ол мемлекетегі ... ... ауыл ... және ... ... ... Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе
жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ... ... өте ... ... ... күресу шараларын
ұйымдастыру және карантин қойылатын ... ... ... ... ... ... ... жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны
анықталған.
- ветеринариялық препараттарды ... ... ... байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет
көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ... осы ... ... бәрі 1995 жылы ... ... ... туғызады және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа талаптарға
сай келетін «Ветеринария туралы ... ... ... ... болды.
- жаңа «Ветеринария туралы заңның» мақсаты - ветеринарлық-санитарлық
жағдайды ... ... ... ... ... ... өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін,
халықты адам мен ... ... ... ... ... сонымен
қатар бірінші, экономикалық орталық құру.
- мемлекеттік қадағалау қызметін ... үшін бір ... ... ... лицензиялайтын институттың құрылуы; ал
екінші жағынан ... ... ... ... ... өңдеу, сақтау жұмысымен айналысатын бүкіл ... ... ... ... және ... ауыл ... дейін инсректорлық вертикаль құрылады.
- заңның халықаралық ветеринарлық талаптарға жауап беруі, Қазақстанның
Бүкіл әлемдік сауда ... ... ... ... болады.
Пастереллезге үй және жабайы сүтқоректілер мен құстардың барлық түрлері
бейім. Онымен адам да ауырады. Тауық пен үй ... ауру ... ... ... ... індет түрінде таралғанымен де, мұндай жаппай
ауру онша жиі байқалмайды. Ет ... ... ... ... ... жұмыстың мақсаты – пастереллез ауруына ... ... ... ... ... ... оның ішінде жануарлар мен адамға ... ... алу және ... жою
25-бап. Жеке және заңды тұлғалардың жануарлар ауруларының, оның ішінде
жануарлар мен ... ... ... ... алу ... міндеттері
Жеке және заңды тұлғалар:
1) Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы
заңдармен белгіленген жануарлар ауруларының алдын ... ... ... ... ... ... ... ететін ветеринариялық
ережелерді сақтай отырып, ветеринариялық және әкімшілік-
шаруашылық іс-шараларды жүзеге асыруға;
2) ... ... ... ... қоса алғанда, жануарлардың
ветеринариялық ережелер мен нормативтерге сәйкес
ұсталуын, ... және ... ... асыруға;
3) Аумақты, мал шаруашылығы қора-жайларын, сондай-ақ
жемшөпті, жануарлардан алынатын өнімдер мен ... және ... ... ... ... мен ... ұстаған, қоршаған ортаның ... ... ... ветеринариялық қадағалау бақылайтын жүктерді
ұстауға, өндіруге, пайдалануға, дайындауға, сақтауға,
өңдеу мен өткізуге ... ... ... ... ... ... қайта жаңғырту
және пайдалануға беру кезінде, сондай-ақ ... ... ... және ... ... Ауылшаруашылық жануарларын бірдейлендіруді және оларға
ветеринариялық паспорттарды рәсімдеуді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... жануарлар, туған төлдер, олардың сойылғаны
мен сатылғаны туралы хабарлауға;
7) Ветеринариялық мамандарға олардың талап етуі ... ... мен ... егуді жүзеге асыру
үшін жануарларды беруге;
8) Бірнеше жануар кенеттен өлген, бір мезгілде ауырған
немесе ... ... ... ... мамандар келгенге дейін ауру деп күдік
келтірген жануарларды оқшаулап ұстау жөнінде ... ... ... ... ... ... ... ветеринариялық тексеру
үшін кедергісіз беруге;
10) Ветеринариялық инспекторлардың жануарлардың және адамның
денсаулығына қауіп төндіретін мемлекеттік ветеринариялық
қадағалау ... ... ... ... ... орындауға;
11) Союдың алдында ветеринариялық тексеру ... ... үшін ... және ... кейінгі
ұшалары мен мүшелеріне ветеринариялық-санитариялық
сараптама жасамай өткізуге жол бермеуге;
12) Ветеринариялық ... ... ... орындауына жәрдем көрсетуге;
13) Жаңа, жетілдірілген ветеринариялық препараттарға
жасалған ... ... ... ... мемлекеттік органмен келісуге
міндетті.
26-бап. Ветеринариялық іс-шаралар
1. Ветеринариялық іс-шаралар:
1) жануарлар мен ортақ ауруларды қоса алғанда, жануарлар ... ... мен ... ... ... алу, жануарлардың,
жануарлардан алынатын өнімдер мен ... ... ... пен ... ... ... ... ветеринария саласындағы заңдарының
талаптарына сәйкестігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... іс-шаралар;
2) Шектеу іс-шараларын немесе карантинді қоса алғанда, жануарлардың
аса қауіпті ауруларын жою және ... ... ... ... ... ... және қолайсыз пунктте жүргізілетін іс-
шаралар болып бөлінеді.
2. Ветеринариялық іс-шараларды ұйымдастыру мен жүзеге асыру тәртібін
ветеринария саласындағы ... ... ... бекітеді, жеке
және заңды тұлғалардың оны орындауы міндетті болып табылады.
27-бап. Шектеу ... және ... ... ... ... ... жануарлардың жұқпалы аурулары
пайда болған ... ... ... бас мемлекеттік
ветеринариялық инспекторының нұсқауы ... ... ... ... ... Жануарлардың шектеу іс-шаралары немесе карантин белгіленетін
жұқпалы ауруының тізбесін ... ... ... ... ... ... іс-шаралары кешені өткізілген жағдайда, шектеу іс-
шараларын немесе карантинді тоқтату туралы шешімді тиісті аумақтың
бас мемлекеттік ... ... ... ... атқарушы орган қабылдайды.
4. Тиісті аумақтардың мемлекеттік ветеринариялық инспекторларының
ұсынуы бойынша жергілікті ... ... ... ... ... ... ... ветеринария
саласындағы заңдарында көзделген жағдайларда шектеу іс-шаралары
белгіленуі мүмкін.
28-бап. Ветеринариялық ... ... ... ... ... жою және жануарлардың Қазақстан Республикасының
үкіметі бекітетін тізбеге енгізілген аса ... ... ... алдын алу кезінде пайдаланылатын, үнемі жаңартылып
отыратын ветеринариялық ... ... қоры ... ... ... ... қоры ... шеңберінде сатып алынған ветеринариялық препараттар
көлемінен жасалады. Ветеринариялық препараттардың түрлері бойынша
қордың нормативін ветеринария ... ... ... ... ... ... республикалық қорын қалыптастыру мен
пайдалану тәртібін ветеринария саласындағы ... ... ... ... нормативтер
1. Ветеринариялық нормативтер (ветеринариялық, ветеринариялық-
санитариялық немесе ... ... ... немесе
ветеринариялық-санитариялық факторды жануарлардың және ... ... ... ... ... сипаттайтын
көрсеткіштердің жол беруге болатын сандық немесе сапалық ... ... ... Қазақстан Республикасының ветеринария
саласындағы заңдарына сәйкес ... ... ... ... ... ... объективті және негізделген
монитарингін жүргізу, ветеринариялық-санитариялық қолайлы жағдайда
қол жеткізуге ... ... ... ... мен
сипатын жоспарлау, сондай-ақ жануарлар ауруларының ... ... және ... жою ... ... үшін негіз болып
табылады.
4. Ветеринариялық нормативтерді ветеринария ... ... ... ... және олар ветеринария саласындағы
қызметті жүзеге асыратын жеке және ... ... үшін ... табылады.
30-бап. Мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын жүктерді алып
қою, жою, залалсыздандыру(зарарсыздандыру) және өңдеу
1. Жануарлардың және ... ... ... ... ... ... ... мен шикізат, олардың
қауіптілік дәрежесіне қарай, ветеринария ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметі
бекіткен тәртіппен міндетті түрде алып қоюға және ... ... ... ... түрде залалсыздандырылуға және өңдеуге
тиісі.
2. ... және ... ... ерекше қауіп төндіретін
жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты міндетті
түрде алып қою және жою жүргізілетін ... аса ... ... ветеринария ... ... ... ... ... ... Республикасының
Үкіметі бекітеді.
3. Жануарлардың және адамның денсаулығына ерекше қауіп ... ... ... ... мен шикізатты,
ветеринариялық препараттарды, жемшөп пен жемшөптік қоспаларды
алып қоймай-ақ, ... ... ... және ... ... ... ... ветеринария
саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган бекітеді.
4. Жеке және ... ... ... және ... ерекше қауіп төндіретін жануарларды, жануарлардан
алынатын өнімдер мен шикізатты алып қою және жою ... ... ... ... ... ... тәртіппен өтеттіруге құқығы бар.
31-бап. Азаматтардың денсаулығын жануарлар мен адамға ортақ аурулардан
қорғау
Мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын ... ... ... ... дайындауды, сақтауды, өңдеуді, тасымалдау
мен өткізуді жүзеге асыратын азаматтардың денсаулығын жануарлар мен адамға
ортақ ... ... ... ... ... ... сақтау саласындағы басшылықты жүзеге асыратын уәкілетті орталық
атқарушы органымен келісе отырып, ... ... ... орган белгілейді.
32-бап.Ауылшаруашылық жануарларын, базарларды, мемлекеттік
ветеринариялық ... ... ... ... ... сақтау,
өңдеу және өткізу жөніндегі ұйымдарды бірдейлендіру
1. Ауылшаруашылық жануарлары ветеринария саласындағы уәкілетті
мемлекеттік орган белгілеген тәртіппен жануарлар ... мен ... ... ... ... ... бақылау мақсатымен әрбір жануарға
қадағалау жүргізуге мүмкіндік беретіндей ... ... ... жануарларды өндіру, дайындау, жануарлардан алынатын
өнімдер мен шикізатты, ветеринариялық препараттардың, жемшөп
пен жемшөптік қоспаларды сақтау, өңдеу және өткізу жөніндегі
ұйымдар ... ... ... ... ... ... ветеринаария саласындағы
заңдарының талаптарына сәйкестігін ... ... ... ... және жануарларды өндіру, дайындау, жануарлардан
алынатын өнімдер мен шикізатты, ветеринариялық препараттарды,
жемшөп пен жемшөптік қоспаларды сақтау, ... және ... ... ... тәртібін ветеринария
саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган белгілейді.
5-тарау. ветеринария саласындағы ғылыми-зерттеулер және ... ... мен ... біліктілігін арттыру жөніндегі қызметі
33-бап. Ветеринария саласындағы ғылыми-зерттеулер
1. Жануарларды пайдалану рәсімдерін, сондай-ақ ветеринария саласындағы
ғылыми-зерттеулер ... ... мен ... ... ... саласындағы ғылыми зерттеулер Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде әзірленген немесе ... ... ... пен ... ... нормативтерге сәйкестігін анықтау мақсатымен олар
байқаудан өткізілуі тиіс.
Микроорганизмдердің Қазақстан ... бар, ... ... ... жануарлар ауруларының диагностикасы кезінде алынған
штаммдарды ветеринарияда пайдаланатын ... ... ... ... сақталуы тиіс [8].
1.2Пастереллез ауруы
Пастереллез (Pasteurellosis)- жіті өткенде өлітиюдің белгілерімен, ал
жітілеу және созылмалы кезінде негізінен өкпенің ... ... мен ... ... ... ... жұқпалы ауру.
1.3 Тарихи деректер
Аурудың жұқпалы екендігін дәлелдеуге 1878ж. ... ... ... ... ... Аурудың қоздырушысын тауықтан
Е.М.Земмер (1878), Л.Пастер (1880), үй ... ... (1881), ... ... Греете (1887) бөліп алды. Аурудың атауы Пастердің
қоздырушы микробты өсіріп, әлсіретіп, онымен тауықты ... ... ... байланысты еді. Ғалымның құрметіне бұл ... ал ол ... ауру ... деп ... ... дүние жүзіне кең тараған. Әдетте оқтын-оқтын байқалып,
созылмалы түрде өтеді. ... ... ... ... ... ... ... түрінде кең жайылады [1,2].
1.4 Қоздырушысы
Қоздырушысы - Pasterella multocida – ... ірі ... ... ... ... ... кейде жұпталып, сирегірек қысқа
тізбек түрінде орналасатын бактерия.
Түрі мен мөлшері ұлпасындағы ... ... ... ... ... көгі ... ... әдісімен биполярлы (екі шеті)
боялады. Жаңа өсінділерде микробтың анық көрінетін қауашағы ...... ... бағалы микробтар. Кәдімгі қоректік
орталарда 37ºC ... ... ... жаңадан алынған өсіндерін өсіру үшін
қан сарысуы қосылған немесе етті ферменттік гидролиздеу ... ... ... ... ... ... өскен қоректік орта
түгелдей лайланып, ЕПА-да тәуелсіз түрлі шоғыр түзеді: (S), ... (R) ... (М). ... ... төмен, өзгеше қасиеті болып триптофан
қосылған сорпада индол түзуі және нитратты нитритке ... ... [ ... ... бойы ... ... тұрғыдан жіктеу орын алып
келді де, мал мен ... ... ... ... жеке түрі тудырады
деп есептелінеді. Тек 1939ж. ... пен ... ... ... бір ғана түрі бар екендігін дәлелдеп, оны дербес түр Pasterella
multocida ретінде ... Бұл ... ... тағы бір дербес
түр Pasterella Haetolytica сиырда, әсіресе қойда пастереллезге ұқсас ауру
қоздырады.
Пастереллалардың төзімділігі жоғары ... ... ... тез ... ... суда ... 2-3 апта ... ал өлекседе 4айға дейін,
мұздатылған құс етінде жыл бойы ... Тура ... күн ... бұл
микроб бірнеше минут ішінде, ал 70-90 ºC ... ... ... ... ... ... жүрген концентрациясында
бірнеше минутта өлтіреді [ 4].
1.5 Індеттік ерекшеліктері
Пастереллезге үй және ... ... мен ... ... түрлері
бейім. Онымен адам да ауырады. Тауық пен үй ... ауру ... ... ... ... ... ... таралғанымен де, мұндай жаппай
ауру онша жиі байқалмайды. Ет ... ... ... ... келеді.
Пастереллездің өлітиген түрінде жіті өтіп індет ... ... ... мен жабайы күйіс қайыратын жануарларда біздің өлкемізде Pasterella
multocida В-типі, ал Африкада Pasterella ... ... ... құста -
Pasterella multocida А-типі ... ... ... ... ретінде жітілеу және созылмалы өтетін түрін бұзауда
Pasterella ... ... және ... ... ал ... ... А және ... мен Pasterella Haetolytica қоздырады
[5].
Ауру қоздырушысының бастауы ... алып ... ... ... Алып жүру ... ... астам болуы ... тән ... – сау ... ... да ... ... көп кездесуі. Сау шаруашылықтарда ауырмаған малдың пастереллаларды
алып жүруі сырт жерден ауруды ... ... ... себеп болады. Әдетте мұндай жағдай жануарларға әртүрлі қолайсыз
факторлардың әсер етуінен кейін байқалады [ 6].
Пастереллездің індеттік ... оның бір ... орын ... ... ... ... індет ошағының қалыптасуы.
Сиыр мен қой пастереллезбен кез-келген жаста ... ... де ... ... ... болып келеді. Ең жиі ауыратын жануар – ... ... ... өлім ... 2 есе ... ... пастереллез ірі қарада әдетте індет түрінде жауынды маусымда ... ... және ... ұшырау (70-100%) арқылы байқалады. Қоңыржай
климатты аймақта пастереллез негізінен күз бен көктемде ... ... 5-50%) ... ... мал ... ... мұрыннан аққан
сора, дем алғандағы ауа, сілекей, нәжіс арқылы бөліп ... ... ... мен ... ... алуан түрлі. Берілу факторларының
ішіндегі ең ... ... ... қора-жай, ауа, жемшөп және
құрал-саймандар. Құстардың ... ... ... ... және Argas persicus ... ... ... атқарады. Олардың
денесінде пастереллалар 60 ... ... ... Аурудан сау емес
шаруашылықтарда тышқандар мен ... ... ... ... бола алады [ 7].
Індет жағдайын ескермей жануарларды жөн-жосықсыз орын ... тыс ... ... ... ... ... зарарсыздандырылмаған қасапхана қалдықтарын пайдалану
пастереллездің таралуына ықпал етеді [ ... ... ... ... және өлім ... қоздырушы
микробтың уыттылығы, табындағы малдардың иммундік жағдайы және күтімі,
қосалқы инфекциялардың болуы және ... ... ... ... ... ... Табиғи жағдайда пастереллалар жануар денесіне тыныс және ас
қорыту жодары арқылы, ал ерекше бір жағдайда ғана ... тері ... ... ... ... ... сөлмен қанға өтеді де, септицемияның
әсерінен көп жағдайда жануар 12-36 ... ... ... Дерттің өрбіп
денеге жайылуына пастереллалардың ... ... ... улы ... ... ... және оның ... капиллярлардың
жаппай зақымдануы жағдай жасайды. Бұлардың нәтижесінде тері асты және
бұлшықеттер ... шел ... ... ... ... ... пайда болады. Қоздырушы неғұрлым уытты болса, соғұрлым
тез өлітиеді.
Ауруға төзімді ... ... ... пастереллалар енгенде
өлітимейді. Қоздырушы кейбір ... ... ... ... орын ... ... ... созылмалы өтеді. Пневмония крупозды немесе серозды-
катарлы болады. Ауру өте жіті өткенде пневмония өрбіп ... де, ... ... мен ... ... Өтуі және ... ... ұзақтығы бірнеше сағаттан 2-3 аптаға дейін.
Жануарлардың әр түрінде пастереллез аса ... ... ... ... және
созылмалы өтеді.
Сиыр мен буйволда пастереллездің аса жіті түрі ... ... ... 41-42ºC ... ... өлітиюдің белгілері байқалады. ... ... ... ... жетімсіздігінен, өкпенің домбығуы мен қан
аралас іш өтуден жануар бірнеше сағат ішінде өліп ... ... ... ... ... өліп ... ... [ 2,3].
Пастереллез жіті өткенде мал күйзеліп, селқостанып, ыстығы 40ºC-қа
жетеді, не одан да ... ... ... ... ... ... сүті ... Аурудың бас кезінде ішек пен қарынның қозғалысы,
тезек тастауы баяулайды. Кейіннен ... ... ... мен ... ... ... ... қан ағып, көзі қанталап, ... ... ... қан болады. Жануарларда өлітиюдің ... мен ... ... ... байқалып, 1-2 тәуліктің ішінде
өліп кетеді.
Ауру ұзаққа ... ... ... ... ... қатар орны
шектелген өзгерістер де байқалады. Олардың клиникалық белгілері ... ... ... және ... ... ... домбыққан түрінде төменгі жақтарының арасында, әукесінде, төсінде,
бауыр ... тері асты ... тез ... ... ... ... ... сықырламайтын домбығу болады. Тілі мен ... ... ... қиындайды, шұбатылып сілекей ағады, көзге
көрінетін ... ... ... ... тұрады [1,7].
Кейбір жануарлардың делебесі қозады ... ... ... ... түрі ... ... ... пневмония
кездеседі, жануар күйзеліп, қимылдап қалады, таз ... ... ... ... байқалады, ауырсынып құрғақ жөтеледі, танауынан
көбік аралас сорға ағады. Аурудың соңғы кезінде нәжісіне қан ... ... де, көп ... 5-8 күн арасында өліп қалады.
Ішектегі түрі кезінде негізгі симптомдары ішектердің ... ... да, ... ... онша біліне қоймайды. Аппетит
сақталмағанмен жануар тез арықтап, қаны азайып, күйзеліске ұшырайды.
Қойдың пастереллезі жіті өткенде бұл ауруға тән ... ... ... ... ... ... ... мен жалпы күйзеліске
ұшырауымен қатар ... тұла ... тері ... шелі ... пневмония өрбиді. Мал әдетте 2-5күн ішінде өліп қалады. ... және ... ... баяу ... ... ... ... артрит байқалады, мал тез арықтайды. ... ... ... ... ... жиі ... да, мастит сирек
кездеседі.
Шошқа пастереллез аса жіті және жіті ... ... ... 41ºC-қа
дейін және одан да жоғары көтеріліп, тынысы тарылып, фарингит, жүрек
қызметінің кемістігі ... ... иек асты мен ... тері асты ... тері асты шелі ... Жануар тыныс ала алмай 1-2 тәулік ішінде
өледі. Ұзағырақ өткен фибринді ... ... ... ... ... Ауру 5-8 ... созылып, өліммен тынады. Пастереллез созылмалы
өткенде пневмонияның белгілері байқалып, жануар әлсіреп, күрт ... ... ... ... ... ... ... пастереллездің аса жиі өтуі індеттің бастапқы шағында кездеседі.
Құс кенеттен жалпы етіп құлап, ... ... рет ... да, ... ... өліп кетеді. Ауру көп жағдайда жіті өтеді де, құс селқостанып,
қанатын салбыратып ... ... ... қанатының астына тыға береді немесе арқасында
қарай кегжиді. Денесінің ыстығы 44ºC немесе одан да ... ... ... ... ... ... ... сілекей ағады.
Соңын ала қатты, кейде қан ... іші ... ... мен сырғасы көкшіл
тартады. Тынысы тарылып, демі сырыл аралас шығады. Құс құрыстанған немесе
дел-сал ... ... ... ... және ... өткенде құстың
біртіндеп қаны азайып, арықтайды, буындары шорланып, бара-бара ... ... ... күйі ... де, ... жағдай "сырға ауруы"
деп аталады. Созылмалы пастереллез кейде тек қана ринит, синусит ретінде,
көзі мен тұмсығында ... ... ... арқылы байқалады [ 2,6].
Үй қоянында пастереллездің жіті түрі ыстығы ... ... ... ... ... ... зақымдану белгілері
(тұмауратып, түшкіруі) арқылы білінеді. Кейде іші өтеді. Жануар әлсіреп, 1-
2 күн ... ... Ұзақ ... ауру ... ... ... түрде
ринит, конъюктивит ретінде байқалып, кейде іші ... ...... тері асты шелінің абсцессасы байқалады [ 2,4].
Терісі бағалы аңдар (бұлғын, ... ... ... ауру жіті ... ... ... шектеліп, телтіректеп зорға жүреді. Ыстығы 42ºC
және одан ... ... ... ... қара ... геморрагиялық
гасторэнтериттің белгілері байқалады. Күзеннің бас жағының тері асты ... ... аяғы ... Ауру 12 ... 2-3 ... ... Патологиялық-анатомиялық өзгерістер
Патанатомиялық өзгерістер аурудың ұзақтығы мен клиникалық түріне
байланысты болады. Аса жіті және жіті ... ... ... ... кілегейлі және сірлі қабықтарында геморрагиялық диатезге тән
жаппай қанталаған өзгерістер кездеседі. Бауыр мен бүйректер өз ... көк ... ... ... Сөл ... ісініп, қара қошқыл түсті
болады. Тері асты шелінде, әсіресе аурудың домбыққан түрінде, денесінің әр
жерінде ... ... ... ... онда крупозды пневмонияның бастапқы кезеңіне сәйкес
өзгерістер кездеседі. Ішектегі түрі кезінде қарын мен ... ... ... ... байқалады.
Пастереллез жітіден төмен және созылмалы өткенде ... ... ... ... және қаны ... ... ... Көкірек және
құрсақ қуыстарының сірі қабықтарында тығыз фибринді жалқақ жабысып жүруі
мүмкін. ... ... сөл ... ... қанталап тұрады.
Өкпеде қызыл және сұр ... ... сай ... ... кейбір
телімдері өліеттене бастайды, ал асқынған ... ... ... Көк ... ... ... мен ... өте ұсақ өліеттенген
телімдер кездеседі. ... ... ... ... ... тақылеттес келеді де, негізінен аурудың өту ерекшеліктеріне
байланысты болады [ 1,5].
Балау. Пастереллезді індеттанулық ... ... ... өзгерістер негізінде, міндетті түрде бактериологиялық
тексеру жүргізіп ... ... ... ... өлексесінен
өлгенінен 3-5 сағаттан ... көк ... ... ... өзгеріске ұшыраған өкпенің телімін сөл түйіндерімен қоса және
жілігін жібереді. Ұсақ жануардың өлексесін тұтастай ... ... ... ... 40% ... ... ... пастерелланың ақ тышқан үшін зардапты таза өсінін алуға ... ... ... Сақа ірі ... ... мен ... ... ал төлде – стафилококкты және стрептококкты инфекциялардан,
сальмонеллезден, колибактериоздан, вирустық пневмоэнтериттерден (парагрип-
3, вирустық ... ... ... Қойда топалаңнан, пироплазмоздан,
секіртпе мен жыбырлақтан ... ... ... ... ... ... ал тауықта Ньюкасл ауруынан, ... ... ... ажырату қажет [ 3,5].
Аталған және басқа да ... ... ... үшін ... ... ... оның ішінде зертханалық тексеру шешуші рөл
атқарады.
1.8 Емі
Ауырған жануарды бөліп алып, жылы, ... ... ... жұмсақ
төсеніш төсеп, құнарлы жемшөппен қоректендіреді. Микробтарға қарсы ем
ретінде антибиотиктер мен ... ... ... гипериммунды қан сарысуы ауру жедел өткен жағдайда,
уақыт өткізбей, алғашқы белгілері біліне бастаған ... ... ... ғана ... нәтиже береді. Малдың күй-жағдайын
ескеріп емнің ... ... ... ... ... ... ... Пастереллезбен ауырып жазылған жануарларда 6-12айға иммунитет
қалыптасады [2,7 ].
Бұл аурудың алдын алу үшін бұрынғы Кеңестер Одағында бірнеше ... ... ... ... қой және ... ... қарсы
преципитацияланған, формолвакцина (авторы Н.М.Никифорова), сиыр ... ... ... ... F3 институтының гидроокись
алюминилі қоймалжың вакцинасы (авторы М.К.Ганиев), ... ... және ... ... ... ... ... бөктірілген (эмульгированный) сиыр, буйвол және
қойдың пастереллезіне қарсы вакцина (Н.М.Никифорова, А.В.Лукьянченко),
бөктірілген шошқаның ... ... ... (Н.М.Никифорова,
А.В.Лукьянченко) немесе қауіп төнген ймақта ... ... және ... вакциналармен жануарларды екі рет егеді.
Әлуетті иммунитет екінші рет еккен соң 7-10 күн өткенде қалыптасып, 6 ... ... ... ... бір рет ... иммунитеттің
мерзімі жылдан астам [ 1,2].
Құс ... ... ... үшін ... (Пастердің)
вирулентсіз және Ресейлік вируленттілігі төмен Краснодарлық К және ... ... ... тірі ... ... қатар өлтірілген,
бөктірілген вакциналар қолданады. Тірі вакциналармен ... және ... ауру ... және ... төнген шаруашылықтарда егеді. Егер алдында
барлық ауырған немесе дүдәмал құстарды мұқият бөліп алып, аластайды.
Вакциналарды аурудың алдын алу үшін ... ... ... сау
Егілген құста иммунитет 5-ші күні қалыптасып, 4-6айға дейін сақталады.
Майлы вакцинаны ... ... ... және ... сау ... және ауру ... кезде қолданады. Вакцина еккеннен кейін
барлық құстарға жеммен 3-4 күн бойы ... ... ... ... 8-ші күнге қарай қалыптасып, тауық тұқымдастарында 6 айға
дейін, суда жүзетін ... 7 айға ... ... ... ... ... ... қолданбай-ақ егуге болады.
Сальмонеллез, пастереллез және стрептококкоз ауруларына ... ... үшін ... ... қой және ... ... ... қан сарысуы бар. Оны дауалық мақсатта ересек жануарларға
тасымалдау ... ал жас ... мал ... ... алғашқы
күндерінде жібереді.
1.9 Дауалау және күресу шаралары
Пастереллезді болдырмау үшін сау ... ауру ... мал және ... алып ... ... т.б. арқылы әкелуге жол
бермеу керек. Әсіресе ... ... ... ... ... ерекше көңіл бөлінеді. Егер ... ... ... ... жыл ішінде барлық малдарды оған қарсы ... ... мал басы ... ... ғана толықтырылуға тиіс.
Жануарлар мен құстардың қай түрінде болмасын пастереллез байқала қалған
жағдайда шаруашылыққа ... ... ... Шошқа, сиыр, қойды
түгелдей клиникалық тексеруден өткізіп, аурулары мен ... ... ал ... ... Ауру мал ... ... әрбір сәттен кейін
қораға дезинфекция жүргізіледі. Кейін мұндай ағымдары тежеу дезинфекция әр
10 күн сайын шектеу ... ... ... [ ... ... ... жіберіледі немесе өртеледі. Шаруашылықтан
шектеуді ең ... ауру ... ... ... ... ... соң 14 ... қорытынды дезинфекция жасап барып алады.
Құстың пастереллезі байқалған жағдайда барлық аурулары мен ... ... ... ауру ... қорадағы барлық құсты сою тиімді ... ... ... ... ... формальдегидтің буымен
дезинфекциялайды. Ауру жұғу қаупі төнген құстарды оқшаулап, егеді. Ауру кең
тараған кезде құстарды егер ... ... ... ... сау ... мен сульфаниламидтер береді. Барлық пастереллезге шалдыққан
құстарды сойғаннан соң, ферманың бүкіл территориясын ... ... және ... ... ... ... нәтижесінде
бактериологиялық тексеру жүргізіліп барып, шектеу алынады.
Пастереллез шыққан қоян фермасында қатаң шектеу шаралары ... ... ... ... мен ... дезинфекциялайды. Барлық сау
қояндарға бұлшық етіне бір рет террамицин (1кг ... 20мг) ... ... 8-10 ... аралатып биомицин береді де, 7 күн өткен соң 45 ... ... қоян ... ... ... ... ... шектеуді 14 күн өткен соң алады.
Аң өсіретін ... ... ... ... ... болуын ерекше бақылауға алып, тек қана пісірілген азық ... және ... ... ... мен ... қан ... Күзен мен саз күзен ауруға шалдыққан жағдайда алдын ... ... ... майлы вакциналар егіледі [5,6].
2 Өзіндік зерттеу
Мен өзімнің ... ... ... ... ... ветеринариялық-
санитариялық іс-шараларын зерттедім.
Пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралары
Пастереллезді болдырмау үшін сау ... ауру ... ... және ... алып жүрушілер, жемшөп т.б. арқылы әкелуге жол бермеу
керек. Әсіресе малды бағып ... ... ... ... ... ... Егер фермада бұрын пастереллез байқалған
болса, жыл ішінде барлық малдарды оған қарсы егеді. ... ... басы ... ... ғана толықтырылуға тиіс.
Жануарлар мен құстардың қай түрінде болмасын пастереллез байқала қалған
жағдайда шаруашылыққа ... ... ... ... ... қойды
түгелдей клиникалық тексеруден өткізіп, аурулары мен дүдамалдарын оқшаулап,
емдейді, ал қалғандарын егеді. Ауру мал бөлініп алынған әрбір ... ... ... ... ... ... ағымдары тежеу дезинфекция әр
10 күн ... ... ... ... ... өлекселері утилге жіберіледі немесе өртеледі. Шаруашылықтан
шектеуді ең ... ауру ... ... барлық малды еккен соң 14 ... ... ... ... ... ... пастереллезі байқалған жағдайда барлық аурулары мен дүдамалдары
сойылады. Кейде тіпті ауру шыққан қорадағы барлық құсты сою ... ... ... ... өртейді. Жұмыртқаны формальдегидтің буымен
дезинфекциялайды. Ауру жұғу ... ... ... оқшаулап, егеді. Ауру кең
тараған кезде құстарды егер алдында шұғыл дауалау ... сау ... мен ... ... ... ... ... сойғаннан соң, ферманың бүкіл территориясын тазалап, ... және ... ... ... дезинфекцияның нәтижесінде
бактериологиялық тексеру жүргізіліп барып, шектеу алынады.
Пастереллез шыққан қоян фермасында қатаң ... ... ... ... ... ... мен қораны дезинфекциялайды. Барлық сау
қояндарға бұлшық етіне бір рет террамицин (1кг массасына 20мг) немесе ... 8-10 ... ... ... береді де, 7 күн өткен соң 45 күннен
асқан қояндарға қоян пастереллезіне ... ... ... ... ... 14 күн ... соң ... өсіретін шаруашылықтарда пастереллез байқалған жағдайда азығының
құнарлы болуын ерекше ... ... тек қана ... азық ... және ... ... ... мен арнайы қан ... ... мен саз ... ... шалдыққан жағдайда алдын ала
немесе лажсыз жағдайда майлы ... ... ... ... ... аурулардың шығуына және олардың таралуына
жол бермеуге бағытталады. Жұқпалы ... ... үшін ... ... ... іске асырылады, ал ауру шыға қалған күнді оны жою ... ... ... ... ... ... ... шаралары
және сауықтыру шаралары болып екі салаға бөлінеді. Бұлардың қай-қайсысы
болмасын бірнеше ... ... ... ... Бұл ... ... шаралар індет бұғауының барлық буындарына қарсы бағытталуы керек,
сондықтан да олар ... ... ... ... ... тетігіне және ауруға бейім жануарларға қатысты
жүргізілулері керек.
Індетке қарсы ... ... және ... ... екі ... ... Жалпы
шаралар кезкелген жұқпалы ауруға бағытталған ортақ сипаты ... да, ... және ... ... ... шаралар нақтылы бір жұқпалы ауруға қарсы бағытталады да, оған ... ... және ... ... ... қарсы шаралардың іске асыру негіздері. Індетке қарсы шаралардың
басты бір ...... ... ... ... Бұл ... ... індеттенудің барлық қозғаушы күштеріне қатысты
біртұтас ұйымдастыру— ... ... және ... ретінде жүргізілуінен туындайды.
Екінші бір негіз — індетке қарсы шаралардың белгілі бір жүйемен жоспарлы
түрде жүргізілуі. Әрбір шаруашылық пен ... бір ... ... ... ... және ... ... жоспары болуы керек.
Бұл жоспар еңбек және қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуге тиіс.
Індетке қарсы шаралардың үшінші ...... ... ... Бұл
шаралар мемлекет тарапынан белгіленеді де, мемлекеттік ... іске ... ... ... шыға қалғанда карантин немесе
шектеу қою ... алу ... ... ... ... ... ... Індетке қарсы шаралардың дұрыс іске асуына әкімшілік
органдары (милиция) көмек көрсетіп, бақылау жасайды.
Төртіншіден, індетке ... ... ... ... жұғатын аурулардан
сақтандыруға бағытталады. Сондықтан жануарлардың жұқпалы ... ... ... ... ... ... керек, Адам
мен малға ортақ жұқпалы ауруларға қарсы шараларды жоспарлау, оларды жүзеге
асыру ... ... ... ... ... бейім жануарларға қатысты шаралар. Індетке қарсы шаралардың
маңызды бір бөлігі - ауруға бейім ... ... ... ... ... ... төзімділігін арттыруға және оларды ауру жұғу
каупінен корғауға бағытталған. Аурудын ... ... ... ... инфекция
коздырушысының берілу тетігіне қарсы шаралар ретінде қарастырылатындықтан
бұл жерде жануарлардың ауруға төзімділігін арттыру жайы сөз болады.
Жануарлардың ... ... ... - ... жүргізілетін
барлық шаруашылыққа қатысты іс-әрекеттердің ең өзекті ... ... ету үшін кең ... ... селекциялык-
зоотехникалық, ветеринариялық-санитарлық шараларды іске асыру керек. Өнімді
көп беретін малды өсірумен қабат, ... ... ... ... да көңіл
бөлу қажет. Бұл қасиеттердің малдың тұқым тегіне ғана емес, оның күтіміне
де байланысты ... ... ... ... ... мен ... малды азықтандыру және суару, пайдалану санитарлық-зоогигиеналық
талаптарға сай жүргізулері керек. Жануарлардың ауруға төзімділігіне әртүрлі
стресс ... кері әсер ... ... ... жем-шөп және су,
олардың құрамында болатын ... ... ... ... ... ... қысымы, газдық құрамы және шаң - тозаң
жатады. Қорада немесе торларда ... аса ... ... жұмысына ... шулы ... ... тасымалдау оларға зиянды әсер етеді. Сондықтан да жыл мезгілі
ауыскан шақта, ... ... ... ... немесе
керісінше қыстамаға ... ... ... ... - ... ... жайсыз ... ... ... ... ... ... қажет.
Ауа райының кұбылмалы шақтарында: қарлы жауын, боран, ... ... ... жылымық кезінде, малдың күтіміне ерекше ... ... ... ... азықтандыру рационына, бос жіберілуіне
/моцион/ ... ... - ... ... ауруға төзімділігін
қамтамасыз ететін ең маңызды алғы шартгар.
Жұкпалы ауру шыққан ... ... ... ... Ол шарттар ауру болмаған уақытта да тиянакты түрде іске
асырылып отыруы ... ... ауру ... сол ... ... дәрмектер қолданылады. Егер ... ... ... ... ... ... арқылы белсенді
иммудеу жүргізіледі. Қазіргі уақытта қолдан ... ... ... ... қоздырып, иммунитетті қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... ... тез арада ауру шығып кету каупі туса, онда
иммуноглобулиндік ... ... ... иммундеу әдісін қатар
қолдану, яғни симультанды иммундеу, жақсы нәтиже береді. ... ... соң ... ... ... ... да, ол әлсірей бастаған кезде белсенді иммунитет күшіне
енеді.
Есте ... бір жай, аса ... ... ... иммундеусіз -
ак, белсенді иммундеу әдісін жеке қолдану дұрыс. Өйткені енжар иммунитеттің
әсерінен белсенді иммунитеттің күші ... ... ... ... және өндірістік-санитариялық шаралар жиынтығы
құсшыларды аурулардан сақтауды, еңбек өнімділігін жоғарылатуды және жоғары
сапалы өнім ... ... етуі ... ... ... қорғау ережелерімен танысуы үшін әкімшілік оларға
алғашқы, жұмыс ... ... ... ... ... нұсқаумен барлық жұмысқа жаңадан келген адамдар (міндеті ... ... ... Оның ... ... ... ... еңбек
қорғау ережелері және кәсіпорынның ішкі тәртібімен таныстыру.
Жұмыс орнындағы нұсқауды топ жетекшісі жүргізеді. Бұл ... ... ... ... ... ... болып табылалы. Құспен
тікелей жұмыс істейтін адамдарды жеке бастың гигиенасымен таныстырады.
Кезеңді ... құс ... ... үшін 6 айда бір рет
жүргізіледі. Жазатайым жағдай ... ... ... ... ... барлық құсшылар қатысады.
Құс шаруашылығында еңбек шарты қора-жай ауасының зиянды газдармен, шаң-
тозаңмен және ... ... ... тез ... және ... ... байланысты болады. Соған байланысты құс
шаруашылығындағы жұмысшылар көп жағдайда мамандық ауруына ... ... ... ... ... ... ... жұмыстар.
Шаруашылықтарды механикаландыру және автоматтандыру, азықты дайындау және
тарату, суару, қиын жинау сияқты жұмыстар ... ... ... еді. ... де, ... ... да ... қолайсыз
факторлар сақталады, мысалы: ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... ауаның бактериялармен ластануы, бұлардың барлығы құс
шаруашылығындағы ... ... ... ... тигізеді.
Сондықтан да құс қора-жайларында оптимальді микроклиматты сақтау қызмет
көрсетушілерді аурудан сақтаудың маңызды факторы болып ... ... ... ... және ... ... етіледі. Арнайы киім — бұл жұмысшыларды физикалық, химиялық және
биологиялық факторлардың әсерінен қорғайтын құрал. ... ... ... алжапқыш, қолғап, етік резеңке, шұлықтар жатады.
Химиялық дезинфектанттардың зиянды әсерінен қорғану үшін ... ... ... етік және ... ... киім - бұл ет және ет ... ... жұмысшылар киімі
арқылы микробпен ластану мүмкіндігінің алдын ... ... ... ... ақ, ... ... тігілген халат, калпақ, орамал
жатады.
Ауру құспен, өлексемен, қимен жанасу ... ... ... аурулардың жұғу қаупі ... Аса ... ... ... ... ... ... құтырық, және т.б.
аурулар жатады. Мұндай аурулар кезінде сақтық шаралар ... ... ... ... ... ауру құсты емдеу жатады, сонымен
қатар қызмет ... де ... ... ... ... ... ... 18-ге толмағаңдар, жүкті және бала емізетін әйелдер
жіберілмейді. Қызмет көрсетушілерге ... ... ... ... ... құс ... ... жеуге және ауру құстан алынған шикі етті
жеуге тыйым ... ... оқыс ... құс ... адам денесіне жарақат
түсіруі мүмкін. Құстың шұқып жіберуі, сүзіп немесе ... алуы ... ... ... алу үшін ... ... күтудің қауіпсіздік
ережелерін жаттауы керек.
Қызмет көрсетушілер толық медициналық ... ... соң ғана ... ... 3 айда 1 рет, ... тексеруден өтеді және
6 айда 1 рет туберкулезге тексеріледі.
Дезинфекциялық жұмыстарға ... ... ... және құсшылар қатысады, олар ... ... ... ... ... және ... ережелерін білуі
керек.
Улы химикаттармен жұмыс жасаған соң, киімді шешіп тазалау керек және
қолды сабындап жылы сумен ... ... ... арнайы киімдерді
үйде сақтауға болмайды.
Құс шаруашылығындағы жұмысшылардың барлығында санитариялық инспекция
бекіткен санитариялық кітапшалары болады. Санитариялық ... ... ... ... ... ... ... ауырса,
ол туралы мәліметтер, профилактикалық егулер туралы ... ... ... мен ... өз ... шешіп, киім
ілгіште қалдырады да, ... ... ... ... киіп ... ... ... Ірі шаруашылықтарда осындай тәртіпке ... ... ... соң ... мен мамандар душқа түсіп, арнайы
киімдерді өткізіп, өз киімдерін киіп, өндірістік ... ... ... киімдерді үйге алып кетуге немесе сол ... ... ... ... ... ... шаруашылығы жұмысшыларын мамандық ауруына шалдығудан сақтау үшін
кешенді шаралар жүргізіледі: құс ... ... ... ... ... ... газды құрамы, жарықтандыру), тиімді
желдеткіш және канализация орнату, жүйелі түрде канализация, дезинсекция,
дератизация жүргізу, ауру ... ... және ... ... және ... ... барлығын түйіндеп, қорытындылай ... - жіті ... ... ... ал жітілеу ... ... ... өкпенің қабынуымен ерекшеленетін сүтқоректілер
мен құстардың көптеген түрлері ұшырайтын жұқпалы ... ... үшін сау ... ауру ... мал және ... алып ... ... т.б. арқылы әкелуге жол
бермеу керек. Әсіресе малды бағып күтудегі ... ... ... ... бөлінеді. Егер фермада бұрын
пастереллез байқалған ... жыл ... ... малдарды оған қарсы егеді.
Мұндай шаруашылықтың мал басы ... ... ғана ... тиіс.
Жануарлар мен құстардың қай түрінде болмасын пастереллез байқала қалған
жағдайда ... ... ... енгізеді. Шошқа, сиыр, қойды
түгелдей клиникалық тексеруден өткізіп, аурулары мен дүдамалдарын оқшаулап,
емдейді, ал ... ... Ауру мал ... ... ... ... ... дезинфекция жүргізіледі. Кейін мұндай ағымдары тежеу дезинфекция әр
10 күн сайын ... ... ... ... ... утилге жіберіледі немесе өртеледі. ... ең ... ауру ... ... ... малды еккен соң 14 ... ... ... жасап барып алады.
Құстың пастереллезі байқалған жағдайда барлық аурулары мен дүдамалдары
сойылады. ... ... ауру ... ... ... ... сою тиімді шара
болып есептеледі. Өлекселерді өртейді. Жұмыртқаны формальдегидтің ... Ауру жұғу ... ... ... ... ... Ауру кең
тараған кезде құстарды егер алдында шұғыл дауалау мақсатымен сау ... мен ... ... Барлық пастереллезге шалдыққан
құстарды сойғаннан соң, ферманың бүкіл территориясын ... ... және ... жасай, қорытынды дезинфекцияның нәтижесінде
бактериологиялық тексеру жүргізіліп барып, ... ... ... ... ... Т.С. ... микробиология негіздерімен:оқулық /
Сайдулдин Т.С., Ильясов Б.К. Шымкент «Нұрдана-LTD» баспасы – 2011.-125с.
2 Абуладзе К.И. Паразитология и ... ... ... ... для ... – М, ВО ... 1990.-131с.
3 Кожабеков З.К.Мал аурулары: оқулық (жалпы редакциясын басқарған
Кожабеков З.К.) Алматы, Қайнар, 1989.-113б.
4 ... Т. ... және ... жұқпалы аурулары: оқулық
/Т.Сайдулдин Алматы, 2009.- 126б.
5 Бессарабов Б.Ф.Рецептурный справочник по болзням птиц: учебник ... ... Б.Ф., ... А. Б. ... ... 1992.- ... ... Б.Ф. Практикум по болзням птиц: учебник для вузов/
Бессарабов Б.Ф., Мельникова И. И., ... Н.К., ... С.Ю. М. ... ... ... Б.Ф. ... сельскохозяйственной птиц: учебник для вузов
М., 2-е изд., 2004.-145с.
8Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары
оқу орындары ... ... ... ... Д.Е., ... ... Т.И. –Алматы, 2009.- 126б.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
Пастереллез27 бет
Пастереллёз3 бет
Пастереллез ауруы14 бет
Пастереллез кезіндег ібиопрепараттар4 бет
Пастереллез кезіндегі биопрепараттар4 бет
Пастереллез кезіндегі биопрепараттар жайлы4 бет
Адыраспан4 бет
Ауески ауруының сипаттамасы, диагностикасы, алдын алуы8 бет
Витаминдер(дәрумендер)6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь