Төлдің сальмонеллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар

Нормативтік сілтемелер
Анықтамалар
Қысқартулар мен белгілер
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1 Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.1Ветеринария туралы заң ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
1.2Төлдің сальмонеллез қоздырушылары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
1.3Бұзаудың сальмонеллез ауруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
1.4Торайдың сальмонеллез ауруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
1.5Балапандар пуллорозы ... 21
1.6Жұқпалы ауруларды зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
3 Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 27
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Тақырыптың өзектілігі. Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде болған экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін түп-тамырымен өзгеруіне әкеп соқтырады.
Орталықталындырылған жоспарлы экономика кезеңінде қалыптасқан және бұрын толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы ветеринарлық қызмет көрсетуді қалыптастыра алмады. Ол жеке кәсіпкерлік саласының дамуына кедергі болады.
Осы жағдайлар «Ветеринария туралы заңның» талқыланып, 1995 жылы қабылдануына әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық талаптарына жауап беретін алғашқы құжаттардың бірі болды. Ол елімізде ветеринарияның бір саласы жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл ветеринариялық қызмет көрсетудің нарықтық дамуына негіз болды.
Ветеринариялық жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған жұмысты негізге ала отырып, төмендегі мәліметтерге көңіл бөледі:
- мемлекеттік қадағалау, бақылау қызметінен шаруашылықтық-атқарушы қызметін бөліп ажырату жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды. Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен, ауыл округына және базарға дейінгі аумақты қамтыды. Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ортаға шығарылған, бұған өте қауіпті жұқпалы аурулармен күресу шараларын ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды жою жұмыстарын жүргізу қосылмаған.
- ветеринария саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны анықталған.
- ветеринариялық препараттарды өндіруде барлық потенциалдық өндірушілердің байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ортасы кеңейтілген.
- осы қалыптасқан өзгерістердің бәрі 1995 жылы қабылданған заңға қарама-қайшылық туғызады және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа талаптарға сай келетін «Ветеринария туралы заңды» қайта талқылап, қабылдануының себебі болды.
- жаңа «Ветеринария туралы заңның» мақсаты- ветеринарлық-санитарлықжағдайды жақсарту, жануарлар өнімдерін, шикізаттардың және ветеринарлық қадағалаудан өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін, халықты адам мен жануарларға ортақ жұқпалы аурулардан сақтау, сонымен қатар бірінші, экономикалық орталық құру.
1 Сайдулдин, Т.С. Ветеринариялық іңдеттану: оқулық жоғары оқу орындары үшін, Том 1,2. / Т.С.Сайдулдин - Алматы: Санат,1999.-121б.
2 Қасымов, Е.И. Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы ауруларды балау және күресу шаралары: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін / Е.И.Қасымов - Алматы: Қайнар, 1992. – 134б.
3Носков Н.М. Руководство к практическим занятиям по эпизоотологии: учебное пособие для вузов / Н.М. Носков - Москва: 1961.- 54с.
4 Поляков, А.А. Ветеринарная дезинфекция: (изд. третье), учебник для вузов / А.А.Поляков – Москва: Колос, 1964.-1126б.
5 Покров, М.И. Рекомендации по методике эпизоотологического исследования: /М.И.Покров- Москва:Колос, 1975.-56с.
6 Сайдулдин, Т.С. Основы серологии: учебник для вузов / Т.С.Сайдулдин - Алма-ата: Кайнар,1992. -43с.
7 Осидзе, М. Инфекционные болезни животных: справочник /Под редакцией М. Осидзе - М: Агропромиздат, 1987.- 137с.
8 Байрак В.А. Практикум по ветеринарной микробиологии: учебное пособие для вузов / В.А. Байрак , В.М. Беляев –Москва: Колос, 1980.-183с.
9Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. –Алматы, 2009.
        
        Аннотация
пәнінен жазылған атты курстық жұмысым 30 беттен тұрады.
Курстық жұмыста ... ... ... өзіндік зерттеу, техника қауіпсіздігі, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімі қамтылған.
Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
Анықтамалар
Қысқартулар мен белгілер
Кіріспе ..........................................................................................................................8
1 Негізгі ... ... ... ... ... ... ... .........................................................................17
1.4Торайдың сальмонеллез ауруы...........................................................................19
1.5Балапандар пуллорозы ....21
1.6Жұқпалы ауруларды зерттеу әдістері..............................................................22
2 Өзіндік зерттеу.......................................................................................................25
3 Техникалық қауіпсіздік......................................................................................... 27
Қорытынды........................................................................................................... .....29
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі............................................................................30
Анықтамалар
Сальмонеллалар - серологиялық түрде бір - ... ... адам мен ... ... бір ... ... де патогенді бактерия.
Стерильді иммунитет - ауырып жазылғаннан соң организм микробтан мүлде ... ... ... ... - ... ... соң ... микроб алып жүруші болып қалуы
Премунция - микроб ... ... ғана ... ... ... ... - бұл жұмыртқа арқылы қалыптасқан иммунитет
Колостральды иммунитет - уыз ... ... ... - ... реакциясы
КБР - комплемент байланыстыру реакциясы Нормативтік ... ... ... келесі нормативтік құжаттарды қолдануға сілтемелер жасалған:
МЖМБС 2.104 -2006 КҚБЖ (ЕСКД). Негізгі жазбалар.
МЖМБС 2.301 -68 КҚБЖ ... 2.601 -2006 КҚБЖ ... ... ... 2.304-81 КҚБЖ ... ... 2.701-84 КҚБЖ (ЕСКД). Схемалар. Түрлері мен типтері. Орындауға қойылатын жалпы талаптар.
МЖМБС 2.321-84 КҚБЖ ... ... ... ... ... ... және ... министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
__________________________кафедрасы
___________________________________пәні бойынша
Курстық жұмыс
Пәні _______________________________________________________
Жұмыс тақырыбы:_____________________________________________
Мамандығы:_________________________________________________
Орындаған ... аты ... ... ... аты - ... ... ... ... ... қорғалды
________2016ж.
Норма бақылау:
_______________
қолы, аты - жөні
Комиссия:
_______________
қолы,аты - жөні
_______________
қолы,аты - жөні
Шымкент 2016 ... 7. 05 - 04 ... ... ... ... Мемлекеттік Университеті
______________________________кафедрасы
... ... ... ... ... жұмыс
Студент _______________________________
(тегі,аты-жөні)
--------------------------------------------------------------------------------
Жұмыс тақырыбы ______________________________________________
--------------------------------------------------------------------------------
Бастапқы ... ... ... ... ...
(парақ саны)
1
2
3
4
5
6
Ұсынылған әдебиеттер: 1.__________________________________________________________
2.__________________________________________________________
3._____________________________________________________________
Тапсырма берілген күні _________жұмысты қорғау ... ... ... ... - ... ... ... қабылдаған_______________________________
( күні, студенттің қолы)
Ф. 7. 04 - 06
Қазақстан Республикасы Білім және ... ... ... Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті
>жоғары мектебі
кафедрасы

Кафедра меңгерушісі
_____________________
(қолы,аты - жөні)
_______________2016ж.
Курстық жұмысты қорғау
Хаттамасы №____
______________________________________________________пәні
студент_____________________________тобы_________________________
Курстық жұмыс тақырыбы _____________________________________
_________________________________________________________________
Қорғау кезінде келесі ... ... ... ... ... ... кезінде алынған балл (60 мүмкіндіктен) _____, қорғау бағаланды (40 ... ... ... ... ... ... мүшелері________________________________________________
Қорғау күні__________2016ж.
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде болған экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін ... ... әкеп ... ... ... ... қалыптасқан және бұрын толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы ветеринарлық қызмет көрсетуді қалыптастыра алмады. Ол жеке кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... 1995 жылы ... әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық талаптарына жауап беретін алғашқы құжаттардың бірі ... Ол ... ... бір саласы жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл ... ... ... ... ... ... ... жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған жұмысты негізге ала отырып, төмендегі мәліметтерге көңіл бөледі:
* мемлекеттік қадағалау, бақылау ... ... ... ... ажырату жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды. Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен, ауыл ... және ... ... ... ... ... ... ветеринарлық тәжірибе жүргізбейді.
* ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ортаға шығарылған, бұған өте қауіпті жұқпалы ... ... ... ... және ... ... ... ауруларды жою жұмыстарын жүргізу қосылмаған.
* ветеринария саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны анықталған.
* ветеринариялық препараттарды ... ... ... ... ... ... және ... қызмет көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ортасы кеңейтілген.
* осы қалыптасқан өзгерістердің бәрі 1995 жылы қабылданған ... ... ... және ол 2002 ... 10 ... жаңа ... сай келетін қайта талқылап, қабылдануының себебі болды.
* жаңа ... ... ... ... ... шикізаттардың және ветеринарлық қадағалаудан өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін, халықты адам мен жануарларға ортақ жұқпалы ... ... ... ... ... ... орталық құру.
* мемлекеттік қадағалау қызметін жақсарту үшін бір жағынан ветеринарияның ... ... ... ... ... ал ... ... мемлекеттік қадағалау пунктерінде тексерілетін жүктерді дайындау, өңдеу, сақтау ... ... ... ... территориясындағы барлық субъектілерді қамтиды және мемлекеттік ветбөлімнен ауыл аймағына дейін инсректорлық вертикаль құрылады.
* ... ... ... ... ... беруі, Қазақстанның Бүкіл әлемдік сауда ұйымы құрамына кіруіне себеп болады.
Сальмонеллалар ... ... ... мүмкін (жас малдарда - сальмонеллездер, жылқы мен ... - ... ... ... ... іш ... ... бірге бактериальды және вирусты аурулардың асқынуы нәтижесінде қосалқы инфекцияларды да шақыруы мүмкін (жас малдарда - пневмония, қойларда -түсік, шошқаларда -оба ... және ... ... ... ... туысқан, адам мен жануарға немесе бір уақытта екеуіне де патогенді, паратифозды бактерия. Бұл туыстық атау американ зерттеушісі ... ... ... ... ... ... ... жұмыртқа) адамдарда токсикоинфекцияны шақырады.
Малдарда инфекцияның жасырын (латентті) түрі кең жайылған.
Сальмонеллезді инфекцияның негізгі қоры (паратифозды) жануарболып табылады. Сондықтан, сальмонеллездер мал ... және ... ... ... бірі ... ... ... антигенді құрылымы мен ферментативті активтілігіне байланысты 1500-ге жуық түрі ... оның 150-ге ... ... елінде кездеседі.
Қалыпты жағдайда сальмонелла бактериясы асқазан-ішек жолын ... ... ... сонымен бірге малдарда түсік әкелетін септицемиялық инфекция болып табылады. ... ... ... ... ... қаз, үйрек, күрке тауық, кептерлер, торғайлар, тотықұстар), кеміргіштер (тышқан, егеуқұйрық, қоян), құлын, түлкі ... ... ... ... тууына негізгі себеп қанағаттанарсыз қоректендіру болып табылады. Сальмонелла ... көп ... түрі мен типі ... ... ... ... сезімталдылықты ақ тышқандар көрсетеді. Сальмонелла бактериясын химиялық жолмен залалдағанда немесе бактерия бұзылғанда термотұрақты эндотоксин бөледі. Зертханалық жануарлардың ... ... ... ... ... ... және салдану пайда болуы мүмкін.
Ауруды жұқтырудың негізгі көздері -- ... іш ... ... ... ауру саулықтар және ауырғаны білінбей жүретін қошқарлар болады. Бұл ауру ... ... ... ауру қой мен сау ... ... ... ... алиментарлық жолмен жұқпалы микробы бар жемшөп, жайылым жер және ... ... ... ... ... 3 -- 5 ... ... Сырқаттың негізгі белгісі -- малдың іш тастауы, бұл көбінесе буаз саулықтардың 4 ... ... ... ... Іш ... алдында ауру саулықтың қызуы көтеріледі, тынышы кетеді, жыныс мүшесі ісініп, қынабынан қанды -- су ағып, аурудың ... күйі ... Іш ... малдардың кейбір бөлегінің күйі ауырлап, кейінгі күндерде өледі. Іш тастаған саулықтардың көпшілігінің шуы түспей бөгеледі, ... ... ішкі жағы ... ... жолынан аққан сұйық зат қанды-іріңге айналып, жатырдың ... ... ... ... ... үш ... соң ауырады, бұл жәйт төлдің жатырда жатқан кезінде ... ... Ауру ... ... ... көтеріледі, өкпесі қабынады, асқазаны бұзылады, жүрек қызметі әлсірейді, жалпы күйі ... Ауру ... ... 2 -- 4 ... ... өледі.
Курстық жұмыстың мақсаты - төлдің сальмонеллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шараларын зерттеу.
1 Негізгі бөлім
1.1Ветеринария туралы заң
Осы заң ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық және экономикалық негіздерін айқындайды, ветеринариялық- санитариялық қолайлы жағдайды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізаттың, ветеринариялық препараттардың, жем-шөп пен ... ... ... ... ... ... ... жануарлар мен адамға ортақ аурулардан қорғауға бағытталған.
Жалпы ережелер
Осы заңда ... ... ... ... мынандай негізгі ұғымдар пайдаланылады:
* сараптама актісі- мемлекеттік ветеринариялық қадағалау ... ... ... ... ... ... ... ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген тәртіппен ветеринариялық зертханалар беретін, ... ... ... ... саласындағы заңдарының талаптарына сәйкестігін куәландыратын, сондай-ақ оларды пайдалануға ... ... ... ... ... ... ... препараттарды ветеринария практикасында пайдалану мүмкіндігін анықтау үшін, иммундық-биологиялық қасиеттері мен эпизоотиялық қауіпсіздігін ... ... ... ... немесе өндірістік жағдайларда ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген тәртіппен сынақтан өткізу;
* ... ... ... - ... ... мен ... улануын зерделеуге, олардың профилактикасында, диагностикасына, оларды емдеуге және жоюға, мемлекеттік ветеринариялық қадағалау объектілерінің Қазақстан Республикасының ветеринария ... ... ... сай келуін қамтамасыз етуге, сондай-ақ халықты жануарлар мен адамға ортақ аурулардан қорғауға бағытталған арнаулы ... ... мен ... қызмет саласы;
* ветеринариялық-санитариялық қауіпсіздік - мемлекеттік ветеринариялық қадағалау объектілерінің олар пайдаланатын дағдылы жағдайларда жануарлардың жеке адамның денсаулығына қауіп төндірмейтін ... ... ... ... ... ... өнімдер мен шикізаттың ветеринариялық нормативтерге сәйкес келуін ветеринария ... ... ... ... белгілеген тәртіппен органолептикалық, биохимиялық, микробиологиялық, паразитологиялық, уыттық және ... ... ... ... ... ... - мемлекеттік ветеринариялық қадағалау объектілеріне ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген тәртіппен ветеринариялық инспекторлар беретін ... ... ... ... ... ... ... сипаттама;
* ветеринариялық іс - шаралар - жануарлар ауруларының профилактикасын, емделуін немесе ... қоса ... оның ... ... ... немесе оны жоюға; жануарлар мен адамның денсаулығына қауіп төндіретін аса қауіпті аурулар жұқтырған жануарларды залалсыздандыруға, алып ... және ... ... ... ... ... және адамның денсаулығына жұқпалы, оның ішінде жануарлар мен адамға ортақ аурулардан қорғау мақсатында, бірегейлендіру рәсімін қоса, жануарлардан алынатын өнімдер мен ... ... ... етуге бағытталған індетке қарсы, ветеринариялық-санитариялық рәсімдер кешені;
* ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) ережелер- ветеринария саласындағы ... ... ... бекітетін, ветеринария саласының қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар орындау үшін міндетті болып табылатын ветеринариялық іс шараларды ... ... ... нормативтік-құқықтық акт;
* ветеринариялық препараттар - жануарлар ауруларының профилактикасы, диагностикасы, оларды емдеу, олардың өнімділігін арттыру, дезинфекция, ... және ... ... үшін ... ... ... ... синтетикалық заттар, сондай-ақ жануарларға арналған парфюмерия немесе косметика құралдары ретінде пайдаланылатын заттар;
* ветеринариялық паспорт- ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган ... ... ... онда ... иесі, түрі, жынысы, түсі, жасы, жануарлардың ауруларының профилактикасы, диагностикасы және оларды ... ... ... ... ... ... мен сипаты көрсетіледі;
* жануарлар ауруларын қоздырушылар- вирустар, бактериялар, риккетсиялар, хламидиялар, микоплазмалар, приондар, қарапайым жәндіктер, саңырауқұлақтар, ... ... ... ... препараттарды мемлекеттік тіркеу- ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның ветеринариялық препараттарды сараптамадан, байқаудан өткізу;
* ветеринариялық препараттардың мемлекеттік тізімі- ветерианрия ... ... ... ... шығаратын, мемлекеттік тіркеуден өткен және Қазақстан Республикасында өндіруге, импорттауға және қолдануға рұқсат етілген ветеринариялық препараттар туралы мәліметтері бар ... ... - ... ... жою және ... таралуына жол бермеу мақсатында індет ошағы, қолайсыз пункт пен ветеринариялық-санитариялық ... ... ... ... ... ... ... немесе тыюды және мемлекеттік ветеринариялық қадағалауды бақылайтын жүктердің орнын ауыстыруды тоқтата тұруды қамтамасыз етуге бағытталған ветеринариялық және әкімшілік-шаруашылық ... ... ... ... режим;
* ветеринариялық-санитариялық сараптама зертханасы- базарларда және басқа орындарда өткізілетін жануарлардан алынатын ... ... ... жүзеге асыратын заңды тұлға немесе заңды тұлғаның мамандандырылған бөлімшесі;
* ауру бойынша қолайсыз пункт /қолайсыз пункт/- індет ошағы белгіленген аумақ:
* ветеринариялық ... ... ... ... ... ... тасымалдау, байқаудан өткізу, тіркеу сынағынан өткізу, стандарттау, сертификаттау, сапасын бақылау, жарнамалау, сату немесе қолдану;
* шектеу ... ... ... таралуына жол бермеу және індет ошағы мен қолайсыз пунктте ветеринариялық-санитариялық қолайлы ... жол ... ... ... ... ... шектеуге және мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын жүктердің орнын ... ... ... ... ... ... шаруашылық іс-шаралар жүйесін көздейтін құқықтық режим;
* жануарлардың аса қауіпті аурулары - ветеринария саласындағы уәкілетті ... ... ... ... мен ... ... ... қоса алғанда, тез немесе кең таралатын, жануарлардың ауруға шалдыққыштығына немесе өлуіне, үлкен әлеуметтік-экономикалық залалға әкеп соғатын жануарлар аурулары;
* мемлекеттік ... ... ... жүктер- жануарлар, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізат, ветеринариялық препараттар, жем-шөп және жем-шөптік қоспалар;
* жануарлардан алынатын өнімдер- тиісінше өңделмей тамаққа пайданылмайтын ет және ет ... сүт және сүт ... ... және ... ... ... және жұмыртқа өнімдері, сондай-ақ бал ара шаруашылығының өнімдері;
* ветеринариялық препараттарды ... ... ... - ... ... ... ... ветеринария саласындағы уәкілетті әрекеттік орган белгілеген тәртіппен қолданылатын әдістер, ... ... ... ауруларының диагностикасы жөніндегі референттік және өтемелік қызмет - жануарлардың аса қауіпті, баяу және экзотикалық ауруларының қоздырушыларын ... ... бір түр ... ... ... ... олардың профилактикасы мен дигностикасы шараларын әзірлеуді қоса ... ... ... ... ... даулы жағдайларда түпкілікті диагноз қою;
* базар - жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен ... ... ... ... және ... ... сату ... қоса алғанда, арнайы жабдықталған сауда орны;
* жануарлардан алынатын шикізат- жануарлардан алынатын, жануарларды сақтандыруға арналған және /немесе/ өнеркәсіпте пайдаланылатын тері, жүн, түк, қыл, ... аң ... ... ... ... бездер, ішек-қарын, қан, сүйек, мүиіз, тұяқ және басқа ... ... ... ... мемлекеттік орган- Қазақстан Республикасының үкіметі белгілейтін, өз өкілеттігі шегінде ветеринария саласындағы мемлекеттік саясатты жүзеге асыратын ... ... ... - эпизоотиялық зерттеуді және жануарлардың нақты ауруларының өршу заңдылықтары, олар ... ... ... ... ... географиялық және экономикалық /шаруашылық/ жағдайлары, жүргізілетін ветеринариялық-санитариялық ... ... ... қоса ... ... ... ... туралы сандық деректерді жинау жүйесі және оларды кейіннен ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар тиімділігін талдау және індеттердің немесе эпизоотиялардың пайда ... ... және ... ... үшін статистикалық өңдеу;
* індет ошағы - жұқпалы аруды қоздырушы көздер, тарататын факторлар және ауруға бейім жануарлар ... ... ... ... қора-жай;
* індет - белгілі бір әкімшілік-аумақтық бөлініс аумағында жануарлардың аса қауіпті және басқа да ... ... ... ... Республикасының ветеринария саласындағы заңдары
1.Қазақстан Республикасының ветернария саласындағы заңдары Қазақстан Республикасының ... ... және осы Заң мен ... ... өзге де ... актілерінен тұрады.
2.Егер Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шарттарда осы Заңдағыдан өзгеше ерекшелер белгіленсе, ... ... ... ... ... ... негізгі міндеттер
Ветеринария саласындағы негізгі міндеттер мыналар:
* жануарларды аурулардан қорғау және емдеу;
* халықтың денсаулығын жануарлар мен ... ... ... ... ... ... қадағалау бақылайтын жүктердің ветеринариялық-санитариялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
* Қазақстан Республикасының аумағын басқа мемлекеттерден жануарлардың жұқпалы және ... ... ... мен таралуынан қорғау;
* ветеринариялық препараттардың сапасын бақылау;
* ... ... ... ... құралдары мен әдістерін әзірлеу және пайдалану, жануарлардан алынатын өнімдер мен ... ... ... ... ... ету;
* жеке және заңды тұлғалар ветеринария саласындағы қызметті жүзеге асыру кезінде ... ... ... ... алу және оны ... ветеринария ғылымын дамыту, ветеринария мамандарын даярлау және олардың біліктілігін арттыру
1.2Төлдің сальмонеллез қоздырушылары ... ... - ... түрде бір-біріне туысқан, адам мен жануарға немесе бір уақытта екеуіне де патогенді, паратифозды ... Бұл ... атау ... ... ... құрметіне аталған.
Сальмонеллалар басалқы инфекция шақыруы мүмкін (жас малдарда - ... ... мен ... - ... ... -пуллороз, адамда- іш сүзегі), сонымен бірге бактериальды және вирусты аурулардың асқынуы нәтижесінде қосалқы инфекцияларды да шақыруы мүмкін (жас малдарда - ... ... ... шошқаларда -оба ауруы және т.б).
Малдардың инфекцияланған азықтарын қабылдағанда (ет,сүт, жұмыртқа) адамдарда токсикоинфекцияны шақырады.
Малдарда инфекцияның ... ... түрі кең ... ... ... қоры (паратифозды) жануар болып табылады. Сондықтан сальмонеллездер мал дәрігерлік және ... ... ... бірі ... ... сальмонеллалардың антигенді құрылымы мен ферментативті активтілігіне байланысты 1500-ге жуық түрі белгілі, оның 150-ге жуығы Европа ... ... ... қырлары доғаланған,сирек овальды формалы, орташа өлшемі: ұзындығы 2-4 ... 0,2-0,6 мкм ... ... Кейде таяқшаның жіп тәрізді түрде кездесуі мүмкін.
Перитрихиальды орналасқан кірпікшелеріне байланысты сирек қозғалатын, анилинді бояуға оңай боялатын, грамтеріс бактерия.
Өсуі (культивирование). ... ... ... ... ... Бактерия әдетте қалыпты қоршаған ортада жақсы көбейеді,оптимальды ... орта ... 37 С, орта рН 7,2-7,6, ... ... ... ... ... жай көбейеді. Сальмонелланың идентификациясы мен бөлінуін анықтау үшін көптеген қоректік орталар ... ... ... түрі ... ... ... тығыз ортада-дөңгелек, жылтыр, ылғалды, жарықта көгілдір түс беретін, анық боялған колония түзеді.
Қыртысты - R -формалы түрі - ... ... - ... толқын тәрізді, қатты қоректік ортада шеттері иректелген және ортасы тығыз колония түзеді. Кейбір сальмонелла бактериялары қоректік орталарда ұсақ ... ... ... ... бактериясы мочевинаны, лактоза, сахароза, адонитті ферменттемейді, көптеген түрі желатин түзбейді және ... мен ... ... бактериясы глюкоза, галактоза, манноза, фруктоза, арабиноза, ксилоза, рамноза, маннит, мальтоза, глицерин, дульцит, сорбитті ферменттейді, аз ... ... пен ... ... ... ... Сальмонелла бактериясы салыстырмалы жоғары температураға (60-750С ), ауыр тұздар концентрациясына және кейбір қышқылдарға төзімді. 600С температурада 1 ... ... ал 1000С - та ... өледі.
Тұздалған және қақталған азық-түліктерде бірнеше айларға дейін сақталады. Бөлме температурасында бірнеше айға дейін өмір сүреді. Күннің тікелей сәулесінен 5-10 ... ... ... ... 20-120 тәулікке дейін, өлекселерде 100 тәулік, құрғақ экскрименттерде бірнеше жылға дейін сақталады. Дезинфекциялық ерітінділер ... ... ... тетрациклин, левомецитин, стрептомицин, нитрофуран және сульфаниламидті препараттарға төзімді.
Патогенділігі. Қалыпты жағдайда сальмонелла бактериясы асқазан- ішек жолын зақымдайтын, пневмония шақыратын, ... ... ... ... ... ... инфекция болып табылады.
Сальмонеллездер бұзау, торай, құстар (тауық, қаз, ... ... ... ... ... тотықұстар), кеміргіштер (тышқан, егеуқұйрық, қоян), құлын, түлкі сияқты жан-жануарларды зақымдайды[1,2,3].
Аурудың тууына негізгі ... ... ... ... ... Сальмонелла бактериясының көп таралған түрі мен типі зертханалық жануарларға вирулентті.
Негізгі сезімталдылықты ақ тышқандар көрсетеді. Сальмонелла ... ... ... ... немесе бактерия бұзылғанда термотұрақты эндотоксин бөледі. Зертханалық жануарлардың құрсақ ішіне енгізгенде ішектің қабынуы, диарея және салдану пайда болуы ... ... және ... ... ... иммунитет пайда болуына байланысты сауығу жүреді. Сальмонеллез кезінде иммунитет ... ... ... байланысты антитоксикалық қорғануға көңіл бөлген дұрыс.
Антигенді тітіркенуге жауап ... ... ... агглютинин, преципитин, комплемент байланыстырушы антидене және бактериолизиндер жиналады. Осы антиденелер саны 2-3 аптадан соң ең жоғарғы деңгейге ... ... ... ... ... ... ... ақырындап титрі төмендейді.
Бірақ жасушалық реактивтіліктің қалыптасуына байланысты, иммунитет сақталады.
Сальмонеллез кезінде ... ... ... ... ... ... ... мен лимфа түйіндерінде жасушаның грануломатоздық көп түйіндер түзілуімен көрінеді. ... ... ... дәрежесі тұрақты иммунитет пайда болуына әсер етеді. Сол себепті жануарларда аурудың бастапқы стадиясында антибиотиктермен емдеу ... ... алып ...
Иммуногенезде жетекші антиген болып О-антиген саналады. Иммунды жауап ... IgM және IgG ... ... ... ... созылмалы және жасырын (латентті) формаларында иммунологиялық реакция әртүрлі дәрежеде көрінеді.
Диагностика. Сальмонеллез ауруына ... ... ... және ... ... ... ... қояды.
Диагностикалық зерттеу: тірі кезінде қан (гемокультура әдісі), мұрын іші кілегейін, нәжісін (копрокультура әдісі) тексереді.
Гемокультура әдісін ... ... ... ... және сальмонеллездің жітілеу кезеңінде қолданған дұрыс. Осы мақсатта 10-20 % -тік өгіз өті немесе ... ... агар ... 5-6 ... күре тамырдан 5-10 мл қан алып, келесі тәулікте Петри табақшасына егеміз.
Өлген кезінде диагностикалау үшін ... жаңа ... ... және ... жібереді.
Ірі жануарлардың өліктерінің орнына сальмонелла бактериясы зақымдаған паренхиматозды ағзаларды ( бауыр, өт қабы және ... ... мен көк ... ... бүйректерін ішекасты лимфа түйіндерін, сүйектерін жібереді. Жіберілген ағзаларды микроскоппен көреді (жағынды жасап Грамм әдісімен бояйды ).
Серологиялық диагностика. Сальмонеллез диагнозын қою ... және ... ... ... ... ... мал тірі кезінде қан сарысуына агглютинация реакциясын қолданады[1,2,3,5].
1.2 ... ... ... ... -- ... ... Васt. tурһіmurium және басқалар.
Бұзаудың қылауын көбіне ... ... ... ... Энтеритидис гертнери бактериясы көбіне бұзаудың қылауын қоздырады ... ол ... жас ... да ... ... ... ... малдың етін зарарсыздандырмай жегенде адам уланады.
Аурудың жұғу жолдары. Бұзауларға және ... ... ауру ... ... көзі -- ... іші ... ... ауру мал.
Қылауды ауру малмен қатар қылаудан жазылған дені сау төл, бактерия тасығыш сиырлар таратады.
Сонымен ... бұл ауру ... ... ... ... су, ... бактерия тасығыш сиырлардан сауылған сүт немесе сауын кезінде ... ... ... ... сүт ... ... отырады.
Қылаумен ауырған сиырдың клиникалық белгілері білінбейді, сондай-ақ қылаудың ... ... ... ... (көртышқан, тышқан), құстар (торғай, көгершін, қарға) тасиды.
Қылау ауруға шалдыққан бұзау мен дені сау ... ... ... энтеритидис гертнери бактериясы және басқа бактериялар түскен сүт, азық, су арқылы жұғады. ... ... ... ... ... ... ауруды зақымданған тері, кілегей қабық арқылы да жұғуы мүмкін. Қарынның және ішектердің кілегей ... ... ... ішкі ... ... жұғуы, яғни микроб тыстан әкелінбестен жұғуы ықтимал.
Қылаудан ... ... үш ай бойы ... ... болады. Белгілері. Жасырын кезең 3 -- 4 ... ... ... 10 -- 15 ... ... 5 -- 6 ... бұзау ауырады. Бастапқыда қылау кенеттен көтеріледі және барысы жіті болады. Қылауға ... ... ... ұзағырақ ауырады.
Қылауға шалдыққан бұзаудың температурасы бірте-бірте 41 градусқа дейін ... ... ... ... жата ... ... ... кілегей қабығы қызарады, көзінен жас ағады, жүрек соғуы бұзылады (тамыр соғуы бір қалыпты емес, минутына 110 -- 150 рет), ... алуы ... және ол ... ... тынысын көбіне іштің жиырылуы ... ... ... болуының үшінші күні, кейде одан да бұрын бұзаудың іші ... ... ... ... оның түсі күл тәрізді көкшіл болады, шіріндінің иісі шығады, кейде нәжіске қан араласады. Ауру бұзау тез ариды, сұлап ... ... 7 -- 9-шы ... ... ... дене ... ... жіті кезеңінен кейін әдеттегіге дейін төмендейді, асқазан органдарының ауруы жеңілдейді ... ... ... бұзау бірте-бірте айыға бастайды. Қылаудың салдарынан көп жағдайда уланып ауыру, созылмалы іш өту орын ... жіті ... ... өкпе ... ... (танаудан сілекей ағуы, жөтел және т. б.) білінеді.
Бұл құбылыс этиологиялық жағынан алғанда қылауға байланысты емес, ол өкпедегі бұрынғы ... ... ... ... патолого - анатомиялық өзгерістер . Қылаудың жіті түрінен өлген бұзаудың кілегей ... және ішкі ... ... дене ... ... ...
Шажырқайдың сөл түйіндері ісінген, ұлғайған. Ішектердің қабырғасы қалыңдаған, серпімді емес. Бауыр ісінген, оның жиегінде өлі ... ... ... ... еті кесіндісінің түсі күңгірт.
Бұзау ұзақ ауырса, өлексе мүлде арық болады. ... ... ... қоса ... ... ... ... болуы, өкпенің кей жерінің серозды қабынуы, тіпті кейде оның ... ... өлі ... ... анықтау. Бұзаудың қылауы клиникалық белгілеріне, эпизоотологиялық мәліметтерге және жарып қарау нәтижесіне қарай ... ... ... ... ... ... ... материалды бактериологиялық зерттеуден өткізу (құсты, сүйек, бауырдың бір тілімі, сөл түйіндері және басқалар) арқылы тұжырымдалады.
Емі. Аурудың бастапқы кезінде, яғни ... ... ... ... ... ... ... гипериммунды сарысуды 40 -- 60 мл мөлшерінде қолдану, бұлшық етке 20 -- 25 мл мөлшерінде бактериофаг енгізу ... ... ... ... ерітіндісінің 30 миллилитрін ішкізген соң 50 -- 100 мл бактериофаг берген тәуір нәтижеге жеткізеді.
Бұзаудың қылауына антибиотиктер -- ... ... ... ... және басқалар жақсы емдік әсер етеді.
Бұл дәрілер аурудың белгілері ... ... ... суға немесе сүтке қосылып күніне екі рет бұзаудың тірілей салмағының бір килограмына есептеліп мына мөлшерде: ... -- 0,02 -- 0,03 г, ... -- 0,01 г ... ... ... күшейту үшін антибиотиктер тағы бірер күн беріліп тұрады.
Ішектерде шіру процесі орын алғанда бұзауға ... ... 1 : 1000, ... норсульфазолы ішкізіледі. Жүрек соғуы әлсірегенде кофеин қолданылады.
Дәрі беріп емдеумен бір мезетте диеталық ем жасалады. Бұзауға тыныштық ... ... ... ... арылу және одан сақтану шаралары. Қылауға шалдыққан және ... ... ... ... ... Ауру мал ... қора алдымен қидан тазартылады, содан соң мұқият ... ... ... бұзау бактерия тасығыш болғандықтан дені сау бұзаудан 2,5 -- 3 ай бойы бөлек ұсталады.
Жаңа туған бұзау алғашқы күні ... ... күні ... ... мерзім және дәрінің мөлшерін сақтай отырып, сарысу араластырылмаған ... ... ... болған жағдайда төл 1,5 -- 2 айлығында қайтадан вакциналанады.
Қылауға төтеп беру ... бар төл алу үшін ... таза ... ... буаз ... төлдеуіне 1,5 -- 2 ай қалғанда иммунделінеді. 15 -- 20 мл мөлшеріндегі вакцина арасына 8 -- 10 күн ... үш рет ... ... үшін ... ... сай күтіліп, жақсы азықтандырылады, жоспарлы дезинфекция уақытында жасалып отырады, өсуі тежелген, жетелетін және іші ... ... ... дер кезінде бөлектеп алынады[1,3,6,7].
1.3 Торайдың сальмонеллез ауруы
Қоздырғышы Васt. tурһіmurium .
Ауруға бейімділік. Қылауға 12 -- 15 ... ... ... ... бірақ қылаумен бұдан ересек, 5 -- 6 айлық торайлар да ауырады. Лабораториялық хайуанаттардан қылауға ... ақ ... және ... ... ... мен ... ... негізгі таралу көзі -- қылаумен ауырып жүрген және ауырып жазылған мал, ... ... ... ... ... ... ... азық, су, төсеніш, құрал-жабдық.
Ауру көбінесе асқазан жолы арқылы ... ... ... ... ... ... беру қабілетін төмендететін жағдайлар, мысалы торайлардың санитарлық жағдайы нашар, сыз өтетін, суық қораларда ұсталуы әсер ... ... ... үш ... он ... дейін созылады. Ауру барысының үш түрі: жіті, жітілеу және созылмалы түрі ... Жіті және ... түрі ... ... кезінде орын алады, кейіннен ауру созылмалы түрге айналады.
Торай қылауының жіті түрінің белгілері бұзау қылауының жіті ... ... ... болады.
Торай қылауының жітілеу түрінде торайдың денесіндегі судың мөлшері азаяды, тері зақымданады және іші ... ... ... түрі ... ... ... ... зақымданады, іші өтеді. Нәжісінің түсі күлдің түсіндей көкшіл болады, оған ақ түсті түйіршіктер және ... ... ... өлі ... ... ... араласады.
Өлекседегі патолого - анатомиялық өзгерістер . Қылаудың жіті түрінен ... ... ... ... және ішкі ... ... Талағы және сөл түйіндері ұлғайған. Қарын түбінің ... ... ... және ... ... қабынған, кілегей қабықтарының үстін алаулап қан араласқан жабысқақ кілегей зат басады.
Ішектердің кілегей ... ... ... ... ... өлі еттенген эпителийден тұратын ақшыл түсті, нәзік, өте сыңғақ келетін зат ... ... ... ... және ... ... ... сирек кездеседі немесе тіпті болмайды. ... тоқ ... ... ... ... онда ілгек тәрізді дөңгелек дақтар пайда болады, солитарлы ... орны өлі ... ... ... ... ... қабығының беткі жағы тегістегіш қағазға ұқсайды.
Ішектердің бунақтары өзара және ... көк еті мен ... ... түймекшелер арқылы (перитонит) жалғасқан. Ішектер оңай үзіледі.
Ауруды анықтау. Торайдың ... ... ... эпизоотологиялық мәліметтерге және пат-анатомиялық өзгерістерге қарай анықталады.
Емі. Торайдың қылауын ... және одан ... үшін ... ... ретінде қылауға қарсы қолданылатын сарысу пайдаланылады. Торайлардың жасына қарай сарысу мына ... ... ем үшін 30 -- 80 мл, ... үшін -- 20 -- 40 мл. ... ... ... ... ... биомицин ең жақсы нәтиже береді. Биомицин аурудың белгілері түгел жойылғанға дейін мал ... 1 ... 0,01 г ... ... 2 -- 3 рет ішуге беріледі, содан соң екі күн бойы ішкізіледі.
Аурудан алу және одан сақтану шаралары. ... ... ... ... бірге (енесін еметін торайлар ауырғанда) бөлектеп алып, емдейді. Ауру шыққан қора дезинфекцияланады, кеміргіштер құртылады.
Қылаудың белгілері білінбеген торайлар он ... ... ... кылауына қарсы қолданылатын формолвакцинамен, оны пайдалану жөніндегі ережелерге сәйкес егіледі. ... 1,5 ай ... буаз ... де ... ... болады. Мұндай мегежіндерден алынған торайлардың қылауға төтеп беру қабілеті күштірек болады.
Қылаудан сақтану үшін зоотехниялық және санитарлык-гигиеналық ережелерді ... ... ... ... бар. ... ... сай азықтандыру қораны қи және басқа қалдықтардан әрдайым тазартып отыру, ... ... ... ... арқылы қорада сыз болдырмау және қора ішінің ауасын алмастырып тұру, шошқаларды серуенге ... және ... ... ... ... міне торайдың қылауын болдырмаудың басты жолдары осылар.
Туғанына үш апта ... жас ... ... (кебек немесе пішен ұны, көк сүтпен немесе қаймағы айырылмаған сүтпен араластырылады), пішен тұнбасымен, ... ... ... жөн. 3 -- 4 ... ... пішен ұнын, сүрлем шырынын, қылқан жапырақты ағаш шырынының қайнатпасын, гидропондық әдіспен өсірілген көк шөпті, жаңа ... ... көк ... ... пайдалы.
Қылаудан сақтану үшін кораны оқтын-оқтын дезинфекциялап отырудың да маңызы зор [1,3,6,7].
1.4 Балапандар пуллорозы - ақ тышқақ
Қоздырғышы -- ... ... ... бейімділік. Пуллорозбен тауық, күрке тауық, қырғауыл, көгершін, құр, канарейка, торғай балапандары ауырады. Бұл ауруға әсіресе 1 -- 14 ... ... ... ... ... ... мен ... жақсартылмаса, пуллорозға 1 -- 2 айлық тауық және күрке тауық балапандары да ... ... ... ... ... ... беретін құс нашар азықтандырылатын, талапқа сай бағып-күтілмейтін шаруашылықта білініп ... ... мен ... ... ... ... ... жазылған, жұмыртқасында Salmonella pullorum бар құс. Мұндай жұмыртқадан бастырылып ... ... ... бірге пуллороз қоздырғышын таратады. Пуллороз асқазан, жарақаттанған тері және тыныс жолы арқылы жұғады.
Белгілері. ... ... ... бірі -- ... іш ... ... аппақ болуы. Айналшық маңындағы қауырсын саңғырықпен ластанады.
Ауру құстың ... ... ... ... отырады; қанаттары салбырап, жүні үрпиіп кетеді, тәбеті қашады, ... ... ... ... температурасы 43 -- 44 градусқа дейін көтеріледі. Құстың өсіп-жетілуі баяулайды.
Балапан ауыра бастағаннан кейін 1 -- 3 күн ... ... 3 -- 6 ... ... ... ... ... және одан сирек өледі; олар пуллороздың жіті және созылмалы түрімен ... ... ... құс ... таратқыш болады.
Пуллороздың созылмалы түрімен ауыратын құстың құрсағы салбырап ... қаны ... ... ... ... ... ... қабынуы және сары уыз қабығының қабынып, жыртылуы салдарынан сары уыз құрсақ ішіне құйылады, сөйтіп ... (іш ... ... орын ... патолого - анатомиялықі өзгерістер . Балапанның көбіне бауыры ұлғайған. Ол ақшыл сарғыш тартады, өт қабы өтке ... ... ... ішектердің кілегей қабығы қабынады. Соқыр ішекте ақ түсті ірімшік зат ... Кей ... ... ... және қабынған. Жүректің еттері, жүрек қабы қанталап, жүрек қабынан ... ... ... ... ... ... мәліметтерге, клиникалық белгілеріне және ... ... ... ... ... ... бактериологиялық зерттеу арқылы тұжырымдалады. Бактерия таратқыштарды анықтау үшін пуллорлы антигенді тамшылатып құю әдісі ... ... ... жасалады.
Аурудан арылу және одан сақтану шаралары. Емдеу және ... ... ... фуразолидон пайдаланылады. Ол 1 -- 2 күндік балапанға - 2 мг ... 1000 ... 2 г ... ... ... ұн араластырылады да, фуразолидонды азыққа қосады.
Сондай-ақ фуразолидон биомицинмен ... әр ... күн ... 2 мг ... және 1 мг ... беріледі. Қоспа 8 -- 10 күн бойы беріліп отырады. Балапанның өлім-жітімі пуллорлы ... ... да ... ... құс ... ... Ем ... союға жөнелтіледі.
Аула, құс қора және құрал-жабдық жаңа сөндірілген әктің 20 %-тік ... ... ... ... ... ыстық ерітіндісімен мұқият дезинфекцияланады және тазартылады[1,2,6,8].
1.5 Жұқпалы ауруларды зерттеу әдістері
Індеттану - індет процесін, жұқпалы аурулардың ... болу және ... ... ... сол ... ... ... күресу әдістерін қарастыратын ғылым.
Ауыл шаруашылык малдарының көптеген ... ... ... ... ... ... орын ... Онын кауіптілігі (коварство) сондай, бір мал ауырса, егер уақытында шара ... ... ол тез ... ... де ... ... ...
Тез арада ауру малдан сау малға жұғып бүкіл ауру қабылдағыш мал ауырады және ол ... тез ... ... ... ... ауырған малдың өнім беруі тез төмендейді, өнім ... ... таза емес ... ... ... ... (кіріп шығу тоқтайды) салынады. Оның (карантин) ережесі бойынша,ол шаруашылықтан мал, мал өнімдері, ... ... ... ... ... ... бөгде адамдар, мал өнімдері т.б.ішке кірмейді.
Ал ... ... ... одан ... да ... косымша шығындар жұмсауга тура келеді, ол шығындар миллиондаған теңгені құрайды. Оған қосымша ... ... ... ... шараларды іске асыруға тура келеді.
Кейбір жұқпалы аурулар тек бір ғана ... ... ... ... сақауы және анемиясы, ірі қара обасы. Қой энтеротоксемиясы. Шошқа обасы. Ондай ауруларды - спорадиялық (жекелеген ... ... ... ... - ... ... түрі және ... ауырады, қауіпті - оны зооноздаржәне антропозооноздар дейді Олар бруцеллез, туберкулез, бешенство (кұтыру), күйдіргі (сибирская язва) және басқалар. ... ... ... ... ... ... жұқпалы аурулармен күресу, және күрескенде, жұқпалы ауруды ... және ... ... таратпау болып табылады. Ондай күресу әрекетін (предупреждение) ескерту, болдырмау немесе ... ... ... ... ... ... ... ауылда, әкімшілікте ауруды болдырмау, ауруды уақытылы білу ауру малды анықтау болған жағдайда оны әрі ... ... ол ауру ... жерде (ауру ошағында) ауруды жою болып табылады.
Ауру тудыратын себебіне (ауру қоздырғышына) организмге байланысты ауруды ... ... ... ... ... ... ... ал қоздырғышы (кұрттар, жай жануарлар, шыбын-шіркейлер) жануарлар болса - ... ... деп ... ... ... ... бар бірталай пәндермен тікелей байланысты. Олардың ішіндегі ең жақын ... ... ... және ... Бұл ғылымдардың жетістіктері індеттануда жан-жақты қолданылады. ... ... ... адам мен ... ... ... байланысты, індеттің адамдар мен жануарлар арасында ... ... ... тура ... ... ... ... адамнан малға жұғатын аурулар ... ... ... ... ... ... мен ветеринарлық індеттанудың (эпизоотология) тікелей байланыстылығы туады.
Жұқпалы ... ... ... анықтау әдістері
Жұқпалы ауруды зертханалык зерттеуге бактериологиялық, серологиялық, биологиялық ... ... ... ... ... ... табу ... зертханаға ауру малдың өлігін
ішкі органдарын, немесе ауру малдан бөлінген зәр, қи, ... ... ... ... ... мүшелеріннен бөлінген заттарды жібереді.
Жіберілген материал өте балғын болуы ... ... ... ... таза ... ... ... жіберер жақсылап орау (целлофанға) керек. Ол микроб далаға түспеу керек. Егер микроб далаға түссе аурудың тарауына себепші болады. Ауру ... көзі ... ... ... ... коданылады, микроскоппен микробты іздейді және микроб тапса одан себін жасайды. Тағы да себіннен жұғынды жасап микроскоппен тексереді. Сонымен қатар ... ... ... ... Одан соң ол ... сойып жарып, тағы да микроскоппен көреді. Микробтың формасын, көлемін, микробтың орналасуын, биохимиялық қасиеттерін т.б ажыратады.
Сондай-ақ микробтың боялу қасиетін ... ... ... ... ... ... тану ... ауруды зерттеу әдісі деп - ауру малдың канындағы сарысудағы ... ... ... табуды, аныктауды айтады. Ол үшін дайын арнайы кан сарысуындағы антигенді пайдаланылады.
Қазіргі кезде бұл әдіс кеңінен ... Оның ... ... ... (РА), ... ... реакциясы (КБР - РСК) және преципитация реакциясы (РП) әдістері кеңінен колдануда. Ол үшін ауру малдан ... кан ... ... ... ... ... бойынша, канды реакцияға қойып олардың корытындысын хабарлайды, осындай әдіспен бруцеллез, туберкулез, Ауески т.т тексеріледі
Ауру ... онда ... ... үшін іс - шара ... ... ... - ... паратиф, құс пуллорозы т.б. аныктау үшін колданылады. Ол ауру малдың кан сары суындағы антителаны (агглютининді) белгілі ... ... ... ... ... ... аркылы аныктайды.
Егерде тексерілетін ауру малдың кан сары суында антитела болса, антигенмен агглютинацияға түсіп ... -- ... ... Оң ... ... пробиркада тұнба пайда болады. Оны сәл сілкісек тарап кетеді. Сары судағы антитела мүмкіншілігінше сұйылып - (талаусырау) пайда болады. ... ... ... ... ... ... ... зерттеу
Мен курстық жұмысты орындау кезінде төлдің сальмонеллез ауруына ... ... ... зерттедім.
Аурудан алу және одан сақтану шаралары
Қылау шықса, торайларды енелерімен бірге (енесін еметін торайлар ауырғанда) бөлектеп ... ... Ауру ... қора ... кеміргіштер құртылады.
Қылаудың белгілері білінбеген торайлар он күндігінен бастап торайдың кылауына қарсы қолданылатын формолвакцинамен, оны ... ... ... ... ...
Торайлауына 1,5 ай қалғанда буаз мегежіндерді де вакцинамен ... ... ... ... ... ... ... төтеп беру қабілеті күштірек болады.
Қылаудан сақтану үшін зоотехниялық және санитарлык-гигиеналық ережелерді ... ... ... ... бар. ... ... сай азықтандыру қораны қи және басқа қалдықтардан әрдайым тазартып отыру, ылғал сіңіретін төсенішті пайдалану арқылы қорада сыз болдырмау және қора ... ... ... тұру, шошқаларды серуенге шығару және оларды жазда лагерьде бағу, міне торайдың қылауын ... ... ... ... үш апта ... жас торайларды ботқамен (кебек немесе пішен ұны, көк сүтпен немесе қаймағы айырылмаған ... ... ... ... айранмен үстеп азықтандырған жөн. 3 -- 4 апталық торайларға пішен ұнын, сүрлем шырынын, қылқан жапырақты ағаш ... ... ... ... ... көк ... жаңа шабылып алынған көк майсаны берген пайдалы.
Қылаудан сақтану үшін кораны оқтын-оқтын дезинфекциялап отырудың да ... ... ... ... мәліметтерге, клиникалық белгілеріне және пат-анатомиялық өзгерістерге карай анықталады. Диагноз бактериологиялық зерттеу арқылы тұжырымдалады. ... ... ... ... ... және ... - анатомиялық өзгерістерге қарай анықталады. Ақырғы диагноз бактериологиялық ... ... ... ... ... ... үшін пуллорлы антигенді тамшылатып құю ... ... ... ... ... және ... ... алу мақсатымен; құс салмағының әрібір килограмына 2,5 -- 3,0 мл мөлшерінде қылауға қарсы қолданылатын сыворотка енгізіледі; 5 -- 6 ... бойы ... екі рет ... қосылып, құс салмағының әр килограмына шағылып 5 -- 10 мг ... тұз ... ... 5 -- 6 күн бойы ... ... ... фурациллиннің судағы ерітіндісі (1 : 5000); екі ай бойы аптасына екі рет, күніне екі рет жеммен бірге 1000 ... 16 г ... ... 4 -- 6 күн қатарынан жемге қосылып, тәуліктік азық рационының 0,04 -- 0,06 ... ... (1000 ... балапанына 2 -- 4г немесе бір үйрек балапанына 2 -- 4мг, 1000 қаз балапанына 3 -- 5г ... бір қаз ... 3 -- 5 мг) ... ... ... бауыры ұлғайған. Ол ақшыл сарғыш тартады, өт қабы өтке толы. Талағы ұлғайған, ... ... ... ... ... ішекте ақ түсті ірімшік зат болады. Кей ... ... ... және ... ... ... ... қабы қанталап, жүрек қабынан ұйыған фибрин табылады. Емдеу және аурудан сақтану мақсатымен фуразолидон пайдаланылады. Ол 1 -- 2 ... ... - 2мг ... 1000 ...... ... ... ұн араластырылады да, фуразолидонды азыққа қосады. Сондай-ақ фуразолидон биомицинмен араластырылып, әр балапанға күн ... 2мг ... және 1мг ... ... ... 8 -- 10 күн бойы ... ... Балапанның өлім-жітімі пуллорлы бактериофагты қолданғанда да азаяды.
Пуллорозға шалдыққан құс бөлек күтіледі. Ем дарымайтындары союға жөнелтіледі. Аула, құс қора және ... жаңа ... ... 20 %-тік ... ... ... ... 3%-тік ыстық ерітіндісімен мұқият дезинфекцияланады және тазартылады. ... жіті ... ... ... кілегей қабықтары және ішкі органдары қанталайды. Талағы және сөл түйіндері ұлғайған. Қарын түбінің ... ... ... және ... ... ... кілегей қабықтарының үстін алаулап қан араласқан жабысқақ кілегей зат басады. Ішектердің кілегей қабығы шоқтанып ... ... ... өлі ... ... ... ақшыл түсті, нәзік, өте сыңғақ келетін зат қатпар түзеді. Қылаудың жітілеу және созылмалы түрінде қанталау сирек кездеседі немесе тіпті ... ... тоқ ... кілегей қабығы қабынған, онда ілгек тәрізді дөңгелек дақтар пайда болады, солитарлы фолликулдардың орны өлі еттенеді, ... ... ... ... ... беткі жағы тегістегіш қағазға ұқсайды. Ішектердің бунақтары өзара және құрсақтың көк еті мен ... ... ... арқылы (перитонит) жалғасқан. Ішектер оңай үзіледі.
3Техникалық қауіпсіздік
Малшылар еңбек қорғау ережелерімен ... үшін ... ... ... ... орнындағы кезеңді нұсқауларды беруі тиіс.
Алғашқы нұсқаулармен барлық жұмыстарға жаңадан келген адамдар танысады. Оның ... ... ... ... ... ... ... және де кәсіпорындардың ішкі тәртібімен таныстыру.
Жұмыс орнындарындағы нұсқауды топ ... ... Бұл ... ... ... ... практика игерудің бастамасы болып табылады. Малдармен тікелей жұмыс істейтін яғни малдармен жұмыс жасайтын адамдарды жеке бастың гигиенасымен таныстырады.
Мал ... ... ... жэне ... ... ... етіледі. Арнайы киім - бұл жұмысшылардың физикалық, химиялық және де ... ... ... ... ... малдармен, өлекселермен, қилармен жанасу нәтижесінде жұмысшыларға кейбір антропозоонозды аурулардың жұғу қауіпі төнеді. Аса қатерлі ауруларға топалаң, маңқа, туберкулез, ... ... ... және тағы ... аурулар жатады.
Ауру малды қабылдағаннан кейін қолданылған кұрал - жабдықтар 15 минут кайнатылады. Егер ... ... ... ... байлауға колданылған жүген - ноқта тағы баска колданылған кұрал - саймандар дезинфекцияланады. Окшауханаға кіргізер алдында, малдардың тұяғы ... ... ... ... ... бойынша қайшылықтар болмаса, малдар сабынмен жуылып, дезинфекцияланады. Ауру малдарды қабылдаған ветеринарлар мамандары қолын жуып, алшалғышты, қолғапты, піскек және де тағы ... ... ... ... ... ... ... болмаған жағдайда дезинфекцияланылып отырылуы қажет.
Химиялық дәрілермен жұмыс істеу кезінде қауыпсіздік ережелерін сақтау қоғамдық және адамдардың жеке басының ... ... үшін ... ... және ... ... және өлулеріне жол бермеуге бағытталған аса маңызды шара.
Улы химикаттармен жұмыс істеуге ең кемі 18 жасқа ... ... ... ... ... ... ... ережелері жөнінде нақтылы нұсқаулар алған және де ... ... ... ... ... ... ғана рұксат беріледі.
Техникалық қауіпсіздік және өндірістік-санитариялық шаралар жиынтығы малшыларды зооантропонозды аурулардан сақтауды, еңбек өнімділігін жоғарылатуды және жоғары сапалы өнім ... ... етуі ... ... қорғау ережелерімен танысуы үшін әкімшілік оларға алғашқы, жұмыс орнындағы кезеңді нұсқауларды беруі тиіс.
Қызмет көрсетушілер толық медициналық тексеруден өткеы соң ғана ... ... ... 3 айда 1 рет, ... ... 1 рет ... тексеруден өтеді және 6 айда 1 рет ... бен ... ... ... ... ... ішқұрт тасымалдауға тексеріледі.
Дезинфекциялық жұмыстарға ветеринарлар, санитарлар, механизаторлар, жүргізушілер және ... ... олар ... және ... ... жұмыс істеу және қауіпсіздік ережелерін білуі керек.
Дезерітінділерді дайындау жұмыстары ветеринариялық мамандарды қадағалауымен жүргізіледі. Ерітінді дайындаушылар арнайы киімдер киеді.
Дезерітінділермен және ... ... ... ... ... ... және ... жеуге болмайды. Ауланы аэрозольдармен дезинфекциялау желсіз құрғақ ауада жүргізіледі.
Дезинфекция немесе аэрозольді дезинфекциядан кейін жайларды 6-24 сағатқа ... ... ... ... қоражайлардьщ, қоралардың есіктеріне деген ескертпе жазулар ілінеді.
Улы химикаттармен жұмыс жасаған соң, киімді шешіп тазалау ... және ... ... жылы ... жуады. Дезинфекцияда қолданылған арнайы киімдерді үйде сақтауға болмайды.
Мал шаруашылығындағы жұмысшылардың барлығында санитариялық ... ... ... ... ... кітапшаға денсаулық жағдайы, медициналық тексерудің нәтижелері инфекциялық аурулармен ауырса, ол туралы мәліметтер, профилактикалық егулер туралы жазылады.
Туберкулезбен, бруцеллезбен және басқа да ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуге жіберілмейді.
Ветеринариялық мамандар үнемі ауру малмен және ... ... ... ... олар үшін жеке гигиенны сақтау аса қажет.
Мал шаруашылығы үшін кешенді шаралар жүргізіледі: қораларда оптимальді микроклимат жасау тиімді ... және ... ... ... ... ... ... дератизация жүргізу, ауру малды оқшаулау және емдеу, территорияны көгалдандыру және т.б.
Қорытынды
Қорыта келгенде, сальмонеллезді инфекцияның негізгі қоры ... ... ... ... ... мал ... және ... медицинаның проблемасының бірі болуда, малдардың инфекцияланған азықтарын қабылдағанда (ет, сүт, ... ... ... ... Малдарда инфекцияның жасырын (латентті) түрі кең жайылған. Қазіргі кезде сальмонеллалардың антигенді құрылымы мен ферментативті ... ... ... жуық түрі ... оның 150-ге ... ... ... кездеседі. Аурудың тууына негізгі себеп қанағаттанарсыз қоректендіру болып табылады. Сальмонелла бактериясының көп таралған түрі мен типі ... ... ... ... сезімталдылықты ақ тышқандар көрсетеді. Сальмонелла бактериясын химиялық жолмен залалдағанда немесе бактерия бұзылғанда термотұрақты эндотоксин бөледі. Зертханалық жануарлардың құрсақ ішіне ... ... ... ... және салдану пайда болуы мүмкін.
Іш тастаған және аборттың нышанын білдірген саулықтарды ... ... ... ... ... әр ... ... емдейді. Қысыр қойлардан буаз саулықтарды бөліп алып, РА әдісі бойынша қандарының сывороткасын зерттейді. Ал, РА әдісіне оңды ... ... ... ... ... ... қосып, аурудың қоздырғышының жергілікті штаммынан дайындалыңған бактериофагты қолданады. Қой қораларды жаңа ... ... 10 -- 20 ... ерітіндісімен немесе креолиннің 3 -- 5 проценттік ... ... ... ... ... ... ... Қойылған карантинді ауру мүлдем жазылғаннан кейін, ең ... ... ... соң ... шалдыққан және күдікті бұзау бөлектеп алынып, емделеді. Ауру мал ... қора ... ... ... ... соң ... дезинфекцияланады. Қылаудан жазылған бұзау бактерия тасығыш болғандықтан дені сау бұзаудан 2,5 -- 3 ай бойы бөлек ұсталады.
Жаңа туған ... ... күні ... ... күні ... көрсетілген мерзім және дәрінің мөлшерін сақтай отырып, сарысу араластырылмаған вакцинамен егіледі. Қажет болған жағдайда төл 1,5 -- 2 айлығында қайтадан ... ... ... беру ... бар төл алу үшін ... таза немесе шаруашылықтарда буаз сиырлар төлдеуіне 1,5 -- 2 ай қалғанда иммунделінеді. 15 -- 20 мл ... ... ... 8 -- 10 күн ... үш рет ... ... үшін ... талапқа сай күтіліп, жақсы азықтандырылады, жоспарлы дезинфекция уақытында жасалып отырады, өсуі тежелген, жетелетін және іші ... ... ... дер ... бөлектеп алынады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 Сайдулдин, Т.С. Ветеринариялық іңдеттану: оқулық жоғары оқу орындары ... Том 1,2. / ... - ... ...
2 ... Е.И. ... түлікке ортақ жұқпалы ауруларды балау және күресу шаралары: оқу ... ... оқу ... үшін / Е.И.Қасымов - Алматы: Қайнар, 1992. - 134б.
3Носков Н.М. ... к ... ... по ... ... ... для ... / Н.М. Носков - Москва: 1961.- ... ... А.А. ... ... (изд. ... ... для вузов / А.А.Поляков - Москва: Колос, 1964.-1126б.
5 Покров, М.И. ... по ... ... ... ... ... ... Сайдулдин, Т.С. Основы серологии: учебник для вузов / Т.С.Сайдулдин - Алма-ата: Кайнар,1992. -43с.
7 Осидзе, М. Инфекционные болезни животных: справочник /Под ... М. ... - М: ... 1987.- ... ... В.А. ... по ... микробиологии: учебное пособие для вузов / В.А. Байрак , В.М. ... - ... ... ... ... ісін ... Ауыл шаруашылық жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. - ... 2009. ... мен ... -- ... ... -- сантиметр
% -- пайыз
мин -- минут
м -- метр ... -- тағы ... ... -- ...
г - ... - ортаның қышқылдығы
мг - миллиграмм

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ветқадағалау нысандарындағы дезинфекция қолдану7 бет
Жедел ішек инфекцияларын алдын- алу5 бет
Бұзау трихофитиясы53 бет
Маралдардың таралуы3 бет
Негізгі тыныс алу шулары. Амфорикалық тыныс алу9 бет
Трихофития кезіндегі биопрепараттар жайлы3 бет
Өткір ішек инфекциясының таралу динамикасының математикалық моделін құру12 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь