Псороптоз ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар

Нормативтік сілтемелер
Анықтамалар
Белгілер мен қысқартулар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.1Ветеринарияны қаржыландыру және ветеринария туралы заңдарды бұзғаны үшін жауаптылық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.2Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Ветеринариялық Департамент туралы ереже ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.3Псороптоз ауруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
1.3.1Псороптоз ауруының қоздырғышының биологиясы, өсіп . өнуі, морфологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
1.3.2 Псороптоз ауруының эпизоотологиялық деректері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
1.3.3 Псороптоз ауруының патогенезі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
1.3.4 Псороптоз ауруының клиникалық белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
1.3.5 Псороптоз ауруын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
1.3.6 Псороптоз ауруының емі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
2Өзіндік зерттеу ... 26
3Техникалық қауіпсіздік ... 28
Қорытынды ... 29
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Тақырыптың өзектілігі. Қазіргі таңда жаңару кезеңінде жаңа саясатын іске асыру Республикамызда айтарлықтай әлеуметтік – экономикалық өзгерістер өріс алуда, олар әсіресе еліміздің Аграрлық салаларында іске қосуда.
Егеменді елімізде ел шаруашылығының маңызды міндеттерінің бірі – ауыл, ел тұрғындарын мал шаруашылығы өнімдерімен экологиялық таза түрінде қамтамасыз ету болып табылады. Әрине бұл мақсатта жұқпалы, жұқпалы емес және паразитарлық аурулардан тазалығы негізгі мәселелелердің бірі.
Осыған орай Егеменді елімізде жүргізіліп жатқан Ветеринариялық қызметтің мақсаты, әр түрлі аудан, облыс шаруа қожалықтары, ұжым шаралардың ветеринариялық іс шаралардың сапалы, уақтылы жүргізіп, төрт түлік малдарды жұқпалы, жұқпалы емес және паразитарлық аурулардан тазарту, сондай – ақ адам мен малға қауіпті індеттерден сақтану, мал – құс ауруларын азайту, өлім – жітімге жол бермей, түрлі шаруашылықтарға келтіретін зиянды барынша қысқарту болып саналады.
Мемлекетіміздің мал шаруашылығын, оның ішінде – мал, құс және басқа жануарлардан өнім алуды дамыта отырып, елімізде қажетті азық, өндіріске керекті шикізаттар алу үшін жануарларды тиімді пайдалану бүгінгі күннің өзекті мәселесі.
Нарықтық экономикаға көшуге байланысты халқымыз ежелден малмен айналысқандықтан осы саланы одан әрі өркендету үшін, мал басын шоғырландырудың, қора – жай күтімдерінің, оның зоогигиеналық – санитарлық, жағдайларын, сапалы азықтандыру және жануарлардың зоологиялық ерекшеліктерін де ескергеніміз жөн.
Қазақстанда мал шаруашылығы ертеден дамыған. Көшпенділер тіршілігі төрт түлік мал өсіріп, солардың өнімімен күн көруге негізделгендіктен, ғасырлар бойы бай тәжірибе жинақталып, ұрпақтан – ұрпаққа беріліп келе жатыр. Бүгінгі күнгі мал шаруашылығы мамандарын дайындауда, осы құнды атамұрамызды аяқ асты қылмай, жоғалтпай, қастерлеп, заман талабы мен дүниежүзілік нарық заңдылығына сәйкестендіре дамытуымыз қажет.
Псороптоз ауруының әсерінен шығатын экономикалық шығыны өте көп. Малдың қоңдылығының төмен түсуі, жүннің түсуі. Мәселен 1 қой 3,6 – 4кг жүн берсе, оны пайызбен есептесек яғни 4кг – 100% – 70%, демек 2,8г жүн жоғалтады.
Қазақстанда ауыл шаруашылық малдарының инвазиялық аурулардың, қан паразитарлық ауруларының келтіретін экономикалық зияны өте көп. Мәселен, Psoroptidae тұқымдасына жататын қотыр кенелері тұрақты паразиттер қатарына жатады, себебі олардың мекені және өсіп – өну ортасы тек жануарлар денесі ғана, қоршаған ортада олар тіршілігін аз – ақ уақыт сақтайды [1,3].
Курстық жұмыстың мақсаты – псороптоз ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шараларын жүргізуді үйрену.
1 Белов, С.М. Справочник по качеству продуктов животноводства: учебное
пособие для вузов / С.М.Белов, А.Г.Мысин - Москва: 1986. -127с.
2Горегляд, Х.С. Ветеринарно-санитарная экспертиза с основами технологии, переработки продуктов животноводства: учебник для вузов / Х.С. Горегляд –Москва: 1981.-176с.
3Житенко В.И. Справочник по ветеринарно - санитарной экспертизе: учебное пособие для вузов / В.И. Житенко - Москва: 2001.- 189с.
4Колоболотский, П.В. Биохимические методы исследования в лабораториях мясоконтрольной станции: учебник для вузов / П.В. Колоболотский - Москва, 1965.-157с.
5Шуклин, Н.Ф. Ветеринарно - санитарная экспертиза стандартизация и сертификация продуктов: учебник для вузов / Н.Ф.Шуклин, С.Кырыкбайулы -Алматы: 2003, 1-2 том - 215, 126 с.
6Макаров, В.А. Практикум по ветеринарно-санитарной экспертизе: учебник для вузов / В.А. Макаров - М: 1987.-154с.
7Телеуғали, Т.М. Малдәрігерлік санитариялық сараптау және мал шаруашылығы өнімдері технологиясы мен стандарттау негіздері: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Т.М.Телеуғали, С. Қырықбайұлы – Алматы: 1998.-185б.
8Сабаншиев, М.С. Паразитология және жануарлардың инвазиялық аурулары: оқулық жоғары оқу орындары үшін / М.С.Сабаншиев, Т.Т. Сүлейменов - Алматы: 2003. - 164б.
9 Малмақов, Н.И. Қой өсіруші фермердің шағын анықтамалығы: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін / Н.И.Малмақов - Алматы: 2002. – 191б.
10Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. –Алматы, 2009.- 126б.
        
        Аннотация
«Ветеринария ісін ұйымдастыру» пәнінен жазылған «Псороптоз ... ... ... атты ... ... ... тұрады.
Курстық жұмыс кіріспе, негізгі бөлім, өзіндік зерттеу, техника
қауіпсіздігі, қорытынды және пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... мен ... ... және ... туралы заңдарды бұзғаны үшін
жауаптылық..................................................................
......................................9
1.2Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы ... ... ... ... қоздырғышының биологиясы, өсіп – өнуі,
морфологиясы................................................................
............................................15
1.3.2 ... ... ... ... ... ... ауруының ... ... ... ... ... ... ... ....26
3Техникалық қауіпсіздік ....28
Қорытынды ....29
Пайдаланылған ... ... ... ... ... ... құжаттарды қолдануға
сілтемелер жасалған:
МЖМБС 2.104 -2006 КҚБЖ ... ... ... 2.301 -68 КҚБЖ ... ... 2.601 -2006 КҚБЖ ... Пайдалану құжаттары.
МЖМБС 2.304-81 КҚБЖ (ЕСКД). Сызбалық шрифттер.
МЖМБС 2.701-84 КҚБЖ ... ... ... мен ... ... ... талаптар.
МЖМБС 2.321-84 КҚБЖ (ЕСКД). Әріптік белгілеу.
Анықтамалар
Курстық жұмыста ... ... ... ...... тұқымдасына жататын тері үстін мекендейтін
кенелер тудыратын инвазиялық ауру.
Псороптоз қоздырғышы - қойда Psoroptes ovis, ірі ... P.bovis, ... ... P.equi, үй ... P.cuniculi
Неоцидол - құpaмындa әcep етушi 60 % диазинон бар кенелерді улау
мүмкіншілігі жоғары ... - ... ... қою ... ... ... иісі бар.
Препараттың құрамында 5,8 – 6,2% гамма – изомер гексахлоран, тас көмір мен
эмульгатордың ... бар. ... пен суды ... ... ... эмульсия пайда болады.
Ф.7.04-03
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
__________________________кафедрасы
___________________________________пәні бойынша
Курстық жұмыс
Пәні _______________________________________________________
Жұмыс ... ... аты ... аты –
жөні,ғылыми дәрежесі, атағы)
Жұмыс ... ... ... аты – ......... 2016 ... өзектілігі. Қазіргі таңда жаңару кезеңінде жаңа саясатын
іске асыру Республикамызда айтарлықтай әлеуметтік – ... ... ... олар әсіресе еліміздің Аграрлық салаларында іске қосуда.
Егеменді елімізде ел шаруашылығының маңызды міндеттерінің бірі ... ел ... мал ... ... ... таза ... ету болып табылады. Әрине бұл мақсатта жұқпалы, жұқпалы емес
және паразитарлық аурулардан ... ... ... ... орай ... елімізде жүргізіліп жатқан Ветеринариялық
қызметтің мақсаты, әр түрлі аудан, облыс шаруа қожалықтары, ұжым ... іс ... ... ... ... төрт ... малдарды
жұқпалы, жұқпалы емес және паразитарлық аурулардан тазарту, сондай – ақ
адам мен малға қауіпті ... ... мал – құс ... ...... жол ... түрлі шаруашылықтарға келтіретін зиянды барынша
қысқарту болып саналады.
Мемлекетіміздің мал шаруашылығын, оның ... – мал, құс және ... өнім ... дамыта отырып, елімізде қажетті азық, өндіріске
керекті шикізаттар алу үшін жануарларды тиімді пайдалану ... ... ... ... көшуге байланысты халқымыз ежелден малмен
айналысқандықтан осы саланы одан әрі ... ... мал ... қора – жай ... оның ... – санитарлық,
жағдайларын, сапалы азықтандыру және ... ... де ... жөн.
Қазақстанда мал шаруашылығы ертеден дамыған. Көшпенділер тіршілігі
төрт түлік мал өсіріп, ... ... күн ... ... бойы бай ... жинақталып, ұрпақтан – ұрпаққа беріліп келе
жатыр. Бүгінгі күнгі мал шаруашылығы ... ... осы ... аяқ асты ... ... ... ... талабы мен
дүниежүзілік нарық заңдылығына сәйкестендіре дамытуымыз қажет.
Псороптоз ауруының әсерінен ... ... ... өте ... ... ... түсуі, жүннің түсуі. Мәселен 1 қой 3,6 – 4кг ... оны ... ... яғни 4кг – 100% – 70%, демек 2,8г ... ауыл ... ... ... аурулардың, қан
паразитарлық ауруларының келтіретін экономикалық зияны өте көп. ... ... ... ... ... ... паразиттер
қатарына жатады, себебі олардың мекені және өсіп – өну ортасы тек жануарлар
денесі ғана, қоршаған ортада олар тіршілігін аз – ақ ... ... ... жұмыстың мақсаты – псороптоз ауруына қарсы ветеринариялық-
санитариялық іс-шараларын жүргізуді үйрену.
1 Негізгі ... ... және ... ... ... үшін жауаптылық
Ветеринарияны қаржыландыру көздері
Мыналарды қаржыландыру республикалық бюджет ... ... ... ... ... ... мен оның аумақтық
бөлімшелерін ұстауға арналған шығыстар;
мемлекеттік ветеринариялық ... ... ... ... саласындағы қызметті жүзеге асыратын мемлекеттік органдар
бөлімшелерін ұстауға арналған шығыстар;
мемлекеттік шекарадағы ветеринариялық ... ... ... ... және ... ... ... сақтауды қоса алғанда, Қазақстан Республикасының
үкіметі ... ... ... ... аса ... ... диагностикасы және оларды жою;
жануарлардың және адамның ... ... ... төндіретін алып
қойылған жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты жою;
алып қойылатын және жойылатын ауру жануарлардың, ... ... мен ... ... ... ... ... пайдаланатын сақтаулы микроорганизмдер штаммдарының Ұлттық
коллекцияларын сақтауға арналған шығыстар;
Қазақстан Республикасының бюджет заңдарына сәйкес өзге де ветеринариялық
іс-шаралар.
Табиғи монополялар субъектілерінің ... ... мен ... ... ... ... ... белгілеген тәртіппен мемлекеттік
ветеринариялық ... ... ... ... ... ... орындалады:
ветеринариялық препараттарды, жемшөп пен жемшөптік қоспаларды байқаудан
өткізу, серияларын бақылау және оларға тіркеу сынағын жүгізу;
ауылшаруашылық ... ... ... ... ... өндіру, дайындау, сақтау, өңдеу және ... ... ... рәсімі;
базарлардағы ветеинариялық-санитариялық сараптама;
дегельминтизация, дезинсекция, дератизация, дезинфекция (мемлекеттік
шекарадағы вет. ... ... ... қоспағанда);
жануарлардың Қазақстан Республикасы Үкіметі бекіткен тізбеге енгізілген
аса қауіпті ауруларын қоспағанда, ... ... ... ... ... және ... жою;
түсетін қаражатты Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ... ... ... ... ... қорынтынды мен ветеринариялық ... ... ... ... ... ... бұзғаны үшін
жауаптылық
Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдарының ... ... ... ... заң ... ... ... салу не өзге де жаза қолдану ... ... ... азаматтық заңдарында белгіленген тәртіппен залады өтеуден
босатпайды.
Осы заңды қолданысқа енгізу тәртібі
Осы заң ресми жарияланған ... ... ... ... Республикасы Президентінің «Мал дәрігерлігі туралы» 1995 жылғы
25-шілдедегі №2376 заң күші бар Жарлығының (Қазақстан ... ... ... 1995ж. №14 ... ... ... ... 1998 ж. №17-18, 225 құжат; №24, ... күші ... ... ... Ауыл шаруашылығы министрлігінің Ветеринариялық
Департамент туралы ереже
Жалпы ережелер
1. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы ... ... ... Республикасының Ауыл
шаруашылығы министрлігі ... ... ... және бақылау-қадағалау функцияларын, сондай-ақ
мал дәрігерлігі саласында аралық үйлестіруді дербес жүзеге
асыратын ... ... ... ... Департамент өз қызметін Қазақстан ... ... ... ... ... ... өзге де ... актілерге, сондай-ақ осы ережеге ... ... ... ... мекеменің ұйымдастырушылық-құқықтық
нысанындағы заңды тұлға болып ... ... ... ... ... мөрлері мен мөртаңбалары,
белгіленген үлгідегі бланкілері, сондай-ақ заңдарға сәйкес
банктарда шоттары ... ... ... өз ... ... егер ... ... оған уәкілеттік ... ... ... ... ... ... бар.
4. Департамент өз құзіретіндегі мәселелер бойынша ... ... ... ... ... ... ... шығарады.
5. Департаментінің құрылымын Қазақстан Республикасының Үкіметі
бекітеді. Штат санын ... штат саны ... ... Республикасының Ауыл шаруашылығы министрі
бекітеді.
6. Департаменттің заңды мекен-жайы:
473000. Астана қаласы, Достық көшесі, ... ... ... ... ... ... ... министрлігінің Ветеринариялық ... ... ... Осы ереже департаменттің құрылтай құжаты болып табылады.
9. ... ... ... тек ... ... ... өзінің функциялары болып табылатын міндеттерді орындау
тұрғысында кәсіпкерлік субъектілерімен шарттық қатынастарға түсуге ... ... заң ... ... ... қызметті жүзеге
асыру құқығы берілсе, онда мұндай қызметтен алынған кірістер мемлекеттік
бюджеттің кірісіне есептеледі.
Департаменттің негізгі міндеттері, ... және ... ... ... ... ... аса ... әрі карантинді жұқпалы және
паразиттік ауруларының алдын алу және ... жою ... ... ... және іске асыру;
2) меншіктіктің барлық нысандарындағы заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... және мал ... ... ... да препараттардың қолданылуын бақылау функцияларын ... мал ... ... мамандар даярлау, мал ... ... және мал ... ... ... ... жүргізу жөніндегі негізгі ... ... ... ... ... ... аумақтарын басқа мемлекеттерден жануарлар ауруларының
әкелінуінен қорғау, оның ішінде шекарада және көлікте мемлекеттік ... ... ... ету;
5) өнімнің, жануар тегінен шыққан шикізаттың ... мал ... ... ... ... мал ... ... қоршаған табиғи ... ... алу ... ... ... жүктелген міндеттерге сәйкес заңдарда белгіленген
тәртіппен мынадай функцияларды ... ... мал ... ... ... ... ... жануарлар ауруларын алдын алу және ... жою ... ... ... ... ... ... тегінен жасалған өнімдер мен шикізаттарға мал дәрігерлік-санитарлық
сараптама жүргізудің тәртібін белгілейді;
3) жануарлардың аса қауіпті жұқпалы ... ... ... ... ... ... ұсынады;
4) жануарларды аса қауіпті жұқпалы аурулармен ауырған жағдайда, оларды
Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен тізбе бойынша, ... ... ... және жеке ... орындауы үшін міндетті нұсқау береді;
5) санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау органдармен өзара іс-қимылды
халықты жануарлар мен адамға ортақ аурулардан ... ... ... ... тегінен жасалған азық түліктермен уланудың алдын алуды жүзеге
асырады;
6) мал ... ... мен ... бұзылған жағдайда, қажетті мал
дәрігерлік-санитарлық, эпизоотияа қарсы іс-шаралар жүргізілгенге дейін мал
өсіру объектілерін ... ет және сүт ... ... ... азық-түліктер мен шикізаттарды қайта өңдеу және ... ... ... ... жануарлардың ауруына байланысты мал ... ... есеп пен ... ... жетілдіру жөніндегі ұсыныс
енгізеді;
8) ... және жеке ... мал ... ... алу ... ... ... жүрген мал дәрігерлік-санитарлық ережелерді
сақтауын бақылайды, Қазақстан Республикасының мал дәрігерлік заңдарын
бұзуды ... ... ... ... ... ... шет ... жануарлардың жұқпалы
ауруларының әкелінуінен қорғау жөніндегі ... ... ... және көліктік мал дәрігерлік бақылау пунктері ... мал ... ... ... ... ... ... шикізаттардың, жемшөптің, биологиялық, химия-фармацевтік препараттардың
және басқа да бақыланатын жүктердің ... ... ... және
республианың ішінде тасымалдануын, мал айдауды қадағалауды жүзеге асырады;
11) өз құдіретінің щегінде мал ... ... ... актілерді бекітеді;
12) лобаратория ісі және жануарлар мен құстар ауруларының диагностикасын
жетілдіру жөніндегі іс-шараларды жүзеге асырады;
13) отандық және импорттық мал дәрігерлік ... ... мал ... қосымшаларға тіркеу куәліктерін береді және ... ... ... бекітеді, оларды өндіруге және
қолдануға рұқсат береді;
14) мал өсіру фермаларын, жануарларды сою және ... ... ... ... ... жөніндегі ұйымдарды жоспарлаудың және құрылысын
салудың жобаларына, көрсетілген объектілердің және жануарларға арналған су
қорғандарының құрылысын салу үшін жер ... ... ... ... халықтың арасында мал дәрігерлігі және мал дәрігерлік-санитарлық оқу-
ағарту жұмыстары ... ... ... ... ... мал ... алдын алу, эпизоотикаға қарсы
және сауықтыру іс-шараларын жүргізуге ... ... ... ... ... мал ... ... ұйымдастырудың отандық және шетелдік
тәжірибесін зерделейді, ұсыныстар енгізеді және өз ... ... ... алыс ... мал ... ... ... жүзеге
асырады;
18) Қазақстан Республиккасының заңдарында көзделген өзге де функцияларды
жүзеге асырады.
12.Департаменттің негізгі міндеттерді іске асыру және ... ... ... үшін ... ... ... өз құзіретінің шегінде орындау үшін міндетті нормативтік құқықтық
актілер шығаруға;
2) республикалық мемлекеттік кәсіпорындарды мемлекеттік ... ... ... жарғыларын бекітуге, оларға қатысты мемлекеттік меншіктік
құқығы субъектісінің функцияларын жүзеге асыруға;
3) өзіне жүктелген міндеттерді ... ... үшін ... ... ... де ... қажетті ақпараттар сұратуға және алуға;
4) өз құзіретінің шегінде лицензиялауды ... ... өз ... ... ... ... ... пайдалануды
жүзеге асыруға;
6) меншіктің барлық нысандарындағы ұйымдардың мал дәрігерлігі заңдарының
нормаларын орындауын тексеру мақсатында оларды тексеруді жүргізуге;
7) заңды және жеке ... ... ... және басқа да мал
дәрігерлік-санитарлық ... ... және мал ... ... жою ... ... қоюға, сондай-ақ қойылған
талаптардың орындалуын бақылауға алу;
8) мал дәрігерлік-санитарлық ... мен ... ... ... лауазымды тұлғалар мен азаматтарды әкімшіліктік жауаптылыққа
тартуға, оның ішінде айыппұл ... ... ... ... ... мен ... ауруларының
диагностикасына арналған мемлекеттік тапсырыстарды қалыптастыруға қатысуға;
10) ... ... ... ... ... мен ... мақсатына арналған басқа да препараттарды ... ... ... ... ... өзге де ... жүзеге асыруға құқығы бар.
3.Департаменттің мүлкі
13.Департаменттің жедел басқару құқығында оқшауланған мүлкі ... ... ... ... ... ... жатады.
15.Департаменттің өзіне бекітіліп берілген мүлікті ... ... ... оған ... ... билік етуге құқығы жоқ.
Департаментке заңдарда белгіленген жағдайларда және шектерде мүлікке
билік ету құқығы берілуі мүмкін.
Департаменттің қызметін ... ... ... Ауыл ... ... бойынша Қазақстан Республикасы Үкіметі қызметке тағайындайтын және
қызыметтен босататын Төраға басқарады.
Департамент төрағасының ... ... Ауыл ... ... ... және ... босататын орынбасарлары
болады.
Департаменттің төрағасы, сондай-ақ Қазақстан Республикасының ... мал ... ... ... ... ал оның
орынбасарлары, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Бас ... ... ... орынбасарлары болып табылады.
17.Департаменттің төрағасы Департаменттің жұмысын ұйымдастырады ... ... ... және ... ... ... орындалуы
және оның өз функцияларын жүзеге асыруы үшін жеке жауаптылықта болады.
18.Төраға осы мақсатта:
-өзінің орынбасарлары мен ... ... ... ... мен өкілеттіктерін айқындайды;
-заңдарға сәйкес Департаменттің қызыметерлерін, Департаменттің ... ... ... ... және қызметтен босатады;
-заңдарда белгіленген ... ... ... жаза ... қол қояды;
-департаменттің құрылымдық бөлімшелері туралы ережені бекітеді;
-мемлекеттік органдарда, өзге де ұйымдарда Департаменттің атынан өкілдік
етеді;
-заңдарға сәйкес өзге де өкілеттіктерді жүзеге ... ... ... және тарату
Комитетті қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының
заңдарына сәйкес жүзеге асырылады [10].
1.3 ... ...... ... жататын тері үстін мекендейтін
кенелер тудыратын инвазиялық ауру. Бұл ... ... ... ... ... ... жүні түсіп қалады, ал кейде өлім – жітімге
ұшырайды.
Psoroptidae ... ... ... ... ... 3 туысы жатады.
Psoroptidae туысына жататын кенелердің тұрқы 0,8мм. Олардың тұмсығы
ұзын, теріні тесіп, малдың сөлін соруға ... Төрт жұп ... ... ... ... ... және төртінші жұп аяқтарында, ұзын ... ... ... ... ... бар. ... еркек
кенелерінің төртінші аяқтарында олар дамымаған. Жыныстық ... ... ... арт жағында екі бүртігі бар, олардың әр қайсысында 4
тал қылшық бар, сондай – ақ ... ... бар. ... ... арт ... біткен.
Әр мал түлігіне тән өз алдында бір қоздырғыш түрі болғанымен олардың
морфологиясы, яғни ... бір – ... ... қойда Psoroptes ovis, ірі қарада Psoroptes bovis, жылқы
мен есекте Psoroptes equi, үй ... ... cuniculi ... өсіп – ... ... ... жататын қотыр
кенелері тұрақты паразиттер ... ... ... ... ... және
өсіп – өну ортасы тек жануарлар денесі ғана, ... ... ... аз – ақ ... сақтайды.
Ұрықтанған ұрғашы кенелер тері үстіне жұмыртқа ... Әр ... ... тәрізді зат болғандықтан олар теріге жабысып қалады. Ұрғашы
кенелер күніне 1 – 2 ден, барлығы 60 шақты ... ... ... 3 –
6 күннен кейін балаң кене шығады. Кейінгілерден 3 – 4 күннен ... ... ... ... болады. Протономифа 3 – 7 күннен кейін түлеп, екінші
нимфа немесе телеонимфаға айналады, ал ... ... ... 2 – 3 күн ... ... және ... ... өсіп – өнуіне әртүрлі ... ... ... ... ... 14 – 16 күнде, ал ұрғашылары 18 – 20 күнде
өсіп ... ... ... ... саны және ... шығатын ұрпақтың
дамып жетілуі тері маңындағы ауаның ... ... ... бір жұп ... бір жыл ... миллиондаған ұрпақ береді.
1.3.1 Псороптоз ауруы қоздырғышының биологиясы, өсіп – ... ... да, яғни өсіп – өнуі де бір – ... өте ... ... ... терінің эпидермис, яғни жоғарғы қабатынан
ұзындығы 15мм – дей жол ... ... әр ... ... 2 – 8 ... ... Бір ұрғашы кене небары 40 – 60 – тай ... ... 3 – 6 ... соң ... кене ... да, 3 – 4 ... кейін
бірінші нимафаға, ал тағы бір 3 – 7 күннен соң ол екінші нимфаға ... 2 – 3 ... ... ... кенелерге, яғни имаго сатысына айналады.
Терінің эпидермис астындағы қабатының көтеріліп өсуіне байланысты екінші,
яғни ... тері ... ... ... ... еркек кенелермен
шағылысқаннан кейін ... ... ... ... де, ... кенеге
айналғаннан кейін терінің эпидермис ... ... ... ... ... жайсыз қоршаған ортаға түсіп қалған кенелер өсіп-өнбейді. Олар
ыстық – суықтықтың және ылғалдықтың өзгеруіне өте сезімтал болғандықтан ... соң – ақ ... ... ... ... ... ... барлық түрлері өзара ұқсас. Тері
бетінің кенелерімен салыстырғанда, бұл ... 0,2 – 0,5мм ... ... ... ... ... ... солғын – сұр түсті. Тұмсығы таға
тәрізді, қысқа, кеміргіш типті. Аяқтары ... ұзын ... ... бар. ... ... ...... қабатында
тоғышарлық етеді. Лимфамен қоректенеді. Мұнда ұрғашылары жырашықтар жасап,
жұқа мөлдір қабығы бар ... ... ... салады. Ұрғашысының
біреуінің өзі 60-қа жуық жұмыртқа сала алады.
Өзінің жетілуі ... ... ... тері бетінің кенелері өткен
сатылардан өтеді. Қолайлы жағдайларда бүкіл айналу ... 15 – 19 ... ... ерекше жағдайдың қажеті жоқ. Кез – келген терілердің белгілі
бір жерін қысқа уақытқа зақымдануы мүмкін. Сыртқы ... 3 ... ... ... даму ... ... ... иесін білу тоғышарлық ететін
мезгілін білу, кенелермен күрес жүргізу үшін ... ... ... даму ... білген жөн, өйткені сол сілекей бездері жеткілікті
кезде кене малға шабуыл жасап, гемоспоридиоз ауруын таратады. ... ... ... ... ... іздеп обработка (құрту, жою жасау ... қай ... қай ... қай ... өсетіндігін білу қажет) жасау
керек. Мәселен, бір кенелер орманды бұтақты жерде өссе, ... ... ... ... ... ... ... тек жабайы аңдарда олардың
жүнінің ішінде өседі, төртінші түрі үй ... ... ... ... Міне ... қарап эпизоотикалық іс – шара сол бойынша жұмыс істеу
керек.
Жайылым кенесінің денесі ... ... ... 4мм – ге
дейін келетін, сопақша пішінді және де арқасынан құрсағына қарай нығыздалып
келген болады. Ауыз ... ...... ауыз аппаратына айналған. Ересек
түрлерінде 4 жұп жүретін аяқтары бар, ал ол аяқтардың ... ... ... ... ... созылғышкутикуламен қапталған. Ал оның
астында гиподерма қабаты мен етті талшықтар шоғыры орналасқан.
Екі иелік кенелер ... ... ... ... ... ... ... малға ауысып нимфаға айналады, сол малдың қанына тойып ішіп жерге
түседі де ... ... ... Ол ... ... ... ... малға немесе
сол малдың өзіне қайта шабуыл жасайды да, дамудың екінші циклін ... ... ол ... жерге түседі.
Үш иелік кенелер, кезек – кезекпен үщ иені ауыстырады. Дернәсіл
бірінші иеде ... ... ... иеге ... ... ... жұмыртқа салады
(үшінші иелер жабайы шошқа, қасқыр, түлкі, ... ... т.б. ... ... ... ... деректері
Малдың түлігіне қотыр кенелерінің сол мал денесінде мекендейтін ... тән. ... ... сау ... ауру ... ... жұғады. Сондай-
ақ, ортақ жайылым, суат, қора және әр ... ...... ... ... ... да жұғуы мүмкін, арық малға қотыр жұққыш ... арық ... ... ... ... да, оны кене ... оп -
оңай теседі. Семіз малдың терісі тығыз және қалың болады. Сондықтан ... ... ол ... мал ... ... ылғалды, жауында жылдары
көбірек тарайды.
Псороптоз көбінесе энзоотия түрінде өтеді. Ауруға биязы және жартылай
биязы жүнді қой тұқымдары бейім. Ауру күз және қыс ... етек ... ... мал ... жабысып келген қотыр кенелері аз уақыт
ішінде өсіп – өніп мал фермасына, тіпті бүкіл бір ... ... ... ... ... малдың көз үстi ойығында шабында немесе ... ... ... тұстарында теpінiң сәл қалыңдап қайызғақтанғаны
байқалады. Мал көп мазасызданбайды. ... ... мал ... ... ... сақталмаған шаруашылықтарда пайда болады.
Ауру ... ... ... ... дегенмен биязы, биязылау жүнді тоқтылар,
тұсақтар тез шалдыққыш келеді. Ауру көбінесе күз, қыс ... ... ... мен етек ... ... ... ауа ... жылылығына,
ылғалдылығына, қой жүнінің біркелкі өсуіне, мал терісінің физиологиялық
жағдайына байланысты. ... ... ... ... ... Орал ... — қотыр ауруы август-сентябрь айларында
байқалады да, күздің аяғы мен қыстыкүні ... ... ... Егер ... ... ... ... қарсы тұру күші төмендесе, онда ... ... ... ... соң ... ... ... мал сақаяды да терінің
қалың қатпарларында ғана ... ... ... ... ... ауруы түгел жазылмаған, бірақ кенелердің уақытша ... ... ... 2—3 ... қозылар да ауырады. Қой қотырының ... ... ... ... қоздырушы кене көпке дейін иттің, аттың,
өгіздің, түйенің немесе қорада кездесетін әр түрлі кемірушілердің ... ... ... ... ... мал өрісін ұзақ уақыт ауыстырмай, шөп тұяқ-кесті болса,
қайталанба суықтар, ... ... ... ... ... тау
етектеріндегі шаруашылық малының жаппай ауыруы мүмкін.
Аурудың көзі — ауырған немесе денесінде Р. оvis кенесі бар ... сау ... ... ... ... ... ... мен басқа да ... ... ... Кейде бұрын ауру мал ұсталған қораларға 2 ай
толмай қой кіргізгенде немесе бір ай ... ауру мал ... ... ... ... ... ... жұмыс көліктері, иттер ... ... ... ... ... ауруының патогенезі
Кенелер тері үстінде жорғалап, денесіндегі ... ... ... ... – ақ сөл ... бейімділген ұзын
тұмсықтарымен теріде орналасқан рецепторларды тітіркендіреді, сондықтан
тері ... ... ... ... тісімен жарақаттайды,
сілекейімен ылғалдандырады. Осының барлығы алғашқы ошақта ... ...... әсерін тигізеді. Терінің қышынуына кенелердің жарақатқа
енетін улы ... де ... ... жұғудың негізгі көзі – ауру мал. Ауру мал мен сау мал аралас
бағып – ... сол ... ... ... ... ... ... арқылы ауру жұғуы мүмкін. Ауру малмен тікелей ... ... өзге ... де ... ... болуы ықтимал.
Псороптоздың таралуына ... бір ... өте көп ... ... өте ... және онда ... болуы, малды қайта ... ... ... және басқа аурулар себепкер болады
[1,3,4].
1.3.4 Псороптоз ... ... ... жасырын кезеңі 2 – 3 аптадай. Аурудың алғашқы сатысында
қотырға шалдыққан тері қызарып ісінеді. Сонан соң теріде түйіншіктер ... ... ... олар ... ... ... ... Кейінірек
олардың іші іріңге толып пустулаға айналады. Мал ... ... ... қан ... ірің ... қабыршақтанып қатып қалады. Қотырға
шалдыққан мал қатты қышынады – бұл ... ... ... ... жүні түсіп қалады.
Тері қотырына қойдың шоқтығы, арқасы, белі және сауыры сияқты нғыз
жүні қалың әрі ұзын ... ... Егер қой ауру ... ... 6 ... апта ... қотыр мал денесіне түгел тарап, аяқтары мен бас терісінен
басқа жері түгел зақымданады.
Ірі қарада тері қотыры ... екі ... ... және екі ... ... ... соң зақымданған жер үлкейе ... ... тері ... жүні түсіп қалады. Мал қасынғанда терінің әр
жері жарылып, қаны шығып ... ... ... ... иығы ... Жылқы бұл жерлерін
қабырғаға және тісімен қасып жарақаттайды. ... ... ... ... жүні түсіп, дерматитке айналады. Үй қоянының тері
қотырына құлақ ... ішкі жағы ғана ... ... ішін ... ... Ауру қоян тыпыршап, аяқтарымен құлағын қасиды. Егер ... ... және ішкі ... бөлімдеріне тарап, ауру қоянның басы
қисайып тұрады.
Жазда, әсіресе қойлардың жүнін ... ... ... ... ... ... Ауру белгісіз өтеді. Дегенмен кенелер
жойылмайды, тіпті көбейе түседі. Олар тері қатпарларына, ... ... ішкі ... ... ... және жаз маусымында
тіршілік етуге қолайлы келетін дененің ... да ... ... Күз
басталғанда кенелер өздеріне қолайлы жерлерге ... да, ... ... ... қара мен ... ... жылдың көбінесе күзгі – қысқы
кезеңінде ауырады. Ауырған кезде ... ... мен ... жүні ... Үй ... ... ... ішкі терісі зақымданады.
Үй қоянынының тepi қотырына құлақ қалқанының iшкi жағы ғана ... iшiн ... ... ... Ауру қоян тыпыршып, ... ... Егер ауру ... opтaңғы және iшкi құлақ ... ауру ... басы ... тұрады.
Ұрғашы кенелер ұрықтанған соң ... ... да ... ... ... Ол үшiн тұмсығымен тepiнi сөл бөлу
қабатына дейiн тесiп, аққан лимфаны сорады. Кененiң тepi үстiнде ... ... ... ... ... қышытады. Бұл - ең
бiрiншi қышыма ретiнде байқалуы. Одан әpi ... ... мал ... ... тұяғымен қасиды немесе тiciмeн ... ... ... да ... ... ... өсiп-өнyiнe өте
қолайлы жағдай туады. Keнeнiң сiлекейi немесе денеciнeн бөлiнген заттары
жараға түсiп мал дeнeciнe ciңeдi де ... ... ... ... ... мал ... ... басқа да залалды микробтардың
қоныстануына мүмкiншiлiк жасайды. Tepi жарақаты ... ... ... ... дамылсыз қышынуы, қасына беруi, кене ... ... ... ... ... ... ... iciнyi малдың бүкiл
денесiнiң физиологиялық табиғи тiршiлiгiн бұзады. Мал ... ... ... қорытылмайды. Қаси бергендiктен мал денeciнiң жүнi түсiп,
қызылшақаланады да ... суық тию, өкпе ... ... ... қой ... ... кeнeci түскен соң ауру 2-4 жетiден, қозыларда
1,5-2 ... ... ... Ауру жiтi, ... ... ... кездеседi.
Қотырдың жiтi түрiнде - ең басты белгi тepiнiң қaтты ... ... ... мал ... ... сүйкенiп, жарақаттанған жерлерiн тiстелеп
немесе аяқ мүйiздерiмен қасып мазасызданады. Қасынған жердi қарағанда тepi
үстiнде суға толы ұсақ ... мен ... ... ... ... ... ... үгiтiлгенi көрiнедi. Мұндай жерде мал жүнiнiң
ұйысып қалғаны, қайызғақ қатпарларымен қоса оңай ... ... ... ... ... ... ... мал денесi
жалаңаштана бастайды. Ауырған мал әлсiрейдi, тез арықтайды, кейде өлiп те
қалады.
Аурудың созылмалы ... ... қозы ... ... ... ... жүнi ұйпалақтанады. Бiрақ қышуы саябырлайды. Қайызғақ
қатпар болмайды. Күз түсе күн суытып, ауаның ... ... ... жүнi ... Кене де ... өсiп-өнiп қыс кезiнде кәдiмгi
сақа мал қотыры етек алады [1,3,5].
1.3.5 ... ... ... ... анықтағанда оның сыртқы белгілеріне: қышыну, ... ... ... яғни ... ... түйіршіктер және іріңді
безеу де пайда болуы, жүннің түсіп, терінің қатпаршақтануы тағы ... беру ... ... – ақ ... ... де есепке алу шарт.
Қотырдың етек алып, мал арасына таралатын мерзімі ...... ... ... үй ... ғана ... жыл ... кездесе беруі мүмкін.
Қотыр ауруларын нақты анықтау үшін микроскопиялық зерттеулер ... ... зат – ауру ... ... тері қырындысы. Ол үшін
қандауырдың үшкір жағымен терінің сау және зақымданған ... ... ... ... ... 0,5 – 1см3 – дай ... ... ... ... ... ... ... әдісі бар.
1) Ауру малдан алынған қырындыны бактериологиялық тостағанға ... ... да, ... ... ... ... термостат ішіне немесе
ыстық суға толы стакан үстіне қояды. 5 – 10 ... ... ... ... ... босатып алып, микроскоп немесе ... ... шыны ... ... ... қырындыға бірнеше тамшы керосин тамызып, үстін жапқыш шынымен
жауып езгілейді де, микроскоппен кенелерді іздестіреді.
Шыныдағы қырындыны бірнеше тамшы 10% ... ... ... ... соң ... аз – ... ... микроскоп арқылы зерттейді.
[1,2,5,6].
1.3.6 Псороптоз ауруының емі
Қой псороптозы кеңінен тараған, ол қой ... ... зиян ... Псороптозды емдеу үшін жылдың жылы кезеңінде әр
түрлі акарацид препараттарының эмульсиясын, ал ... ... ... Ауру байқалған және күмәнді деп есептелетін отарларды 10 – 15
күн аралата екі дүркін өңдейді. Ауру ... ... деп ... отарларды
бір дүркін өңдейді.
Гексахлоран препараттарының әр партиясында міндетті ... ... ... онда ... ...... ... процентпен
көрсетіледі. Эмульсиямен өңдегенде қойды ванналарда тоғытады. Бұл арада
мынадай талаптар міндетті ... ... ... ... ... 15 – 250С болуға тиіс. Оның үшін ... ... ... ... ... жөн. Мұны ... ... қолдану арқылы
істейді.
Тоғытылған қойды міндетті түрде эмульсияға басын 1 – 2 с ... ... ... ... уақыты шамамен 30 – 60с. Гексахлоранның гамма
– изомерінің концентрациясына (ол 0,025 – 0,03 % ... ... ... ... ... айрықша назар аударған жөн, ... 1 ... ... ... 5 ... бөлігін алып,
араластырады да, 60 – 70 градусқа ... ... ... ... кейін
осындай температурадағы судың 4 салмақ бөлігін қосып, хлоранның 0,025 ... ...... ... ... Әдетте мұның үшін судың 97,5 бөлігін, 9
– 13% гамма – изомері бар ... ... ... 2,5 ... алады.
Toғыту кезiнде қолданылатын судың сапасы анықталынады. Ол ... ... ... 0,03 % ерiтiндi жасайды да, мөлдiр
әйнек ыдысқа құйып үй ... ... етiп 10 ... Осы yaқыт ... соң ... сүт ... қалпын жоймай, ыдыс
болғаны. Егер эмульсияның түci өзгерсе, ыдыс түбiне түйiр-түйiр ... ... ... ... қой ... ... Бұл жағдайда
эмульсияның не себептен жарамсыз болғанын анықтау керек. Ол үшiн эмульсияны
дистилденген немесе жауын не қар ... ... 10 ... ... ... ... соң эмульсия бәрiбiр өзгерicке түссе онда қолданылатын
препараттың жарамсыз ... ... ... тоғыту басталар алдында жасалынған
эмульсияның улылығын тексерген жөн. Ол үшiн ... үш ... үш ... үш
семiз қойды (барлығы он) кiшiгiрiм тоғытпаға тоғытады да, бiр тәулiк ... ... ... ... ... ... қой ... рұқсат
етiледi. Егер арық қойлар уланса, онда мал тоғытуға рұқсат ... ... 3 айға ... ... ауру және арық ... ... салынады. Мұндай малды жеке-жеке емдейдi. Қой қырқымы
өткеннен кейiн 3-5 күн ... соң ... ... болады. Өте ыстық ... ... қой ... тыйым салынады. Егер тоғытылған мал
жаңбырға ... онда 10-15 ... соң ... ... тиic. ... ... 15 күн ... немесе ұрықтандырудан 15 күн ... ғана ... ... етiледi.
Етке өткiзiлетiн малды гексахлоран ванналарында тоғытуға, оны ... 2 ... ғана ... ... ... ... тоғытуға тыйым
салынады. Ондай саулықтарды 2,5 проценттiк фенолсыз ... ... ... 7-10 күн ... 2 рет тоғытады.
Малды тоғытар алдында 10-12 ... ... ... 4-5 ... иiрiп ... ... ... ал 1-2 сағат қалғанда ... ... ... ... дәрi ... ... ... Тоғытпа
ваннада әр мал 60 секундтан артық болмауға тиiс. Ерiтiндiге түскенде және
шығар кезде әр қойдың ... ... 1-2 рет ... ... қой үстiнeн эмульсия түгел ағып кеткенше, яғни 10-15 минут
ваннаның шыға берiс аладында ... да ... ... бастапқы көлемiн әрбiр қырқылмаған 200-400, ал қырқылған 300-
500 мал өткен соң 0,06 ... ... ... ... отырады.
Тоғыту аяқталған соң қалған ерiтiндiлердi арнайы ... ... ... ... ... жұмыс icтеушi адамдарға көзәйнeк қолғап, дәкеден жасалған
ауа сүзгiш, арнаулы киiм берiледі. Жұмыс аяқталғаннан соң ... ... ... суға қайнатады.
Мал тоғытылған соң алғашқы бiр тәулiк бойы қой ... ... ... белгі бiлiнетiн болса онда әpқайсысының тері ... 100 ... ... 5 мл ... 1 проценттiк атропин ерiтiндiсiн жiбередi.
Жаппай тоғытқанда, қойды өңдеу үшін белгіленген препаратты, ойда жоқ
жерден асқындырып алмау үшін, алдын – ала ... қой ... ... ... ... бір күн ... ... тәжірибе жүргізілетін қойларда нормадан
ауытқу байқалмаса бүкіл қой ... ... ... ... 4-5 ... қой ... ... және 1 – 2 сағат бұрын оларды міндетті түрде
суарады. Таяудағы 2 ай ... ... ... қойларды гексахлоранды
препараттармен өңдемейді. Арық және қоздауына бір ай ... ... 3 ... ... ... ... – ақ басқа ауруға
шалдығып, арықтаған қойлары ... ... ... ... олар ... тоғытқан кезде ваннадан эмульсияның едәуір бөлігі жоғалады. Оның
орнын толтыру үшін ваннаға қажетті ... ...... су және ... мөлшерде гексахлоранды концентрат қосып отырады. Әдетте жүні
қырқылмаған 200 – 400 және жүні ... 300 – 500 ... ... ... ... ... Мұнда қосылған эмульсияның жалпы мөлшері
оның бастапқы көлемінен аспауға тиіс. Жұмыс ... ... ... ... ... күні ол ... жояды және қолдануға жарамсыз деп
есептеледі.
Өңдеу үшін гексалинді ... ауру ... бір ... Ол үшін 0,015% гамма – изомері бар жұмыс эмульсиясын даярлайды.
Осындай концентрация алу үшін 1т суға 2,5кг ... ... ... ... ... үшін ваннаға жүні қырқылмаған
қойларды тоғытқанда 12 килограмнан және жүні қырқылған қойларды тоғытқанда
– 10 килограмнан ... ... Оны ... рет 100 қойды, екінші рет –
200 және одан соң әр 150–200 қойды өңдегеннен кейін ... ... ... ... әр ... 2,5 ... ... араластырады
(өңдеу процесінде қосылған препараттың мөлшеріне байланысты емес).
Екі дүркін өңдегенде қойларға акарацид сұйығы біркелкі әсер етуі үшін
былай істейді. Егер бір ... ауру ... ... ... ... онда
ваннаға бірінші болып түскен отарлар қайтадан тоғытылған кезде ең ... ... ... қойларды тоғытуға жағдай болмаса оларды ... (6-12 ... ) 10 күн ... екі ... ... әр ... дуст жұмсалады. Өңдеу жұмысын қорадан тыс жерде қауіпсіздік
техникасының барлық ... ... ... ... жөн. ... бола ... ... мұндай қойларды гексахлоран эмульсиясына екі
дүркін тоғытады.
Қой псороптозын емдеу және одан ... үшін ... ...
күкіртті немесе табиғи күкіртті ойдағыдай пайдалануға болады. Оны топтық
әдіспен жем ... ... ... бір ... бір ай бойы сақа ... емдік
мақсатпен 5г, сақтандыру мақсатымен 3г, 6 ... ... ... ... 3г, қозыларға емдік және сақтандыру мақсатымен 1 граммнан береді.
Қотыр едәуір түскен қойға жеке – жеке 5 күн бойы ... 5 ... ... ... ... сүртпе май түрлері, линименттер ... жиі ... ... ... ... ... әр ... 100 грамнан қайынның қарамайы
мен күкірт, әр қайсысы 200 грамнан сабын мен ... ... ... ... ... араластырылады, сөйтіп зақымданған жеріне
ысқалап жағылады.
2. Креолин ... әр ... 100 ... креолин (тас көмірден
жасалған) мен көк сабын, 800г спирт алынады да, сол ... ... ... Мурин линименті: карбол қышқылы – 1 бөлік, сабын – 20 бөлік, креолин –
2 бөлік, су – 100 бөлік, ... – 2 ... ... Олар ... Карбол қышқылы мен креолин қалған суда ерітіледі,
содан соң оны ... ... ... отырып қосады. Қосынды
жылы күйінде зақымданған жерге жағылады, бір аптадан ... ... ... қотырдың қай түрін болмасын емдеу үшін хлорофостың ... ... ... ... жүр. Онымен алғашқы күні
зақымданған жерін, ал бұдан екі – үш күн ... соң ... сау ... ... күні ... ... ... елдік дәрілерден соңғы жылдары ивомек қолданылып жүр. Ол қойдың
әрбір 50кг ... ... 1мл – ден тері ... ... ... ... қыста пайдаланған өте тиімді. Бутокс, ... ... де ... ... өте ... ... ... қарсы өте дарығыш.Ол емдік мақсатпен
арасына 10 – 12 күн салып екі рет, ал ... ... 1 рет ... ... ... ... қолданылады. Дәрі 1мл дарығыш заты 1000мл
суға ... ... ... - құpaмындa әcep етушi 60% диазинон бар
кенелерді улау мүмкіншілігі ... ... Ол ... немесе қызылдау
майлы сұйық, сумeн қосылғанда ақ ... ... ... ... ... ... немесе есiк-терезесi еркін ашылатын қораларда ... ... алу үшін ... күзде және көктемде бiр реттен, ал емдеу ... 10 күн ... 2 рет ... ... ... ... болмайды. Әр 300
қой тоғытылған сайын ваннада қалған әрбiр тонна epітіндігe 60 ... 150 мл ... ... ... соң ... бiр тәулiк бойы қой бақылауда болады. Егep
уланғандай. белгі бiлiнетiн болса онда әpқайсысының тері ... 100 ... ... 5 мл есебiмен 1 проценттiк атропин ерiтiндiсiн ... ... ... ... тек 20 күн өткен соң ғана союға
болады.
Неоцидолмен жұмыс iстегенде арнаулы киiмдер: халат, көз әйнек, ... ... А ... ... ... да, ... ... тeмeкi
тартуға тыйым салынады, жұмыс бiткен соң арнаулы киiмдердi шешiп, бас-көздi
сабындап ... ... ... қолданылатын ыдыстарды сода
араластырылған сабын ерiтiндiсiмен ... ... ... ыдысқа салып құрғақ адам тұрмайтын үйлерде сақтайды. Әр
ыдыстағы неоцидолдың қанша әсерлi күшi бар eкeнiн көрсету керек. ... ... ... ... тасымалдауға болмайды. Ауа райына,
яғни күннiң ыстық-суықтығынa байланысты әр ... ... ... ... ... ... қолданылады. Ылғалды әдiсi тиiмдi және
еңбектi (құрғақ әдiспен салыстырғанда) аз ... әдiс. Қой ... ... тоғытпада тoғытy әдiсiмен емдейдi.
Қотыр шығып жүрген шаруашылықтарда қойды eкi мaycымдa, яғни ... ... ... және ... ... ... - шуақ жылы ... тоғытy
жақсы нәтиже бередi. Қой тоғытyға 0,05 % неоцидол эмульсиясы қолданылады.
Eмдiк мақсатымен қотыр кездесетiн ... ... 10-12 күн ... ... ... ... нәтиже бередi.
Ивен, ивермекпен емдеу. Қойды қотыр ауруынан емдеу үшін ертеректен
кеңінен қолданылып келген әдіс ... ... ... Оны бір литр ... ... ... қолданады. Бұл дәрі қышыма ... ... бит т.б ... ... ... ала ... болдырмайды. Және
оны қырқымнан кейін жасау керек, яғни жаз ... ... ... ... күз, қыс ... ... таралады. Мұндай
мезгілде бұлайша емдесек, малға суық ... ... ... Және оның ... адам денсаулығына кері әсерін тигізеді және емдеу кезінде ... ... ... ... ... тиімсіз жақтары көбірек. Ал біздің
емдейтін ... ... ... ... өте ... болып табылады.
Олар: Араб елінің – ивен және Украинадан шыққан– ивермек. ... ... ... ... дәрілер мал организмінде тоғышарлық өмір сүретін жәндік, ... ... ... Ол мал ... жүйкесін
арамтамақтардан қорғайды. Оларды қырып жояды. Қотыр ауруын ... ... бұл өте ... әсер ... ... ... ішек
қарындағы құрттарды, аскарис, параскаис, ... ... ... ... ... оксиурис, параскарис,
стронгилус, саркоптес, демодекс, гастрофилус, дамалина, гематобиа және т.б.
топтағы құрттарды белсенді ... ... ... екінші малға жұғатын ауру қоздырғыштары осы топтағы құрттар
арқылы тасымалданатындықтан бұл ... ... ... ... өз ... айдан анық.
Препаратты бір рет мына дозада егеді:
Ірі малдарға: 1 мл 50кг тірі ... 0,5 мл 25кг тірі ... тері ... ... ... осы ... өте тиімді болып келеді.
Өйткені қотыр ауру негізінен қыс кезінде көп ... ... ... ... жай ине ... оңай ... ... бәрімізге белгілі.
Осылай емдеу арқылы жаңа айтылып өткен ... мал ... ... оның ... арта түседі.
Ваннаға тоғыту. Ванналар жылдың жылы кезінде немесе жылы ... Олар ... ... ... ... Тұрақты ванналар
цементтен, жылжымалылары – ... ... ... ваннаның ені 80 –
90см, ұзындығы 12-15м және тереңдігі 1,5м.
Ваннаға еңкек түсе ... және шыға ... ... ... ... ... алдыңғы жағында мал кіргізу үшін қаша ... ал ... ... алаң ... оның ... қоршалады. Малдың
үстіндегі судың алаңнан ағып кетуі үшін осында науалар жасалады.
Тоғыту алдында қой ... ... 10 ... ... ... тоқтатады, ал екі сағат қалғманда қой суарылуы тиіс. ... ... екі – үш күн ... соң ғана ... ... ... кезінде қойды креолин ерітіндісінде 2 минуттан, ал
гексахлоран ерітіндісінде - 1 ... ... ... ... ... ... және одан ... алдында қойдың басын ерітіндіге 1 –
2 секунд сүңгітеді. Тоғытудан шыққан қойды алаңда 10 – 15 ... ... соң ... ... үшін басқа жерге шығарылады. Үш айға ... және буаз ... ... жылжымалы ваннада тоғытады. Сондай –
ақ үш ... ... ... және осал ... ... алып, бөлек
тоғытады.
Қотырға шалдыққан қой тоғыту алдында емделеді, терінің зақымданған
жеріне СК – 9 – дың 5 ... ... ... К ... 6 ... ... Эмульсиялар жылы күйінде пайдаланылады. Қойды осылай
емдеген соң 2 – 3 ... ... ... ... ... ... ... 5 – 7 күн салып екі рет, гексахлоран – креолин
ерітіндісінде – бір рет ... ... ... ... ... ... барысында қой псороптоз ауруына қарсы
ветеринариялық-санитариялық іс-шараларын зерттедім.
Псороптоз ... ... ... ... ... үшін қой ... екі рет: жазғытұрм және ... ... ... – ақ, мезгіл – мезгіл мал дәрігерлік байқаудан өткізіп отыру
шарт. Сырттан әкелінген малды 1 ай бойы ... ... оған ... ... байқау жасайды. Қотыр мал бөлек бағылып, емделеді. Мал ... ... ... бірден – бір бас малды басқа жаққа шығару
болмайды.
Қора – жай, ...... ... малды күтетін адамдардың
киімдерін әртүрлі физикалық және химиялық әдістермен мезгіл – ... ... ... мен суаттарды, мал тұрға шарбақтарды биологиялық әдіспен
зарарсыздандырады. Ол үшін ... ... ... ... 2,5 ай, ал қыста 5 апта
пайдаланбайды, яғни ол жерге мал ... Бұл ... ...... қалып
қойған қотыр кенелері өзіің өсіп – өнуіне қолайлы жағдай таппай, түгелдей
қырылып қалады.
Қора – ... ... ... ... үшін ... 3 – 5% ыстық
эмульсиясын қолданады. Ал қотырдан өлген мал ... 12% әк ... ... зарарсыздандырады. Сондай – ақ, қора мен аула ішін зарарсыздандыру
үшін 5% сабынды – ... ... ... күкіртті карбол қоспасының 3%
ерітіндісі, 3% лизолдың ыстық ерітіндісі қолданылады.
Шет елдік ... қора – ... ... үшін стомозан
(1:210) ерітіндісі де бүрку арқылы қолданылады. Ерітіндіні жұмсау мөлшері
30 - 50мл м2, ... ... ... ... 30 – 50мл ... ... жұмсалады.
Жануарлардың қотыр ауруын алдын алудағы шаруашылық субъектісінің
басшысының, жануарлар иелерінің міндеттері:
- Жануарларды тазалықта ... ... ету, ... ... және ... уағында кемінде 10 күнде бір рет – шомылдыру;
- Тері қабатының жағдайына көңіл бөлу, төмен қоңдылықтағы жануарлардың
азық рационын ... Әр ... ... ... ... (жылқыға, ірі қараға және түйеге
жегетін құралдар, ат сайман, мүліктер, шөтке, азықтандыратын астаулар
т.б.);
- Қотырдан ... ... ... ... ... ... ... қотыр ауруына күдік туғанда шаруашылық ... ... ... ... осы ... ... мемлекеттік ветеринариялық
инспекторға хабарлауға, ауырған және ауруға күдікті жануарларды оқшаулауға,
осы жануарлар тұрған ... ... ... ... ... ... және ауруға күдікті жануарлар тұрған орындар
мен ақыларға ... жол ... 1 – 2 ай ... ауру ... ... субъектісінен 1 бас ауру жануар анықталатын болса, онда ол
псороптоздан қолайсыз болып саналады.
Қотыр анықталғанда ... ... ... ... ... ... ... жою шараларын жүргізеді;
- Аудандық (қалалық) мемлекеттік ветеринариялық инспекторына қотырдың
шығуы және қабылданған шаралары туралы хабарлайды;
Шаруашылық ... ... және ... иелері барлық
қышыманы жоюға бағытталған шаралардың ... мен ... ... ... ... инспекторының міндеті:
- Шаруашылық субъектілерінің басшыларын осы ереже және ... ... жою ... ... Қолайсыз шаруашылық субъектісін есепке алуға;
- Қышыманы жою шараларының жүргізу ұдайы бақылауда ұстауға;
Қышымадан қолайсыз шаруашылық ... ... ... Ауру ... ... ... ... және ауруға күдіктілер);
жұғуға күдікті жануарлардан (клиникалық ... жоқ, ... ... ... ... ... ... лапаста тұрып,қатаң
жеке күтімге алынбаған немесе бірге жайылған); ... ... ... ... ... ... жоқ, ... жанасуда болмаған және басқа қораларда тұрған) бөледі;
- Жануарларды оқшаулап ұстап және ... жеке ... ... ... әрбір топтарын азықтандыру және суаруды өздеріне сәйкес
мүліктерден іске асыру тиіс;
- Жануарлардың әрбір топтарын ... ... бір ... ... ... қолайсыз шаруашылық субъектілерінен
мемлекеттік ветеринариялық инспектордың арнаулы емдеу пункттеріне жіберген
жануарлардан басқасын шығаруға ... ... ... жануарлар да толық қотырға ... ... ... ... ... басқа шаруашылыққа жіберу) тек қышымаға
қарсы домдаудан кейін, мемлекеттік ветеринариялық инспектордың ... ... ... қолайсыз шаруашылық субъектісінде сау ... ... ... ... ... ... тексеру
жүргізіледі. Жануарлардан ауру және жұғуға күдіктілер табылғанда, жедел
оқшаулайды.
3Техникалық қауіпсіздік
Фермаларда ветеринариялық - ... ... ... ... ... болуына, санитарлық тазалық бөлімінің құрылуы, ... ... мен ... ... мен ... ... ... қажет.
Фермаға, барлық мал қора- жайларына, алаңдарға, сауын ... ... және мал ... ... сол сияқты ферманың барлық қондырғылары мен
мүліктеріне ... ... ... ... қажет. Зарарсыздандыру
мақсатында 4%-дық формальдегидтің ыстық 70°С сілтілі немесе 1%-дық этафор
ерітінділері қолданылса өте жоғары нәтиже береді.
Жұқпалы ... ... ... ... ... ... қарсы
қолданылатын шаралардың басты элементі болып саналады. Осы мақсатта
ветеринариялық ... ... ... ... ... және ... ... шалдыққан малдар үшін арнайы инвазиялық
бөлімдер, оқшауханалар ұйымдастырылуы ... ... ... ... ... арнайы үйымдастырылуы қажет. Оған кіріп-
шығатын арнайы жеке есіктер бөлек болады. Есіктерде ... ... ... ... жеке қол ... ... ... құралдарды стерильдеуге арналған ... ... ... қабылдағаннан кейін қолданылған құрал-жабдықтар 15 минут
қайнатылады. Егер мал ... ... ... ... ... дезинфекцияланады. Оқшауханаға кіргізер алдында, малдың
түяғы ... ... ... қойылған диагноз бойынша қайшылықтар
болмаса, мал сабынмен жуылып, ... Ауру ... ... маманы қолын жуып, алшапқышты, қолғапты т.б. жабдықтарды үнемі
ауыстырып ... ... ... ... ... ... керек. Оқшаухана - жұқпалы ауруға шалдыққан малды тұрақты емдеуге
арналған орын. Ветеринариялық заңдылықтарға сәйкес оны малдәрігерлік емдеу
мекемелерінде, ... ... ауру ... ... және ... азықты қоятын
арнайы орындар болуы тиіс. Ондағы мал ... ... ... ... ... ... ... жасөспірімдер жүмыс істеуіне тиым
салынады. Ауру малмен жұмыс істейтін санитарлар жұқпалы аурулармен ауырған
малдармен жүмыс ... ... ... ... ... керек.
Оқшаухана мен ветеринариялық клиникалардың инфекциялық ... және ... ... қиы ... ... арнайы бөгеттерде
зарарасыздандырылып (хлормен, сөндірілген әкпен немесе ... ... тек ... ... ғана ... құбырға жіберілуі шарт.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, қотырды болдырмас үшін қой малын екі рет: жазғытұрм
және күзде тоғыту қажет. Сондай – ақ, ...... мал ... өткізіп отыру шарт. Сырттан әкелінген малды 1 ай бойы оқшаулап
бағып, оған үнемі мал ... ... ... ... мал ... бағылып,
емделеді. Мал ішінен қотыр шыққан ... ... – бір бас ... ... ... ... – жай, құрал – саймандарды, қотыр ... ... ... ... ... және химиялық әдістермен мезгіл – ... ... ... мен ... мал ... ... ... әдіспен
зарарсыздандырады. Ол үшін қотыр шыққан жерді жазда 2,5 ай, ал қыста 5 апта
пайдаланбайды, яғни ол жерге мал бақпайды. Бұл ... ...... қалып
қойған қотыр кенелері өзіің өсіп – өнуіне ... ... ... түгелдей
қырылып қалады.
Қора – жайды қотыр кенелерінен тазарту үшін креолиннің 3 – 5% ... ... Ал ... өлген мал терісін 12% әк ерітіндісімен 6
сағаттай зарарсыздандырады. Сондай – ақ, қора мен аула ішін ... 5% ...... ... ... күкіртті карбол қоспасының 3%
ерітіндісі, 3% лизолдың ... ... ... елдік дәрілерден қора – жайды зарарсыздандыру үшін стомозан
(1:210) ерітіндісі де бүрку арқылы ... ... ... ... - 50мл м2, ... ... ... метрге 30 – 50мл стомазан (1:200)
ерітіндісі жұмсалады.
Жануарлардың қотыр ауруын ... ... ... субъектісінің
басшысының, жануарлар иелерінің міндеттері:
- Жануарларды тазалықта ... ... ету, ... ... және ... ... ... 10 күнде бір рет – шомылдыру;
- Тері қабатының жағдайына көңіл бөлу, төмен қоңдылықтағы ... ... ... Әр ... тұартын орнын бекіту (жылқыға, ірі ... және ... ... ат сайман, мүліктер, шөтке, азықтандыратын астаулар
т.б.);
- Қотырдан қолайсыз шаруашылық субъектілерінен ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
1 Белов, С.М. Справочник по качеству ... ... для ... / ... ... - Москва: 1986. -127с.
2Горегляд, Х.С. Ветеринарно-санитарная ... с ... ... продуктов животноводства: учебник для вузов / Х.С.
Горегляд –Москва: 1981.-176с.
3Житенко В.И. ... по ... - ... ... ... для ... / В.И. Житенко - Москва: 2001.- 189с.
4Колоболотский, П.В. Биохимические ... ... в ... станции: учебник для вузов / П.В. Колоболотский - ... Н.Ф. ... - ... ... ... ... ... учебник для вузов / Н.Ф.Шуклин, ... 2003, 1-2 том - 215, 126 ... В.А. ... по ... ... ... вузов / В.А. Макаров - М: 1987.-154с.
7Телеуғали, Т.М. ... ... ... және ... ... ... мен ... негіздері: оқулық жоғары
оқу орындары үшін / Т.М.Телеуғали, С. Қырықбайұлы – Алматы: ... М.С. ... және ... ... ... ... оқу ... үшін / М.С.Сабаншиев, Т.Т. Сүлейменов - Алматы:
2003. - 164б.
9 Малмақов, Н.И. Қой өсіруші фермердің ... ... оқу ... оқу ... үшін / ... - Алматы: 2002. – 191б.
10Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары
оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., ... ... Т.И. ... 2009.- ... мен ... жұмыста төмендегідей қысқартулар мен белгілеулер келтірілген:
мл — миллилитр
см — сантиметр
% — пайыз
мин — минут
м — метр
т.б. — тағы басқа
мм — ... 7. 05 ... ... ... ... ... Университеті
______________________________кафедрасы
«Бекітемін»
Каф.меңгерушісі __
«____»_____2016ж.
№____Тапсырмасы
___________________________________пәні бойынша курстық жұмыс
Студент _______________________________
(тегі,аты-жөні)
Жұмыс ... ... ... ... ... ... мазмұны | ... | ... |
| | ... ... саны) |
|1 | | | |
|2 | | | |
|3 | | | |
|4 | | | |
|5 | | | |
|6 | | | ... ... ... күні ... ... ... жетекшісі _________________________________________________
(қызметі, тегі,аты – жөні, қолы)
Тапсырманы орындауға қабылдаған_______________________________
( күні,
студенттің қолы)
Ф. 7. 04 – ... ... ... және ... ... атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті
« _______________________________________» жоғары мектебі
«_________________________________________» кафедрасы
«Бекітемін»
Кафедра меңгерушісі
_____________________
(қолы,аты – жөні)
_______________2016ж.
Курстық жұмысты қорғау
Хаттамасы №____
______________________________________________________пәні
студент_____________________________тобы_________________________
Курстық жұмыс ... ... ... келесі сұрақтарға жауап алынды:
1.________________________________________________________________
2.________________________________________________________________
3.________________________________________________________________
Курстық жұмысты орындау кезінде алынған балл (60 мүмкіндіктен)
_____, ... ... (40 ... ... ... ... ... мүшелері________________________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Қорғау күні__________2016ж.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Псороптоз ауруына қарсы ветеринариялық – санитариялық шаралар35 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Ботулизм ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»31 бет
«бұзау аусылы ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»37 бет
«ОҚО Сайрам ауданы бойынша ауылшаруашылығы малдарының «бруцеллез (сарып)» ауруынан алдын алу және онымен күресу шаралары64 бет
«Шин-Лайн» балмұздақ фабрикасында технологиялық қондырғыларды санитариялық өңдеу57 бет
«Шошқаның тілме ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»29 бет
Ірі қара фасциолезіне қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь