Мал буаздығына азық сапасының әсері

Нормативтік сілтемелер
Белгілер мен қысқартулар
Анықтамалар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1 Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.1Мал буаздығына азық сапасының әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.2 Жаңа туған төл ауруларын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
1.3Ұрықтану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
1.4 Буаздықты анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
3Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Ветеринарлық акушерлігі және гинекология - жыныстық процестердің, ұрықтандырудың буаздықтың, туудың, туғаннан кейінгі кезеңнің қалыпты жағдай және патологиялары, жаңа туған төл ауруларының, сондай-ақ бедеуліктің, қолдан ұрықтандырудың және эмбрионды көшіріп, қондыру мәселелері бойынша студенттерге теориялық біліммен қатар тәжірибе жүзінде үйрету.
Пәнді оқып үйрену студенттердің анатомия, генетика, гистология және эмбриология, физиология, биоорганикалық және биологиялық химия, ветеринарлық латын терминологиясы, мал азықтандыру, мал шаруашылығы патологиялық физиология, фармакология, микробиология және иммунология, вирусология, оперативті хирургия, ветеринарлық гигиена, клиникалық диагностикалау рентгенмен, жалпы және аумақты хирургия бойынша білім алуына негізделген.
Гинекологиялық ауруларға диагноз қою үшін міндетті түрде сарпайды, қынап кіре берісін, қынап, жатыр мойыны, жатыр тармақтары, түтіктері мен жұмыртқалықтарды зерттейді.
Сарпай мен қынап кіре берісін қолмен ұстап, ашып көреді. Қынапты зерттеу үшін қынап айнасын қолданады және оған жарық беретін қондырғы орнатады. Қынап, қынап кіреберісі мен шүртекейдің төңірегіне қарағанда оның кілегей қабығы ісінген қабығы ісінген бе, түсі өзгерген бе, құрғақ немесе ылғалды ма, жара, күлдіреуіктер, абцесстер, ұсақ түйіндер жоқ па, жиналған жалқаяқ бар ма, ауырсына ма, осының бәріне көңіл бөлу керек.
Аналық жыныс безінің көлемі, сыртқы пішіні, тығыздығы, температурасы, күлдіреуіктер немесе фолликулдің, сары дененің болуы, ісінуі, ұстағанда малдың ауырсынуы, жұмыртқалықтың әртүрлі физиологиялық немесе патологиялық жағдайларына байланысты өзгеріп отырады.
Мал шаруашылығын қарқындатудың бірден – бір дұрыс жолы – малды өз төлінен өсіру болып табылады. Бірақ, оған жыл сайынғы жүздеген мың аналық бас малдың қысыр қалуы үлкен зиянды әсерін тигізіп отыр.
Ішіндегі төлі кішкене кезінде, енесінің организмі буаздық күйде оңай үйлесіп оның үстіне жақсы оттап, жеген азығы бойына бұрынғысынан жақсы сіңетін болғандықтан тіпті көзге түскендей ет алып оңалады. Ал буаздық мезгілінің екінш жартысында, әсіресе аяқ кезінде өсіп келе жатқан іштегі төл қоректік заттарды бұрынғысынан көп керек етеді, сондықтан буаз жануардың күнделікті рационын көбейтіп беріп отыру қажет.
Азық рационын көбейткенде, буаз жануар тым семіріп кетпеуі үшін шамадан тыс жегізе бермеу керек, өйткені семіру ішіндегі төлінің нашар өсуіне себепші болып тууын қиындатады.
1.Құрбанов С., Құрбанова К. " Ауылшаруашылық малдарының акушерлік, гинекология және қолдан ұрықтандыру " Шымкент 2010 ж

2. Н.Омарқожаұлы, " Мал азығын бағалау және малды азықтандыру" Алматы 2005 ж

3. Жоланов, М.Н. Мал акушерлігі және гинекологиясы: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін / М.Н. Жоланов, Қ.У. Қойбағаров, О.Т. Туребеков, М.Ә. Мадияров - Алматы 2005.-114б.

4. Студенцов, А.П. Ветеринарное акушерство и гинекология сельхоз. животных: учебное пособие для вузов / А.П.Студенцов. М:1970.-133с.

5. Кузнецов, В.И. Мал дәрігері анықтамалығы: / В.И. Кузнецов Москва, Колос, 1979. -134с.
        
        Аннотация
пәнінен тақырыбына жазылған бұл курстық жұмыс аннотация, нормативтік сілтемелер, анықтамалар, қысқартылған сөздер, кіріспе, негізгі бөлім, ... ... ... ... пайдаланылған әдебиеттер тізімі және 2 кестеден тұрады. Курстық жұмыс 26 беттен тұрады.
Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
Белгілер мен ... ... ... ... ... буаздығына азық сапасының әсері.........................................................10
1.2 Жаңа туған төл ауруларын анықтау....................................................................13
1.3Ұрықтану................................................................................................................14
1.4 Буаздықты анықтау.......................................................................................16
2 Өзіндік зерттеу.........................................................................................................19
3Техникалық ... ... ... ... ... сілтемелер
Осы курстық жұмыста келесі нормативтік құжаттарды қолдануға ... ... 2.104 -2006 КҚБЖ ... ... 2.301 -68 КҚБЖ (ЕСКД).Форматтар.
МЖМБС 2.601 -2006 КҚБЖ (ЕСКД).Пайдалану құжаттары.
МЖМБС 2.304-81 КҚБЖ (ЕСКД).Сызбалық шрифттер.
МЖМБС 2.701-84 КҚБЖ (ЕСКД). Схемалар. ... мен ... ... ... ... ... 2.321-84 КҚБЖ ... Әріптік белгілеу.
Ф.7.14-02
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
__________________________кафедрасы
___________________________________пәні бойынша
Курстық ... ... ... ... ... аты жөні,тобы)
Жетекші ... аты - ... ... атағы)
Жұмыс ____________
бағасы
бағасына қорғалды
________2012ж.
Комиссия:
_______________
қолы,аты - жөні
_______________
қолы,аты - жөні
Норма ... аты - жөні ... 2012 ... 7. 14 - 03
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
______________________________кафедрасы
... ... ... ... ... жұмыс
Студент _______________________________
(тегі,аты-жөні)
--------------------------------------------------------------------------------
Жұмыс тақырыбы ______________________________________________
--------------------------------------------------------------------------------
Бастапқы мәліметтер __________________________________________

Курстық жұмыстың мазмұны
Орындалу ... ... ... 1.__________________________________________________________
2.__________________________________________________________
3._____________________________________________________________
Тапсырма берілген күні _________жұмысты қорғау күні________________
Жұмыс жетекшісі _________________________________________________
(қызметі, тегі,аты - ... ... ... ...
Ф. 7. 14 - ... ... ... және Ғылым министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті
> факультеті
кафедрасы

Кафедра меңгерушісі
_____________________
(қолы,аты - ... ... ... ... жұмыс тақырыбы _____________________________________
_________________________________________________________________
Қорғау кезінде келесі сұрақтарға жауап алынды: ... ... ... ... ... балл (60 мүмкіндіктен) _____, қорғау бағаланды (40 мүмкіндіктен)_____балл.
Сомалық ... ... ... ... ... ... ... мен қысқартулар
%- пайыз
мин- минут
Мг/кг-милиграмм/килограмм
Г/кг-грамм/килограмм
Кг-килограмм
Г-грамм
Мл/кг-милилитр/килограмм
Кіріспе
Ветеринарлық акушерлігі және гинекология - жыныстық процестердің, ұрықтандырудың буаздықтың, туудың, туғаннан кейінгі кезеңнің ... ... және ... жаңа ... төл ауруларының, сондай-ақ бедеуліктің, қолдан ұрықтандырудың және эмбрионды көшіріп, қондыру мәселелері бойынша студенттерге теориялық біліммен қатар ... ... ... оқып ... студенттердің анатомия, генетика, гистология және эмбриология, физиология, биоорганикалық және ... ... ... ... ... мал ... мал шаруашылығы патологиялық физиология, фармакология, микробиология және иммунология, вирусология, оперативті хирургия, ветеринарлық ... ... ... ... ... және ... ... бойынша білім алуына негізделген.
Гинекологиялық ауруларға диагноз қою үшін міндетті түрде сарпайды, қынап кіре ... ... ... ... ... ... түтіктері мен жұмыртқалықтарды зерттейді.
Сарпай мен қынап кіре ... ... ... ашып ... Қынапты зерттеу үшін қынап айнасын қолданады және оған жарық беретін қондырғы орнатады. Қынап, қынап кіреберісі мен ... ... ... оның кілегей қабығы ісінген қабығы ісінген бе, түсі өзгерген бе, құрғақ немесе ылғалды ма, жара, күлдіреуіктер, абцесстер, ұсақ ... жоқ па, ... ... бар ма, ... ма, осының бәріне көңіл бөлу керек.
Аналық жыныс безінің көлемі, сыртқы пішіні, тығыздығы, температурасы, ... ... ... сары ... ... ісінуі, ұстағанда малдың ауырсынуы, жұмыртқалықтың әртүрлі физиологиялық немесе патологиялық жағдайларына байланысты өзгеріп отырады.
Мал ... ... ... - бір ... жолы - малды өз төлінен өсіру болып табылады. Бірақ, оған жыл ... ... мың ... бас малдың қысыр қалуы үлкен зиянды әсерін ... ... төлі ... ... енесінің организмі буаздық күйде оңай үйлесіп оның үстіне жақсы оттап, жеген азығы ... ... ... сіңетін болғандықтан тіпті көзге түскендей ет алып оңалады. Ал ... ... ... ... әсіресе аяқ кезінде өсіп келе жатқан іштегі төл қоректік ... ... көп ... ... ... буаз жануардың күнделікті рационын көбейтіп беріп отыру қажет.
Азық рационын көбейткенде, буаз жануар тым семіріп кетпеуі үшін ... тыс ... ... ... ... ... ішіндегі төлінің нашар өсуіне себепші болып тууын қиындатады.
Малдың жайылып бағылатын кездерінде ең жақсы азық жердің оты болып табылады. ... ... ... бай жас көк шөп ... ... ... Сондықтан малды жайылымда дұрыс жайып оттатса, ішек ... ... ... ... ... оты мол және ... болса сиыр малы, қой мен ешкі өзінде, ішіндегі төлін де қоректі заттармен әбден қамтамасыз етеді. Жылқыға жайып ... ... ... сұлы да ... ... ... ... да бұл кездерде қосымша азық ретінде жеммен көк өсімдіктер (жоңышқа, капуста жапырағы, көк өсімдіктердің жапырағы, ... ... беру ... ... ... мақсаты - мал буаздығына азық сапасының әсерін
зерттеу.
1Негізгі бөлім
1.1Мал буаздығына азық сапасының әсері
Төлдің дұрыс өсуі және ... ... ... тууы буаз ... ... ... ... күтіп бағуына және жалпы күйіне байланысты. Жатырда өсіп ... ... ... ... қоректік заттар тілейтіндігі белгілі, ол заттарды төл енесінің организмінен алады. Буаз жануардың алғашқы айлардан бастап - ақ азыққа ... ... ... ... ... ... сіңетін болады, азықпен бірге алынатын қроектік зат енесінің организмін ғана емес ... ... ... ... төлі ... ... ... организмі буаздық күйде оңай үйлесіп оның үстіне жақсы оттап, жеген азығы бойына бұрынғысынан жақсы сіңетін болғандықтан тіпті көзге түскендей ет алып ... Ал ... ... ... ... ... аяқ кезінде өсіп келе жатқан іштегі төл қоректік заттарды ... көп ... ... ... буаз ... ... ... көбейтіп беріп отыру қажет.
Азық рационын көбейткенде, буаз жануар тым семіріп кетпеуі үшін шамадан тыс ... ... ... ... ... ішіндегі төлінің нашар өсуіне себепші болып тууын қиындатады.
Малдың жайылып бағылатын кездерінде ең жақсы азық жердің оты болып табылады. Белокқа, ... ... бай жас көк шөп ... қолайлы болады. Сондықтан малды жайылымда дұрыс жайып оттатса, ішек ... ... ... ... ... оты мол және ... болса сиыр малы, қой мен ешкі өзінде, ішіндегі төлін де қоректі заттармен әбден қамтамасыз етеді. Жылқыға жайып ... ... ... ... ... ... қажет. Шошқаға да бұл кездерде қосымша азық ретінде жеммен көк өсімдіктер (жоңышқа, капуста жапырағы,көк өсімдіктердің жапырағы, тамыр жемістер) беру ... ... ... ... ... көп ... тиіс. Жайып бағудың пайдасы малдың тек оттап қоректік азық жегендігінде ғана ... ... ... ... жүрегі күшті істейтін болып қан айналысы жақсарады. Жүрек күшті істегенде демалыс шапшаңдап соның арқасында газ ... ... Таза аада ... ... ... ... жылу ... артады,соның арқасында азыққа тәбеті күшейеді.
Буаз жануарларды жайып баққанда, сыртқы жағдайлармен санасу керек. Жауын шашында , суықта маалды жайылымға аз ... ғана ... ... ... ... жаймаған дұрыс. Таңертең ерте қалың шық түскенде немесе бозқырауда буаз малды жайылымға шығаруға болмайды, ... кг онда ... ... ... іш тастайды. Буаз малды өріске шығарып жайып бағу ... ... бола ... ... ... ... буаз малдарды біраз уақыт қолда бағуға тура келеді.
Қолда бағылатын кездерде буаз биелер үшін ең жақсы азықтар дәнді ... ... ... ... пішенң, жемдерден сұлы бидайдың кебегі сулы азықтардан сәбіз бие ... ... Азық ... ... 30% ... ... ... 2 кг дейін ұнның жақсы тозаңын және картоп қосуға болады. Сиыр мен қойға ... ... ... ... ... сулы азықтар және бидайдың кебегі, және зығырдың немесе күнбағыстың күн жарасы, ... сұлы ... ... ... буаз сиыр рационын таза саплы азықтардан құрастырады. Ластанып немесе шіріп, көгеріп бұзыла бастаған азықтар сиырға іш тастатуы мүмкін. Буаз сиырларды ... ... ... жайғанда жайылым отының құрамын әсіресе буаздыққа зиянды нитраттардың деңгейін бақылайды. Буаздығының соңғы ... ... ... ... тек күнделікті серуендетіп тұрады. Буаз бие азығымен суының таза, сапалы болуын қатаң қадағалайды. Сапасы нашар, ластанған жем шөп көгерген не ... ... ... суық су ... ас ... ... ... іш тастатуын мүмкін екенкһін ескереді. Құлындауына он шақты күн қалғанда биеге берілетін ірі жем шөп көлемін 4-6 кг ... ... ... ... пішенін мүлдем бермейді. Ешкіге, көлемді азық ретінде пішенмен қатар ағаш пішен яғни бұтақ азық ағаштың ... ... ұсақ ... беруге болады, бірақ ағаш пішен күнделікті берілетін көлемді азықтың жартысынан асырмай беріледі, ешкіге кәдімгі жем азықтармен қатар ас ... ... ... ... ... беру кең ... бұларды ешкі жақсы жейді.
Буаз шошқа үшін ең жақсы азық сұлы жармағы, ... ... ... ... ... күн ... (0,5) ... балық немесе ұнтақталған ет пен сүйек, жақсы жоңышқа пішені, тамыр түйнек, ... және ... ... ... үй ... үшін ең ... азықтар ұсақталған жақсы пішен, ал жаздыңгүні түрлі түрлі шөптер мен бұршақ тұқымдас өсімдіктер, жем ... ... ... ... ... рационға сұлыдан, бидайдың кебегімен және арпадан қосып істелген жем қосу керек.
Буаз жануар үшін ... ... ... ... түрлі - түрлі және дәмді болуы керек. Осы мақсатпен азықты алдын ала әзірлеу ... кең ... ... ... тиіс. Рационға тек сапалы азық қана енгізілуі тиіс. Азық рационын жасарда кейбір азықтардың асқазанға ... әсер ... еске алу ... Мысалы, іш қатыратын (бұршақтылардың дәнін, бұршақ сабағын, емен ағашының жапырақтары мен жас бұтақтарын), ішті кептіретін көк ... (жас ... ... ... ... ... шық ... тоңазыған азықтарды, сасып кеткен сабанды, кендірдің және рапстың ... мия ... ... керек.
Азықты тым көп беріп, жануардың ішек қарнына шамадан артық жүк артуға ... ... ... ... көп ... ... күнделік рационды 5-6 мезгілге бөлу керек. Малды жайылымнан қолда бағуға көшіргенде және жайылымға ... жаңа ... ... ... үйрету қажет, әйтпесе малдың асқазаны бұзылып содан іш тастауы ... ... тұз ... ... ... ... қой мен ... жылқыға тұз түйір түрінде мейілінше беріледі. Кесек тұз оттыққа салынып беріледі.
Азық рацинынын жасағанда, кальций мен фосфордың аз не көп ... ... ... бөлу ... өйткені жануардың организмі кальций мен фосфорды көп керек етеді.
Кальций мен фосфор бұрақ тұқымдас шөптер мен тоғайлық жақсы пішенде мол ... ... ... ... арпаның, бидайдың, жүгерінің дәнінде, бидайдың кебегінде, зығырдың күнжарасында кальций аз, ал ... көп ... Мына ... ... ... тамыр жемістерде, ағаш қабығында, қант қызылшасының сірнесінде, картопта фосфорда кальцийде аз. Кальциі аз азықтарға бор, ... ... ... ... түрде кальций қосылады.
Витаминмен де қамтамасыз етуді ұмытпау керек. Витаминдер азықтағы құнарлы заттардың ... ... ... ... ... ... ... көмектесіп, денсаулығын нығайтады.
А- (ретинол) витамині өсу витамині. Бұл витамин жануардың денесін, әсіресе асқазан мен тыныс жолын ауруларына қарсы нығайтады. Бұл ... көк ... шөп), мал ... ... ... жақсы сүрленген шөптерде, жақсы жиналған жас жоңышқа пішенінде, жақсы жиналған тоғай пішенінде ,жазғы сүтте, ескірмеген балық ... өте көп ... ... (бір топ ... бұл ... жоқтығы жануардың ішін қатырады, жануар нашар оттайтын болады,ауруға беріктігі нашарлайды.В витамині көк ... ... ... ... жас ашытқыда, күнжарада, жазғы сүтте мол болады.
С-витамині ... ... ... Бұл ... ... ... қалыпты болып отыруына көмектеседі.
Д - (кальциферол) витамині ... ... көк ... ... ... ... жазғы сүтте мол болады.мұныиен қатар, жануардың денесінде Д витамині жасалуына күн ... ... ... ... көзі ... мен ... ... Д витаминінің малға қажеттілігі рацинонындағы кальций мен фосфор шамасына байланысты. Мысалы, сауын сиырдың рационында кальцийдің фосфорға қатынасы екі ... 1\1,5 болу ...
Е - ... витамині өсімталлдық витамині мұның жоқтығынан ұрық өледі.Бұл көк шөпте, ... арпа мен ... ... ...
К - ... ... ... организімдегі тыныс алу мен фосфорлану процесттері тежеледі. Бұлшық ет қызыметі нашарлап көптеген ферменттердің активтігі төмендейді. Бұл витамин көк ... ... ... ... ... көк беде, шақпа шөп, жақсы пішен, сүрлем, капуста жапырағы және азықтық капустада болады.
В 12 - ... ... ... ... ... ... малдың қарнында түзіледі. Бұл витанмин жетіспегенде малдың салмағы төмендеп, азықтарды нашар пайдаланады. Буаз ... ... ... ұсақ және аз төл ... Туған төлдердің бауырында, бүйрегінде және көк бауырында ... ... ... Бұл ... ... пен ет ... ... сүтте, көк сүтте болады. Балдырлар мен сүрлемдерден басқа өсімдік тектес азықтарда ... ... ... ... буаз ... кең ... биік ... ұстау керек. Бұл қоралар ауа мен жарығы мол құрғақ жерлерге және мүмкін болғанынша терістік жағы мен ... ... ... ... немесе қырқы бар, ықтасын жерлерге орналасқан болуы тиіс. Сиыр мен жылқы үшін буаздық мезгілінің екінші ... ... ... ... болу ... мал ... ... бөлімшелер болса, төлдеуіне екі апта қалғана сонда қойып бағыу керек. Буаздығына екі ай толған шошқаларды бір орынға екеуден артық ... ... Буаз ... ... ... едендері аздап көлбеулі болуы керек. Төсеніш құрғақ мол таза болып, күніне ең азы екі рет ... ... ... Қабырғалары тазалық және дезинфекция үшін жылына кемінен екі рет ... ... ... ... ... ... ... кемінен екі рет дезинфекцияланады.
Буаз жануарладың денсаулығын сақтау үшін және төлдету процесін жеңілдету үшін барлық буаз ... күн ... ... ... алып ... ... Мұның әсіресе биелер үшін үлкен маңызы бар. ... ... ... он - ... күн ... ... шығарылмайды, көп шошқалармен бірге қыдыртылмайды.
Буаз жануарлардың желінін күтудің де өте ... ... бар. ... жылы ... ... ... таза ... сүрту ұсынылады. Төлдеуінен алты сегіз апта бұрын сауын сиырлар мен ешкілерді саууды тоқтату керек, буаздығының басынан ... ... ... сауу жануарлардың желініне де, жалпы денсаулығына да зиян ... Сауу ... ... Азық ... ең ... сулы ... ал ... мол сиырлардың рационынан жем азықтарда шығарылады. Сонымен қатар суаруды да ... ... де ... үш рет ... ... бірте екі рет, бір ретке содан кейін күнара саууға көшіп, аұыры сауу ... ... ... ... үшін ... ... ... сүтін сарқа сауу керек [2,3,4].
1.2 Жаңа туған төл ауруларын анықтау
Жана туған жас төлдер ... ... ... (1-10 күн) жаңа ... ... ... ... ауруға шалдығып, өлім-жітімге де жиі ұшырайды. Мұның ең басты себебінің бірі малдың буаз ... ... ... азықтың жетіспеуі және оның құнарсыздығы болса, екіншіден жас төлге ... ... ... ... ... -- жас ... ... шығар кезде дем ала алмай тұншығуы. Бұл ауруға тел көбінесе ... ... ... ... Буаз ... алыс ... ... айдағанда (буаз биені мініп альш алысқа шапқанда) жатырдағы төлге оттегі жетіспей тұншығып өліп қалуы мүмкін. Сондықтан жаңа ... ... сол ... аузы - ... ... сүртіп үрлеу керек. Сонда төлдің тыныс жолдары тазарып еркін дем алады. Тұншығып тұрған ... ... ... ... жоғары көтеріп сілку керек, алдыңғы аяқтарын ерсілі-қарсылы қозғап, қолдан тыныстандырады. Іш қату (запор)- жас ... ... ... Бұл дерт көбінесе нәзік, нашар туған төлде кездеседі. Алғашқы 1-2 сағаттың ішінде толғағы түспеген төл ... ... ... емшек емуді де қояды, ақырында әбден әлсіреп, денеге тараған удың әсерінен 1 ... ... өліп ... ... ... болуына тағы бір себеп - төлді дер кезінде уызға тойдырмау.
Аурудың белгісі біліне бастаған кезде-ақ ... тік ... ... ... клизма жасап, тік ішектегі жиналып қалған тоңғақты саусақпен алып тастау керск. Клизманы ... ... 2-3 ... соң қайталайды. Төлдің аузынан уыз немесе басқа іш айдайтын дәрілер құяды.
Іш өту (понос) -- жас төлде - көп ... ... Оның ... ... буаз кезінде дұрыс азықтандырмау, әсіресе туғанға дейін сүрлеммен қоректенген сиырлардың бұзаулары туғаннан кейін жарты сағаттан соң-ақ, алғаш емшек емгеннен кейін іші өте ... арық мал ... ... ... ... жарытпайды, осыдан жас төлдің организмі әлсіреп, ас қорыту жүйесінің қызметі бұзылады, ішкен сүті толық қорытылмай іріп-шіри бастайды. Іші ... ... ... сүттің орнына ас тұзының 1% ерітіндісіне. 1 -- 2 ... ... езіп ... 300 -- 500.мл ... ... ... Ауру асқынып кеткен кезде әртүрлі тұздардың қоспасынан жасалған мына ерітінді (ВИЭВ) аса ... ... су - 1000 мл ... натрий - 5 гр
Сірке қышқылды натрий - 5 гр
Лимон қышқылды натрий- 0,9 ... ... - 0,4 гр ... ... - 0,3 ... қышқылды калий - 0,9 гр
Бұл ерітіндіні бұзаудың аузынан құяды: 1-күні таңертен 1 л ... ... 0,5 л ... оған ... I л уыз немесе сүт, 2-күні 0,5 л ерітінді мен 1 л сүтті 3 рет, ... ... және ... 0,5 л ерітінді мен 1 л-сүтті қосып, ал күндіз тек кана 1-2 л сүт.
Егер бұзаудың жағдайы өте ауыр болса, онда бұл ... ... ... да ... Оң жақ аш ... 500 мл ... ... 1 рет жібереді. Торайларға бұл ерітіндіні 30-50 мг мөлшерінде шөлмекпен, резиналы емшек ... ... ... тірі жануарларда көбею жыныс клеткаларының көмегімен іске асады. Бұл клеткалар жыныс бездерінде: ұрғашы малдардың ... ... ... ... ... клеткасы аталық бездерде дамиды. Ұрғашы малдардың жыныс клеткасын , ал ... ... ... деп ... - ұрық клеткасының спермамен қосылуы, қысқаша айтқанда спермамен (еркек малдың ұрығын) ұрғашы малдың жыныс ... ... ... ... ... ... салу арқылы). Спермареотаксис (ағысқа қарсы қозғалу) қасиеті арқылы ұрық жолымен қозғалады.
Ұрық клеткасы жарылып ... ... ... жатыр мойынынан кіріп, ұрық клеткасына қарай қозғалады. Сөйтіп олар ұрық жолының үштен бір бөлігінің жоғарғы бөлігінде қосылады. ... ұрық ... ... зат алмасу (ассимиляция) болып, жаңа клетка - зигота (ұрық) пайда болады ... ... ... ұрық ... ... ... ... оның қозғалуына ұрық жолы етінің жиырылуы (перисталтика) және эпителий қылшығы (реснички) қозғалып жәрдем етеді. Ұрық жатырға 1-4 тәулікте ... ары ... ... өсіп жетіледі.
Сары дене - фолликулярлы клетка овуляциядан кейін, пайда болған фолликулярлы клетка ... ... және сары ... ... клеткасы -лютиновий клеткасына айналады. Дәнекер клетканың ұштарының қабықшасынан сары дененің топтары пайда болады. Ол жерге қан ... қан ... өсіп ... ... ... ... клеткадан құрылысы, қызметі бойынша бөлекше, оның кұрамында май сияқты заттар бар - ... және сары ... - ол сары ... сары ... ... Сары дене ... сырт ... томпайып шығып тұрады. Сондықтан ұрықтықты сипалағанда олар бұдыр-бұдыр болып білінеді.
Фолликула клеткасы өсіп және жетілу кезінде жыныстық гармон жасап шығарады. Ол ... ... ... ... ... реттейді. Ал овуляциядан кейін сары дене пайда болған соң, ол прогестерон гармонын жасайды. Ол ... жаңа ... ... ... және ... ... ... сөйтіп болады.
Буаздық және оны анықтау әдістері
Аналық және аталық жыныс клеткаларының бір-бірімен ... ... жаңа ... - ... ... ... буаздық деп атайды.
Буаздық - ұрғашы малдың организмінде, ... ... ... ... ... ... ... процесс. Буаздықтың басталуы ұрықтану кезеңінен басталып, ұрпақтың жетіліп, туумен ... ... бір ... және көп ... ... ... Буаздық қалыпты (физиологиялык) және патологиялық болып бөлінеді. Потология-лық буаздық кезінде аналық организмінде физиологиялық процесстер бұзылады. Сондай процесстер ұрықтың (зигота) ... де ... ... ... деп ... күннен бастап туғанға дейін уақытты айтады. Бұл мерзім әр малдың түлігіне байланысты әрқалай бола береді (1-кесте).
1-кесте
Әр ... ... ... буаздық мерзімі
Буаздық мерзімі, орта есеппен
Ауытқуы
Сиырда
285 күн
270 - 295 ... ... - 355 ... ... 160 ... ... күн
335 - 395 күн
Есекте
380 күн
360 - 390 күн
Алғаш буаз ... жас ... ... буаздық мерзімі ұзақтау болады, созалаң - қатпа ауруы бар ... да ... ... ұзарады. Буаздық мерзімнің ұзақтығына тіпті малды буаз кезінде дұрыс бағып - күтудің, азықтандырудың да әсері бар.
Буаздық - деп ұрғашы ... ... ... ... ... ... физиологиялық күйін айтады.
Ауыл шаруашылық малдарының буаздығының ұзақтығы әр малда әр-түрлі болады. Ол малдың түріне, ... ... ... ... ... және басқа жағдайларға байланысты.
Мал буаз болғаннан ұрғашы малдың организмінде, көптеген органдар-дың функциясында өзгерістер болады. ... ... ... Тәбеті жақсарады, буаздықтың бірінші жартысында, азықты жақсы сіңіреді, семіреді. Ішкі секреция бездері, гипофиз саматотронин гармонын, сары денешік, планцент прогастронын ... ... ... ... ... жасау және овуляция тоқтайды.
Бауырды гликоген жасау, жүрек, ... ... ...
1.4 ... ... ... дер ... анықтау, тауарлы сүт фермасының жұмысын дұрыс ұйымдастыруға мүмкіндік ... Атап ... төл ... ... ... ... Мал ... мерзімі алдын ала белгіленіп, қора жайды, жем шөпті дайындау уақытын белгілейді, қашпай қалған мал болса оның себебін ... ... ... қалмауын қадағалайды. 4-кестеде малдың буаздық мерзімі көрсетілген.
Сөйтіп, малдың буаздығын немесе бедеулігін анықтау әрбір шаруашылықта міндетті ... ... ... ... керек.
Иә, буаздық кезінде қанның, зәрдің, сүттің, жүннің, сүйектің ... ... ... болады. Ол өзгерістердің білінуі, көріну дәрежесі көптеген ішкі ... ... ... ... ... ... ... де әртүрлі бола береді [1,2,5,6].
Малдың буаздығын анықтау үшін оны мынандай тәртіппен зерттейді:
1.Анамнез мәліметтерін жинау;
2.Жеке картасындағы, кітапшадағы мәліметтерімен танысу;
3.Малды ... ... ... қынап және тік ішек арқылы зерттеу;
4. Рентгенологиялық және лабораториялық зерттеулер жүргізу.
Бұл аталған ... ... ... шығу шарт ... көп ... малдың буаз немесе қысыр екендігін анықтауға бір екі ... өзі ... ... ... ... күннен бастап отыз күн өткен соң мал қайтып күйлемесе, жем ... ... ... ... бастаса, сүті кеми бастаса, асықпай, салмақты жүріп тас ... ... ... ... тез ... ... зәр шығаруы жиілеп, артқы аяқтарында, құрсағының астыңғы жағында ісік байқалса мал мүмкін буаз болар деп жорамалдаймыз. Ол үшін ... ... рет ... туғанын, қашан ұрықтандырылғанын, неше рет күйлегенін, неше рет ұрықтандырылғанын, ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерінде толықтыру керек. Әйтпесе, ондай белгілер қысыр, ауру малда да кездесе береді.
Клиникалық зерттеу:рефлексологиялық әдістерден, сыртта қарап, ұстап көру, ... және тік ішек ... ... әдістерден тұрады.
Рефлексологиялық зерттеу жүргізу үшін арнайы ауланың ішінде ұрықтандырылған малды күйттеуші аталық малмен қосып 1-2 сағат бірге ұстайды. ... ... ... ... ... 10-30 күннің арасында жүргізіледі. Осы уақыттың ішінде қайтып күйлемесе, бәлкім ол буаз болғаны, ал ... ... ... нәтижесі 95-100% жағдайда дұрыс болып шығады.
Буаздықты сыртқы белгілеріне қарап анықтау сирек қолданылады. Себебі бұл әдіспен буаздықты тек ... ... ғана ... аламыз. Буаздықтың мерзімін дәл тауып зайта алмаймыз.
Сырттай қарағанда сиырды ... ... ... ... жарық бөлмеде артқы жағынан 1-2 м қашықтықтан қараймыз. Дегенмен бұл белгілердің бәрі де буаздықты дәл ... ... ... ... ... ... сылап сипап анықтау қиын емес. Ол үшін сиырдың оң жағынан келіп, сол қолыңызды оның беліне қойып,оң қолыңызды ... ... ... аз өзектен төмен шаптан жоғары тұстан бірнеше рет ішке қарай итеріп көресіз. Сол кезде қолыңызға қатты дене білінсе, ол ... ... ... сол жақ ... ... төменгі жағын түртіп көреді. Ол үшін биенің сол жағынан келіп,артқы жағына қарап тұрып,сол қолыңызды оның беліне салып тұрасыз. Қой мен ... сол жақ ... ... ... ... оң жақ бүйірінен қолмен сипалайды.
Мегежіннің буаздығын сыртынан ұстап анықтау өте қиын, бір жақ бүйіріне жатқызып қойып, ең соңғы екі емшегінің ... ... ... төл ... дене ... ... ғана ... білінуі мүмкін. Қай малды болмасын сырттай ұстап қарағанда ... таба ... мал ... екен деп ... ... болмайды.
Буаздықты құрсағының сыртынан тыңдап анықтау, тек қана ірі малға қолданылады. Онда да зерттеу нәтижесі барлық уақытта дұрыс бола бермейді. Төлдің ... ... ... ... ... төл ... немесе арқасымен анасының құрсақ қабырғасына тікелей тиіп жатуы керек. Басқа жағдайда ... ... ... ... ... ... ... бүйіріне құлақты тосып немесе фонендоскоппен тыңдайды. Буаздықты анықтау үшін бұл әдістің маңызы онша үлкен емес.
Буаздықтың бірінші жартысындағы ... ... ... ... қарап анықтау мүмкін емес. Сондықтан ерте буаз малды анықтау үшін қынап арқылы және тік ішек ... ... ... Бұл ... тек ірі малды зерттеуге болады.
Қынап арқылы зерттегенде малдың сарпайын жуып, тазалап ... ... ... ... ... ... ... ақырындап малдың қынабына салып, ашып, жарық түсіріп қарайды. Мал буаз болса жатыр мойыны жабық, қою кілегейлі тығынмен бітелген,өзінің қалыпты ... бір жақ ... ... ... ... алға ... ығысқаны байқалады. Буаздықтың соңғы айларында жатыр мойнының айналасынан қынапты итеріп тұрған төлдің дене мүшелерін қол салып ... ... ... Бірақ қынап арқылы зерттеу буаздықты анықтау үшін көп қолданыла бермейді [1,2,6,7].
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... мал ... азық ... ... зерттедім.
Буаз жануарлар жайылымда мүмкіндігінше көп жүруі тиіс. Жайып бағудың пайдасы ... тек ... ... азық ... ғана ... ... жүргендіктен малдың жүрегі күшті істейтін болып қан айналысы жақсарады. Жүрек күшті істегенде демалыс шапшаңдап соның ... газ ... ... Таза ауада жүргендіктен органдардың қызметі күшейеді, жылу шығаруы артады,соның арқасында азыққа тәбеті күшейеді. ... ... ... ... сыртқы жағдайлармен санасу керек. Жауын шашында , суықта малды жайылымға аз ... ғана ... ... ... ... ... ... Таңертең ерте қалың шық түскенде немесе бозқырауда буаз малды жайылымға шығаруға болмайды, өйткені кг онда асқазаны бұзылады, ... іш ... Буаз ... ... ... ... бағу әрдайым мүмкін бола бермейді, сондықтан көпшілік бөлігінде буаз малдарды біраз уақыт қолда бағуға тура келеді.
Қолда бағылатын кездерде буаз биелер үшін ең ... ... ... ... араластырылған жақсы жоңышқа пішен, жемдерден сұлы бидайдың кебегі сулы азықтардан сәбіз бен ... ... Азық ... ... 30% ... ... сабанын, 2 кг дейін ұнның жақсы тозаңын және картоп қосуға болады. Сиыр мен ... ... ... ... жақсы пішен сулы азықтар және бидайдың кебегі, және зығырдың немесе күнбағыстың күн ... ... сұлы ... тиіс. Суалған буаз сиыр рационын таза сапалы азықтардан құрастырады. Ластанып немесе шіріп, көгеріп бұзыла ... ... ... іш ... ... Буаз ... тыңайтқыш қолданған жайылымда жайғанда жайылым отының құрамын әсіресе буаздыққа зиянды нитраттардың деңгейін бақылайды. Буаздығының ... ... ... ... ... тек ... ... тұрады. Буаз бие азығымен суының таза, сапалы болуын қатаң қадағалайды. Сапасы нашар, ластанған жем шөп көгерген не шіріген пішен, ... суық су ... ас ... бумен қатар іш тастатуын мүмкін екенін ескереді. Құлындауына он шақты күн қалғанда биеге берілетін ірі жем шөп ... 4-6 кг ... ... ... тұқымдастар пішенін мүлдем бермейді. Ешкіге, көлемді азық ретінде пішенмен қатар ағаш ... яғни ... азық ... ... ... ұсақ ... беруге болады, бірақ ағаш пішен күнделікті берілетін көлемді азықтың жартысынан асырмай беріледі, ешкіге кәдімгі жем азықтармен ... ас ... ... ... түрлі ботқаларды беру кең қолданылады, бұларды ешкі жақсы жейді.
Буаз шошқа үшін ең жақсы азық сұлы жармағы, бидайдың кебегі, зығырдың немесе ... күн ... (0,5) ... ... немесе ұнтақталған ет пен сүйек, жақсы жоңышқа пішені, тамыр түйнек, ... және ... ... сүт.
Буаз үй қояны үшін ең жақсы азықтар ұсақталған жақсы ... ал ... ... ... ... мен ... ... өсімдіктер, жем азықтардан сұлы. Пішен жаман болса, рационға сұлыдан, бидайдың кебегімен және арпадан қосып істелген жем қосу ... ... үшін ... ... ... ... ... - түрлі және дәмді болуы керек. Осы мақсатпен азықты алдын ала әзірлеу ... кең ... ... отыруы тиіс. Рационға тек сапалы азық қана енгізілуі тиіс. Азық рационын жасарда кейбір азықтардың асқазанға ... әсер ... еске алу ... ... іш қатыратын (бұршақтылардың дәнін, бұршақ сабағын, емен ағашының жапырақтары мен жас бұтақтарын), ішті ... көк ... (жас ... ... ыстық азықтарды, қырау, шық басқан, тоңазыған азықтарды, сасып кеткен сабанды, кендірдің және рапстың ... мия ... ... ... тым көп беріп, жануардың ішек қарнына шамадан артық жүк артуға болмайтындығы белгілі. Сондықтан азықты көп беруге болмайды, күнделік рационды 5-6 ... бөлу ... ... ... ... ... көшіргенде және жайылымға шығарғанда жаңа азыққа бірте бірте үйрету қажет, әйтпесе малдың асқазаны бұзылып ... іш ... ... ... тұз ... ... ... Сиырға, қой мен ешкіге, жылқыға тұз түйір түрінде мейілінше беріледі. Кесек тұз оттыққа салынып беріледі.
Азық рационын жасағанда, ... мен ... аз не көп ... ... көңіл бөлу керек, өйткені жануардың организмі кальций мен фосфорды көп керек етеді.
Кальций мен фосфор бұршақ тұқымдас шөптер мен ... ... ... мол ... ... азықтарда сұлының, арпаның, бидайдың, жүгерінің дәнінінде, бидайдың кебегінде, зығырдың ... ... аз, ал ... көп ... Мына ... сабанда, азықтық тамыр жемістерде, ағаш қабығында, қант қызылшасының сірнесінде, картопта фосфорда кальцийде аз. Кальцийі аз азықтарға бор, ... ... ... преципитат түрде кальций қосылады.
Витаминмен де қамтамасыз етуді ұмытпау керек. Витаминдер азықтағы құнарлы ... ... ... ... ... ... ... алмасуына көмектесіп, денсаулығын нығайтады.
А- (ретинол) витамині өсу витамині. Бұл витамин жануардың ... ... ... мен тыныс жолын ауруларына қарсы нығайтады. Бұл витамин көк азықтарда(көк шөп), мал жейтін қызыл сәбізде, ... ... ... ... ... жас ... ... жақсы жиналған тоғай пішенінде ,жазғы сүтте, ескірмеген балық майында өте көп ... ... (бір топ ... бұл ... ... жануардың ішін қатырады, жануар нашар оттайтын болады,ауруға беріктігі ... ... көк ... ... ... ... жас ашытқыда, күнжарада, жазғы сүтте мол болады.
С-витамині құрқұлаққа қарсы витамин. Бұл кальциймен фосфор алмасуының қалыпты ... ... ... - ... витамині балық майында, көк шөпте, жақсы сүрленген азықта, жазғы сүтте мол болады, мұнымен ... ... ... Д ... ... күн көзіндеде болуы себеп болады, негізгі көзі ... мен ... ... Д ... ... қажеттілігі рационындағы кальций мен фосфор шамасына байланысты. ... ... ... ... кальцийдің фосфорға қатынасы екі немесе 1\1,5 болу керек.
Е - ... ... ... ... мұның жоқтығынан ұрық өледі.Бұл көк шөпте, сұлының арпа мен бидай ұрығында болады.
К - ... ... ... ... ... алу мен ... процесттері тежеледі. Бұлшық ет қызметі нашарлап көптеген ферменттердің ... ... Бұл ... көк ... ... ... болады. Әсіресе көк беде, шақпа шөп, жақсы пішен, сүрлем, капуста жапырағы және азықтық капустада болады.
В 12 - ... ... ... ... ... ... ... қарнында түзіледі. Бұл витамин жетіспегенде малдың салмағы төмендеп, азықтарды нашар пайдаланады. Буаз малдан тіршілікке икемсіз, ұсақ және аз төл ... ... ... бауырында, бүйрегінде және көк бауырында патологиялық өзгерістер болады. Бұл витамин балық пен ет ... ... ... көк сүтте болады. Балдырлар мен сүрлемдерден басқа өсімдік тектес азықтарда болмайды. ... ... ... буаз ... кең тыныш, биік қораларда ұстау керек. Бұл қоралар ауа мен жарығы мол құрғақ жерлерге және мүмкін болғанынша терістік жағы мен ... ... ... ... ... ... бар, ... жерлерге орналасқан болуы тиіс. Сиыр мен жылқы үшін буаздық мезгілінің екінші жартысында күндіз тұратын өжіре болу керек, мал төлдейтін ... ... ... төлдеуіне екі апта қалғана сонда қойып бағу керек. Буаздығына екі ай толған шошқаларды бір орынға екеуден ... ... ... Буаз жануарлар тұратын қораның едендері аздап көлбеулі болуы керек. Төсеніш құрғақ мол таза ... ... ең азы екі рет ... отырылуы тиіс. Қабырғалары тазалық және дезинфекция үшін жылына кемінен екі рет хлорлы известьпен ағартылып отырылуы қажет. Едендері ... ... екі рет ... ... ... ... сақтау үшін және төлдету процесін жеңілдету үшін барлық буаз жануарларды күн сайын далаға жүргізіп алып отыру қажет. ... ... ... үшін ... ... бар. ... сиырларға арналған үлгі рацион, бір басқа
Азықтар
Пішенді типті ... ... ... ... ... ... тұқымдас
Пішен,кг
4,0
4,0
4,0
2,0
2,0
Пішендеме,кг
--
--
--
8,0
9,0
Жүгері сүрлемі,кг
6,0
9,0
12,0
--
--
Құнды азықтар,кг
Ас тұзы,г
Диаммонифосфат,г
Күкірт,г
Сірне,г
Көмірқышқылды
Мыс
Көмірқышқылды
Цинк,мг
Көмірқышқылды
Кобальт,мг
Йодты калий,мг
Рацион құрамында
Құрғақ зат,кг
Азық өлшемі
Алмасу энергиясы,
МДЖ
Шикі протеин,г
Қорытылатын
Протеин,г
Шикі ... ...
-- ...
-- ...
-- ... ... ...
Фермаларда ветеринариялық - санитарлық мәдениеттің жоғары болуына, санитарлық тазалық болуына, санитарлық тазалық бөлімінің құрылуы, жеке ... ... мен ... ... мен ... ... қамтамасыз етілуі қажет.
Фермаға, барлық мал қора- жайларына, алаңдарға, сауын орындарына, су ішетін және мал ... ... сол ... ... барлық қондырғылары мен мүліктеріне үнемі зарарсыздандыру шараларын жүргізу ... ... ... 4% - дық ... ... 700С сілтілі немесе 1% - дық этафор ерітінділері қолданылса өте жоғары нәтиже береді.
Жұқпалы аурумен ауырған малдарды ... ... ... қарсы қолданылатын шаралардың басты элементі болып саналады. Осы мақсатта ветеринариялық ... ... ... ... ... ... және ... ауруларға шалдыққан малдар үшін арнайы инфекциялық бөлімдер, оқшауханалар ұйымдастырылуы қажет.
Инфекциялық бөлім ветеринариялық емдеу мекемелерінде арнайы ұйымдастырылуы ... Оған ... ... жеке ... ... ... Есіктерде арнайы дезинфекциялық төсеніштер орнатылады. Бөлім жеке қо жуғышпен, сабынмен, дезинфекциялық ерітіндімен, ... ... ... ... ... етіледі.
Ауру малды қабылдағаннан кейін қолданылған құрал-жабдықтар 15 минут қайнатылады. Егер мал изоляторға жіберілетін ... ... ... ... ... ... ... алдында, малдың тұяғы жуылып, тазаланады. Ауруға қойылған ... ... ... ... мал ... жуылып, дезинфекцияланады. Ауру малды қабылдаған ветеринар маманы ... ... ... ... т.б. жабдықтарды үнемі ауыстырып отыруы тиіс, мүмкіншілік болмаған жағдайда дезинфециялап отырылуы керек.
Оқшаухана - жұқпалы ауруға шалдыққан ... ... ... ... ... ... ... сәйкес оны малдәрігерлік емдеу мекемелерінде, шаруашылықтарда ұйымдастырады.
Оқшауханада ауру малды емдейтін және құрал-сайманды, азықты ... ... ... ... ... Ондағы мал серуенге шығарылмайды. Оқшауханада жүкті әйелдер, кәмелеттік жасқа толмаған жасөспірімдер жұмыс істеуіне тиым салынады. Ауру малмен ... ... ... жұқпалы аурулармен ауырған малдармен жұмыс істеуу ережелері жайында вет-санитарлық минимумдарымен танысулары керек.
Оқшаухана мен ... ... ... ... су және ... ... қиы ... түрде арнайы бөгеттерде зарарасыздандырылып (хлормен, сөндірілген әкпен немесе басқа да дезинфектанттармен), тек ... ... ғана ... ... ... ... ... жұмыс істейтін әрбір жұмысшы ерекше қорғаныс киімімен қорғалуы тиіс, оған комбинезон-шлем, және қағаз мақта матадан қышқылға төзімді болатын киімі болуы ... Оның ... ... қолғап, резеңке етік немесе қорғаныс көзілдірік жатады. Тыныс алуды сақтау үшін шаңға қарсы респираторлар қолданады. Оның маркасы Ф-62ш ( шм ), д-2к, және . ... ... жеке ... ... сақтау керек: тағам қабылдауға, темекі шегуге, ішуге болмайды. Препаратпен ... ... ... алты ... ... тиіс.
Жұмыстан кейін және де тағам қабылдау үстінде, арнайы киімді қол мен ... ... ... шаю ... ... ... құралдарын жұмыс аяқталғаннан кейін, мынадай үлгі бойынша шешу керек: қолдан шешпей тұрып, резеңке қолғапты сабынмен жуып, залалсыздандырғыш ерітіндімен шаяды, қорғаныс ... ... етік пен ... ... залалсыздандыратын ерітіндімен жуып, содан кейін ғана шешеді.
Арнайы киімді және индивидуалды қорғаныс құралдарын ... ... ... ... сақтау керек. Үйге алып кетуге, үйде сақтауға немесе жууға болмайды. ... киім ... ... ... ... ... 6 рет жұмыс кезеңінен кейін оны 2% сабынды содалы ерітіндіде 6 сағат көлемінде жібітеді. ... ... 2-3 рет ... 2% ... ... ... жуады, кейін жақсылап шайып, ыстық жылы суға кезегімен шаяды.
Препараттардың теріге және кілегейлі қабыққа түскен кезде, суық сумен ... ... ... ... дәрігерге қаралу керек.
Препарат көзге түскен жағдайда, оны сумен жуып немесе абайлап тампонмен сүртеді. Егер препарат ауыз арқылы кірсе, ... ... ... стакан су беру, таңдай басу арқылы құстыру керек. Құсқаннан кейін жарты стакан суға екі - үш ас қасық активтелген көмір ... ... ... жарты стакан суға ерітіп береміз.
Тыныс алуы қиындағанда нашатырлық спирт иіскетеміз, ... алу ... ... ... ... ... Алғашқы медициналық көмек көрсету үшін пестицидпен жұмыс жасайтын орында үй ... ... ... оны ... ... қарай толтырылып тұруы қажет.
Препаратты жабық заводта, қыздырушы құралдарынан, ашық оттан, құлыппен жабылған жерде 1- ші ... 2-ші ... ... ... тиым ... ... ... қара ескертілген сызық болуы тиіс және келесі нұсқаулар: препараттың аты, оның құрамындағы әсер етуші заттар ( % ), ... ... аты, ... номері, немесе техникалық жағдайы.
Қорытынды
Қорыта келгенде, буаз жануар үшін жасалатын рацион мүмкін болғанша ... - ... және ... болуы керек. Осы мақсатпен азықты алдын ала әзірлеу ... кең ... ... ... ... ... тек ... азық қана енгізілуі тиіс. Азық рационын жасарда кейбір азықтардың асқазанға қандай әсер ... еске алу ... ... іш ... ... ... бұршақ сабағын, емен ағашының жапырақтары мен жас бұтақтарын), ішті кептіретін көк азықтарды (жас жоңышқа, сурепка), ыстық азықтарды, қырау, шық ... ... ... ... ... ... ... және рапстың күнжарасын, мия сабағын жегізбеу керек.
Азықты тым көп ... ... ішек ... ... ... жүк ... болмайтындығы белгілі. Сондықтан азықты көп беруге болмайды, күнделік ... 5-6 ... бөлу ... ... ... ... бағуға көшіргенде және жайылымға шығарғанда жаңа азыққа бірте бірте үйрету қажет, әйтпесе ... ... ... ... іш ... мүмкін.
Буаз жануарға тұз беруді ұмытуға болмайды. Сиырға, қой мен ешкіге, ... тұз ... ... мейілінше беріледі. Кесек тұз оттыққа салынып беріледі.
Азық рационын жасағанда, кальций мен фосфордың аз не көп ... ... ... бөлу ... өйткені жануардың организмі кальций мен фосфорды көп керек етеді.
Кальций мен фосфор ... ... ... мен ... ... ... мол ... Мынадай азықтарда сұлының, арпаның, бидайдың, жүгерінің дәнінінде, бидайдың кебегінде, зығырдың ... ... аз, ал ... көп болады. Мына азықтарда сабанда, азықтық тамыр жемістерде, ағаш қабығында, қант қызылшасының сірнесінде, картопта фосфор да кальций де аз. ... аз ... бор, ... ... ... ... ... кальций қосылады.
Витаминмен де қамтамасыз етуді ұмытпау керек. Витаминдер азықтағы құнарлы заттардың жақсы сіңуіне, жануардың денесінде ... ... ... көмектесіп, денсаулығын нығайтады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1.Құрбанов С., Құрбанова К. " ... ... ... ... және ... ... " ... 2010 ж
2. Н.Омарқожаұлы, " Мал азығын бағалау және ... ... ... 2005 ... ... М.Н. Мал акушерлігі және гинекологиясы: оқу құралы ... оқу ... үшін / М.Н. ... Қ.У. ... О.Т. ... М.Ә. Мадияров - Алматы 2005.-114б.
4. Студенцов, А.П. Ветеринарное ... и ... ... животных: учебное пособие для вузов / А.П.Студенцов. М:1970.-133с.
5. Кузнецов, В.И. Мал ... ... / В.И. ... ... Колос, 1979. -134с.
Анықтамалар
А витамині - ретинол өсу витамині
В витамині -витаминдерінің жинағы (бір топ витамин), бұл ... ... ... ішін ... ... нашар оттайтын болады,ауруға беріктігі нашарлайды.
С витамині - аскорбин қышқылы, құрқұлаққа қарсы витамин. Бұл кальциймен фосфор алмасуының ... ... ... ... витамині - кальциферол балық майында, көк шөпте, жақсы ... ... ... ... мол ... ... - ... өсімталлдық витамині мұның жоқтығынан ұрық өледі. К витамині - филохинон ... ... ... алу мен ... ... тежеледі.
В 12 витамині - цианокобаламин

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«жұмыс аттарын азықтандыру»24 бет
«Суалған буаз сиырды азықтандыру»20 бет
Ірі қараны азықтандыру ерекшеліктері26 бет
Биені азықтандыру ерекшеліктері33 бет
Буаз саулық азықтандыру11 бет
Жылқыны ұдайы өcipy16 бет
Жүнді жіктеу және стандарттау15 бет
Күйіс қайтаратын малдың қарындарының аурулары19 бет
Әр түрлі бағыттағы ірі қара тұқымдары25 бет
100 орынды люкс мейрамханасының ыстық цехы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь